Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gjuha Ainu

**Hinkaido Ainu** (/ aɪnuː /; Ainu: ア イ ヌ · イ タ ㇰ Aynu = itak; Japonisht: ア イ ヌ 語 Ainu-go) është i vetmi mbijetues i gjuhëve **Ainu**. Është folur nga anëtarët e grupit etnik **Ainu** në ishullin japonez të Hokkaidos.

Deri në shekullin e 20, gjuhët Ainu u folën edhe përgjatë gjysmës jugore të ishullit Sakhalin dhe nga numri i vogël i njerëzve në Ishujt Kuril. Kishte të paktën 19 dialekte të gjuhëve Ainu. Vetëm variantja Hokkaido mbijeton, drejtuesi i fundit i Sakhalin Ainu vdiq në 1994.Gjuha **Hokkaido Ain** është e vdekur, megjithëse po bëhen përpjekje për ta ringjallur atë. Aktualisht, qeveria japoneze po ndërton një strukturë të dedikuar për ruajtjen e kulturës Ainu, duke përfshirë edhe gjuhën.

Ainu nuk ka marrëdhënie gjenealogjike përgjithësisht të pranueshme me ndonjë familje tjetër gjuhësore.

## Burimet
# Yamato

**Yamato** (Japonisht: 大和) ishte fillimisht zona përreth qytetit të sotëm Sakurai në Prefekturën Nara të Japonisë, e cila u bë Provinca Yamato dhe nga zgjerimi një emër për të gjithë Japoninë.

Yamato është gjithashtu emri dinastik i Shtëpisë Perandorake në Japoni në pushtet.

## Historia japoneze

* Periudha Yamato - një periudhë kur gjykata perandorake japoneze u sundua nga Provinca Yamato
* Klani Yamato - një klan aktive që nga periudha Kofun
* Yamato-e - një stil i pikturës japoneze
* Yamato Takeru - një princ legjendar i dinastisë Yamato dhe biri i Perandorit Keikō

## Njerëz

* Hiroshi Yamato (lindi më 1983), një mundës profesional japonez
* Yamato Maeda (lindi më 1987), një bejsbollist profesional
* Tetsu Yamato (lindi më 1978), një ish-futbollistë japonez
* Waki Yamato (lindi më 1948), një mangaka japoneze
* Yūki Yamato (lindi më 1989), një regjisore dhe skenariste japoneze

## Gjeografia

* Provinca Yamato - ish-provincë e Japonisë, prefektura e sotshme Nara
* Yamato, Kanagawa - qytet në prefekturën Kanagawa
* Lumi Yamato - një lum i klasës A që ndodhet në rajonin Kansai
* Qyteza Yamato, më vonë u quajt Wakō, Saitama
* Fshati Yamato, më vonë u quajt Higashiyamato, Tokio

## Anijet

* Yamato (anije) - disa anije japoneze kanë pasur emrin Yamato
	+ Luftanije e klasës-Yamato
		- Yamato (luftanije japoneze)
* Yamato 1

## Anime dhe manga

* Space Battleship Yamato (kthjellim), filma, seri dhe video lojëra japoneze
* Yamato Takeru (anime)
* Yamato Takeru (film)
* Kira Yamato - personazh fiktiv në *Mobile Suit Gundam SEED*
* Yamato Delgado - personazh fitiv në *Batlle B-Daman*
* Yamato "Matt" Ishida - personazh fiktiv në serinë *Digimon*
* Yamato (Naruto) - personazh fiktiv në mangën *Naruto*
* Yamato Akitsuki - personazh fiktiv në *Suzuka*
* Yamato Takeru - personazh fiktiv në *Eyeshield 21*
* Yamato (One Piece) - personazh fiktiv në *One Piece*
# Sumo

Një ndeshje sumo (*tori-kumi*) midis Jokozuna Asashorju (majtas) dhe *Komusubi* Kotoshogiku në janar 2008
**Sumo** (Japonisht: 相撲) është një formë mundjeje me kontakt të plotë konkurrues ku një *rikishi* (mundës) përpiqet të detyrojë kundërshtarin e tij të dalë nga një unazë rrethore (*dohjo*) ose të prekë tokën me ndonjë pjesë të trupit përveç shputave të këmbëve të tij (zakonisht duke hedhur, duke shtyrë) ose duke e shtyrë poshtë).

