Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Haskala

**Haskala** (hebraisht *Shpalosja* në kuptimin *sqarimi*) lëvizje sqaruese ndër folësit e judishtes së jahudizmit në Evropën lindore të shekullit XIX.

Këta folës që gjendeshin nën ndikimin e mendimeve të Moses Mendelsonit, përkundër atakimeve nga ana e fundamentalistëve (ortodoksisë) të jahudizmit si Çahsidizmi, u shkëputën nga tradita dhe zhvillimin e tyre e shihnin në kulturën dhe emancipimin e kohës së re.

Sqarimi (hebr. *Maskilim*) i jepte përparësi Biblës dhe *shkencave profane* në vend të studimeve *talmund*. Mirëpo deri tek asimilimi i tyre në rusë nuk erdh për shkak të rezistencës së *antisemitëve* në radhët ruse. Për këtë dominojë vetëdijesimi për një komb të jahudive. Ky vetëdijesim, më tej hapi rrugën për Cionizmin.

## Letërsia Haskala

Tekstet *Haskala* janë shkrime sqaruese në gjuhën judishtes, që u përhapën në Evropën lindore nga fundi i shekullit XIX. Këto shkrime i zëvendësuan shkrimet e vjetra tradicionale të jahudizmit. Ndër autorët më të njohur të teksteve haskala numërohen: M. Lewin (1749-1819); I.Axenfeld (1787-1866); A.B. Gottlober (1811-1899); E.M. Dick; A. Goldfaden dhe I.J Linezki (1839-1915). Në fund të teksteve haskala, me shkrimet e Mendele Mojcher Sforim-it, fillon perioda klasike e letërsisë judishtes.
# Baku

Koleksion i Fotove të Kryeqytetit Baku, 2013.

| Baku
Bakı |
| --- |
| Qytet |
| Popullsia |
|  • Total | 2.075.000 |
| Targat | 10 AZ 90 AZ |
| Faqja zyrtare | www.bakucity.az |

**Baku** (azerbajxhanisht: *Bakı*; Persisht: بادکوبا‎, *Badkuba*) është kryeqytet i Azerbajxhanit.

Baku shtrihet në pjesën jugore të gadishullit Absheron. Sipas regjistriit të popullsisë së vitit 2007 në Baku kanë jetuar 2.0 milion banorë. Së bashku me rrethinat Baku ka rreth 3 milion banorë. Arsyeja e një numri të tillë është numri i madh i refugjatëve dhe personave të zhvendosur.

## Demografia

Vlerësohet se në vitin 2007 në Baku jetonin 2,075,000 banorë, ndërsa grupet kryesore etnike janë:

* Azerë 92.8% (1,925,600)
* Rusë 4% (83,000)
* Turq 2.1% (43,575)
* të tjerë 1.2 %

Stampa:Ndarja administrative e Azerbajxhanit

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Azerbajxhanit është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |
# Alfabeti cirilik

Alfabeti cirilik
**Alfabeti cirilik** ose **qirilik** është një shkrim alfabeti që e përdorin shtetet sllavë të Evropës dhe Azisë.

Alfabeti cirilik përdoret ndër këto gjuhë:

* në gjuhën ruse (alfabeti rus)
* në gjuhën ukrainase (alfabeti ukrainas)
* në gjuhën bjelloruse (alfabeti bjellorus),
* në gjuhën bullgare (alfabeti bullgar),
* në gjuhën serbe (alfabeti serb),
* në gjuhën maqedonase (alfabeti maqedonas),
* në gjuhën e vjetër sllave,
* në gjuhën ndërsllave.

## Historia e krijimit

Baza e alfabetit është alfabeti i hershem kiril, qe rridhte nga ana e tij nga alfabeti gllagolitik ose gllagolica.
Ky alfabet u emërtua sipas vellezerve Konstantin (Kiril) dhe Methodhos nga Soluni i Selanikut. Rreth vitit 863 ata perfunduan punen mbi standartizimin e shkronjave sllave, me urdher te perandorit bizant Mihaili III. Ne fillim ky alfabet perbehej nga 43 germa. Hieroglifet ne alfabetin kiril janë megjithate, kryesisht shkronja greke bizantine. Disa prej tyre, vecanerisht ato qe perfaqsojne tinguj qe nuk ishin ne greqishten e mesjetes, mbajten formen e tyre Gllagolitik.

