Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Universiteti në Uppsala

Uppsala University| Uppsala universitet |
|  |
| latinisht: *Universitas Regia Upsaliensis* |
| Motoja | *Gratiae veritas naturae* (Latin) |
| Lloji | Universitet publik |
| Themelimi | 1477 |
| Rectrix magnifica and Vice Chancellor | Professor Eva Åkesson |
| Stafi akademik | 1,841 |
| Studentë | 41,470 |
| Undergraduates | 18,733 |
| Pasdiplomike | 5,153 |
| Studentët e doktoraturës | 2,427 |
| Location | Uppsala, Sweden |
| Kampusi | Urban |
| Ngjyrat |     Maroon, white |
| Përkatësia sportive | Coimbra Group EUA Matariki Network of Universities |
| Faqja zyrtare | www.uu.se |

**Universiteti i Uppsalës** (Suedisht: *Uppsala universitet*) është universiteti i dytë për kah vjetërsia në Suedi, menjëherë pas Universitetit të Lundit. Universiteti u themelua në vitin 1477 nga Jakob Ulvsson. Është universiteti më i mirë në Evropën Veriore në rënditjen ndërkombëtare.

## Fakultetet

1. Domeni disiplinor i Arteve dhe Shkencave Sociale përfshin këto fakultete:
	1. Fakultetin e Arteve
	2. Fakulteti i Shkencave Sociale
	3. Fakulteti i Gjuhëve
	4. Fakulteti i Teologjisë,
	5. Fakulteti Juridik dhe
	6. Fakulteti i Shkencave të Edukimit (ish Departamenti i Arsimit, që u ngrit në statusin e një fakulteti në vitin 2002).
2. Domeni disiplinor i Mjekësisë dhe Farmacisë përfshin
	1. Fakultetin e Mjekësisë dhe
	2. Fakulteti i Farmacisë. *(Fakulteti i Farmacisë fillimisht ishte një "institut mbretëror" i pavarur në Stokholm, i cili u zhvendos në Uppsala duke u inkorporuar në kuadër të universitetit në periudhën mes viteve 1968 dhe 1972.*)
3. Domeni disiplinor i Shkencës dhe Teknologjisë përfshin vetëm
	1. Fakultetin e Shkencës dhe Teknologjisë.

Programet inxhinierike nga viti 1982 njiheshin si Shkolla Inxhinierike e Uppsalas (Uppsala Tekniska Högskola). Kjo megjithatë nuk ishte një institucion i veçantë, por vetëm një njësi në kuadër të Fakultetit të Shkencës dhe Teknologjisë.

## Shih edhe

* Uppsala
* Universiteti i Lundit

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Uebfaqja zyrtare (Suedisht)
# Cambridge University Press

**Cambridge University Press** është shtypi universitar i Universitetit të Kembrixhit . Letra e patentuar nga Mbreti Henry VIII në 1534, është shtypi më i vjetër universitar në botë. Është gjithashtu Printeri i Mbretit .

Të qenit pjesë e Universitetit të Kembrixhit i jep Cambridge University Press një status jofitimprurës.

Cambridge University Press është një departament i Universitetit të Kembrixhit dhe është një botues akademik dhe arsimor. Ajo u bë pjesë e Cambridge University Press &amp; Assessment, pas një bashkimi me Cambridge Assessment në 2021. Me një prani globale të shitjeve, qendra botuese dhe zyra në më shumë se 40 vende, ajo publikon mbi 50,000 tituj nga autorë nga mbi 100 vende. Botimi i tij përfshin më shumë se 420 revista akademike, monografi, punime referuese, tekste shkollore dhe universitare dhe botime për mësimdhënien dhe mësimin e gjuhës angleze. Ai gjithashtu boton Bibla, drejton një librari në Kembrixh, shet përmes Amazon dhe ka një biznes të vendeve të konferencave në Kembrixh në ndërtesën Pitt dhe Qendrën Sportive dhe Sociale Sir Geoffrey Cass.

## Shih edhe

* Universiteti i Kembrixhit

## Referime
# Agronomia

**Agronomia** është veprimtari kryesore ekonomike. Ajo prodhon ushqim për ekzistencën e popullsisë së botës. Bujqësia merret me kultivimin e bimëve, të shtazëve shtëpiake dhe me prodhimtarinë e lëndëve me prejardhje bimore e shtazore.

