Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gjeografia e Francës

Stampa:KUFFRA
**Franca** ndodhet në pjesën perëndimore të Evropës, me dalje në gjirin e Biskajt (ang.Biscay) dhe kanalin anglezë (ang. English Channel), në mes të Belgjikës dhe Spanjës në juglindje të Britanisë Madhe dhe me dalje në detin Mesdhe në mes të Italisë dhe Spanjës. Sipërfaqja e përgjithshme e Francës është 547,030 km2 duke lënë anash viset tjera nën administrimin e saj, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 46 00 **V**, 2 00 **L** dhe 551,600 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,400 km 2 ujë.

Vija bregdetare e Francës është 3,427 km e gjatë dhe vija kufitare tokësore është 2,889 km që e ndajnë atë nga Belgjika (620 km), Luksemburgu (73 km), Gjermania (451 km), Zvicra (573 km), Italia (488 km), Monako (4.4 km), Spanja (623 km) dhe Andora (56.6 km).

Klima e Francës në përgjithësi është me dimër të ftohtë dhe verë të butë por kjo nuk vlen për viset ë bregdetin e Mesdheut ku dimëni është i butë dhe vera e nxehtë.

Pjesa më e madhe e relievit në veri dhe perëndim e përbëjnë terrenet e rrafshëta dhe malet e ulëta, pjesa tjetër jugore përshkruhet nga Pirinjtë dhe ajo lindore nga Alpet e larta. Pika më e ultë e relievit gjendet nën nivelin përgjatë lumit Rëne (ang. Rohne) (-2m) dhe ajo më e lara në lartësi mbidetare prej 4,807 metrave në qafën malore Mont Blank (ang. Mont Blanc).

Si pasurit natyrore të këtij vendi llogariten: qymyr guri, hekuri, boksiti, zinku, uraniumi, gipsi, pylltaria dhe peshkimi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Francës është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |
# Batmani, Turqi

| Batmani, Turqi |
| --- |
| Qytet |
| Pamja e qendrës së qytetit |
| Popullsia |
|  • Total | 547.581 |
| Targat | 72 |
| Faqja zyrtare | www.batman.bel.tr/ |

**Batman** është qytet në rajonin e Anatolisë juglindore në Turqi.

## Demografia

Sipas të dhënave të regjistrimit kombëtar të mbledhura në mes të 1990 dhe 2000, popullsia e Batmanit është në rritje me një normë prej 5% në vit. Deri në vitin 2008, ka arritur një popullsi prej 298,342. Shkalla e papunësisë është rreth 20% për meshkujt dhe 10% për femrat.

## Klima

Batmani ka klimë mesdhetare me verë të nxehtë. Dimri është i ftohtë, shumë reshje të shiut. Vera është e nxehtë me temperaturë e cila është mbi 35 °C.

## Njerëz të njohur

* İbrahim Bilgen – politikan turk
* Nalin Pekgul – politikane suedeze
* Mehmet Şimşek – ministër i financave të Turqisë
* Karapetê Xaço – ishte këngëtar nga Armenia

## Shiko edhe

* Armenët

## Lidhje të jashtme

* Universitetit në Batman
# Aix-en-Pévèle

| Aix-en-Pévèle |
| --- |
| Komunë |
| Stema |
| Vendndodhja e Aix-en-Pévèle |
| Shteti | Francë |
| Rajoni | Hauts-de-France |
| Department | Nord |
| Popullsia | 1.090 |
| Zona kohore | UTC+01:00 (CET) |
|  • Verë (DST) | UTC+02:00 (CEST) |
| INSEE/Kodi postar | 59004 / |

**Aix-en-Pévèle** është një komunë në Francë. Aix bën pjesë në departamentin Nord të rajonit Nord-Pas-de-Calais. Komuna ka një popullsi prej 1090 banorë dhe sipërfaqe prej 6.55 km².

## Referimet

## Lidhje të jashtme

*
# Clara Barton

**Clarissa "Clara" Harlowe Barton** (25 dhjetor 1821 - 12 prill 1912) ishte një infermiere pioniere e cila themeloi Kryqin e Kuq Amerikan. Ajo ishte një infermiere spitalore në Luftën Civile Amerikane, një mësuese dhe nëpunës patentash. Arsimi infermieror nuk ishte shumë i formalizuar në atë kohë dhe Clara nuk kishte marrë pjesë në shkollë pleqsh, kështu që ajo ofroi kujdesi infermierik të vetmuar. Bartoni është i rëndësishëm për të bërë punë humanitare në një kohë kur relativisht pak gra punonin jashtë shtëpisë. Ajo kishte një marrëdhënie me John J. Elwell dhe mori tre propozime gjatë gjithë jetës së saj, por kurrë nuk u martua.