## Alfabete te rrjedhura nga qirilishtja

* Abur ose Anbur

## Kodimi qirilik

* MacCyrillic
* Windows-1251
* ISO 8859-5

## Alfabet qiril ne Unicode

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | `0` | `1` | `2` | `3` | `4` | `5` | `6` | `7` | `8` | `9` | `A` | `B` | `C` | `D` | `E` | `F` |
| `400` |   | Ѐ | Ё | Ђ | Ѓ | Є | Ѕ | І | Ї | Ј | Љ | Њ | Ћ | Ќ | Ѝ | Ў | Џ |
| `410` |   | А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | З | И | Й | К | Л | М | Н | О | П |
| `420` |   | Р | С | Т | У | Ф | Х | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| `430` |   | а | б | в | г | д | е | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п |
| `440` |   | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| `450` |   | ѐ | ё | ђ | ѓ | є | ѕ | і | ї | ј | љ | њ | ћ | ќ | ѝ | ў | џ |
| `460` |   | Ѡ | ѡ | Ѣ | ѣ | Ѥ | ѥ | Ѧ | ѧ | Ѩ | ѩ | Ѫ | ѫ | Ѭ | ѭ | Ѯ | ѯ |
| `470` |   | Ѱ | ѱ | Ѳ | ѳ | Ѵ | ѵ | Ѷ | ѷ | Ѹ | ѹ | Ѻ | ѻ | Ѽ | ѽ | Ѿ | ѿ |
| `480` |   | Ҁ | ҁ | ҂ | ҃ | ҄ | ҅ | ҆ |  |   ҈ |   ҉ | Ҋ | ҋ | Ҍ | ҍ | Ҏ | ҏ |
| `490` |   | Ґ | ґ | Ғ | ғ | Ҕ | ҕ | Җ | җ | Ҙ | ҙ | Қ | қ | Ҝ | ҝ | Ҟ | ҟ |
| `4A0` |   | Ҡ | ҡ | Ң | ң | Ҥ | ҥ | Ҧ | ҧ | Ҩ | ҩ | Ҫ | ҫ | Ҭ | ҭ | Ү | ү |
| `4B0` |   | Ұ | ұ | Ҳ | ҳ | Ҵ | ҵ | Ҷ | ҷ | Ҹ | ҹ | Һ | һ | Ҽ | ҽ | Ҿ | ҿ |
| `4C0` |   | Ӏ | Ӂ | ӂ | Ӄ | ӄ | Ӆ | ӆ | Ӈ | ӈ | Ӊ | ӊ | Ӌ | ӌ | Ӎ | ӎ |  |
| `4D0` |   | Ӑ | ӑ | Ӓ | ӓ | Ӕ | ӕ | Ӗ | ӗ | Ә | ә | Ӛ | ӛ | Ӝ | ӝ | Ӟ | ӟ |
| `4E0` |   | Ӡ | ӡ | Ӣ | ӣ | Ӥ | ӥ | Ӧ | ӧ | Ө | ө | Ӫ | ӫ | Ӭ | ӭ | Ӯ | ӯ |
| `4F0` |   | Ӱ | ӱ | Ӳ | ӳ | Ӵ | ӵ | Ӷ | ӷ | Ӹ | ӹ |  |  |  |  |  |  |
| `500` |   | Ԁ | ԁ | Ԃ | ԃ | Ԅ | ԅ | Ԇ | ԇ | Ԉ | ԉ | Ԋ | ԋ | Ԍ | ԍ | Ԏ | ԏ |