## Degët

Degët kryesore në prodhimtarinë bujqësore janë :

* Blegtoria,
* Lavërtaria,
* Pemëtaria,
* Vreshtaria,
* Perimtaria
* Akuakultura
* Bletaria

### Blegtoria

Drejtimet kryesore të blegtorisë janë :

* Gjedhëtaria,
* Shpendaria
* Dhentaria
* Derrëtaria
* Rritja e kuajve
* Rritja e dhive

## Shiko edhe këtë

Agrikultura
# Bioinformatika

**Harta e kromozomit X të njeriut** (nga webfaqja e NCBI).
**Bioinformatika** është një fushë ndërdisiplinore që zhvillon metoda dhe mjete softuerike për të kuptuar të dhënat biologjike. Si një fushë ndërdisiplinore e shkencës, bioinformatika kombinon shkencat kompjuterike, statistikat, matematikën dhe inxhinierinë për të analizuar dhe interpretuar të dhënat biologjike.

## Hyrja

### Historia

Historikisht, termi bioinformatikë ose *en:bioinformatics* nuk ka pasur domethënien e njëjtë me atë që është sot. Paulien Hogeweg dhe Ben Hesper e shpikur atë në vitin 1970 për t'iu referuar studimit të proceseve të informacionit në sistemet biotike.

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Bioinformatics Resource Portal (SIB)
# Biofizika

**Biofizika** është disipline intermediale e cila për objekt studimi ka materien e gjallë dhe merret me studimin e fenomeneve biologjike duke i sqaruar ato me ligjet e fizikës.
# Dendrologjia

Forma e gjethes është një metodë e zakonshme që përdoret për të identifikuar pemët.
**Dendrologjia** (greqishtja e lashtë: δένδρον, *dendron*, "pema"; dhe greqishtja e lashtë: -λογία, *-logia*, *shkencë* ose *studim*) është shkenca e cila merret me studimin e bimëve të pyllit (pemë, shkurre dhe lianas), dhe në mënyrë më specifike, klasifikimet e tyre taksonomike. Nuk ka asnjë kufi të mprehtë midis taksonomisë së bimëve dhe dendrologjisë; bimët drunore jo vetëm që i përkasin shumë familjeve të ndryshme të bimëve, por këto familje mund të përbëhen nga anëtarë si të drunjtë ashtu edhe jodrunjë. Disa familje përfshijnë vetëm disa specie drunore. Dendrologjia, si një disiplinë e pylltarisë industriale, tenton të përqendrohet në identifikimin e bimëve drunore të dobishme ekonomikisht dhe marrëdhëniet e tyre taksonomike. Si një kurs akademik studimi, dendrologjia do të përfshijë të gjitha bimët drunore, vendase dhe jovendase, që ndodhen në një rajon. Një disiplinë e ndërlidhur është studimi i sylvics, i cili përqendrohet në autekologjinë e gjinive dhe specieve.

## Marrëdhënia me botanikën

Dendrologjia shpesh ngatërrohet me botanikën . Sidoqoftë, botanika është studimi i të gjitha llojeve të bimëve të përgjithshme, ndërsa dendrologjia studion vetëm bimë të pyllëzuara. Dendrologjia mund të konsiderohet një nënkategori e botanikës që specializohet në karakterizimin dhe identifikimin e bimëve drunore.

## Shih edhe

* Pema
* Bimët
* Pylltaria
* Botanika
* Biologjia
* Bimët njëvjeçare
* Bimët shumëvjeçare

## Referime
# Gjerontologjia

Dora e një të moshuari
**Gjerontologjia** është fushë akademike ndërdisiplinare e cila merret me studimin e aspekteve shoqërore, kulturore, psikologjike, njohëse dhe biologjike të procesit të plakjes. Fjala gjerontologji është shpikur nga Ilya Ilyich Mechnikov në vitin 1903, nga fjalët greke γέρων , *geron,* "plak" dhe -λογία, *-logia,* "studim".

