Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Projekti i Gjenealogjisë së Matematikës

**Projekti i Gjenealogjisë së Matematikës** ( **MGP** ) është një bazë të dhënash e bazuar në ueb për gjenealogjinë akademike të matematikanëve . Që prej 1 dhjetor 2023[[Kategoria:Artikuj që përmbajnë deklarata potencialisht të vjetruara nga **Gabim shprehjeje: Operator i papritur <**]] ai përmbante informacion mbi 300,152 shkencëtarë matematikorë që kontribuan në matematikën e nivelit kërkimor. Për një matematikan tipik, hyrja e projektit përfshin vitin e diplomimit, titullin e tezës (në Klasifikimin e lëndëve të matematikës ), *alma mater*, këshilltar doktorature dhe studentë doktorature.

## Historiku

Projekti u ngrit nga dëshira e themeluesit Harry Coonce për të ditur emrin e këshilltarit të këshilltarit të tij. Coonce ishte profesor i matematikës në Universitetin Shtetëror të Minesotës, Mankato, në kohën e themelimit të projektit, dhe projekti doli në internet atje në vjeshtën e 1997. Coonce doli në pension nga Mankato në 1999 dhe në vjeshtën e 2002 universiteti vendosi që nuk do ta mbështeste më projektin. Projekti u zhvendos në atë kohë në Universitetin Shtetëror të Dakotës së Veriut . Që nga viti 2003, projekti ka funksionuar gjithashtu nën kujdesin e Shoqatës Amerikane të Matematikës dhe në vitin 2005 ka marrë një grant nga Instituti i Matematikës Clay . Harry Coonce është ndihmuar nga Mitchel T. Keller, Asistent Profesor në Kolegjin Morningside . Keller është aktualisht Drejtor Menaxhues i projektit.

## Misioni dhe fushëveprimi

Deklarata e Misionit të Gjenealogjisë së Matematikës: "Gjatë gjithë këtij projekti, kur përdorim fjalën " matematikë " ose " matematicien ", nënkuptojmë atë fjalë në një kuptim shumë gjithëpërfshirës. Kështu, të gjitha të dhënat përkatëse nga statistikat, shkenca kompjuterike, filozofia ose kërkimi operacional janë të mirëseardhura."

Informacioni gjenealogjik është marrë nga burime të tilla si *Abstracts Dissertation International* dhe *Notices of the American Mathematical Society*, por mund të sigurohet nga kushdo nëpërmjet faqes së internetit të projektit. Baza e të dhënave të kërkueshme përmban emrin e matematikanit, universitetit që ka dhënë diplomën, vitin kur është dhënë diploma, titullin e disertacionit, emrat e këshilltarit dhe këshilltarit të dytë, një flamur të vendit ku është dhënë diploma, një listë të studentëve të doktoraturës dhe një numër të pasardhësve akademikë. Janë renditur disa figura historike të rëndësishme të cilëve u mungonte një diplomë doktorature, veçanërisht Joseph-Louis Lagrange dhe Isaac Newton .

Të dhënat më të vjetra kronologjike në projekt janë Abu Sahl 'Isa ibn Jahja al-Masihi (i cili vdiq rreth vitit 1010) dhe studenti i tij Ibn Sina, i njohur zakonisht në Perëndim si Avicena. Secili prej tyre ka, që nga maji 2024, më shumë se 220,000 pasardhës në gjenealogji.

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare në internet

## Referime
# Azia Lindore

Pozita gjeografike e azisë Lindore në botë
**Azia Lindore** është regjion në Azi i cili mund të definohet sikurse në aspektin gjeografik poashtu edhe në atë kulturorë. Në aspektin gjeografik përfshinë 6.640.000km2 ose 15% të kontinentit të Azisë. Në aspektin kulturorë përfshinë shoqëritë të cilat i takojnë sferë së kulturës kineze, duke treguar varshmëri të madhe historike të gjuhës klasike kineze (duke përfshirë edhe shkrimin).
Azia lindore është term modern për termin tradicional evropian Lindja e Largët.

Vendet të cilat shtrihen në aspektin gjeografik në Azinë Lindore:

•Republika Popullore e Kinës (duke përfshirë Hon Kongun dhe Macao)

•Republika Kina ( Tajvani)

•Republika Demokratike e Koresë (Korea Veriore)

•Republika e Koresë ( Korea Jugore)

•Japonia

•Mongolia

## Gjeografia

Reliev i Azisë Lindore është i kthyer gjegjësisht anon kah lindja - nga bregdeti i Oqeanit Paqësor dhe shkon duke zbritur shkallë shkallë , nga perëndimi në drejtim të lindjes. Pjesa perëndimore është e përbërë nga malet, rraffshnaltat dhe shkretëtirat.
Malet kryesore janë Himalajet, Tienn-Shan, Kuenlun, ndërsa pjesën më të madhe të kësaj hapsire e zen rrafshnalta e Tibetit dhe shkretëtira Gobi dhe Takla-Makan. Në pjesën lindore relievi është i përbërë nga kondrat dhe fushat. Fusha më e madhe është ajo e e Kinës Lindore dhe Mangjuria.

