Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Helmimi nga ushqimi

Ushqimi i ruajtur keq në frigorifer.
**Helmimi nga ushqimi** apo **sëmundja e shkaktuar nga ushqimi** është çdo sëmundje që rezulton nga kontaminimi i ushqimit nga bakteret patogjene, viruset ose parazitët, si dhe prionët (agjentët e sëmundjes së lopës së çmendur) dhe toksinat si aflatoksinat në kikirikë, kërpudhat helmuese, dhe lloje të ndryshme fasulesh që nuk janë zier për të paktën 10 minuta.

Simptomat ndryshojnë në varësi të shkakut, por shpesh përfshijnë të vjella, ethe dhe dhimbje dhe mund të përfshijnë diarre. Periudhat e të vjellave mund të përsëriten me një vonesë të gjatë në mes, sepse edhe nëse ushqimi i infektuar është eliminuar nga stomaku në periudhën e parë, mikrobet, si bakteret (nëse ka), mund të kalojnë përmes stomakut në zorrë dhe të fillojnë të shumohen. Disa lloje mikrobesh qëndrojnë në zorrë.

Për ndotësit që kërkojnë një periudhë inkubacioni, simptomat mund të mos shfaqen për orë deri në ditë, në varësi të shkakut dhe sasisë së konsumit. Periudhat më të gjata të inkubacionit kanë tendencë të bëjnë që të prekurit të mos i lidhin simptomat me produktin e konsumuar, kështu që ata mund t'i atribuojnë keq simptomat, për shembull, gastroenteritit.

## Shiko edhe

* Helmimi
* Bakteri
* Helikobakteri

## Referime
# Nxehtësia

Një shufër metalike me shkëlqim të nxehtë që tregon inkandeshencë, emetimin e dritës për shkak të temperaturës së saj, shpesh njihet si një burim nxehtësie.
Në termodinamikë, **nxehtësia** përkufizohet si forma e energjisë që kalon kufirin e një sistemi termodinamik për shkak të një ndryshimi të temperaturës përtej kufirit. Një sistem termodinamik nuk përmban nxehtësi. Megjithatë, termi përdoret gjithashtu shpesh për t'iu referuar energjisë termike që përmban një sistem si një përbërës i energjisë së tij të brendshme dhe që reflektohet në temperaturën e sistemit. Për të dy përdorimet e termit, nxehtësia është një formë energjie.

Një shembull i përdorimit formal dhe jozyrtar mund të merret nga fotografia në të djathtë, në të cilën shufra metalike po "përcjell nxehtësinë" nga fundi i saj i nxehtë në skajin e tij të ftohtë, por nëse shufra metalike konsiderohet një sistem termodinamik, atëherë Energjia që rrjedh brenda shufrës metalike quhet energji e brendshme, jo nxehtësi. Shiriti i nxehtë metalik po transferon gjithashtu nxehtësinë në rrethinën e tij, një deklaratë e saktë për kuptimin e rreptë dhe të lirë të nxehtësisë. Një shembull tjetër i përdorimit joformal është termi përmbajtje e nxehtësisë, i përdorur pavarësisht nga fakti se fizika e përcakton nxehtësinë si transferim energjie. Më saktë, është energjia termike ajo që përmbahet në sistem ose trup, pasi ruhet në shkallët mikroskopike të lirisë së mënyrave të dridhjeve.

Nxehtësia është energji që transferohet në ose nga një sistem termodinamik, me anë të një mekanizmi që përfshin mënyrat mikroskopike atomike të lëvizjes ose vetitë makroskopike përkatëse. Ky karakterizim përshkrues përjashton transferimet e energjisë nga puna termodinamike ose transferimi i masës. E përcaktuar në mënyrë sasiore, nxehtësia e përfshirë në një proces është diferenca në energjinë e brendshme midis gjendjeve përfundimtare dhe fillestare të një sistemi, dhe duke zbritur punën e bërë në proces. Ky është formulimi i ligjit të parë të termodinamikës.