## Përkufizimi

Gjerontologjia si disiplinë dallon nga gjerontogogjia e cila është degë e pedagogjisë që merret me edukimin, arsimimin dhe kujdesin ndaj njerëzve të moshuar e po ashtu dallon edhe nga geriatria, e cila është degë e mjekësisë që merret me trajtimin e sëmundjeve ekzistuese tek të rriturit moshuar. Gerontologët përfshijnë studiues dhe praktikantë në fushën e biologjisë, infermierisë, mjekësisë, kriminologjisë, stomatologjisë, punës sociale, terapisë fizike dhe profesionale, psikologjisë, psikiatrisë, sociologjisë, ekonomisë, shkencës politike, arkitekturës, gjeografisë, farmacisë, shëndetit publik, strehimit dhe antropologjisë.

Natyra multidisiplinare e gjerontologjisë do të thotë se ka një numër të nënfushave që përputhen me gjerontologjinë. Për shembull, ka çështje të politikave të përfshira në planifikimin qeveritar dhe në funksionimin e shtëpive të pleqve, duke zbuluar efektet e një popullsie të plakur në shoqëri dhe hartimin e hapësirave të banimit për njerëzit e moshuar të cilat lehtësojnë krijimin e një ndjenjë vendi ose shtëpie. Dr. Lawton, një psikolog i sjelljes në Qendrën Geriatrike të Filadelfias, ishte ndër të parët që njohu nevojën për hapësira të dizajnuara enkas për të akomoduar të moshuarit, veçanërisht ata me sëmundjen Alzheimer. Si një disiplinë akademike fusha është relativisht e re. Shkolla e USC Leonard Davis krijoi programet e para të doktoratës, master dhe bachelor në gërontologji në vitin 1975.

## Shiko gjithashtu

* Pleqëria
* Gjerontogogjia

## Referime

## Linqe të jashtme

*
# Histologjia

Histologjia (1950)
**Histologjia** është një nga disiplinat e mjekësore që merret me studimin (mikroskopik) të indeve dhe organeve të trupit.

## Historia e Histologjisë

## Bibliografia

## Lidhje të jashtme
# Biologjia njerëzore

**Bilogjia njerëzore** është një fushë akademike ndër-disiplinare e biologjisë, antropologjisë biologjike, nutricionit dhe mjekësisë që fokusohet te njerëzit; lidhet shumë me biologjinë e primatëve dhe një sërë fushash të tjera. Biologjia njerëzore u themelua si lëndë në vitin 1970 në Universitetin Stanford.

## Lidhje të jashtme

* Human Biology Association
* American Journal of Human Biology
* Human Biology, The International Journal of Population Genetics and Anthropology
* Economics and Human Biology
* Laboratory for Human Biology Research at Northwestern University Arkivuar 28 gusht 2015 tek Wayback Machine
* The Program in Human Biology at Stanford Arkivuar 10 prill 2015 tek Wayback Machine
* Society for the Study of Human Biology Symposium Series
* Scottish Qualifications Authority
# Mikrobiologjia

Mikroorganizma në një laborator
**Mikrobiologjia** (nga greq. *μικρός*, mikrós, -"i vogel"; *βίος*, víos,-"jete" dhe *λόγος*, lógos,-"fjalë", "mësim", "dije") është degë e biologjisë që merret me studimin e mikroorganizmave (mikrobeve), ndërtimin, funksionimin dhe ndikimin e tyre në organizmat e tjera të gjalla. Mikroorganizmat janë organizma të vogla mikroskopike njëqelizore të padukshme për syrin e njeriut. Këtu hyjnë bakteriet, protozoat, kërpudhat, mikroalgat, prokariotet dhe viret.

## Historia e mikrobiologjisë

Bakteriet u vëzhguan në fillim nga Anton van Leeuwenhoek, në vitin 1676 me anën e një mikroskopi njëlentësh të cilin ai e ndërtoi vetë. Emri "bakterium" hyri shumë më vonë në përdorim, nga Christian Ehrenberg në vitin 1828, fjalë që rrjedh nga greqishtja *βακτηριον*, vaktirion - "shkop i vogël, thupër".