Sumoha e ka origjinën në Japoni, i vetmi vend ku praktikohet profesionalisht, ku konsiderohet si sport kombëtar. Konsiderohet si një *gendai budo*, i cili i referohet arteve marciale moderne japoneze, por sporti ka një histori që përfshin shumë shekuj. Shumë tradita të lashta janë ruajtur në sumo, dhe madje edhe sot, sporti përfshin shumë elemente rituale, të tilla si përdorimi i pastrimit të kripës, nga Shinto.

Jeta si mundës sumo organizohet shumë rreptë, me rregulla të rregulluara nga Shoqata Sumo e Japonisë. Për shembull, shoqata ndalon mundësit që të ngasin makina, megjithëse kjo është pjesërisht nga nevoja pasi shumë mundës janë shumë të mëdhenj për t'u vendosur pas timonit. Shkelja e rregullave mund të rezultojë në gjoba dhe / ose pezullim si për mundësin shkelës ashtu edhe për mjeshtrin e tij të qëndrueshëm.

Ata pritet të rritin flokët e tyre të gjatë për të formuar një majë të topit, ose *çonmage*, të ngjashme me stilin e flokëve të *samurait* të periudhës Edo. Për më tepër, ata pritet të veshin *çonmage* dhe veshje tradicionale japoneze kur janë në publik, duke i lejuar ata të identifikohen si mundës. Lloji dhe cilësia e veshjes varet nga niveli i mundësit. Kur janë jashtë, ata mbathin një formë të sandaleve prej druri që quhen *geta*. Mundësit në ndarjet *makushita* dhe *sandanme* mund të veshin një formë pardesyje të shkurtër tradicionale mbi jukatën e tyre dhe lejohen të veshin sandale kashte, të quajtura *zori*. Sektori i një rangu më të lartë mund të veshë rroba mëndafshi, sipas zgjedhjes së tyre dhe cilësia e veshjes është përmirësuar ndjeshëm. Ata gjithashtu pritet të veshin një formë më të hollësishme të nyjës së sipërme të quajtur një *oiço* në raste zyrtare.
# Zen

**Zen** (kinezisht: 禪; pinyin: Chán; Korean: 선, translit. Seon) është një shkollë e budizmit Mahayana që filloi në Kinë gjatë dinastisë Tang si Zen Budizëm. Shkolla Zen u ndikua fuqimisht nga Taoizmi dhe u zhvillua si një shkollë e veçantë e budizmit kinez. Nga Kina, Chan Budizmi përhapet në jug të Vietnamit, në verilindje të Koresë dhe në lindje të Japonisë, ku u bë i njohur si Seon Budizmi dhe Zen Japonez, respektivisht.

## Burimet
# Honshū

Honshu
**Honshu(Japonisht:本州)* është një nga katër ishujt kryesorë të Japonisë.

Honshu përafërsisht është i gjatë 1.300 km , ndërsa i gjerë 50 deri 240 km. Ishulli ka një sipërfaqe prej e 230.500 km², i cili përfshinë 60% të sipërfaqes së përgjithshme të Japonisë. Gjatësia e bregdetit është 5.450 km. maja më e lartë është Fuji me 3.776 m.

Honshu kishte një popullsi prej 104 milionë banorësh në 2018 duke patur rreth 81,3% të popullsisë së Japonisë dhe përgjithësisht është e përqëndruar në vende bregdetare dhe ultësira.

Shumica e industrisë së Japonisë përqëndrohet në zonën bregetare jugore të ishullit nga Tokio në Nagoja, Kjoto, Osaka, Kobe dhe Hiroshima.

## Shiko edhe

* Kyūshū

## Burime
# Kyūshū

Kyūshū
**Kyushu** (九州, Kyūshū; fjalë-për-fjalë. 'nëntë provinca') është i treti më i madhi dhe më jugori nga katër ishujt kryesorë të Japonisë. Në të kaluarën, ai ka qenë i njohur si Kyūkoku (九国, "Nëntë Vende"), Chinzei (鎮西, "Perëndim i Zonës së Paqësuar") dhe Tsukushi-no-shima (筑紫島, "Ishulli i Tsukushi"). Emri historik rajonal Saikaidō (西海道; fjalë-për-fjalë. Qarku i Detit Perëndimor) i referohej Kyushut dhe ishujve përreth. Kyushu ka një sipërfaqe prej 36,782 kilometrash katrorë dhe një popullsi prej 14,311,224 banorësh në vitin 2018.