## Lidhje te jashtme
# Mikrokontrolluesi

Qarku i integruar nga një Intel 8742, ky është një mikrokontrollues 8-bit që përfshin një CPU që punon me frekuencë 12 MHz, 128 bajt RAM, 2048 bajt EPROM, dhe I/O në të njëjtin çip.
Një **mikrokontrollues** (i njohur ndryshe edhe si **njësi mikrokontrolluese**, **MCU** ose **μC**) është një kompjuter i vogël në një qark të vetëm të integruar i përbërë nga një CPU relativisht e thjeshtë e kombinuar me funksione mbështetje të tillë si një kristal oshilator , matës kohorë, mbikqyrës kohor (watchdog timer) ,input/output serial dhe inpute analog,gjithashtu shpesh në qark është e përfshirë memorie programi në formën e NOR flash ose OTP ROM , si edhe një sasi e vogël RAM. Mikrokontrollorët zakonisht janë të dizenjuara për aplikime kontrolluese modeste apo për aplikime të dedikuara. Kështu, në kontrast me mikroprocesorët e përdorur në kompjuterat personale dhe aplikacionet me performanca të tjera të larta, ose me qëllim të përgjithshëm, thjeshtësia në këtë rast është ajo që theksohet. Disa mikrokontrollorë mund të veprojnë në frekuenca të ulëta si 32kHz, pasi kjo është e mjaftueshme për shumë aplikime tipike, duke bërë të mundur konsum të ulët të energjisë (milivat ose mikrovat). Ato në përgjithësi, kanë aftësinë që të mbajë funksionet duke pritur për një ngjarje të tillë si një shtypje butoni ose ndërprerje në software; përsa i përket konsumit të energjisë, gjatë gjëndjes standby (ora e CPU dhe periferalët) mund të harxhojnë vetëm disa nanovat, duke i bërë shumë prej tyre të përshtatshme për aplikime që veprojnë me bateri. Mikrokontrollorë të tjera mund të shërbejnë në role me performancë kritike, ku ata mund të kenë nevojë të veprojë më shumë si një procesor sinjalesh dixhitale (DSP), duke përdorur shpejtesi te larta ore.

Mikrokontrolluesit përdoren në produkte dhe pajisje të kontrolluara automatikisht, të tilla si sistemet motore te kontrollit të automobilave, kontrollet e largët, makina zyra, pajisje, mjetet pune, dhe lodra. Duke zvogëluar madhësinë dhe shpenzimet në krahasim me një dizajn që përdor një mikroprocesor të veçantë, memorie, dhe porta I/O (input / output), mikrokontrolluesit jane mjete digitale për kontrollin e pajisjeve dixhitale dhe proceseve. Mikrokontrolluesit me sinjale të përziera janë të zakonshme, duke integruar komponentët analoge të nevojshme për të kontrolluar sistemet jo-dixhitale elektronike.

## Shikoni gjtihashtu

* Arkitektura e Harvardit
* Arkitektura e modifikuar e Harvardit
* Mikrokontrolluesi AVR
* Mikrokontrolluesi PIC
# Windows 98

| Windows 98 |
| --- |
|  |
|  |
| Zhvilluesi |
| **Microsoft** |
| Adresa e internetit | Windows 98 tek Wayback Machine (arkivuar 12 tetor 1999) |
| Publikimi |
| Faza e parë e publikimit | maj 15, 1998 (1998-05-15)  |
| Disponueshmëria e përgjithshme | qershor 25, 1998 (1998-06-25) |
| Publimiki i qëndrueshëm | Second Edition (4.10.2222 A) (qershor 10, 1999 (1999-06-10)) |
| Modeli burimor | Closed source |
| Licensa | Commercial software |
| Lloji krenel | Bërthama monolit (DOS) |
| Platformat e suportuara | IA-32 |
| Paraprirë nga | Windows 95 (1995) |
| Pasuar nga | Windows Me (2000) |
| Statusi i mbështetjes |
| Mbështetja kryesore përfundoi më 30 qershor 2002 Mbështetja e zgjeruar përfundoi më 11 korrik 2006 |

**Windows 98** (emri i plotë **Microsoft Windows 98®**, emri i koduar **Memphis**) është një sistem operativ grafik i lëshuar në 25 qershor 1998 nga Microsoft.