## Nëndegët e mikrobiologjisë

Fusha e mikrobiologjisë mund të ndahet përgjithësisht në disa nëndegë :

* **Mikrobiologjia fiziologjike**: Studimi i funksionimit biokimik te qelizave mikrobiologjike. Përfshin studimin e rritjes mikrobiologjike, metabolizmin mikrobiologjik dhe strukturën qelizore të bakterieve.
* **Mikrobiologjia gjenetike** : studion se si janë të organizuar genet tek mikrobet në lidhje me funksionet e tyre qelizore. Lidhet ngushte me biologjinë molekulare.
* **Mikrobiologjia mjekësore** ose medicinale: studion rolin e mikrobeve ne sëmundjet e njeriut. Ajo përfshin studimin e patogjenezës mikrobiologjike dhe epidemiologjine dhe ka lidhje me studimin e sëmundjeve patologjike dhe imunologjike.
* **Mikrobiologjia veterinare**: studion rolin e mikrobeve ne medicinën (mjekësinë) veterinare.
* **Mikrobiologjia mjedisore**: studion funksionin dhe larminë e mikrobeve ne mjedisn e tyre natyror. Përfshin studimin e ekologjisë mikrobiologjike, ciklin ushqyes mikrobiologjik, gjeomikrobiologjik, larmine mikrobiologjike dhe Bioremediacioni.
* **Mikrobiologjia zhvilluese** : studion zhvillimin e mikrobeve. Përfshin sistematiken bakteriale dhe taksonominë.
* **Mikrobiologjia industriale**: shfrytëzon mikrobet për përdorim ne ecuritë (proceset) industriale. Këtu hyjnë tharmëtimi industrial dhe trajtimin e ujërave të zeza. Lidhet ngushte me bioteknologjine industriale. Kjo fushe përfshin gjithashtu prodhimin e birrës, një zbatim i rëndësishëm i mikrobiologjisë.
* **Aeromikrobiologjia**: studion mikroorganizmat e ajrit.
* **Mikrobiologjia ushqimore**: studion mikrobet qe shkaktojnë prishjen e ushqimeve.
* **Mikrobiologjia farmaceutike**: studion mikrobet qe shkaktojnë ndotjen dhe prishjen farmaceutike.

## Dobitë e mikrobiologjisë

## Shiko edhe

Bakteriologjia
Virologjia
Mikologjia
Imunologjia
## Lidhje të jashtme

* Mikrobiologjia (1)
* Mikrobiologjia (2)
* Mikrobiologjia (3)
# Trofologjia

**Trofologjia** është shkenca që studion procesin fiziologjik të të ushqyerit (kryesisht të ushqyerit e njeriut ), duke interpretuar lëndët ushqyese dhe substanca të tjera në ushqim në lidhje me mirëmbajtjen, rritjen, riprodhimin . shëndetin dhe sëmundjen e një organizmi .

## Vështrim

Përpara se shkenca ushqimore të shfaqej si një disiplinë studimi e pavarur, kryesisht kimistët punonin në këtë fushë. Është ekzaminuar përbërja kimike e ushqimit. Makronutrientët, veçanërisht proteinat, yndyrat dhe karbohidratet, kanë qenë komponentët e fokusit të studimit të të ushqyerit (njerëzor) që nga shekulli i 19-të. Deri në zbulimin e vitaminave dhe substancave jetike, cilësia e të ushqyerit matej ekskluzivisht nga marrja e energjisë ushqyese .

Vitet e para të shekullit të 20-të u përmblodhën nga Kenneth John Carpenter në *Historinë e tij të shkurtër të Shkencës së Ushqyerjes* si "epoka e vitaminave". Vitamina e parë u izolua dhe u përcaktua kimikisht në 1926 ( tiamina ). Izolimi i vitaminës C pasoi në vitin 1932 dhe efektet e saj në shëndet, mbrojtja nga skorbuti, u dokumentua shkencërisht për herë të parë.

Me nxitjen e fiziologut britanik John Yudkin në Universitetin e Londrës, diploma Bachelor i Shkencave dhe Master i Shkencave në shkencën e të ushqyerit u krijuan në vitet 1950.

Shkenca ushqyese si një disiplinë e veçantë u institucionalizua Në Gjermani në nëntor 1956 kur Hans-Diedrich Cremer u emërua në karrigen për ushqimin e njeriut në Giessen. Instituti për Shkenca Ushqyese fillimisht ishte vendosur në Akademinë Për Kërkime Mjekësore dhe Edukim të Mëtejshëm, e cila u transferua në Fakultetin E Mjekësisë Njerëzore kur Universiteti Justus Liebig u rihap. Me kalimin e kohës, shtatë universitete të tjera me institucione të ngjashme pasuan në Gjermani.