Ekziston një teori se Kyushu ishte në kohët e lashta shtëpia e dinastisë së vet të pavarur, ku lulëzoi një kulturë dhe traditë unike, me ndikim nga jugu, e dallueshme nga ajo e Honshu-së.

Në reformat e Kodit Taihō të shekullit të 8-të, Dazaifu u krijua si një term i veçantë administrativ për rajonin.

## Shiko edhe

* Honshū

## Burime
# Shikoku

Shikoku
**Shikoku** është një nga katër ishujt kryesorë të Japonisë.

Është 225 km i gjatë dhe midis 50 dhe 150 km i gjerë. Ka një popullsi prej 3.8 milionë banorësh (deri më 2015, 3.1%). Është në jug të Honshut dhe në verilindje të Kjushut. Emrat e lashtë të Shikokut përfshijnë *Iyo-no-futana-shima* (伊予之二名島), *Iyo-shima* (伊予島), dhe *Futana-shima* (二名島), dhe emri i tanishëm i referohet katër provincave të dikurshme që përbënin ishullin: Awa, Tosa, Sanuki, and Iyo.

## Shiko edhe

* Honshū

## Burime
# Hanshin Tigers

**Hanshin Tigers** (japonisht :阪神タイガース) është një ekip profesionist bejsbolli japonez , i lidhur me Ligën Qendrore . Nga 12 ekipet ekzistuese japoneze profesionale të bejsbollit , është skuadra e dytë më e gjatë pas Yomiuri Giants.

Të themeluar në 1935 me emrin Osaka Tigers , ata fituan katër kampionate në një epokë të vetme lige, dhe që nga fillimi i dy ligave në vitin 1950 , ata kanë fituar pesë kampionate të Ligës Qendrore, gjithsej nëntë kampionate lige. Ata aktualisht përdorin Koshien Stadium që ndodhet në qytetin Nishinomiya ,
Prefektura Hyogo si stadiumin e tyre të shtëpisë.

## Lidhje të jashtme

*
* Faqja zyrtare e Hanshin Tigers
# Gjuha mongoleze

| Mongolian |
| --- |
| Language family | Default* **Gjuha mongoleze**
 |
| Language codes |
| ISO 639-3 | – |

**Gjuha mongoleze** (mongolishtja ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ) është gjuha që flitet nga ... folës.
# Alfabeti shqiptar i Brajit

**Braj shqiptar** është alfabet braj (braille njihet nderkombtarisht) për të shkruar gjuhën shqipe. Ashtu si alfabetet e tjera braj për gjuhët e shkruara në skenarin latin, letrat e thjeshta latine janë të gjitha vlera të përcaktuara në bazë të braj-ve ndërkombëtare.

## Alfabeti

| **Shkronja** | a | b | c | ç | d | dh | e | ë | f | g | gj | h |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Braj** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ⠁ | ⠃ | ⠉ | ⠩ | ⠙ | ⠹ | ⠑ | ⠡ | ⠋ | ⠛ | ⠻ | ⠓ |
| **Shkronja** | i | j | k | l | ll | m | n | nj | o | p | q | r |
| **Braj** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ⠊ | ⠚ | ⠅ | ⠇ | ⠷ | ⠍ | ⠝ | ⠫ | ⠕ | ⠏ | ⠟ | ⠗ |
| **Shkronja** | rr | s | sh | t | th | u | v | x | xh | y | z | zh |
| **Braj** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ⠯ | ⠎ | ⠱ | ⠞ | ⠾ | ⠥ | ⠧ | ⠭ | ⠮ | ⠽ | ⠵ | ⠳ |

Ashtu si në disa alfabete të tjera braille, letrat dhe digraphs shpesh rrjedhin duke shtuar një pikë 6 ose duke ndryshuar shkronjën bazë.