Azia Lindore veçohet si zonë shum labile e korës së tokës.

## Popullësia

Ka nje kulture vte vjeter.Ketu mbizoteron raca e verdhe apo mongolike.Ne Azine Lindore jetojne1/4 e popullsise se botes.Dendesia mesatare eshte 13b/km2.Besimet kryesore jane Krishterimi dhe Budizmi.

## Ekonomia

Gjeografia e shteteve të Azisë

Afganistan
· Arabi Saudite
· Azerbajxhan
· Bahrain
· Gjeografia e BangladeshitBangladesh
· Brunei
· Butani
· Birmani
· Emirate të Bashkuara Arabe
· Filipine
· Gjeorgji
· Indi
· Indonezi
· Irak
· Iran
· Izrael
· Japoni
· Jemen
· Jordani
· Kamboxhi
· Katar
· Kazakistan
· Kinë
· Kirgistan
· Kore Jugore
· Kore Veriore
· Kuvajt
· Laos
· Liban
· Malajzi
· Maldives
· Mongoli
· Nepal
· Oman
· Pakistan
· Qipr
· Tajvan
· Rusi
· Shri Lankë
· Singapur
· Siri
· Tailandë
· Taxhikistan
· Timor Lindor
· Turkmenistan
· Turqi
· Uzbekistan
· Vietnam

## Shih edhe

* Shtetet e Afrikës
* Shtetet e Amerikës Jugore
* Shtetet e Amerikës Veriore
* Shtetet e Azisë
* Shtetet e Evropës
* Shtetet e Oqeanisë

## UJERAT

Lumenjte kryesore te ketij rajoni jane Huangho,Jance Kjang,Amur etj.Lumi Jance Kjang eshte lumi me i gjate i ketij rajoni,burimin e ka ne rrafshlarten e Tibetit dhr derdhet ne Detin e Kines Veriore.
# Feja në Singapor

**Feja në Singapor** karakterizohet nga një shumëllojshmëri e gjerë besimesh dhe praktikash fetare për shkak të përzierjes së larmishme etnike të njerëzve me origjinë nga pjesë të ndryshme të botës.

**Feja në Singapor**
1. Budizmi (31.1%)
2. Krishterimi (18.9%)
3. Islami (15.6%)
4. Taoismi (8.80%)
5. Hinduizmi (5.00%)
6. Të tjerë (0.60%)
7. Të pafe (20.0%)

**Xhamia në Singapor**
Një shtet laik, Singapori zakonisht cilësohet si një " tenxhere shkrirjeje " e praktikave të ndryshme fetare me origjinë nga besime të ndryshme fetare në mbarë botën. Shumica e besimeve kryesore fetare janë të pranishme në vend, me Organizatën Ndërfetare, Singapori (IRO) që njeh 10 fetë kryesore. Një analizë e vitit 2014 nga Qendra Kërkimore Pew zbuloi se Singapori është kombi më i larmishëm fetar në botë.

Feja më e ndjekur në Singapor është Budizmi, një pluralitet me 31.1% të popullsisë rezidente që e deklarojnë veten si adhurues në regjistrimin më të fundit dhjetëvjeçar në 2020. Një numër i madh i budistëve në Singapor janë kinezë, me 40.4% të popullsisë etnike kineze në Singapor që e deklarojnë veten të tillë. Ekzistojnë gjithashtu një numër i konsiderueshëm i grupeve etnike jo-kineze në Singapor që praktikojnë budizëm. Njerëzit pa përkatësi fetare ( ateistë, agnostikë ose qëndrime të tjera jofetare) përbëjnë grupin e dytë më të madh me 20% të popullsisë. Krishterimi vjen me 18.9%. Islami, me 15.6%, ndiqet kryesisht nga Malajzët, megjithëse ka edhe indianë që i përmbahen atij. Taoizmi vjen me 8%, dhe hinduizmi, me 5%, ndiqet kryesisht nga indianët .

