# Dinastia Çin

| Qin秦  |
| --- |
| 221 BC–206 BC |
|
Heirloom Seal of the Realm
 |
| Territoret e Perandorisë Qin. |
| Statusi | Perandoria |
| Kryeqyteti | Xianyang |
| Gjuhët e përbashkëta | Kinezishtja e vjetër |
| Qeverisja | Monarkia absolute |
| Perandori |   |
|  |
| • 221–210 pes  | Qin Shi Huang |
| • 210–207 pes  | Qin Er Shi |
|  |
| Kancelari |   |
|  |
| • 221–208 BC  | Li Si |
| • 208–207 pes  | Zhao Gao |
|  |
| Epoka historike | Perandorak |
|  |
| • Ardhja e Qin Shi Huang | 221 BC |
| • Vdekja e Qin Shi Huang | 210 BC |
| • Surrender to Liu Bang | 206 BC |
|  |
| Sipërfaqja |
| 220 pes | 2,300,000 km2 (890,000 sq mi) |
| Valuta | Ban Liang |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Paraprirë nga** | **Pasuar nga** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dinastia Zhou |
|  | Qin (state) |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tetëmbëdhjetë mbretëri |  |
| Dinastia Han |  |
| Nanyue |  |

 |

 |
| Sot pjesë e |  Kina |

| Dinastia Çin |
| --- |
|  |
| "Qin" in seal script (top) and regular (bottom) Chinese characters |
| Chinese | 秦 |
|  |
| Hanyu Pinyin | Qín |
|  |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Qín |
| Bopomofo | ㄑㄧㄣˊ |
| Gwoyeu Romatzyh | Chyn |
| Wade–Giles | Chʻin2 |
| Tongyong Pinyin | Cín |
| Yale Romanization | Chín |
| IPA | [[[:Stampa:C-cmnStampa:C-cmn]]] |
| Wu |
| Romanization | Zin |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Chèuhn |
| Jyutping | Ceon4 |
| IPA | [[[:Stampa:C-yueStampa:C-yue]]] |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Chîn |
| Tâi-lô | Tsîn |
| Old Chinese |
| Baxter–Sagart (2014) | \*[dz]i[n] |

 |
|  |

**Dinastia Qin** (kinezisht: 秦朝), ose **dinastia Çin**, ishte dinastia e parë e Kinës Perandorake. E emëruar për qendrën e saj në shtetin Qin, dinastia Qin u ngrit si një feud i Zhou Perëndimore dhe qëndroi për më shumë se pesë shekuj deri në vitin 221 p.e.s., kur u ngrit për një kohë të shkurtër në një perandori, e cila zgjati vetëm deri në vitin 206 pes. Ajo u themelua në vitin 221 p.e.s. kur Ying Zheng, i cili kishte qenë tashmë mbret i Qin që nga viti 246 p.e.s., e shpalli veten “Shi Huangdi”, që do të thotë “perandori i parë”.

Qin ishte një fuqi e vogël për shekujt e hershëm të ekzistencës së saj. Forca e shtetit Qin u rrit shumë nga reformat legaliste të Shang Yang në shekullin e katërt p.e.s., gjatë periudhës së shteteve ndërluftuese. Në mesin dhe në fund të shekullit të tretë p.e.s., shteti Qin kreu një sërë pushtimesh të shpejta, duke shkatërruar dinastinë e pafuqishme Zhou dhe përfundimisht duke pushtuar gjashtë të tjera nga Shtatë Shtetet Ndërluftuese. 15 vitet e saj ishin dinastia më e shkurtër e madhe në historinë kineze, e përbërë nga vetëm dy perandorë. Megjithë mbretërimin e tij të shkurtër, megjithatë, mësimet dhe strategjitë e Qin i dhanë formë dinastisë Han dhe u bënë pikënisja e sistemit perandorak kinez që zgjati nga viti 221 p.e.s., me ndërprerje, zhvillim dhe përshtatje, deri në vitin 1912 (me një restaurim të shkurtër në vitin 1917).

Qin u përpoq të krijonte një shtet të bashkuar nga pushteti politik i strukturuar i centralizuar dhe një ushtri e madhe e mbështetur nga një ekonomi e qëndrueshme. Qeveria qendrore lëvizi për të nënvleftësuar aristokratët dhe pronarët e tokave për të fituar kontroll të drejtpërdrejtë administrativ mbi fshatarësinë, e cila përbënte shumicën dërrmuese të popullsisë dhe fuqisë punëtore. Kjo lejoi projekte ambicioze që përfshinin treqind mijë fshatarë dhe të dënuar: projekte të tilla si muret lidhëse përgjatë kufirit verior, duke u zhvilluar përfundimisht në Murin e Madh të Kinës, dhe një sistem masiv të ri kombëtar rrugor, si dhe mauzoleumin e madhësisë së qytetit të Perandorit të Parë Qin i ruajtur nga Ushtria Terrakota me përmasa reale.

Qin prezantoi një sërë reformash të tilla si monedha e standardizuar, peshat, masat dhe një sistem uniform shkrimi, i cili synonte të bashkonte shtetin dhe të promovonte tregtinë. Për më tepër, ushtria e saj përdori armatimin, transportin dhe taktikat më të fundit, megjithëse qeveria ishte shumë burokratike. Konfucianët Han e portretizuan dinastinë legaliste Qin si një tirani monolite, duke përmendur veçanërisht një spastrim të njohur si djegia e librave dhe varrosja e dijetarëve, megjithëse disa studiues modernë kundërshtojnë vërtetësinë e këtyre rrëfimeve. Qin krijoi një sistem të administrimit të njerëzve dhe tokës që rriti shumë fuqinë e qeverisë për të transformuar mjedisin dhe është argumentuar se ndikimi i mëvonshëm i këtij sistemi në mjediset e Azisë Lindore e bën ngritjen e Qin një ngjarje të rëndësishme në historinë mjedisore të Kinës.

Kur perandori i parë vdiq në 210 pes, dy nga këshilltarët e tij vendosën një trashëgimtar në fron në një përpjekje për të ndikuar dhe kontrolluar administrimin e dinastisë. Këta këshilltarë u grindën mes tyre, duke rezultuar në vdekjen e të dyve dhe të perandorit të dytë Qin. Shpërtheu revolta popullore dhe perandoria e dobësuar shpejt ra në duart e një gjenerali Chu, Xiang Yu, i cili u shpall Hegjemon-Mbret i Çu-së Perëndimore, dhe Liu Bang, i cili themeloi dinastinë Han.

## Referime