Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# GATT

**GATT** është shkurtimi që përdoret gjerësisht për **General Agreement on Tariffs and Trade** dhe ka qenë fillimisht krijuar nga Bretton Woods Conference si pjesë e një plani me të gjerë për rimëkëmbjen ekonomike pas Luftës së Dytë Botërore. Qëllimi i kryesor i GATT ishte të reduktonte barrierat në tregtinë ndërkombëtare. Kjo do të arrihej nëpërmjet reduktimit të barrierave tarifore, kufizimeve sasiore dhe subvencionimeve në tregti nëpërmjet një serie marrëveshjesh të ndryshme. GATT-i ishtë vetëm një marrëveshje dhe jo një organizatë. Fillimisht, GATT-i ishte menduar të shndërohej në një organizatë ndërkombëtare si Banka Botërore apo FMN, duke u quajtur Organizata Ndërkombëtare e Tregtisë (International Trade Organization) por marreveshja përkatëse nuk u ratifikua dhe kështu që GATT-i mbeti vetëm një marrëveshje. Funksionet e GATT-it u zëvendësuan nga Organizata Botërore e Tregtisë (ëorld Trade Organization-ëCO) e cial u themelua përmes një raundi negociatash në fillim të viteve 1990.

Historia e GATT-it mund të ndahet në tre faza. E para, nga 1947 deri në raundin e Torquay, u mor më shumë me listën e mallrave që do të mbulonte marrëveshja dhe ngrirjen e niveleve tarifore ekzistuese. Faza e dytë, që kaloi nëpër tre raude nga 1959 deri 1979, u fikusua në reduktimin e tariffave. Faza e tretë, që konsistoni vetën në raundin e Uruguait, nga 1986 deri 1994, zgjeroi plotësisht marrëveshjen ne drejtime dhe fusha të reja si pronësia intelektuale, sherbimet, kaptali dhe bujqësia. Në fund të këtij raundi lindi edhe OBT.

 **Njësit kufitare**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Dogana  | Kodi  **·**  Tarifa  **·**  Detyrimet-Importi  **·**  Policia  **·**  Sistemi i Harmonizuar  **·**  Administrata  **·**  Dokumentacioni  **·**  Shqipëria  **·**  Kosova  **·**  TARIK  **·**  GATT  **·**  KKD  **·**  OBD  **·**  OBT |  |
| Autoritetet e imigracionit |
| Amëza në internet | SHD SHqiptar  **·**  UNMIK Dogana  **·**  OB e Doganave  **·**  BE Dogana |
# Ekonomia e Egjiptit

**Egjipti** në vitin 2007 konsiderohej ekonomia e katërt më e madhe në Afrikë. Egjipti konsiderohej një vend në zhvillim. Aktiviteti ekonomik është i vendosur kryesisht përgjatë Nilit. Burimet kryesore ekonomike të Egjiptit janë: nafta, metalet, turizmi dhe bujqësia. Për 30 vjet qeveria ka ndërmarrë reforma për të ulur shkallën e lartë të centralizimit të trashëguar nga Presidenti Gamal Abdel Nasser.

Ekonomia e Egjiptit është e bazuar në katër anuitete të përgjithshme: Nili, Historia, Kanali i Suezit dhe pozitën e saj gjeopolitike në Lindjen e Mesme.
# Ekonomia e Emirateve të Bashkuara Arabe

Falë burimeve "të majme" në Abu Dhabi, (1978:3 935 mil.t rez.; 70 mil.t nxierrje) dhe atyre "të pakta" në Dubai (1978: 178 mil.t. rez.; 18 mil.t. nxierrje), oazat e portat detare të paçmuara në të kaluarën e Gjirit Persik, që nga diku 1970-ta, kanë arritur të krijojnë qytete moderne me një infrastrukturë të shkëlqyeshme, e një rrjet shoqëror të organizuar në kompleks të ndërtesave (Kulla të larta për zyrë, për banka, për hotele, për spitale, për shkolla, e pastruese të kripës nga uji i detit). Me një bruto prodhim shoqëror prej (1976) 13 900 dollarësh amerikanë për banorë, Emiratet e Bashkuara Arabe, qëndrojnë në krye të listave. Pjesen më të madhe të prodhimit e përbëjnë të ardhurat nga ekonomia e naftës (1978: 57%), tregëtia, bankat dhe shërbimet marrin pjesë me diku 11%, ndërtimtaria me 9%, Industria dhe tregëtia me 3%, bujësia me 2%, shërbimet komunale me 8%. Vetëm 0,2% e tokës së Emirateve të Bashkuara Arabe është tokë e ujitur, ashtu që të jetë frytëdhënse, pjesa më e madhe gjendet në oaze. Pjesen më të madhe të tokës së punueshme e qeverisin sheikët e Ras al-Khaimah-ut dhe Fuxhairës (mbjelljin pemër, perime, duhan etj.). Kultivimi i kafshëve bëhet kryesisht në Ras al-Khaimah, ku gjatë 1978 kishte 200.000 krerë dhi, 89 000 dele, 40 000 gamilje dhe 16 000 gjedhë.