## Të tjera

* Feja në Indonezi
* Feja në Malajzi
* Feja në Timorin Lindor
* Feja në Brunei
# Rruga e Mëndafshit

**Rruga e mëndafshit** është emri i një rrjeti rrugor i karavaneve, qëllimi kryesor i të cilit ishte lidhja e Mesdheut me Azinë Lindore. Këtë term i pari e ka përdorur gjeografi gjerman Ferdinand von Richthofen, i cili jetoi në shekullin e IX , edhe pse bizantinët më parë e kishin përdorur një emërtim të ngjashëm.

Dokumentet historike dëshmojnë për faktin e rëndësishëm se emri Rruga e mëndafshit nuk është përmendur në asnjë nga librat e rëndësishëm historik dhe gjeografik islam, si Hodudul'Alam apo Matalehul'Shams, por megjithatë aktualisht në shumë rajone të botës kjo rrugë njihet me emrin Rruga e mëndafshit. Në pamje të parë arsyeja e emërimit me këtë emër ishte tregtia për dhjetëra shekuj në këtë rrugë e mëndafshit si malli më i famshëm, më i lehtë dhe më i çmuar. Në të kaluarën kjo rrugë kishte edhe emra të tjerë si rruga Advie, apo rruga Shahi. Këtë term filluan ta përdorin si në Perëndim po ashtu edhe në Kinë dhe Japoni.

Një trase e rrugës tregëtare të Rrugës së mëndafshit ekziston si një autostradë që lidh Pakistanin me Krahinën Autonome të Sinkiang Uighur në Kinë.

Nëpër Rrugën e mëndafshit, e gjatë dicka më pak se 7000 kilometra, nuk kane qarkulluar vetëm mallrat, erëzat, mëndafshi, por edhe religjionet dhe kulturat. Pra, kështu në Kinë dhe Japoni arriti Budizmi dhe u bë feja mbizotëruese. Jo vetëm budizmi, por edhe krishterimi përgjat të njejtës rrugë arriti në Pekin, ndërsa përgjat kësaj rruge tek arabët, e mandej prej tyre më vonë edhe në Evropë, arritën njohuritë për letrën dhe barutin.

Edhe pse nëpër këtë rrugë u transportuan mallra të ndryshme, mëndafshi ishte në plan të parë. Ai u bë simbol i lidhjes në mes të Lindjes dhe Perëndimit, krijuesi i miteve dhe legjendave të ndryshme.

Megjithatë, viteve të fundit ka rëndësi të madhe aventureske, sepse Kina ka vërejtë se kjo pjesë ka potencialin të madh turistik, dhe përgjat kësaj rruge ka restauru ndërtesa dhe monumente të ndryshme kulturore. Rrugtimi përgjat "gjurmëve të Marko Polos" tërheqë shumë turistë në këtë zonë, i cili sjell fitime dhe stabilitet vendit.

Vitin e kaluar, vendet aziatike kanë nisur një projekt për të ringjallur rrjetin më të gjatë rrugor të Rrugës së Mëndafshit, e cila lidhte vendet Mesdhetare me Azinë Lindore. Përfaqësuesit e vendeve të Azisë Qendrore në konferencë u pajtuan se duhet ndërtuar korridore të ndryshme me qëllim të ringjalljes së rrjetit të gjatë rrugor, i cili ekzistonte dikurë.

## Lidhje të jashtme

* *A po përtrihet Rruga e mëndafshit !?*
* *fotografi dhe perjetime*
* *The Silk Road* (anglisht)
* oinformacione të përgjithshme(angl.)
# Diateza

Në gramatikë, **diateza** e një folje përshkruan marrëdhëniet midis veprimit (ose gjendjes) që shpreh folja dhe pjesëmarrësve të identifikuar nga argumentet e tij (tema, objekti, etj.) Kur kryefjala është agjent ose bërës i veprimit, folja është në diatezën veprore. Kur kryefjala është pacienti, shënjestra ose nënshtrimi i veprimit, folja thuhet të jetë në diatezën pësore. Kur kryefjala kryen dhe pranon veprimin e shprehur nga folja, folja është në diatezën mesore.

Çifti i shembujve vijues ilustron kontrastin midis diatezës veprore dhe pësore në shqip. Në fjalinë (1), folja *pa* është në diatezën veprore, por në fjalinë (2), folja *ishte* *parë* është në diatezën pësore. E pavarur nga diateza, *macja* është agjenti (bërësi) i veprimit të të parit në të dy fjalitë.