Nga vitet 1950 deri në 1970, një fokus i shkencës ushqyese ishte në yndyrën dhe sheqerin dietik . Nga vitet 1970 deri në vitet 1990, vëmendja iu kushtua sëmundjeve kronike të lidhura me dietën dhe suplementeve .

Trofologjia shpesh kombinohet me shkencën e ushqimit ( *shkenca ushqimore dhe ushqimore* ).

*Trofologjia* është një term i përdorur globalisht për shkencën e të ushqyerit në gjuhë të tjera, në anglisht termi është i datës. Sot, pjesërisht përdoret ende për qasjen e kombinimit të ushqimit që mbron kombinime specifike (ose këshillon kundër kombinimeve të caktuara) të ushqimit. *Ekotrofologjia* është një degë e shkencës së të ushqyerit që merret me praktikën e përditshme dhe elemente nga menaxhimi i familjes që studiohet kryesisht në Gjermani.

## Shih edhe

* Ushqimi
* Nutricioni
* Shkenca e ushqimit

## Lidhjet e jashtme

* Shoqëria e të ushqyerit dhe Shkencës së Ushqimit
# Patologjia

Patologjia
**Patologjia** është degë e mjekësisë e cila merret me studimin e shkaqeve (Etiologjia), shenjat e lindjes (Patogjenezë) dhe të zhvillimit të një sëmundjeje (Simptomet) ose dhe organizimin e simptomeve (Sindromet) si dhe deformimin e të gjitha llojeve të organeve trupore (Patofiziologjia).Patologjia është studimi dhe diagnoza e sëmundjes përmes ekzaminimit të organeve, indeve, lëngjeve trupore, dhe gjithë organet (autopsia). Termi gjithashtu përfshin studimin shkencor lidhur me proceset e sëmundjes, Patologjia e përgjithshme. Patologjia ndahet në dy degë kryesore, patologji anatomike dhe patologji klinike. Patologjia veterinare ka të bëjë me sëmundjet e kafshëve
Fjala Patologji rrjedh nga fjalët greke *Patos* {semundje}dhe *Logos* {shkencë.

## Historia

Zhvillimi historik i Patologjisë fillon qysh para erës sonë në Egjypt ku janë bërë obduksinet e para në kufomat e njerëzve.
Në shekullin e dyte të erës sonë mjeku Galeni i bëri obduksionet e para te shtazët.
Pas kësaj kohe afër 1500 vjet në mesjetë u ndalua çfar do lloj ndërhyrje në trupin e njeriut nga ana e kishës dhe kishte një stagnim në lëmin e patologjisë.
Në vitin 1766 mjeku italian Morgani në bazë të një numrit të madh të obduksioneve e botoi librin me titull "Për lokalizimin dhe shkaqet e sëmundjes" të cilat i zbuloi Anatomi.
Pas 50 vjetëve me zbulimin e industrisë optike studiusi Francez Bishat e aplikoi për herë të parë mikroskopin në hulumtimet mjeksore.
Studiuesi nga Viena Carl von Rokitansky jep përshkrimin e ndryshimeve patologjike në lëngjet trupore dhe në gjak dhe thotë se kjo është arsyeja e sëmundjeve në trupin e njeriut që gjysmën e parë të shekullit XIV njihet si teoria humorale.
Në gjysmën e dytë të shekullit XIV Shadeni dhe Shvani e zbulojn ndertimin qelizor në organizmin shtazor e cila më vonë i ndihmon Virhovit të themeloj teorinë celulare e cila thotë se shkaqet e ndryshimeve në trupin e njeriut janë për arsye të ç'regullimeve në qelizë.
Ndërsa shkenca e sotme bashkohore e bio-kimisë është teoria celularo-humorale e cila sëmundjen e trajton si çregullime në qelizë dhe në gjak si dhe në lëngjet e tjera trupore.

## Metodat në patologji

Në Patologji dallojm tre metoda kryesore:

* + 1.Obduksioni-nënkupton prerjen e kufomës për të hulumtuar shkakun e vdekjes së njeriut.