Gjuetia e peshkut dallohet në Faluxhë. Emirati më i pasur llogaritet të jetë, Abu Dabi, i cili financon rreth 70% të të dalurave të Emriateve të Bashkuara Arabe. Abu Dabi ka rafinerinë e naftës, uzina kimike, shkritore të aluminit, fabrikën e çimentosë. Unzia e shkrirjes së qelqit gjendet në ujdhesën Das. Dubai është emirati më i rëndësishëm për tregëti, me porte moderne në ujrat e thella detare, porta Port Rashid, fabrikën e çimentosë, rafinerinë e naftës. Sharxhia ka rezervat më të vogla të naftës, në këtë emirat më e rëndësishmja është uzina e ndërtimit të anijeve dhe barkave lundruese.
# Ekonomia e Holandës

Kur analizojmë ekonominë e Holandës në tërësi bie në sy raporti specifik i elementeve natyrore, i zhvillimit shoqëror dhe i prodhimtarisë së saj që rrallë kund ekziston në botë. Derisa sipërfaqet e kufizuara të tokave punuese, por në mënyrë intenzive të punuara i japin përparësi bujqësisë, mungesa e pasurive natyrore e bën të varur nga jashtë. Numri i madh i popullsisë në një territor të vogël ia ka imponuar nevojën e përhershme që sa më shumë sipërfaqe të tokave t’i shenderrojne në toka pjellore. Rezultati i kësaj është edhe ekonomia në shkallë të lartë të zhvillimit.

## Bujqësia

## Industria

## Transporti dhe tregëtia
# Sistemi shtetëror në Azerbajxhan

**Azerbajxhani** është Republik presidenciale me një dhomë parlamenti. Kushtetuta e shtetit është nxjerrur më 12 nëntor 1995. Rolin kryesorë në udhëheqjen e shtetit e kryenpari i vendit Presidenti
# Qeveria palestineze

**Qeveria palestineze** është qeveria e Autoritetit Palestinez ose Shtetit të Palestinës. Komiteti Ekzekutiv i Organizatës për Çlirimin e Palestinës është organi më i lartë ekzekutiv i Organizatës Çlirimtare të Palestinës dhe vepron si qeveri. Që nga qershori 2007, ka pasur dy administrata të ndara në Palestinë, njëra në Bregun Perëndimor dhe tjetra në Rripin e Gazës. Qeveria në Bregun Perëndimor në përgjithësi njihej si Qeveria e Autoritetit Palestinez. Nga ana tjetër, qeveria në Rripin e Gazës pretendonte se ishte qeveria e ligjshme e Autoritetit Palestinez. Deri në qershor 2014, kur u formua Qeveria e Bashkimit Palestinez, qeveria në Bregun Perëndimor ishte qeveria palestineze e dominuar nga Fatah e vitit 2013. Në Rripin e Gazës qeveria ishte qeveria e Hamasit e vitit 2012. Pas dy Marrëveshjeve Fatah-Hamas më 2014, më 25 shtator 2014 Hamasi ra dakord të linte qeverinë e AP të rifillonte kontrollin mbi Rripin e Gazës dhe pikat e tij kufitare me Egjiptin dhe Izraelin, por kjo marrëveshje ishte prishur deri në qershor 2015, pasi Presidenti Abbas tha se Qeveria e PA nuk ishte në gjendje të operonte në Rripin e Gazës.