(1) *Macja e pa miun.*

(2) *Miu ishte parë nga macja.*

Në një shndërrim nga një fjali me diatezë veprore në një ndërtim ekuivalent me diatezë pësore, kryefjala dhe kundrinori i drejtë ndërrojnë rolet gramatikore. Kundrinori i drejtë *shndërrohet* në kryefjalë, dhe kryefjala *rikthehet* në një zëvendësues (opsional). Në shembullin e parë të mësipërm, *miun* shërben si kundrinor i drejtë në versionin me diatezë veprore, por bëhet kryefjalë në versionin pësor. Kryefjala e versionit me diatezë veprore, *macja*, bëhet pjesë e një sintagme parafjalore në versionin pësor të fjalisë dhe mund të lihet jashtë.

## Referime
# Rrethi

Rrethi
**Rrethi** është një vijë e lakuar e mbyllur ku çdo pikë e kësaj vije ka largesë të barabartë nga një pikë që quhet qendra e rrethit. Largesa ndërmjet një pike në rreth me qendrën e tij quhet *rreze*, ndërsa segmenti që bashkon dy pika të një rrethi dhe që kalon nëpër qendër quhet *diametër*. Korda është segmenti që bashkon dy pika çfarëdo të një rrethi; korda më e gjatë është diametri.

Ekziston një dallim mes rrethit dhe qarkut. Qarku nënkupton rrethin së bashku me sipërfaqen e brëndshme të tij.

### Perimetri

Nga përllogaritjet, raporti i perimetrit të rrethit ndaj diametrit është një konstante WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , një numër irracional përafërsisht i barabartë me 3.141592654. Kështu perimetri lidhet me rrezen sipas formulës:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

ku WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 është një numër i pafundëm joperiodik. Me marrëveshje, WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 merret 3.14, ose lihet si konstante WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 .

### Sipërfaqja e rrethit

Animim që tregon se perimetri i rrethit me rreze një njësi është WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
Sipërfaqja e rrethit gjendet duke shumëzuar pi-në me katrorin e rrezes:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 .
## Ekuacionet e rrethit

Në koordinata karteziane, pra ato të cilat lexuesi është mësuar, rrethi me qëndër në koordinatat *(a,b)* dhe rreze *r* është bashkësia e të gjithë pikave *(x,y)* të tilla që:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14

## Derivimi i ekuacionit në koordinata karteziane

Derivimi i këtij ekuacioni është i lehtë. Largesa mes dy pikave WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 dhe WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 në koordinatat karteziane jepet me anë të formulës:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20

Nga vetitë e rrethit, ne duam që kjo largësi nga qendra të jetë e barabartë me WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 për çdo pikë të planit koordinativ. Duke shënuar qëndrën si WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 dhe një pikë të çfarëdoshme si WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 , i zëvëndësojmë këto të dhëna në relacionin e mësipërm:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_28

Më pas ngremë në katror të dyja anët e ekuacionit për të mbërritur në atë çfarë deshëm të vërtetojmë:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_30

## Vetitë e rrethit

* Nëse dy korda të një rrethi janë të barabarta, atëherë ato janë njësoj të baraslarguara nga qendra e rrethit dhe anasjelltas.
* Dy korda të barabarta të një rrethi tendosin harqe të barabarta dhe anasjelltas.
* Diametri pingul me kordën e ndan kordën dhe harkun që ajo tendos në dy pjesë të barabarta.
* Kur drejtëza (d) e prek rrethin nga jashtë vetëm në një pikë (është tangjente) me rrethin atëherë rrezja e rrethit është pingule me këtë drejtëz.
* Këndi qendror është këndi që ka si kulm qendrën e rrethit dhe brinjët e tij janë rreze të rrethit. Masa e harkut që formon ky kënd është e barabartë me masën e këtij këndi.
* Këndi rrethor është këndi që e ka kulmin në një pikë të rrethit dhe brinjët e tij janë korda të rrethit. Masa e harkut që tendos ky kënd është sa dyfishi i masës së këtij këndi.
# Perandoria e Parë Franceze

