# Shtetet Papale

| Shteti i KishësPatrimonio di San Pietro/Stato Pontificio (Italisht) Patrimonium Sancti Petri/Status Ecclesiasticus (Latin) |
| --- |
| 754–1870 Interregna (1798–1799, 1809–1814 dhe 1849–1850) |
|
Ngjyrat e këmbësorisë dhe flamuri civil "de facto" (shekulli i 19-të)

Stema (15th–19th cent.)Coat of arms (*Sede vacante*)

 |
| **Himni: *Marcia trionfale* (1857–1870) Marshi i madh triumfal
 |
| **Mburoja Papale**  |
| Shtetet Papale më 1815 pas Luftërave Napoleonike |
| Harta e Shteteve Papale (jeshile) në 1789 përpara se francezët të kapnin tokat papale në Francë, duke përfshirë enklavat e saj të Benevento dhe Pontecorvo në Italinë jugore, dhe Comtat Venaissin dhe Avignon në Francën jugore |
| Kryeqyteti | Roma ﻿ / ﻿ |
| Gjuhët e përbashkëta | Latinisht, Italisht, Oksitanisht |
| Feja  | Kisha Katolike Romake (*Feja shtetërore*) |
| Qeverisja | Monarki absolute zgjedhore teokratike feudale (756–1798; 1800–1809) Monarki absolute zgjedhore teokratike unitare (1814–1848; 1850–1870) Monarki gjysmëkushtetuese zgjedhore teokratike unitare (1848) |
| Papa |   |
|  |
| • 756–757 (first)  | Stefani II |
| • 1846–1870 (i fundit)  | Piu IX |
|  |
| Sekretari i Shtetit Kardinal |   |
|  |
| • 1551–1555 (i pari)  | Girolamo Dandini |
| • 1848–1870 (i fundit)  | Giacomo Antonelli |
|  |
| Kryeministri |   |
|  |
| • 1847–1848 (i pari)  | Gabriele Ferretti |
| • 1848–1849 (i fundit)  | C. E. Muzzarelli |
|  |
| Legjislatura | Parlamenti (1848) |
| Historia |   |
|  |
| • Dhurim i Pepinit  | 754 |
| • Kodifikim  | 781 |
| • Traktati i Venecias (pavarësia nga Perandoria e Shenjtë Romake)  | 1177 |
| • Shpërbërja e 1-rë  | 18 shkurt 1798 |
| • Deklaratat e Pallatit Schönbrunn  | 17 maj 1809 |
| • Shpërbërja e dytë  | 20 shtator 1870 |
| • Qyteti i Vatikanit  | 11 shkurt 1929 |
|  |
| Popullsia |
|  |
| • 1853  | 3,124,668 |
|  |
| Valuta | * Papal States scudo (deri më 1866)
* Lira papale (1866–1870)
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Paraprirë nga** | **Pasuar nga** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Perandoria Bizantine nën dinastinë Isauriane |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Republika e Cospaia |  |
| Duka e Parmës dhe Piacenza |  |
| Republika e Tiberinës |  |
| Roman Republic (1798–1799) |  |
| Perandoria e Parë Franceze |  |
| Republika Romake (1849–1850) |  |
| Mbretëria e Italisë |  |

 |

 |
| Sot pjesë e | * Italia
* Franca
* Qyteti i Vatikanit
 |

**Shtetet Papale** (italisht: *Stato Pontificio*; latinisht: *Dicio Pontificia*), zyrtarisht **Shteti i Kishës** (italisht: *Stato della Chiesa* [ˈstaːto della ˈkjɛːza]; latinisht: *Status Ecclesiasticus*), ishin një seri territoresh në Gadishullin Italian nën sundimin e drejtpërdrejtë sovran të Papës nga viti 756 deri më 1870. Ata ishin ndër shtetet kryesore të Italisë nga shekulli i 8-të deri në bashkimin e Italisë, midis viteve 1859 dhe 1870.

Shteti e kishte prejardhjen në ngritjen e krishterimit në të gjithë Italinë, dhe bashkë me të ndikimin në rritje të Kishës së Krishterë. Nga mesi i shekullit të 8-të, me rënien e Perandorisë Bizantine në Itali, Papati u bë efektivisht sovran. Disa sundimtarë të krishterë, duke përfshirë mbretërit frankë Karli i Madh dhe Pepin i Shkurti, dhuruan më tej toka për t'u qeverisur nga Kisha. Gjatë Rilindjes, territori papal u zgjerua shumë dhe Papa u bë një nga sundimtarët laikë më të rëndësishëm të Italisë, si dhe kreu i Kishës. Në kulmin e tyre, Shtetet Papale mbuluan shumicën e rajoneve moderne italiane të Lazios (që përfshin Romën), Marche, Umbria dhe Romagna, dhe pjesë të Emilia. Këto zotërime konsideroheshin si një manifestim i fuqisë së përkohshme të papës, në kundërshtim me primatin e tij kishtar.

Deri në vitin 1861, pjesa më e madhe e territorit të Shteteve Papale ishte pushtuar nga Mbretëria e Italisë. Vetëm Lazio, përfshirë Romën, mbeti nën kontrollin e përkohshëm të Papës. Në vitin 1870, Papa humbi Lazion dhe Romën dhe nuk kishte fare territor fizik, përveç Qyteti Lenonine të Romës, të cilin shteti i ri italian nuk e pushtoi ushtarakisht, pavarësisht aneksimit të Lacios. Në vitin 1929, udhëheqësi fashist italian Benito Musolini, kreu i qeverisë italiane, i dha fund problemit "I burgosuri në Vatikan" që përfshin një Itali të bashkuar dhe Selinë e Shenjtë duke negociuar Traktatin Lateran, të nënshkruar nga të dy palët. Ky traktat njohu sovranitetin e Selisë së Shenjtë mbi një entitet territorial ndërkombëtar të sapokrijuar, një qytet-shtet brenda Romës i kufizuar në një territor simbolik që u bë Qyteti i Vatikanit.

## Referime