## Historia

Organizatat e mëposhtme kanë pretenduar ose ushtruar autoritet mbi popullin palestinez në të kaluarën:

* Komiteti i Lartë Arab, organi politik qendror i komunitetit arab të Palestinës së Detyrueshme. Ajo u themelua më 25 prill 1936 dhe u anashkalua nga Qeveria Gjithë-Palestinë në vitin 1948.
	+ Komiteti i Parë 1936-1937 (Komiteti i Lartë Arab)
	+ Komiteti i Dytë 1945-1948 (Komiteti i Lartë Arab)
* Qeveria Gjithë-Palestinë, një entitet palestinez i krijuar nga Lidhja Arabe në Rripin e Gazës të pushtuar nga Egjipti më 22 shtator 1948. Ajo u shpërbë nga Egjipti në vitin 1959.
* Organizata Çlirimtare e Palestinës ka qenë përfaqësuesi zyrtar i popullit palestinez ndërkombëtarisht që nga viti 1964. Më 22 nëntor 1974, Rezoluta 3236 e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara njohu të drejtën e popullit palestinez për vetëvendosje, pavarësinë kombëtare dhe sovranitetin në Palestinë. Ajo gjithashtu e njohu OÇP-në si përfaqësuesin e vetëm të ligjshëm të popullit palestinez dhe i dha statusin e vëzhguesit në Kombet e Bashkuara.
	+ Komiteti Ekzekutiv i Organizatës për Çlirimin e Palestinës (KE) është organi më i lartë ekzekutiv i OÇP-së. Mahmoud Abbas ka qenë Kryetar i KE-së që nga vdekja e Jaser Arafat në nëntor 2004. KE përfaqëson popullin palestinez, mbikëqyr organet e ndryshme të OÇP, ekzekuton politikat dhe vendimet e PNC-së dhe trajton çështjet financiare të OÇP-së. KE përfaqëson OÇP-në ndërkombëtarisht, dhe vepron si qeveri e Shtetit të Palestinës.

## Referime
# Anglocizmi

**Anglicizma** është shprehje e përdorur nga anglo-saksonet me të cilën tregojnë trashëgimin e përkatësisë gjuhësore të fjalëve të anglishtes që kanë depërtuar apo huazuar në gjuhët tjera. Me të nuk ndahet vetëm një fjalë por hynë edhe fjali të përbëra si b.f. "He shook my hand". Nganjëherë bëhen dallime në mes të anglicizmit dhe amerikanizmit, pra nga cila hapësirë ka arrdhë fjala apo shprehja.
# Telefoni fiks

Një telefon fiks me kabllo i prodhuar nga Siemens nga rr.1997.
**Telefoni fiks** është një lidhje telefonike që përdor tela metalikë nga ambientet e pronarit të referuara gjithashtu si: POTS, çift i përdredhur, linjë telefonike ose rrjet telefonik me ndërprerje publike ( PSTN).

Shërbimet fikse ofrohen tradicionalisht nëpërmjet një teli analog bakri në një central telefonik. Shërbimi i linjës fikse zakonisht dallohet nga format e tjera më moderne të shërbimeve telefonike që përdorin shërbime të bazuara në Protokollin e Internetit mbi fibër optike (Fiber-to-the-x) ose shërbime të tjera me brez të gjerë (VDSL/Cable) duke përdorur Voice over IP, edhe pse ndonjëherë telefon fiks modern shërbimet e ofruara përmes një lidhjeje fikse interneti nganjëherë referohen si një linjë fikse (shërbim jocelular).

## Shiko edhe

* Televizioni satelitor
* Interneti

## Referime
# Amos Dolbear

Amos Dolbear rreth vitit 1880
**Amos Emerson Dolbear** (10 nëntor 1837 - 23 shkurt 1910) ishte një fizikan dhe shpikës amerikan. Dolbear hulumtoi shndërrimin e shkëndijës elektrike në valë zanore dhe impulse elektrike. Ai ishte një profesor në Universitetin e Kentucky në Lexington nga viti 1868 deri më 1874. Në vitin 1874 ai u bë kryetari i departamentit të fizikës në Universitetin Tufts në Medford, Massachusetts. Ai është i njohur për shpikjen e tij në vitin 1882 të një sistemi për transmetimin e sinjaleve telegrafike pa tela. Në vitin 1899 patenta e tij për të u ble ishte një tentativì e pasuksesshme për të ndërhyrë në patentat telegrafike pa tela të Guglielmo Marconit në Shtetet e Bashkuara.