Sistemi i ri operativ në thelb ishte thjesht një sistem operativ i përmirësuar Windows 95, ishte një hibrid 16/32 bit. Veçoritë e reja përfshijnë mbështetje më të mirë AGP dhe drejtues më funksionalë USB. Sistemi i skedarëve FAT32 u prezantua gjithashtu për të mbështetur disqet e ngurtë më të mëdhenj se 2 GB. Ashtu si me versionet e mëvonshme të Windows 95, Windows 98 integroi Internet Explorer në ndërfaqen e përdoruesit Windows Explorer. Gjithashtu, Windows 98 ishte sistemi i parë operativ që mbështeti ACPI.

Pas instalimit të veçorive të reja, Windows 95 dukej se funksiononte më shpejt se Windows 98.

## Windows 98 Second Edition

Windows 98 Edition Second (Windows 98 SE) - një version i modifikuar i Windows 98 i lëshuar në maj 5 të 1999 me një numër shumë më të vogël "vrimash". Përkthyer nga anglishtja, "Second Edition" do të thotë "botim i dytë". Ky version rregullon shumë gabime, zëvendëson Internet Explorer 4.0 me një Internet Explorer 5.0 më kompakt dhe më të shpejtë. Zbatuar gjithashtu Internet Connection Sharing lejoi që disa kompjuterë të lidhur në një rrjet të vetëm LAN të përdorin internetin nëpërmjet protokollit Network Address Translation. U implementua gjithashtu mbështetje për Microsoft NetMeeting 3.0 dhe DVD Playback.

## Referime
# Mësimi makinerik

**Mësimi makinerik** (*machine learning- ML*) është studimi i algoritmeve kompjuterikë që përmirësohen automatikisht përmes përvojës dhe përmes përdorimit të të dhënave. Mësimi makinerik është pjesë e inteligjencës artificiale. Algoritmet e të mësuarit makinerik ndërtojnë një model të bazuar në të dhënat e mostrës, të njohur si "të dhëna trajnimi", në mënyrë që të bëjnë parashikime ose vendime pa u programuar në mënyrë të qartë për ta bërë këtë. Algoritmet e të mësuarit makinerik përdoren në një larmi të gjerë aplikimesh, të tilla si filtrimi i postës elektronike dhe Vizioni kompjuterik, ku është e vështirë ose e parealizueshme të zhvillohen algoritme konvencionale për të kryer detyrat e nevojshme.

Një nëngrup i të mësuarit makinerik është i lidhur ngushtë me statistikat llogaritëse, e cila përqendrohet në bërjen e parashikimeve duke përdorur kompjuterët; por jo të gjithë të mësuarit makinerik është mësim statistikor. Studimi i optimizimit matematik jep metodat, teorinë dhe fushat e zbatimit në fushën e të mësuarit makinerik. Nxjerrja e të dhënave është një fushë e ngjashme e studimit, duke u përqëndruar në analizën e të dhënave hulumtuese përmes të mësuarit pa mbikëqyrje. Në zbatimin e tij përgjatë problemeve të biznesit, të mësuarit makinerik referohet gjithashtu si analitikë parashikuese.

## Referime
# Disku kompakt

## kkkk

| Tipi i CD | Akronim | Përshkrimi |
| --- | --- | --- |
| Kompakt disku me memorie vetëm për lexim (Read Only Memory) | CD-ROM | Ruan tipa të ndryshëm të mediumeve, skedarë dhe të dhëna, të cilat mund të hapen dhe lexohen por nuk mund të shkruhet në to. |
| Kompakt disku për regjistrim (Recordable) | CD-R | Mund të incizojmë vetëm një herë, të dhënat nuk mund të redaktohen ose fshihen. |
| Kompakt disku për lexim dhe regjistrim (ReWritable) | CD-RW | Në këtë disk mund të incizojmë më shumë herë. |

## Njësit lexuese

| CD njësia | Përshkrimi |
| --- | --- |
| CD-ROM njësia | Lexon CD-ROM -et |
| CD-RW njësia | Lexon dhe incizon në CD |
# Mikroelektronika