**Perandoria e Parë Franceze** ishte perandoria e formuar nga Napoleon Bonaparti ne vitin 1804. Me anen e nje referendumi Napoleoni behet perandor i perandorise se pare franceze. Napoleoni zhvilloi nje sere fushatash qe e zgjeruan perandorine e tij. Ne vitin 1805 pushtoi Vjenën dhe Perandorinë Austriake. Në vitin 1806 pushtoi Gjermaninë. Në vitin 1807 theu rusët dhe më pas pushtoi Spanjën. Në vitin 1806 për të mposhtur Anglinë shpalli bllokaden kontinentale sipas së cilës vendet aleate ose vasale të Francës ndërprisnin çdo marrëdhënie tregtare me Anglinë. Por kjo politike dëmtoi më shumë Francën për arsye se filloi mungesa e prodhimeve dhe pakënaqësia ndaj kësaj politike. Hapi tjetër fatal ishte sulmi ndaj Rusisë me një forcë prej 600,000 ushtarësh me pretekstin se nuk po zbatonte bllokadën kontinentale. Rezultati ishte fatal për francezët, sepse u kthyen vetëm 30,000 ushtarë. Ushtria ruse, por dhe i ftohti e kishin bërë punën e tyre. Në vitin 1813 ushtritë e bashkuara të Austrisë, Prusisë, Suedisë e Rusisë i shkaktuan disfatë Napoleonit në Lajpcig. Në vitin 1814, Parisi pushtohet nga ushtria evropiane dhe Napoleoni dorëzohet. Ai dërgohet në Elbë. Në vitin 1815 lë Elbën dhe hyn sërisht në Paris, ku pritet me brohoritje. Kështu merr pushtetin edhe për 100 ditë, deri sa mundet përfundimisht në Vaterlo dhe internohet në Shën Helenë, ku vdes në vitin 1821.

## Shiko edhe

* Perandoria e Dytë Franceze

## Referime
# 1801

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1770 |
Vitet 1780 |
Vitet 1790 |
**Vitet 1800**
| Vitet 1810
| Vitet 1820
| Vitet 1830
| ►

◄◄ |
◄ |
1797 |
1798 |
1799 |
1800 |
**1801**
| 1802
| 1803
| 1804
| 1805
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Literaturë · Muzikë

Mbi vitin **1801**.

## Ngjarje

## Lindje

## Vdekje

* 21 mars - Andrea Luchesi - kompozitor italian (l. 1741)
# 20 Korrik

**20 Korriku** është dita e 201-të e kalendarit gregorian (dita e 202-t në vitin e brishtë) - kështu që deri në fund të vitit kanë mbetur edhe 164 ditë.

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

|  |
| --- |
| **Ditët historike** |
| Qershor · Korrik · Gusht |
| ~~0~~1 | ~~0~~2 | ~~0~~3 | ~~0~~4 | ~~0~~5 | ~~0~~6 | ~~0~~7 |
| ~~0~~8 | ~~0~~9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

## Ngjarje

* 1903 - Kompania Ford prodhon veturën e parë.
* 1916 - Lufta e Parë Botërore: Në Armeni, trupat ruse pushtojnë qytetin Gumiskhanek.
* 1918 - Lufta e Parë Botërore: Trupat gjermane kalojnë Marnën.
* 1940 - Danimarka largohet nga Lidhja e Kombeve.
* 1944 - Planifikohet dhe zbatohet Komploti për të vrarë Hitleri-n nga Claus von Stauffenberg dhe Henning von Tresckow i quajtur Operacioni Valkyrie.
* 1962 - Dridhja e Tokës në Kolumbi shkakton vdekjen e 40 personave.
* 1969 - Programi Apollo: *Apollo 11* zbret në Hënë.
* 1976 - Viking 1 zbret susksesshëm në Mars.
* 1990 - Një bombë e vendosur nga IRA shpërthen në Berzën Ndërkombëtare në Londër.
* 1992 - Václav Havel zgjidhet president në Çekosllovaki.
* 1992 - Kargo aeroplani TU-154 rrëzohet në Tbilisi, Gjeorgji, duke lënë të vdekur 40 persona.
* 2001 - Bursa e Londrës bëhet publike.

## Lindje

* 1304 - Francesco Petrarca, shkrimtar italian
* 1785 - Mahmud II, sulltan osman 1808 - 1839
* 1847 - Max Liebermann, piktor dhe grafist gjerman
* 1864 - Erik Axel Karlfeldt, shkrimtar suedez, nobelist
* 1919 - Edmund Hillary, hulumtues i Zelandes së Re
* 1928 - Pavel Kohout, letrar çeko-austriak
* 1938 - Diana Rigg, aktore britaneze
* 1938 - Natalie Wood, aktore amerikane
* 1947 - Carlos Santana, kompozitor meksikan
* 1979 - Miklos Feher, futbollist hungarez
* 1980 - Gisele Bündchen, manekene braziliane

## Vdekje

* 1031 - Roberti i II-të, mbret francez
* 1937 - Guglielmo Marconi, fizicient italian
* 1973 - Bruce Lee, aktor amerikan
* 1997 - Arshi Pipa, shkrimtar dhe kritik letrar shqiptar (V. 1920)
* 2006 - Benjamin Filipović, regjisor boshnjak

## Festa dhe përvjetore