## Biografia

Dolbear ishte një i diplomuar në Ohio Wesleyan University, në Delaware, Ohio. Ndërsa ishte student në Ohio Wesleyan, ai kishte bërë një "telegraf duke folur" dhe shpiku një marrës që përmbante dy karakteristika të telefonit modern: një magnet të përhershëm dhe një diafragmë metalike që ai e bëri nga një ferrotip. Ai shpiku marrësin e parë të telefonit me një magnet të përhershëm në vitin 1865, 11 vjet para se Alexander Graham Bell të patentonte modelin e tij. Më vonë, Dolbear nuk mund të provonte pretendimin e tij, kështu që Bell mbajti patentën. Dolbear humbi çështjen e tij përpara Gjykatës Supreme të SHBA-së, (Dolbear et al. V. American Bell Telephone Company).

Në vitin 1876, Dolbear patentoi një telefon elektrik magneto. Ai patentoi një telefon statik në vitin 1879.

Në vitin 1882, Dolbear ishte në gjendje të komunikonte në një distancë prej një çerek milje pa tela në Tokë. Pajisja e tij mbështetej në përçueshmërinë në tokë, e cila ishte e ndryshme nga transmetimet e mëvonshme të radios që përdorën rrezatimin elektromagnetik. Ai mori një patentë amerikane për një telegraf pa tel në mars të atij viti. Telefonat e tij të përdorur përdornin tokëzimin nga shufra metali. Diapazoni i transmetimit të tij ishte të paktën sa gjysmë milje dhe ai mori një patentë për këtë pajisje, U.S. Patent 350,299, në vitin 1886. (Ai nuk e patentoi sistemin e tij në Evropë.)

Në vitin 1868 Dolbear (ndërsa një profesor në Kolegjin Bethany) shpiku telefonin elektrostatik. Ai gjithashtu shpiku opeidoskopin (një instrument për vizualizimin e dridhjeve të valëve të zërit, duke përdorur një pasqyrë të montuar në një membranë) dhe një sistem ndriçimi inkandeshent. Ai ishte autor i disa librave, artikujve dhe pamfleteve dhe u njoh për kontributin e tij në shkencë si në Ekspozitën e Parisit në vitin 1881 ashtu edhe në Ekspozitën e Pallatit Kristal në vitin 1882.

Në vitin 1897, Dolbear botoi një artikull "Kriketi si një termometër" që vuri në dukje korrelacionin midis temperaturës së ambientit dhe shkallës me të cilën cicërojnë kriketët. Formula e shprehur në atë artikull u bë e njohur si Ligji i Dolbear.

## Referime
# Geta (këpucë)

Geta
**Geta** (Japonisht: 下駄) janë një formë këpucësh tradicionale japoneze, që ngjasojnë me shapkat, sheshkat ose nallanet. Ato janë një lloj sandalesh prej druri të ngritur, të mbajtura mbi këmbë me një pëlhurë të tundur për të mbajtur këmbën lart mbi tokë.

Geta vishen kryesisht me *jukata*, por ndonjëherë edhe me veshje perëndimore gjatë muajve të verës. Ndërsa geta zakonisht vishen vetëm me *jukata* ose rroba të tjera joformale japoneze ose rroba perëndimore, nuk ka nevojë të vishen çorape. Zakonisht, njerëzit veshin pak më shumë *zori* kur veshin *tabi*.

Geta nuk vishen normalisht në dëborë, sepse bora shpesh ngec në dhëmbët e getës, duke e bërë të vështirë ecjen. Sidoqoftë, në kohërat historike, ato visheshin në dëborë.

## Shiko edhe

* Veshjet japoneze
* Kultura e Japonisë
* Kimono
* Çonmage
* Zori
# Nënshkrimi

Nënshkrimi i John Hancock është më i spikaturi në Deklaratën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara dhe Nenet e Konfederatës. Emri "John Hancock" ose thjesht "Hancock" është bërë sinonim i "nënshkrimit" në Shtetet e Bashkuara.
Një **nënshkrim** (latinisht: *signare*, "për të nënshkruar") është një përshkrim i shkruar me dorë (dhe shpesh i stilizuar) i emrit, pseudonimit, apo edhe një "X" të thjeshtë ose shenjë tjetër që një person shkruan në dokumente si dëshmi identiteti dhe synimin. Shkrimtari i një nënshkrimi është një nënshkrues ose nënshkrues. Ngjashëm me një nënshkrim të shkruar me dorë, një vepër me nënshkrim e përshkruan veprën sikur identifikon lehtësisht krijuesin e saj. Një nënshkrim mund të ngatërrohet me një autograf, i cili është kryesisht një nënshkrim artistik. Kjo mund të çojë në konfuzion kur njerëzit kanë një autograf dhe nënshkrim dhe si të tillë disa njerëz në sy të publikut i mbajnë nënshkrimet e tyre private ndërsa publikojnë plotësisht autografin e tyre.