**Mikroelektronika** (greq. mikros - i vogël) është një nëndegë e elektronikës që merret me studimin dhe përdorimin e pjesëve elektronike shumë të vogla. Këto pajisje janë të bëra nga gjysmëpërçuesa që përdorin nje ecuri (proces) të njohur si fotolitografi. Shumë përbërësa të pajisjeve elektronike janë të barazvlefshëm edhe për mikroelektronikën, si p.sh. tranzistorët, induktorët, kondensatorët, rezistencat, diodat dhe natyrisht izolatorët dhe tejçuesat janë të pranishëm në pajisjet mikroeletronike.

Mikroelektronika përbëhet nga dy degë:

* Integrimi
* Miniaturizimi

## Historia e mikroelektronikës

## Ndërtimtaria

## Fushat e zbatimit

## Shiko edhe

* Inxhenieria elektrike

* Gjysmëpërçuesi

[[
# Ishujt Mariane të Veriut

**Ishujt Mariana Veriore**, zyrtarisht **Komonuelthi i Ishujve të Marianës Veriore** është një territor i pa inkorporuar dhe i përbashkët i Shteteve të Bashkuara i përbërë nga 14 ishuj në Oqeanin Paqësor veriperëndimor.

CNMI përfshin 14 ishujt më veriorë në Arkipelagun Mariana ; ishulli më jugor, Guam, është një territor i veçantë i SHBA-së. Ishujt Mariana Veriore u renditën nga Kombet e Bashkuara si një territor jo vetëqeverisës deri në vitin 1990.

Gjatë periudhës koloniale, Marianas Veriore ishin në mënyra të ndryshme nën kontrollin e perandorive spanjolle, gjermane dhe japoneze . Pas Luftës së Dytë Botërore, ishujt ishin pjesë e territoreve të besimit të Kombeve të Bashkuara nën administrimin amerikan, përpara se të bashkoheshin zyrtarisht me Shtetet e Bashkuara si territor në 1986, me popullsinë e tyre që fitoi nënshtetësinë e Shteteve të Bashkuara.

Departamenti i Brendshëm i Shteteve të Bashkuara përmend një masë tokësore prej 476 km². Sipas Regjistrimit të 2020 të Shteteve të Bashkuara, 47,329 njerëz jetonin në Marianën e Veriut në atë kohë.

## Të tjera

* Shtetet e Bashkuara
# Dialekti i turingit

| Turingishtja |
| --- |
|  |
| Native to | Gjermani (Tyringia) |
| Language family | Indo evropiane
* Gjermanike
	+ Perendimore gjermanike
		- Të larta gjermanike
			* Qendrore gjermane
				+ Qendrore Lindore gjer.
					- **Turingishtja **Turingishtja**
 |
| Language codes |
| ISO 639-3 | `-` |

**Turingu** është një grup dialektesh e gjermanishtes qendrore lindore, i folur në pjesën më të madhe të Gjirit të Lirë Gjerman të Thuringisë në veri të greminës Rennsteig, në jugperëndim të Sachsen-Anhalt dhe në territoret fqinje të Hessenit dhe të Bavarisë. Është afër Saksonisë së Epërme të folur kryesisht në shtetin e Saksonisë, prandaj të dyja konsiderohen gjithashtu si një grup dialektesh Thuringian-Saksi sakson. Dialektet e Turingit janë ndër dialektet gjermane qendrore me numrin më të madh të folësve.

## Historia

Thuringian doli gjatë migrimit mesjetar të *Ostsiedlung* gjerman nga rreth 1100, kur kolonët nga Franconia (Franconia kryesore), Bavaria, Saksonia dhe Flanders u vendosën në zonat në lindje të lumit Zale të banuar më parë nga sllavët polabian.

