Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gjerësia gjeografike

**Gjerësia gjeografike** ose latitude, paraqet pozitën e ndonjë pike në sipërfaqen e Tokës në jug apo në veri të ekuatorit, zakonisht shënohet me shkronjën greke fi (φ).
Poli verior gjindet në gjerësinë gjeografike veriore prej 90º, ndërsa poli jugor 90° të gjerësisë gjeografike jugore. Pikat në ekuator kanë gjerësi gjeografike 0º. Gjerësia gjeografike është largësia harkore prej ekuatorit deri te një pike te caktuar, qe shkon nëpërmjet meridianit.Largesia e nje pike te dhene (p.sh. pika ku ndodhet Tirana)e shprehur ne grade nga ekuatori ne drejtim te poleve(P.V,P.J),quhet gjeresi gjeografike.Te gjitha vendet qe kalojne ne vijen e ekuatorit e kane gjeresine 0 grade.

## Shih edhe

* Gjatësia gjeografike

Harta e botës, gjerësia gjeografike e paraqitur me vija horizontale( paralelet)Stampa:Portal
# Babizmi

**Babizmi** është lëvizja fetare e ndjekur nga babistët (persisht: بابی ها‎, Bābihā). Kjo lëvizje lindi në Persi në vitet 1844-1852, nga Siyyid `Alí-Muhammad di Shiraz, i cili kishte titullin Báb, ose Portë.

Ndryshe nga lëvizje të tjera islamike babizmi u nda nga Islami për t'i dhënë jetë një sistemi fetar të pavarur.

Që në origjinë babizmi u luftua dhe persekutua nga kleri islamik dhe nga autoritetet vendore persiane, dhe qe paraardhësi i fesë bahai.

## Referime
# Teokracia

Perandori romak Augusti si Jupiteri, duke mbajtur skeptër dhe rruzull (gjysma e parë e shekullit të 1-të pas Krishtit).
**Teokracia** është një formë qeverisjeje në të cilën një ose më shumë hyjni njihen si autoritete të larta sunduese, duke u dhënë udhëzim hyjnor ndërmjetësve njerëzorë që menaxhojnë punët e përditshme të qeverisë.

## Etimologjia

Fjala teokraci e ka origjinën nga greqisht: θεοκρατία (*theokracia*) që do të thotë "sundim i Zotit". Kjo, nga ana tjetër, rrjedh nga θεός (*theos*), që do të thotë "zot" dhe κρατέω (*krateo*), që do të thotë "të sundosh". Kështu, kuptimi i fjalës në greqisht ishte "sundim nga perëndia" ose mishërimi njerëzor i perëndisë.

## Përkufizimi

Termi *teokraci* rrjedh nga θεοκρατία në greqishten e vjetër , "sundimi i Zotit", një term i përdorur nga Jozefi për mbretëritë e Izraelit dhe të Judës, që pasqyron pikëpamjen se "vetë Zoti njihet si kreu" i shtetit. Përdorimi i zakonshëm, i përgjithshëm i termit, siç përkufizohet më sipër në termat e sundimit nga një kishë ose nga një udhëheqje fetare analoge, mund të përshkruhet më saktë si një kishëzim.

Në një teokraci të pastër, udhëheqësi qytetar besohet se ka një lidhje personale me hyjninë ose me hyjnitë e fesë ose të besimit të atij qytetërimi, siç është udhëheqja e Muhamedit ndaj myslimanëve të hershëm me profecitë nga Allahu. Në një kishë, udhëheqësit fetarë marrin një rol udhëheqës në shtet, por nuk pretendojnë se ata janë instrumente të zbulesës hyjnore.

## Shiko edhe

* Autokracia

## Referime
# Bebëza

Bebëza është hapja qendrore e irisit në pjesën e brendshme të syrit, e cila normalisht duket e zezë. Zona gri/blu ose kafe që rrethon bebëzën është irisi. Zona e bardhë e jashtme e syrit është sklera. Pjesa qendrore e jashtme transparente e pangjyrë e syrit (përmes së cilës mund të shohim irisin dhe bebëzën) është kornea.
**Bebëza** është një vrimë e vendosur në qendër të irisit të syrit që lejon që drita të godasë retinën. Duket e zezë, sepse rrezet e dritës që hyjnë në bebëzën ose thithen drejtpërdrejt nga indet brenda syrit, ose absorbohen pas reflektimeve të përhapura brenda syrit që kryesisht humbasin daljen nga bebëza e ngushtë. Madhësia e bebëzës kontrollohet nga irisi dhe ndryshon në varësi të shumë faktorëve, ku më i rëndësishmi është sasia e dritës në mjedis. Termi "nxënës" u krijua nga Gerard i Kremonës.

Tek njerëzit, bebëza është rrethore, por forma e saj ndryshon midis specieve; disa mace, zvarranikë dhe dhelpra kanë bebëza të çara vertikale, dhitë dhe delet kanë bebëza të orientuara horizontalisht dhe disa mustakë kanë lloje unazore. Në aspektin optik, bebëza anatomike është hapja e syrit dhe irisi është ndalesa e hapjes. Imazhi i bebëzës siç shihet nga jashtë syrit është bebëza e hyrjes, e cila nuk korrespondon saktësisht me vendndodhjen dhe madhësinë e bebëzës fizike sepse zmadhohet nga kornea. Në skajin e brendshëm shtrihet një strukturë e spikatur, kollaret, që shënon bashkimin e membranës së pupilës embrionale që mbulon bebëzën embrionale.

## Shiko edhe

* Syri

## Referime
# Almeria

| Almeria |
| --- |
| Qytet |
|  |
| FlamuriStema |
| Popullsia |
|  • Total | 193.351 |
| Targat | AL |

**Almeria** është qytet në juglindje të Spanjës. Almeria është themeluar nga Abdurrahman III në vitin 955.

## Klima

Almeria është qyteti më i thatë në Evropë. Temperatura më e ftohtë që është regjistruar është 0.2 °C më 9 shkurt 1935. Gjatë natës në dimër, tenperaturat zbresin nën 8 °C.

Muaj më të nxehta janë korriku dhe gushti. Temperaturat janë rreth 33 °C gjatë ditës. Temperaturat minimale të qëndrojnë rreth 24 °C gjatë korrikut dhe gushtit. Valët e nxehtësisë në Almería janë mjaft të zakonshme.

## Binjakëzimet

* Caspe Spanja
* Jasa Spanja
* Melilla Spanja
* Boulogne-Billancourt Franca
* Rastatt Gjermania
* Neuwied Gjermania
* Ciego de Ávila Kuba
* Oran Algjeria
* Cochabamba Bolivia
* Navojoa Meksika
* Veracruz Meksika