## Referime
# William Tecumseh Sherman

**William Tecumseh Sherman** (8 Shkurt 1820 - 14 Shkurt 1891) ishte Shitës Amerikan, biznismen, autorë. Para Luftës Civile Sherman luftoi në luftën Meksikano-Amerikane.
# Pushtimi mongol i Rusit të Kievit

Pushtimi Mongol i Evropës, 1236-1242.
Perandoria Mongole pushtoi pjesën më të madhe të Rusit të Kievit në mesin e shekullit të 13-të, duke plaçkitur qytete të shumta duke përfshirë më të mëdhenjtë si Kievin (50,000 banorë) dhe Çernigovin (30,000 banorë). Rrethimi mongol dhe plaçkitja e Kievit në vitin 1240 përgjithësisht mbahet për të shënuar fundin e Rusit të Kievit si një shtet i veçantë. Shumë principata dhe qendra të tjera urbane ruse në veriperëndim dhe në jugperëndim i shpëtuan shkatërrimit ose pësuan pak ose aspak dëme nga pushtimi mongol, duke përfshirë Galicia-Volhynian, Novgorodin, Pskovin, Smolenskun, Polotskun, Vitebskun, dhe ndoshta Rostovin dhe Ugliçin.

Fushata u lajmërua nga Beteja e lumit Kalka në maj 1223, e cila rezultoi në një fitore mongole mbi forcat e disa principatave ruse, si dhe mbi mbetjet e Kumanëve nën Köten. Mongolët u tërhoqën, pasi kishin mbledhur inteligjencën e tyre, që ishte qëllimi i zbulimit në fuqi. Pasoi një pushtim i plotë i Rusisë nga Batu Kan, nga 1237 deri në 1241. Pushtimi u përfundua nga procesi i trashëgimisë mongole pas vdekjes së Ögedei Kan. Edhe ato principata ruse që shmangën pushtimin fizik, përfundimisht u detyruan të pranojnë supremacinë mongole në formën e haraçit, - si në rastin e Galicia-Volhynias, Polotskut dhe Novgorodit - nëse jo vasalitetin e plotë, të Hordhisë së Artë, deri në shekullin e 14-të.

Pushtimi lehtësoi thyerjen e principatave të Rusit të Kievit, duke pasur pasoja të thella në historinë e Evropës lindore, duke përfshirë ndarjen e popullit sllav lindor në shtete të veçantë.

## Shiko edhe

* Pushtimi francez i Rusisë

## Referime
# 1957

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 19 |
**Shekulli 20**
| Shekulli 21

◄ |
Vitet 1920 |
Vitet 1930 |
Vitet 1940 |
**Vitet 1950**
| Vitet 1960
| Vitet 1970
| Vitet 1980
| ►

◄◄ |
◄ |
1953 |
1954 |
1955 |
1956 |
**1957**
| 1958
| 1959
| 1960
| 1961
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Film · Shqipëri · Literaturë · Muzikë

## Ngjarje

* SK Tirana, e njohur edhe si 17 Nëntori Tirana kampione e Shqipërisë në futboll.
* 16 shtator - Themelohet Universiteti Shtetëror i Tiranës.

## Lindje

* 6 Shkurt - Simon Phillips, baterist anglez
* 1 Prill - Besnik Bardhi, mjek (otorinolaringolog), veprimtarë,shkrimtar shqiptarë
* 3 Prill - Shpendi Sollaku Noè, shkrimtar shqiptarë
* 24 Prill - Bamir Topi, politikan,president i Shqipërisë
* 8 Maj - Ramadan Zejnullahu, rektor i Universitetit të Pristinës (2014-2016)
* 14 Maj - William G. Gregory, astronaut shqiptaro-amerikan
* 21 Maj - Vasjan Lami, aktor shqiptarë
* 20 Korrik - Shefki Hysa, shkrimtar shqiptarë
* 21 Tetor - Steve Lukather, kitarist amerikan
* 29 Tetor - Dan Castellaneta, dublues amerikan
* 13 Nëntor - Ibrahim Krajkova, humorist shqiptarë
* 27 Dhjetor - Daniel Levitin, shkencëtar dhe muzikant amerikan
* 14 Gusht - Zyrafete Gashi, humoriste kosovare

#### Pa data

*Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre:*
* - Shaban Demiraj, kryetar i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë
* - Preç Zogaj, shkrimtar shqiptarë

## Vdekje
# Sistemi politik

Në shkencat politike, një **sistem politik** nënkupton llojin e organizatës politike që mund të njihet, vëzhgohet ose deklarohet ndryshe nga një shtet .