## Karakteristikat

E Thuringian dialektin është karakterizuar nga një rrethimi të zanoreve, dobësimi i bashkëtingëlloreve të Standardit gjerman (lenition e bashkëtingëlloreve "p," "t" dhe "k"), një shënuar ndryshim në shqiptimin e "g" të shëndoshë (e cila është më e zakonshme në zonat e Veriut Thuringia dhe Sachsen-Anhalt fushat), dhe një shumë të ideosinkretik, e ëmbël intonacionin e fjalisë. E dytë, gjermanisht bashkëtingëllore ndryshim manifestuar në një mënyrë të ndryshme nga ajo diku tjetër në fushat që foli Lartë gjerman. Në shumë fjalë, "b" është e theksuar si "w", "v", apo "f" do të jetë në Standarde gjermane. Për shembull, fjala "aber" (por) është e theksuar si "awer". E Thuringian dialektin ka avancuar përtej fazën e basilect.

## Thuringian dialekte

Dialektet në Thuringia
Nën-grupet sipas dialektologjisë gjermane:

* Qendrore Thuringian, folur rreth Turingian kapitale Erfurt, Gotha, dhe Ilmenau
* Veriore Thuringian, rreth Mühlhausen dhe Nordhausen
	+ Eichsfeld dialektin
* Lindore Thuringian, folur rreth Eisenberg dhe Altenburg si dhe në ngjitur fushën e Naumburg, Weissenfels dhe Zeitz në Sachsen-Anhalt
* Juglindore Thuringian rreth Schleiz, Greiz, Saalfeld dhe Geras, si dhe rreth Ludwigsstadt në vendet fqinje të Bavarisë.

Më tej variante:

* Ilm Thuringian, rreth Rudolstadt, Jena, dhe Weimar
* Verilindore Thuringian, folur rreth Artern si dhe në zonat e afërta të Querfurt, Halle dhe Merseburg e Saksonisë-Anhalt
	+ Mansfeld dialektin
* Perëndimore Thuringian, rreth Keq Salzungen dhe Eisenach, me tranzicionet në Kryesore-Franconian (Henneberg) dhe (Lindore) Hessian dialektin e zonës.

## Referimet
# Dialekti i gjermanishtes së lartë

| Gjermanishtja e Epërme |
| --- |
|  |
| Region | Gjermania jugore, Zvicra veriore dhe qendrore, Austria, Lihtenshtajni, Italia Veriore (Tirol Jugor), Franca (Alsace) |
| Language family | indo-evropiane
* Gjermanike
	+ Perendimore Gjermanike
		- Të larta Gjermane
			* **Gjermanishtja e Epërme**
				+ **Gjermanishtja e Epërme**
 |
| Language codes |
| ISO 639-3 | – |

**Gjermanishtja e Epërme** është një familje e gjuhëve të larta gjermane që fliten kryesisht në zonën jugore gjermane.
# Bokmål

Harta e formave të gjuhës zyrtare të komunave norvegjeze. E kuqe është Bokmål, blu është Nynorsk dhe gri përshkruan zona neutrale.
Bokmål (fjalë për fjalë "gjuha e librave") është një standard zyrtar i shkruar për gjuhën norvegjeze, krahas Nynorskut . Bokmål është standardi i preferuar i shkruar prej 85% deri 90% të popullsisë në Norvegji dhe përdoret më së shumti nga njerëzit që flasin standardin Østnorsk.

Bokmål rregullohet nga Këshilli qeveritar i gjuhës norvegjeze. Një standard më konservativ ortografik, i njohur zakonisht si Riksmål, rregullohet nga Akademia Joqeveritare Norvegjeze për Gjuhë dhe Letërsi. Standardi i shkruar është një varietet norvegjez i gjuhës daneze.

Bokmål ortografi e parë u miratua zyrtarisht në vitin 1907 me emrin Riksmål pasi ishte në zhvillim që nga viti 1879. Arkitektët pas reformës ishin Marius Nygaard dhe Jacob Jonathan Aars. Ishte një përshtatje e daneze e shkruar, e cila ishte përdorur zakonisht që nga bashkimi i kaluar me Danimarkën, në koinën Dano-norvegjeze të folur nga elita urbane norvegjeze, veçanërisht në kryeqytet. Kur gazeta e madhe konservatore Aftenposten miratoi ortografinë e vitit 1907 në vitin 1923, shkrimi danez ishte praktikisht jashtë përdorimit në Norvegji. Emri Bokmål u miratua zyrtarisht në vitin 1929 pas një propozimi për të thirrur gjuhën e shkruar Dano-Norwegian humbur me një votë të vetme në Lagting (një dhomë në parlamentin norvegjeze).