## Shiko edhe

## Referimet
# Shkrimi verzal

Shkronjat verzal
Në Tipografi shkrimi verzal përfaqëson shkrimin i cili radhitet vetëm me shkronja të mëdha të shtypit apo të shkrimit.

Tradicionalisht shfrytëzohet për shkrimin e pjesëve të veqanta në tekst, titujve apo shkurtesave si p.sh.CEFTA apo SHBA.
# Oxford Dictionary of English

Oxford Dictionary of English është një fjalor anglisht me një vëllim të vetëm i botuar nga Oxford University Press, i botuar për herë të parë në vitin 1998 si Fjalori i ri i anglishtes së Oksfordit ( NODE ). Fjala "e re" u hoq nga titulli me Botimin e Dytë në vitin 2003. Fjalori nuk bazohet në *Oxford English Dictionary* (OED) – ai është një fjalor i veçantë që përpiqet të përfaqësojë me besnikëri përdorimin aktual të fjalëve angleze. Botimi i dytë i rishikuar përmban 355,000 fjalë, fraza dhe përkufizime, duke përfshirë referenca biografike dhe mijëra shënime enciklopedike. Botimi i tretë u botua në gusht 2010, me disa fjalë të reja, duke përfshirë " vuvuzela ".

Aktualisht është fjalori më i madh me një vëllim në gjuhën angleze i botuar nga Oxford University Press, por është shumë më i vogël se Fjalori gjithëpërfshirës *Oxford English Dictionary*, i cili botohet në vëllime të shumta.

## Shih edhe

* Fjalori
* *Oxford English Dictionary*
* Fjalori Enciklopedik Shqiptar

## Referime
# Nerënxa

**Nerënxa** është dru frutor i llojit të agrumeve, i lartë 10–15 m, me gjelbërim të përhershëm, me kurorë të rrumbullakët. Degët i ka me gjemba, gjethet vezake, të dhëmbëzuara, me ngjyrë të gjelbër të errët, me aromë karakteristike, lule të bardha që çelin në pranverë. Bën fryte të rrumbullakëta, pak të shtypura në të dy anët e me lëkurë të ashpër ngjyrë portokalli në të kuqërremtë. Jeton mesatarisht 60-70 vjet. Nerënxa e ka prejardhjen nga vendet e Azisë. Në Shqipëri mbillet kryesisht në Sarandë, Delvinë, Vlorë dhe Elbasan. Nga lulet, lëkura e frutit dhe gjethet nxirret esencë me vlerë.
# Kina dhe Kombet e Bashkuara

Më 25 prill të vitit 1945, përfaqesuesit e ardhur nga 50 vendet zhvilluan në San Francisko të SHBA-së konferencën e organizatës ndërkombëtare të OKB-së. Më 25 qershor, u miratua “Karta e OKB-së”. Më 26 qershor, pasi paraqitën ratifikime Kina, Franca, Bashkimi Sovjetik, Anglia, SHBA-ja dhe shumica e vendeve të tjera nënshkruese, hyri në fuqi Karta dhe u krijua zyrtarisht OKB-ja. Në vitin 1947, Asambleja e OKB-së vendosi që 24 tetori është dita e OKB-së.

Qëllimet e OKB-së janë: ruajtja e paqes dhe sigurimit ndërkombëtar; zhvillimi i marrëdhënieve miqësore ndërkombëtare në bazë të respektimit të të drejtave të barabarta dhe të vetëqeverisjes të popujve të vendeve të ndryshme; zhvillimi i bashkëpunimit ndërkombëtar për të zgjidhur probleme ekonomike, shoqërore, kulturore e humanitare ndërkombëtare duke respektuar të drejtat e njeriut dhe lirinë e tërë njerëzve. Deri në shtator të vitit 2002, OKB-ja kishte 191 vende anëtare, ndër to kishte 49 vende themeluese anëtare. Selia e përgjithshme e OKB-së ndodhet në Njujork të SHBA-së. OKB-ja ka krijuar edhe agjenci në Gjenevë të Zvicrës, në Vjenë të Austrisë, në Nairobi të Kenias, në Bangkok të Tajlandës.