## Shenjat e pikësimit

| **Shenja pikësimi** | , | . | ; | : | ? | ! | - | ' | hapur | afër | () |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **BraJ** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| ⠂ | ⠲ | ⠆ | ⠒ | ⠢ | ⠖ | ⠤ | ⠄ | ⠦ | ⠴ | ⠶ |

## Formatimi

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (shifror) | (caps) |

## Shiko edhe

* Alfabeti Braj
# Lundërza e detit

Lundërza e detit
**Vidra e detit** (*Enhydra lutris*) është kafshë ujore që jeton në brigjet veriore të oqeanit Paqësor. Pjesëtarët e rritur peshojnë nga 14 deri në 45 kg dhe janë pjesëtarët më të mëdhenj të familjes së kunadheve (Mustelidët), por në të njëjtën kohë janë gjitarët më të vegjël që jetojnë në det. Si shumica e gjitarëve të detit, mund të dalë edhe në tokë, por është në gjendje të jetojë ekskluzivisht në ujë.

## Lidhje të jashtme

* Sea otters në Open Directory Project
* Field notes by Georg Wilhelm Steller, 1742 (PDF)
* Live sea otter webcam – Monterey Bay Aquarium
* Live sea otter webcam – Vancouver Aquarium Arkivuar 11 tetor 2008 tek Wayback Machine
* Otters holding hands – The popular YouTube video
* Precipice of Survival: The Southern Sea Otter Arkivuar 22 prill 2008 tek Wayback Machine (video)
# Gjuha turke

| Gjuha turke |
| --- |
| Native to | Turqi, Qipro, Bullgari, Greqi, Maqedoni |
| Native speakers | 80 milion |
| Language family | Gjuhët uralo-altike
* **Gjuha turke**
 |
| Official status |
| Official language in | Turqia, Qipro, Qiproja Veriore |
| Language codes |
| ISO 639-3 | – |

**Gjuha turke** apo **turqishtja** ose **tyrqishtja** (turqisht *Türkçe*) është gjuhë turkike, që flitet në masë nga populli turk në Turqi, Qipro, Bullgari,Kosova, Greqi, Maqedoni e vende të tjera të ish-Perandorisë Osmane, si dhe nga miliona emigrantë në Bashkimin Evropian. Numri i saktë i folësve të turqishtes si gjuhë amtare nuk dihet, kryesisht për shkak të mungesës së të dhënave mbi gjuhët e minoritarëve.

Gjuha turke flitet edhe në Kosovë nga minoritarë turq në Prizren e gjetiu, por njëkohësisht edhe nga anëtarët e aristokracisë së vjetër osmane. Mbrojtja dhe përdorimi zyrtar i gjuhës turke në nivel komunal dhe nëpër shkolla është i sanksionuar me ligj. Universiteti i Prishtinës dhe kolegji "Mehmet Akif" në Prishtinë janë dy institucione ku mund të studiohet, përkatësisht mësohet gjuha turke. Ndërkaq një numër i madh i shkollave fillore dhe të mesme zhvillojnë mësim në gjuhën turke në mbarë vendin.

## Alfabeti

Alfabeti i gjuhës turke përmban 29 shkronja:

|  |
| --- |
| **Të mëdha** |
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | Ğ | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
| **Të vogla** |
| a | b | c | ç | d | e | f | g | ğ | h | ı | i | j | k | l | m | n | o | ö | p | r | s | ş | t | u | ü | v | y | z |

Shkronjat kanë vlerë të përafërt me ato shqipe, me këto dallime:

* *c* ka vlerën e xh-së
* *ı* (i pa pikë) është e përafërt me ë-në shqipe
* *İ*, i e madhe shënohet me pikë për t'u dalluar nga ı
* *ğ* zgjat zanoren paraprijëse
* *j* ka vlerën e vlerën e zh-së
* *ö* i ngjan o-së së të folurës së Llapit
* *ş* ka vlerën e sh-së
* *ü* ka vlerën e y-së
* *y* ka vlerën e j-së

## Shiko edhe

* Gjuha osmane
* Gjuhët turkike
# Fuqi e madhe (politikë)