Qeveria nuk rregullon Bokmål të folur dhe rekomandon që shqiptimi i normalizuar duhet të ndjekë fonologjinë e dialektit lokal të folësit. Megjithatë, ekziston një shumëllojshmëri folëse norvegjeze që zakonisht shihet si standard de facto për Bokmålun e folur. Në Fonologjinë e Norvegjisë, Gjert Kristoffersen shkruan këtë:

> *Bokmål [...] është në varietetin e tij më të zakonshëm që dukej si pasqyrim i një fjalimi formal të klasës së mesme, veçanërisht atë që gjendet në pjesën lindore të jugut të Norvegjisë, me kryeqytetin Oslo si qendra e dukshme. Prandaj mund të themi se Bokmål ka një kuptim të folur që dikush mund të thërrasë një standard jozyrtar të folur norvegjez. Në fakt shpesh quhet Standard Østnorsk ('Standard East Norwegian')*.
>
>

Standard Østnorsk (Standard East Norwegian) është shqiptimi më i shpeshtë në fjalorë dhe u mësohet të huajve në klasa të gjuhës norvegjeze.

## Burimet
# Poezia epike

**Poezia epike** ka marrë emrin nga fjala greke *epos*-fjalë, tregim dhe paraqet formën e gjatë të krijimit në vargje. Në përdorim janë edhe termat epos, epope, këngë epike etj. Fjalë të cilat pjesërisht janë të sakta dhe shpeshherë ngatërrohen në kuptime. Disa me fjalën epos i quajnë ciklet e këngëve epike, të cilët gjatë zhvillimi kanë mbetur në një shkallë më të ulët se sa epi. Fjala epope u vihet zakonisht epëve të mëdha për dallim nga epet e zakonshme. Në këtë rast epope do të emëroheshin Iliada dhe Odiseu por edhe Komedia Hyjnore. Zakonisht në këtë tip të epit zë vend një pamje e gjerë e jetës së kohës, e cila dëftohet përmes ngjarjeve të rëndësishme për jetën e fatin e atij populli në momente të caktuara, zakonisht në luftën prej së cilës do të mvaret zhvillimi i mëtejshëm. Epi synon ta kap jetën e shoqërisë në mënyrë totale, historike dhe shoqërore, andaj në ngjarjet e tij marrin pjese njerëzit nga të gjitha shtresat e një popullit, mirëpo heronjtë e tij janë prijësit, mbretërit, gjysmëhyjënitë etj. Një ep të tillë në letërsinë shqipe e ka shkruar Gjergj Fishta Lahuta e Malcisë, në të cilën ka përfshirë periudhën rreth tridhjetëvjeçare që nga Lidhja e Prizrenit deri në shpalljen e pavarësisë dhe krijimin e shtetit shqiptar.

## Shih edhe

* Këngë Epike, Ministria e Mbrojtjes së R. së Shqipërisë Arkivuar 25 gusht 2017 tek Wayback Machine
# Bismarck

| Bismarck
Bismarck |
| --- |
| Qytet |
|  |
| Popullsia |
|  • Total | (2.010) 61,272 |
| Faqja zyrtare | www.bismarck.org |

**Bismarck** është kryeqyteti i shtetit North Dakota të SHBA-së dhe qendra e qarkut Burleigh. Ai është qyteti i dytë më i populluar në Dakotën e Veriut pas Fargos. Popullsia e qytetit ishte 61.272 në regjistrimin e vitit 2010. Bismarku u themelua në vitin 1872 dhe ka qenë kryeqyteti i Dakotës së Veriut që kur ajo u anëtarësua në SHBA në vitin 1889.
# Nelly Sachs

| Nelly Sachs |
| --- |
| Nelly Sachs, 1966 |
| Born | 10 dhjetor 1891 Schöneberg,  Gjermania |
| Died | 12 maj 1970 Stokholm, Suedi |
| Nationality | gjermane |
| Genre | poezi, drama |