Matja e energjisë së transferuar si nxehtësi quhet kalorimetri, e kryer duke matur efektin e saj në gjendjet e trupave që ndërveprojnë. Për shembull, nxehtësia mund të matet nga sasia e akullit të shkrirë, ose nga ndryshimi i temperaturës së një trupi në rrethinën e sistemit.

Në Sistemin Ndërkombëtar të Njësive (SI) njësia matëse e nxehtësisë, si formë e energjisë, është xhauli (J).

## Shiko edhe

* Ftohtësia

## Referime
# Algat silikate

Diatomina
Algat Silikate janë organizma një qelizorë, rrallë kolonialë me ngjyrë të murrme në të qelur ose të verdhë në të murrme. Forma e trupit mund të jetë (topthore, eliptike, cilindrike, penjzore etj)
Klorpolastet e tyre përmbajnë klorofil, karrotinë, ksamofil, e diatomin.

Algat Silikate dallohen për ndërtimin e posaçëm të murit qelizor, i cili përbëhet nga dy kapakë të futur brenda njëri-tjetërit si kutia me kapakun. Kapaku i murit quhetë epitekë kurse pjesa tjetër e mbuluar me kapak (Kutia është e vogël) dhe quhet hipotekë.
Për llojet e më pak të zakonshme të alkali të shtyrë nga degradimi i betonit shih edhe Alkali-agregat reagim (faqe kthjelluese).

## Referimit
# Irenäus Eibl-Eibesfeldt

**Irenäus Eibl-Eibesfeldt** (15 qershor 1928 - 2 qershor 2018) ishte një etnolog austriak në fushën e etologjisë njerëzore. Duke shkruar librin që mban atë titull, ai zbatoi etologjinë tek njerëzit duke i studiuar ata në një këndvështrim më të zakonshëm për vëllimet që studiojnë sjelljen e kafshëve.
# Letargjia dimërore

Lakuriqët e natës veriorë në letargji në Norvegji
 Lakuriqët e natës duke letarguar në një minierë argjendi
**Letargji** është një gjendje e aktivitetit minimal dhe depresionit metabolik të cilës i nënshtrohen disa lloje të kafshëve. Letargji është një heterotermi stinore e karakterizuar nga temperatura e ulët e trupit, frymëmarrje e ngadaltë dhe ritmi i zemrës dhe ritmi i ulët metabolik . Më së shpeshti shfaqet gjatë muajve të dimrit .

Megjithëse termi dikur rezervohej për kafshë të tilla si brejtësit, termi është ripërkufizuar duke përfshirë kafshë si arinjtë dhe tashmë bazohet në shtypjen e metabolizmit aktiv në vënd të rënies së termperaturës trupore.

Letargjia kursen energji kur nuk ka ushqim të mjaftueshëm. Për të arritur këtë kursim energjie, një kafshë endotermike ul shpejtësinë e saj metabolike dhe në këtë mënyrë temperaturën e trupit. Letargjia mund të zgjasë ditë, javë ose muaj - në varësi të specieve, temperaturës së ambientit, kohës së vitit dhe gjendjes së trupit të individit. Përpara se të hyjnë në letargji, kafshët duhet të ruajnë energji të mjaftueshme për të zgjatur gjatë periudhës së fjetjes së tyre, ndoshta për një dimër të tërë. Llojet më të mëdha bëhen hiperfagjike, duke ngrënë një sasi të madhe ushqimi dhe duke ruajtur energjinë në trupin e tyre në formën e depozitave të yndyrës. Në shumë specie të vogla, ruajtja e ushqimit zëvendëson ngrënien dhe dhjamosjen.