Kina është vendi i madh në zhvillim dhe anëtarja e përhershme e Këshillit të Sigurimit. Kina u përmbahet gjithmonë parimeve në punët ndërkombëtare, përkrah çështje të drejtësisë dhe ka luajtur rol të rëndësishëm dhe të veçantë në OKB dhe në arenën ndërkombëtare. Tani roli i OKB-së për krijimin e rendit të ri të barabartë dhe racional politik ekonomik ndërkombëtar ka tërhequr vëmendje të madhe të komunitetit ndërkombëtar. Mendimet e Kinës për krijimin e rendit të ri politik ekonomik ndërkombëtar, ruajtjen e paqes, nxitjen e zhvillimit, kundër hegjemonizmit, forcimin e koordinimit dhe bashkëpunimit midis 5 vendeve të përhershme anëtare të Këshillit të Sigurimit janë në favor të paqes dhe zhvillimit të botës.

Në ditët e sotme diskutimi është i hapur për përfaqësuesin e vërtetë të Kinës në OKB-ë, 22 shtete edhe Vatikani njohin Republika e Kinës (Tajvanë) si përfaqësues i vetë i kombit kinez në Kombet e Bashkuara.

Në vitin 1960 ishte Republika Popullore e Shqipërisë e cila propozoi zëvëndësimin e Republikës së Kinës (Tajvanë) me Republikën Popullore të Kinës në Kombet e Bashkuara.

## Referime
# Feja në Tajvan

**Feja në Tajvan**
1. Budizmi (35.1%)
2. Taoismi (33.0%)
3. Të pafe (18.7%)
4. Krishterimi (3.90%)
5. Yiguandao (3.50%)
6. Tiandizmi (2.20%)
7. Miledadao (1.10%)
8. Zailizmi (0.80%)
9. Xuanyuanizmi (0.70%)
10. Të tjerë (1.00%)

Tempulli Mengjia Longshan është një tempull i fesë popullore kineze me hyjnitë budiste dhe taoiste
Rruga kryesore në Muzeun Fo Guang Shan Buddha
Statuja e Mazu (perëndeshës kineze të detit) në Kinmen
**Feja në Tajvan** karakterizohet nga një shumëllojshmëri besimesh dhe praktikash fetare, kryesisht ato që kanë të bëjnë me ruajtjen e vazhdueshme të kulturës dhe fesë së lashtë kineze . Liria e fesë është e shënuar në Kushtetutën e Republikës së Kinës (Tajvan) . Shumica e njerëzve tajvanez praktikojnë një kombinim të budizmit dhe taoizmit shpesh me një botëkuptim konfucian, i cili kolektivisht quhet fe popullore kineze .

Shumë analiza statistikore përpiqen të bëjnë dallimin midis Budizmit dhe Taoizmit në Tajvan, të cilët, së bashku me konfucianizmin, janë më tepër aspekte brenda "fesë së lashtë kineze". Është e vështirë të bëhet një dallim i tillë sepse hyjnitë e ndryshme taoiste adhurohen së bashku me hyjnitë që kanë origjinën në Budizëm, për shembull Guanyin, në shumë tempuj anembanë vendit.

## Të tjera

* Feja në Kinë
* Feja në Korenë e Jugut
* Feja në Japoni
* Feja në Hong Kong
# Historia e Afganistanit

Perandoria e ngritur nga Ahmad Shah Durrani në vitin 1747 merret si fillimi i shtetit Afganë. Kjo perandori ishte jetë shkurt, u shkatërrua për interesa të prijësve vendas. Pas një kohe të shkurtë Afganistani bie nën ndikimin e Britanisë së Madhe.

Më 1801 në marrëveshjen e paqes Anglo-Perse u vendosë edhe emërtimi "Afganistan", që më parë ky vend njihej si termin tokat Afgane.

Pas rezistencave të shumta të popullit Afganë, Afganistani ndahet nga Britania e Madhe në vitin 1893 duke humbur disa pjesë të territorit në Indi (sot Pakistani). Që nga kjo kohë ende nuk ka ndonjë kufi zyrtarë në me të Afganistanit dhe Pakistanit.