**Fuqitë e mëdha** janë të njohur në një strukturë ndërkombëtare të tilla si Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. I treguar këtu është Dhoma e Këshilli i Sigurimit.
Një **fuqi e madhe** është një shtet sovran që është i njohur si shtet që ka aftësinë dhe ekspertizën për të ushtruar ndikimin e saj në një shkallë globale. Fuqitë e mëdha karakteristike posedojnë forcë ushtarake dhe ekonomike, si dhe ndikimin diplomatik dhe fuqi të butë, e cila mund te sjelle deri në atë pikë ku fuqitë e mesme apo të vogla të marrin në konsideratë mendimet e Fuqive të Mëdha, para se të marrë veprimet e tyre. Teoricienët e marrëdhënieve ndërkombëtare kanë parashtruar se statusi i "fuqive të mëdha" mund të karakterizohet në aftësitë e pushtetit, aspektet hapësinore, dhe dimensionet e statusit. Ndonjëherë statusi i fuqive të mëdha është i njohur formalisht në konferenca të tilla si Kongresi i Vjenës, ose një strukturë ndërkombëtare i tillë si Këshilli i Sigurimit të Kombeve të Bashkuara(Kina, Franca, Rusia, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara shërbejnë si pesë anëtarë të përhershëm të trupit). Në të njëjtën kohë statusi i fuqive të mëdha mund të njihet jozyrtarisht në një forum të tillë si G7 i cili përbëhet nga Kanadaja, Franca, Gjermania, Italia, Japonia, Britania e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Termi "fuqi e madhe" ishte përdorur më parë për të përfaqësuar fuqitë më të rëndësishme në Evropë gjatë epokës post-Napoleonit. "Fuqitë e Mëdha" formonin "Marrëveshjet e Evropës" dhe pretendonin të drejtën për zbatimin e përbashkët të traktateve të pasluftës. Formalizimi i ndarjes mes fuqive të vogla dhe të fuqive të mëdha erdhi me nënshkrimin e Traktatit të Chaumont në vitin 1814. Që atëherë, bilanci ndërkombëtar i fuqisë ka ndryshuar disa herë, në mënyrë më të ndjeshme gjatë Luftës së Parë dhe Dytë Botërore. Ndërsa disa kombe janë konsideruar gjerësisht si fuqi të mëdha, por nuk ka një listë përfundimtare të tyre. Në literaturë, emërtimet alternative për fuqi të madhe shpesh përdoret fuqi botërore ose fuqi e madhe, por këto terma mund të zëvendësojnë termin superfuqi.

## Karakteristikat

Nuk ka karakteristika të vendosura ose të përcaktuar për një fuqi të madhe. Këto karakteristika shpesh trajtohet si empirike, vetë-evidente të vlerësuesit. Megjithatë kjo qasje ka disavantazhin e subjektivitetit. Si rezultat, ka pasur përpjekje për të nxjerrë disa kritere të përbashkëta dhe për të trajtuar këto elemente si thelbësore për statusin si fuqi e madhe.

## Historia

## Hierarkia e fuqive të mëdha

## Referime
# Aksidenti bërthamor në Fukushima

Katër ndërtesat e reaktorëve të dëmtuar (nga e majta: Njësitë 4, 3, 2 dhe 1) më 16 mars 2011. Shpërthimet hidrogjen-ajër në Njësitë 1, 3 dhe 4 shkaktuan dëme strukturore.
**Aksidenti bërthamor i Fukushimës** ishte një aksident i rëndë bërthamor në Centrali bërthamor i Fukushima Daiichi në Ōkuma, Fukushima, Japoni, i cili filloi më 11 mars 2011. Shkaku i afërt i aksidentit ishte termeti dhe tsunami i Tōhokus 2011, i cili shkaktoi dështimin e rrjetit elektrik dhe dëmtimin e pothuajse të gjitha burimeve rezervë të energjisë të centralit bërthamor. Pamundësia për të ftohur mjaftueshëm reaktorët pas ndërprerjes shkaktoi probleme në mbrojtjen dhe çoi në lëshimin e kontaminantëve radioaktivë në mjedisin përreth. Aksidenti u vlerësua me shtatë (nivelin maksimal të rrezikshmërisë) në Skalën Ndërkombëtare të Ngjarjeve Bërthamore nga Agjencia për Sigurinë Bërthamore dhe Industriale, pas një raporti nga JNES (Organizata e Sigurisë Bërthamore të Japonisë). Ky aksident konsiderohet si incidenti më i keq bërthamor që nga katastrofa e Çernobilit në vitin 1986, i cili gjithashtu u vlerësua me shtatë në Shkallën Ndërkombëtare të Ngjarjeve Bërthamore.