Disa lloje gjitarësh letargjojnë gjatë shtatzënisë së të vegjëve, të cilët lindin ose kur nëna bie në letargji ose pak më vonë. Për shembull, arinjtë e zinj femra shkojnë në letargji gjatë muajve të dimrit për të lindur pasardhësit e tyre. Nënat shtatzëna e rrisin ndjeshëm masën trupore para gjumit letargji dhe kjo rritje reflektohet më tej në peshën e pasardhësve. Mbledhja e yndyrës u mundëson atyre të sigurojnë një mjedis mjaftueshëm të ngrohtë dhe për të sapolindurit e tyre. Gjatë letargji, ata humbasin më pas 15-27% të peshës së tyre para letargjisë duke përdorur yndyrat e tyre të ruajtura për energji.

Kafshët ektotermike gjithashtu i nënshtrohen periudhave të shtypjes metabolike dhe të përgjumjes, e cila në shumë jorruazorë quhet diapauzë. Disa studiues dhe anëtarë të publikut përdorin termin brumatë për të përshkruar përgjumjen dimërore të zvarranikëve, por termi më i përgjithshëm letargji besohet se është i përshtatshëm për t'iu referuar çdo përgjumjeje dimërore. Shumë insekte, të tilla si grenza *Polistes exclamans*, shfaqin periudha të përgjumjes të cilat shpesh janë referuar si letargji, pavarësisht nga ektotermia e tyre. Botanistët mund të përdorin termin "letargjia e farës" për t'iu referuar një forme të përgjumjes së farës.

## Shiko edhe

* Letargjia

## Referime
# Termitet

**Termitet** janë insekte të përhapura më tepër në viset e nxehta. Karakteristikë për termitet është se jetojnë në bashkësi të mëdha, duke kaluar jetë shoqërore. Në shoqërinë e tyre dallohet : mbretëresha (mëmëza) pa krehë, e cila prodhon numër të madh vezësh : meshkujt, punëtorët dhe ushtarët. Çdonjëri prej tyre ka detyrë të caktuar. Punëtorët ndërtojnë folenë,mbledhin ushqimin dhe ushqejnë të vegjëlit, ndërsa ushtarët, të cilët kanë mandibulat e forta, shërbejnë për mbrojtjen e folesë. Termitet jetojnë në tokë, ku ndërtojnë termitore (fole) nëntokësore dhe mbitokësore, që mund te arrijë lartësinë mbi 3 metra, të përshkruar me kanale të shumta. Termitet ushqehen me masën e drunjve, me humus dhe me mbeturina bimore.

## Shiko edhe

* Karkaleci

## Referime
# Alameda County

| Alameda County |
| --- |
| Popullsia |
|  • Total | 1.510.271 |

**Alameda County** është një nga **58 qarqet** në shtetin federal Kaliforni të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

## Shih edhe
# Riverside County

| Riverside County |
| --- |

**Riverside County** është një nga **58 qarqet** në shtetin federal Kaliforni të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

## Shih edhe
# Vreshti (plantacion)

Pamje ajrore e një vreshti në Bërgëndi në Francë
 Pamje ajrore e vreshtave në vjeshtë në rajonin e verës të Alsasës së Francës
 Vreshtat e gjera të rajonit Longdok-Rusijo, Franca jugore
 Pamje ajrore e vreshtave në Markgreflerland, Baden, Gjermani
 Vreshta në malet judease pranë Jeruzalemit
Një **plantacion vreshti** është një plantacion i vreshtave të pemëve, të rritur kryesisht për prodhimin e verës, por edhe rrushit, vreshtave të bordit dhe lëngut joalkoolik të vreshtave. Shkenca, praktika dhe studimi i prodhimit të vreshtave njihet si vitikulturë. Plantacionet e vreshtave shpesh karakterizohen nga *terroir*-i i tyre, një term francez që përkthehet lirisht si "një ndjenjë e vendit" që i referohet karakteristikave specifike gjeografike dhe gjeologjike të plantacioneve të rrushit, të cilat mund t'i përkasin vetë verës.