**Nelly Sachs**; (Berlin, 10 dhjetor 1891 — Stokholm, 12 maj 1970), ishte shkrimtare gjermane. Fituese e Çmimit Nobel për letërsi, për vitin 1966

Deri në vitin 1940 jetoi në Gjermani, ku për shkak të prejardhjes jevreje, përpak nuk përfundoi në llogorin nacist të vdekjes. Nëpërmjet miqëve shkrimtarë emigroi në Suedi në vitin 1940 dhe nga ajo kohë jeton në Stokholm. Përktheu lirikën suedeze në gjuhë gjermane, ka shkruar drama por më shumë është e njohur si poete, edhepse poezi filloi të shkruaj tek në moshën 50-vjeçare. Tematika e lirikës së saj është përndjekja e popullit të shumëvuajtur.

## Veprat

* „Në banesat e vdekjes“
* „Yjet e errësuara“
* „Ikjet dhe gjurmët“
* „Shenja në zallë“

## Lidhje të jashme

*
* Guide to the Papers of Nelly Sachs
* Red Yucca – German Poetry in Translation (trans. by Eric Plattner)
* Nelly Sachs's Photo & Gravesite
* Map Arkivuar 8 janar 2020 tek Wayback Machine showing location of Maaßenstraße and Nelly-Sachs-Park in Berlin-Schöneberg.
# Feja në Gjermani

Krishterimi është feja më e madhe në Gjermani. Ajo u prezantua në zonën e Gjermanisë moderne në vitin 300 pas Krishtit, ndërsa pjesë të asaj zone i përkisnin Perandorisë Romake dhe më vonë, kur Frankët dhe fiset e tjera gjermane u konvertuan në krishterim nga shekulli i pestë e tutje. Zona u kristianizua plotësisht në kohën e Karlit të Madh në shekullin e tetë dhe të nëntë. Pas Reformacionit filluar nga Martin Luteri në fillim të shekullit të 16-të, shumë njerëz u larguan nga kisha katolike dhe u bënë protestantë, kryesisht luteranë dhe kalvinistë. Në shekujt e 17-të dhe të 18-të, qytetet gjermane u bënë gjithashtu qendra të mendimit të lirë heretik dhe nganjëherë antifetar, duke sfiduar ndikimin e fesë dhe duke kontribuar në përhapjen e mendimit sekular rreth moralit në të gjithë Gjermaninë dhe Evropën.

Feja në Gjermani (2022)
1. Katolik (24.8%)
2. Protestant (22.6%)
3. Ortodoks (2.20%)
4. Të tjerë Krishterë (1.10%)
5. Të pa fe (43.8%)
6. Mysliman (3.70%)
7. Të tjera (1.70%)

Katedralja e Këlnit
## Demografia

Shpërndarja e sekteve të krishtera në Gjermani

Blue: Protestant

Green: Katolik

Red: Të pafe

Në ditët e sotme, protestantët janë të përqendruar në Gjermaninë veriore dhe qendrore, ndërsa katolikët janë mbizotërues në jug dhe perëndim, ndërsa njerëzit jofetarë janë të përqendruar në lindje, ku përbëjnë shumicën e popullsisë dhe janë domethënës në veri dhe perëndim të vendit, kryesisht në zonat metropolitane. Me rënien e krishterimit në fund të shekullit të 20-të dhe në fillim të shekullit të 21-të, e theksuar në lindje nga ateizmi zyrtar i ish-Republikës Demokratike Gjermane, shtetet verilindore të Gjermanisë tani janë kryesisht jo fetare (70%), me shumë nga njerëzit që jetojnë ka agnostikë dhe ateistë. Gjermania Lindore, e cila ishte nën sundimin komunist, është padyshim rajoni më pak fetar në botë.

## Të tjera

* Feja në Andorra
* Feja në Spanjë
* Feja në Portugali
* Feja në Malin e Zi

## Referenca

*
*