Sipas Komitetit Shkencor të Kombeve të Bashkuara për Efektet e Rrezatimit Atomik, "nuk janë dokumentuar efekte të dëmshme shëndetësore mes banorëve të Fushimës që mund të lidhen drejtpërdrejt me ekspozimin ndaj rrezatimit nga aksidenti i centralit bërthamor Fukushima Daiichi". Kompensimi i sigurimeve u pagua për një vdekje nga kanceri i mushkërive, por kjo nuk provoi një lidhje shkak-pasojë mes rrezatimit dhe kancerit. Gjashtë persona të tjerë janë raportuar të kenë zhvilluar kancer ose leuçemi. Dy punëtorë u hospitalizuan për shkak të djegieve nga rrezatimi, dhe disa persona të tjerë pësuan lëndime fizike si pasojë e aksidentit.

Ka pasur kritika lidhur me perceptimin publik të rreziqeve radiologjike të shkaktuara nga aksidentet dhe realizimin e evakuimeve emergjente (ngjashëm me aksidentin bërthamor të Çernobilit), pasi ata u akuzuan se shkaktuan më shumë dëm sesa ata që parandaluan. Pas aksidentit, të paktën 164,000 banorë të zonës përreth u shpërngulën përfundimisht ose përkohësisht (ose me vullnetin e tyre ose me urdhër evakuimi). Shpërnguljet rezultuan në të paktën 51 vdekje, si dhe stres dhe frikë nga rreziqet radiologjike.

Hulumtimet e zbuluan mangësitë në siguri dhe mbikëqyrje, kryesisht dështimet në vlerësimin e rrezikut dhe planifikimin e evakuimit. Kontroversia rreth heqjes së ujit të trajtuar të përdorur për të ftohur reaktorin, ka shkaktuar protesta të shumta në vendet fqinje.

## Shiko edhe

* Bombardimet bërthamore të Hiroshimës dhe Nagasakit

## Referime
# Lojërat olimpike dimërore 1998

**Lojrat olimpike dimerore 1998** do të mbahen në Nagano. Ky do të jetë edicioni i XVIII i tyre. Garat do të zhvillohen nga data 7 shkurt deri më 22 shkurt 1998.
# Zija e bukës

Një grua, burrë dhe fëmijë, të gjithë të vdekur nga uria gjatë urisë ruse të viteve 1921-1922.
**Zija e urisë** apo **zija e bukës** është një mungesë e përhapur e ushqimit e shkaktuar nga disa faktorë të mundshëm, duke përfshirë, por pa u kufizuar në luftën, fatkeqësitë natyrore, dështimin e të korrave, varfërinë e përhapur, një katastrofë ekonomike ose politikat e qeverisë. Ky fenomen zakonisht shoqërohet ose pasohet nga kequshqyerja rajonale, uria, epidemitë dhe vdekshmëria e shtuar. Çdo kontinent i banuar në botë ka përjetuar një periudhë zie buke gjatë historisë. Gjatë shekullit të 19-të dhe të 20-të, Azia Juglindore dhe Jugore, si dhe Evropa Lindore dhe Qendrore, pësuan numrin më të madh të vdekjeve. Vdekjet e shkaktuara nga uria ranë ndjeshëm duke filluar nga vitet 1970, me numrat që ranë më tej që nga viti 2000. Që nga viti 2010, Afrika ka qenë kontinenti më i prekur në botë nga uria.

## Definicione

Sipas Programit Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara, uria shpallet kur kequshqyerja është e përhapur dhe kur njerëzit kanë filluar të vdesin nga uria për shkak të mungesës së aksesit në ushqim të mjaftueshëm dhe me vlera ushqyese. Kriteret e klasifikimit të fazës së integruar të sigurisë ushqimore përcaktojnë *urinë e fazës 5* të pasigurisë akute ushqimore si ndodh kur të tre situatat e mëposhtme ekzistojnë në të njëjtën kohë:

* Të paktën 20% e familjeve në një zonë përballen me mungesa ekstreme të ushqimit me një aftësi të kufizuar për t'u përballur;
* Prevalenca e kequshqyerjes akut te fëmijët kalon 30%;
* Shkalla e vdekjeve kalon dy persona për 10,000 njerëz në ditë.

Shpallja e një zie buke nuk mbart asnjë detyrim detyrues për OKB-në ose shtetet anëtare, por shërben për të përqendruar vëmendjen globale mbi problemin.