## Historia

Dëshmia më e hershme e prodhimit të verës daton midis viteve 6 000 dhe 5 000 p.e.s. Teknologjia e prodhimit të verës u përmirësua ndjeshëm me grekët e lashtë, por vetëm në fund të Perandorisë Romake teknikat e kultivimit siç i njohim ne ishin të zakonshme në të gjithë Evropën.

## Shiko edhe

* Veraria

## Referime
# Avioni

NASA duke testuar avionët
Një **avion** (anglisht:*aircraft*) është një makinë që është në gjendje të fluturojë duke fituar mbështetje nga ajri, ose në përgjithësi, nga atmosfera e një planeti. Ato i kundërvihen forcës së gravitetit duke përdorur ngritje statike ose duke përdorur ngritje dinamike të krahëve, ose në disa raste me ngritje vertikale nga posht-lart me motorët reaktiv, rasti i helikopterëve.

## Dizajni dhe Ndërtimi

Avionët janë të projektuar në bazë të shumë faktorëve si klienti dhe kërkesa prodhuese, protokollet e sigurisë dhe kufizimet fizike dhe ekonomike. Për shumë lloje të avionëve procesi i projektimit është i rregulluar nga autoritetet kombëtare të përshtatshmërisë të fluturimeve.

Pjesët kryesore të një avioni janë të ndarë në përgjithësi në tri kategori:

* *Struktura* përbëhet nga elementet kryesore për ngarkim dhe pajisjet përkatëse.
* *Sistemi shtytës* (nëse është me energji) përfshin burim energjie dhe pajisje përkatëse.
* *Avionics* përfshin sistemet e kontrollit, navigimit dhe komunikimit, yakonisht të natyrës elektronike.

## Referime
# Veraria

Fuçi vere
Një **verari** është një ndërtesë ose pronë që prodhon verë, ose një biznes i përfshirë në kultivimin dhe prodhimin e verës, siç është një kompani vere. Disa kompani vere zotërojnë shumë kantina. Përveç pajisjeve të prodhimit të verës, kantinat e verës më të mëdha mund të kenë gjithashtu magazina, linja paketimi, laboratorë dhe hapësira të mëdha rezervuarësh të njohur si ferma rezervuarësh. Veraritë mund të kenë ekzistuar deri në 8 000 vjet më parë.

## Qëllimi

Veraritë zakonisht punësojnë prodhues vere për të prodhuar verëra të ndryshme nga rrushi duke ndjekur procesin e verëtarisë. Ky proces përfshin fermentimin e frutave, si dhe përzierjen dhe plakjen e lëngut. Rrushi mund të jetë nga vreshtat në pronësi të kantinës ose mund të sillet nga vende të tjera. Shumë kantina të verës gjithashtu ofrojnë turne dhe kanë dyer bodrumesh ose dhoma degustimi ku klientët mund të shijojnë verërat përpara se të bëjnë një blerje.

## Shiko edhe

* Vera (pije alkoolike)

## Referime
# Internet Broadway Database

**Internet Broadway Database** (**IBDB**) është një database online i prodhimeve të Teatrit të Broadway dhe personelit të tij. Webfaqja gjithashtu ka applikacione korrensponduese për telefonët e menqur për sistemet iOS dhe Android.

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare në internet
* Broadway League website
# Barkodi

Barkodi është një numër me të cilin identifikohen produktet. Shumica e produkteve që qarkullojnë në hapësirat shqiptare janë të identifikuara me këtë numër.

Përmes numrave barkodi jep shumë informata si çfarë lloji i mallit është, cila fabrikë e ka prodhuar dhe shteti ku ai mall është prodhuar.

Disa shembuj:

* 383 Sllovenia
* 471 Tajvani
* 390 Kosova
* 860 Serbia

## Lidhje të jashtme

* Përdorimi i barkodit në Kosovë Arkivuar 31 mars 2009 tek Wayback Machine
* Barkodi Webfaqe për Shpallje të ndryshme