Ai përcakton procesin për marrjen e vendimeve zyrtare të qeverisë . Zakonisht ai përfshin sistemin ligjor dhe ekonomik qeveritar, sistemin social dhe kulturor dhe sisteme të tjera specifike shtetërore dhe qeveritare. Megjithatë, kjo është një pamje shumë e thjeshtuar e një sistemi shumë më kompleks kategorish që përfshin pyetjen se kush duhet të ketë autoritet dhe çfarë duhet të jetë ndikimi i qeverisë mbi njerëzit dhe ekonominë e saj.

Llojet kryesore të sistemeve politike janë demokracitë, monarkitë dhe regjimet autoritare dhe totalitare me sisteme hibride të ndryshme.

## Përkufizimi

Sipas David Easton, "Një sistem politik mund të përcaktohet si ndërveprimet përmes të cilave vlerat shpërndahen në mënyrë autoritative për një shoqëri".

Interesi sociologjik në sistemet politike është të kuptojë se kush e mban pushtetin brenda marrëdhënieve midis qeverisë dhe njerëzve të saj dhe si përdoret fuqia e qeverisë. Sipas profesorit të Yale, Juan José Linz, sot ekzistojnë tre lloje kryesore të sistemeve politike: demokracitë, regjimet totalitare dhe, ndërmjet këtyre dyve, regjimet autoritare (me regjime hibride ). Një sistem tjetër klasifikimi modern përfshin monarkitë si një entitet i pavarur ose si një sistem hibrid i tre kryesoreve. Studiuesit në përgjithësi i referohen një diktature ose si një formë autoritarizmi ose totalitarizmi.

## Shih edhe

* Politika
* Sistemi i votimit

## Referime
# 1799

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Mbi vitin **1799**.

## Ngjarje

## Lindje

* Honore De Balzak , shkrimtar francez

## Vdekje

14 dhjetor - Xhorxh Uashington, presidenti i parë i SHBA-së, (Lindi më 1732)
# Andaluzia

| Andalusia
[*Andalucía*] Error: {{Lang}}: teksti ka sintaksë në të pjerrëta (help) Stampa:Es icon |
| --- |
| Komunitetet autonom |
| FlamuriStema |
| Mottoes: *Andalucía por sí, para España y la humanidad* |
| Popullsia |
|  • Total | 8.402.305 |
| Faqja zyrtare | www.juntadeandalucia.es |

**Andalusia** ( /ˌændəˈluːsiəˌ ʔziəˌ ʔʒⁱə/, spanjisht: *Andalucía*, shqiptimi [andaluˈθi.a], local pronunciation: [andaluˈsi.a], arabisht: الأندلس) është një komunitetet autonom në Mbretërinë e Spanjës i vendosur në rajonin jug-perëndimor të Evropës. Është komuniteti autonom më i madh nga numri i popullsisë dhe i dyti më i madh sipas sipërfaqes në Spanjës. Komuniteti autonom andaluzian zyrtarisht njihet si kombësi në Spanjë. Territori është i ndarë në tetë provinca: Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga adhe Seville. Kryeqyteti është qyteti Sevilja (spanisht: *Sevilla*).

## Gjeografia

## Historia

## Ndarjet administrative

### Provincat

*Andalusia e sipërme* ose *Andalusia lindore*.
*Andalusia e poshtme* ose *Andalusia perëndimore*.
Andalusia përbëhet nga 8 provinca. Secila prej provincave andaluziane mban të njëjtin emër si kryeqyteti i saj:

| Provinca | Kryeqyteti | Popullsia | Dendësia | Komuna | Rrethet |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Almería | Almería | 702,819 | 72.5/km2 (188/sq mi) | 102 komuna | 8 |
|  Cádiz | Cádiz | 1,243,519 | 158.8/km2 (411/sq mi) | 44 komuna | 14 |
|  Córdoba | Córdoba | 805,857 | 72.4/km2 (188/sq mi) | 75 komuna | 12 |
|  Granada | Granada | 924,550 | 68.7/km2 (178/sq mi) | 170 komuna | 9 |
|  Huelva | Huelva | 521,968 | 47.7/km2 (124/sq mi) | 79 komuna | 6 |
|  Jaén | Jaén | 670,600 | 49.1/km2 (127/sq mi) | 97 komuna | 10 |
|  Málaga | Málaga | 1,625,827 | 204.1/km2 (529/sq mi) | 102 komuna | 11 |
|  Seville | Seville | 1,928,962 | 129.2/km2 (335/sq mi) | 105 komuna | 15 |