Lufta e tretë Anglo-Afgane shkaktoi që më majë të 1919-së pranimin e sovranitetit të Afganistanit nga Britanikët.

Që nga 1933 ishte një monarki stabile e cila më 1973 duhej të lëshonte vendin për një republikë të cilën komunistët më 1978 e kontrollojë. marshimi i trupave sovjetike në Afganistan në vitin 1979, sjellë një luftë dhjetëvjeçare të cilën e fitojnë muxhaedinët Afganë. Pas tërheqjes së trupave sovjetike më 1989 dhe dorëheqjes së kryetarit komunistë Najbullah më 1992, grupet muxhaedine fillojnë luftën për pushtet në mes tyre e cila vazhdon deri në vitin 1995. Nga kjo luftë shkatërruese dalin si fitimtarë grupi i muxhaedinëve të quajtur Taliban. Talibanët vendosin në 90% të vendit sundimin e tyre të një forme të prapambetur mesjetare e cila ju sjellë kokëçarje vendeve perëndimore. Pas sulmit të 11 shtatorit të 2001-së në ShBA, pason marshimi i trupave amerikane në Afganistan i cili ishte i pranuar nga OKB-ja si akt i vetëmbrojtjes. Trupat amerikane për rrëzimin e pushtetit të Talibanëve krijojnë aleancën veriore. Si rezultat i marshimit të trupave amerikane në Afganistan, vendoset qeveria e përkohshme afgane në krye me prijësin e fisit Hamid Karsai i cili më 2001 pranohet nga prijësit e fiseve afgane në kuvendi e fiseve "Loja Xhirga" si kryetarë i Afganistani.

Konfliktet në mes prijësve të aleancës veriore deri më vitin 2002 ishin më të mëdha se sa lufta kundër regjimit të Talibanëve. Kështu gjatë kësaj kohe përndjekja e anëtarëve të kombësive tjera dhe të atyre që flasin gjuhë tjera ishte përditshmëria e luftës së aleancës veriore, përderisa në anën tjetër trupat amerikane shkatërronin regjimin e Talibanëve në këtë vend (shumica e aleancës veriore përbëhej nga vetë grupet e Talibanëve).

Më 9 tetor 2004 mbahen zgjedhjet e para për kryetarë të Afganistanit të cilat i fiton Hamid Karsai.
# Raijū

Raijū, demoni i stuhive nga Ehon Hyaku Monogatari
**Raijū** (雷 獣, "kafshë zhurmshme" ose "bishë rufeje") është një krijesë legjendare nga mitologjia japoneze.

## Mitologjia

Trupi i tij është i përbërë nga rrufeja dhe me formën e një ujku ose qeni të bardhë dhe blu (ose edhe një ujk ose qen i mbështjellë me rrufe) duke qenë më i zakonshmi, megjithëse mund të përfaqësohet me forma të tjera si tanukitë, kitsunee, leopardit, nuselalët, tigrat, macet, lepurinet, derrit, drerit, rinoceronti, gjitar detar (të tilla si delfin, balenë ose fokë), ariut ose dragonjtë. Mund të fluturojë gjithashtu si një top rrufe (në fakt, krijesa mund të jetë një përpjekje për të shpjeguar fenomenin e rrufesë, siç është topi i rrufesë). E qara e saj tingëllon si bubullima.

Raijū është miku i Raijin, perëndia Shinto i rrufesë. Ndërsa bisha është përgjithësisht e qetë dhe e padëmshme, gjatë stuhisë, dhe kërcimet rrjedhin nëpër pemë, fusha dhe madje edhe ndërtesa (pemët që janë goditur nga vetëtima thuhet se janë gërvishtur nga kthetrat e Raijū).

Një tjetër nga sjelljet karakteristike të Raijū është se flenë në kërthizat e njerëzve. Kjo e shtyn Raijin të gjuaj shigjetat rrufe në Raijū për të zgjuar krijesën lart, dhe kështu dëmton personin në bark të cilit demoni është duke pushuar. Njerëzit paragjykues shpesh flenë në stomak gjatë motit të keq, por legjendat e tjera thonë se Raijū do të fshihet vetëm në kërthizat e njerëzve që flenë jashtë.