## Shiko edhe

* Uria
* Uria (gjendje shëndetësore)

## Referime
# Aventurat e Nils Holgersson (anime)

| *Aventurat e Nils Holgersson* |
| --- |
| Skeda:A7853-3.jpgPoster i filmit. |
| Nirusu no Fushigi na Tabi |
| Zhanri | Anime bazuar në libër. |
| Krijuar nga | Hisayuki Toriumi, Mamoru Oshii |
| Në role kryesore | * Nils Holgersson : Mami Koyama
* Carrot : Tadashi Yamazaki
* Márton : Yoshito Yasuhara
* Akka : Nobuko Terashima
* Gunnar : Hideyuki Tanaka
* Ingrid : Minori Matsushima
 |
| Shteti i origjinës | Japoni |
| Gjuha origjinale | Japonisht |
| Nr. i episodeve | 56 |
| Prodhimi |
| Kompania prodhuese | Studio Pierrot |
| Publikimi origjinal |
| Publikimi | 8 janar 1980 deri në 17 mars 1981 |

**Aventurat e Nils Holgersson** (origjinali në japonisht ニルスのふしぎな旅 Nirusu no Fushigi na Tabi) është një serial anime, i prodhuar në vitin 1980 nga *Studio Pierrot* bazuar në librin e shkrimtares suedeze Selma Lagerlof, e cila botoi librin me të njëjtin titull në dy pjesë në vitet 1906 dhe 1907.

Këtu tregohen aventurat e djaloshit Nils nga Suedia dhe me shoqet e tij, patat. Në këtë mënyrë tregohen qartë edhe probleme sociale që ka Suedia. Ai udhëton në shumë vende, dhe trajton probleme që ka vendi, siç është për shembull sëmundjet që kanë fëmijët nga kushtet e këqija higjienike, etj.

Filmi pati si regjisor Hisayuki Toriumi dhe Mamoru Oshii, dhe u transmetua për herë të parë në Japoni në televizionin *NHK* më 8 janar 1980, ndërsa në Shqipëri është transmetuar nga TVSH gjatë viteve '90, në mënyrë ilegale (të pa licencuar) [ref. 1].

## Historia

Historia ka në qendër Nils Hongersonin katërmbëdhjetë vjeçar, cili jeton në një fermë tipike suedeze së bashku me prindërit e tij. Nilsit i pëlqen ta kalojë kohën e lirë duke ngacmuar kafshët e fermës dhe kjo zgjat deri sa ai përballet me një gishtëzo që i inatosur nga arroganca dhe sjellja e keqe e Nilsit e kthen atë në një gishtëzo me aftësinë për të folur me kafshët. Kafshët e fermës janë të xhindosur me Nilsin tek marrin lajmin se Nilsi tashmë nuk mund t’i dëmtojë më ata.

Për t’i shpëtuar hakmarrjes së tyre, Nilsi niset me patën me emrin Martin i cili dëshiron të shtegtojë me një grup patash të egra. Ata bashkohen me grupin e Akkas dhe 52 seritë në vazhdim ndjekin aventurat e tyre gjatë shtegtimit me Nilsin si të ftuar.

Seriali në shumicën e serive i qëndron besnik librit origjinal, duke bërë devijime të vogla në seri të ndryshme dhe në disa personazhe. Si përfundim personazhi kryesor kthehet pranë gjirit të familjes së tij i ndryshuar për më së miri.

## Dubluesit

* Nils Holgersson : Mami Koyama
* Carrot : Tadashi Yamazaki
* Márton : Yoshito Yasuhara
* Akka : Nobuko Terashima
* Gunnar : Hideyuki Tanaka
* Ingrid : Minori Matsushima
* Gusta : Shigeru Chiba
* Lasse : Kenichi Ogata
* Suirii : Yoneko Matsukane
* Dunfin : Kumiko Takizawa
* Golgo : Tesshō Genda
* Lex : Kei Tomiyama
* Fairy : Ryōji Saikachi
* Emmerich : Sanji Hase
* Babai i Nilsit : Masane Tsukayama
* Nëna e Nilsit : Masako Ikeda

## Referimet

* Ref. 1 Aventurat e Nils Holgersson në Anime News Network

## Shiko edhe

* Aventurat e Nils Holgersson

## Lidhje të jashtme

* Siti zyrtar i Aventurat e Nils Holgersson në japonisht
* Siti zyrtar i Aventurat e Nils Holgersson në anglisht