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare - Junta de Andalucia
* Faqja turistike e Andalucia
* Faqja e Andalucia në *the guardian*
# Bota myslimane

Popullsia e botës myslimane sipas përqindjes
Termat **Bota myslimane** dhe **Bota islame** zakonisht i referohen bashkësisë islame, e cila njihet edhe si Ymeti. Kjo përbëhet nga të gjithë ata që i përmbahen fesë Islame, ose shoqërive ku praktikohet Islami. Në një kuptim gjeopolitik modern, këto terma i referohen vendeve ku Islami është i përhapur, edhe pse nuk ka kritere të dakorduara për përfshirje. Termi **vende me shumicë myslimane** është një alternativë e përdorur shpesh për kuptimin e fundit.

Historia e botës myslimane përfshin rreth 1,400 vjet dhe përfshin një sërë zhvillimesh socio-politike, si dhe përparime në art, shkencë, filozofi dhe teknologji, veçanërisht gjatë Epokës së Artë Islame. Të gjithë myslimanët kërkojnë udhëzime për Kuranin dhe besojnë në misionin profetik të Muhamedit, por mosmarrëveshjet për çështje të tjera kanë çuar në shfaqjen e shkollave të ndryshme fetare të mendimit dhe sekteve brenda Islamit. Në epokën moderne, shumica e botës myslimane kaloi nën dominimin kolonial evropian. Shtetet kombëtare që u shfaqën në epokën post-koloniale kanë adoptuar një larmi modelesh politike dhe ekonomike, dhe ato janë prekur nga tendencat laike dhe fetare.

Shumica e myslimanëve janë të njërit prej dy emërtimeve: Syni (93.5%) dhe Shia (6.5%).) Megjithatë, emërtime të tjera ekzistojnë, si Ibadi (kryesisht në Oman). Rreth 13% e myslimanëve jetojnë në Indonezi, vendi më i madh me shumicë myslimane; 31% e myslimanëve jetojnë në Azinë Jugore, popullsia më e madhe e myslimanëve në botë; 20% në Lindjen e Mesme-Afrika e Veriut (MENA), ku është feja dominuese; dhe 15% në Afrikën Sub-Sahariane dhe Afrikën Perëndimore. Myslimanët janë shumica dërrmuese në Azinë Qendrore, shumica në Kaukaz dhe të përhapur në Azinë Juglindore. India është vendi me popullsinë më të madhe myslimane jashtë vendeve me shumicë myslimane. Komunitete të konsiderueshme myslimane gjenden gjithashtu në Amerikë, Kinë dhe Evropë. Islami është feja kryesore me rritjen më të shpejtë në botë.

## Referime
# Bejkon

Bejkon| Një rriskë e bejkonit të gatuar |
| Lloji | Derr i kuruar |
| Përbërësit kryesorë | Barku i derrit i kuruar me kripë |
| * Cookbook: Bejkon
* [[Commons:Bacon|MediaStampa:Colon Bejkon]]
 |

**Bejkoni** (ang. *bacon*) është një lloj mishi i derrit të pjekur me kripë i bërë nga prerje të ndryshme, zakonisht nga barku ose pjesët më pak yndyrore të shpinës. Ai hahet si një pjatë anësore (veçanërisht në mëngjes ), përdoret si një përbërës qendror (p.sh., sanduiçi me proshutë, marule dhe domate (BLT) ), ose si aromatizues ose theks (si në copat e proshutës në një sallatë).

Bejkon i pagatuar i tymosur dhe i kuruarPas skuqjes në tigan
Mishi i kafshëve të tjera, të tilla si viçi, qengji, pula, dhia ose gjeli i detit, gjithashtu mund të pritet, të kurohet ose të përgatitet ndryshe për t'i ngjashëm me bejkonin, madje mund të quhet, për shembull, " bejkon gjeldeti ". Një përdorim i tillë është i zakonshëm në zonat me popullsi të konsiderueshme hebreje dhe myslimane pasi të dyja fetë e ndalojnë konsumimin e mishit të derrit. Ekzistojnë gjithashtu bejkon vegjetarian si "bejkoni i sojës".

 Një sanduiç me bejkon, marule dhe domate (BLT).