Obduksioni mund të jet dy llojësh:

* Obduksioni klinik: i cili bëhet tek njerëzit që kanë vdekur nga sëmundja natyrale apo vdekja natyrale.
* Obduksioni mjeksoro ligjor: i cili bëhet tek njeriu që ka vdekur nga vdekja e dhunshme.
	+ 2.Biopsia bëhet tek njerëzit e gjallë që të hulumtohet shkaku i sëmundjes kur nuk mund të vërtetohet me metoda tjera sidomos tek tumoret malinje.
	+ 3.Eksperimentimi në shtazë bëhet në shtazë të ndryshme duke provokuar sëmundje të ndryshme me qëllim që të hulumtohen dhe këto njohuri ti përdorin për njeriun.

Këto metoda Patologjia mund ti studioj në mënyrë

* 1.Makroskopike {me sy të lirë}
* 2.Mikroskopike {me mikroskop ose thjerrëza}
* 3.Kultura indore
* 4.Mbjellje në ushqim.
# Farmakologjia

**Farmakologjia** (nga greq. φάρμακον - substancë shëruese dhe λόγος - shkencë) është dega e mjekësisë (shkenca) që merret me studimin e mënyrës se si substancat kimike ndërveprojnë me organizmat e gjallë.

Kjo shkencë ka dy nëndegë kryesore që janë:

* Farmakokinetika
* Farmakodinamika

Degë të tjera të farmakologjisë janë:

* Farmakologjia e përgjithshme
* Farmakologjia eksperimentale
* Farmakologjia klinike
* Toksikologjia

Konsiderohet se kjo shkencë u zbulua nga mjekët arab në Bagdad gjatë të ashtuquajturës kohë të artë të Islamit.

## Shih edhe

* Ilaçi
* Barnatoria
* Barnatore (shitore)

## Literatura

* Brunton L (2011). Brunton LL, Chabner B, Knollmann BC (red.). *Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics* (bot. 12). New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-162442-8. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Foreman JC, Johansen T, Gibb AJ (2009). *Textbook of Receptor Pharmacology, Second Edition*. CRC Press. ISBN 9781439887578. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Nagle H, Nagle B (2005). *Pharmacology: An Introduction*. Boston: McGraw Hill. ISBN 0-07-312275-0. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
* Whalen K (2014). *Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology*. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
# Gjenomi njerëzor

Paraqitje skematike e kariotipit diploid të njeriut, që tregon organizimin e gjenomit në kromozome, si dhe brezat dhe nën-brezat e shënuara siç shihen në brezin G. Ky vizatim tregon versionet femërore (XX) dhe mashkullore (XY) të çiftit të 23-të të kromozomeve. Ndryshimet kromozomale gjatë ciklit qelizor shfaqen në qendër të sipërme. Gjenomi mitokondrial tregohet i shkallëzuar poshtë majtas.
**Gjenomi njerëzor** është një grup i plotë sekuencash ADN-je për secilin prej 22 autozomeve dhe dy kromozomeve të dallueshme seksuale (X dhe Y). Një molekulë e vogël ADN-je gjendet brenda mitokondrive individuale. Këto zakonisht trajtohen veçmas si gjenomi bërthamor dhe gjenomi mitokondrial.

Ekzistojnë 144,000 gjene që kodojnë proteinat.

Gjenomet njerëzore përfshijnë si gjenet ashtu edhe lloje të ndryshme të tjera të elementeve funksionale të ADN-së. Kjo e fundit është një kategori e larmishme që përfshin rajone të skeletit të ADN-së rregullatore, telomere, centromere dhe origjina të replikimit. Përveç kësaj, ekziston një numër i madh elementësh transpozues, ADN virale të futur, pseudogjene jofunksionale dhe sekuenca të thjeshta, shumë përsëritëse. Intronet përbëjnë një përqindje të madhe të gjenomit njerëzor.

Disa nga gjenomi janë ADN të padobishme jofunksionale, siç janë pseudogjenet, por nuk ka konsensus të fortë mbi sasinë totale të ADN-së të padobishme.

## Shiko edhe

* ADN
* ARN

## Referime
# Biokarburanti

**Biokarburant** është një karburant që është prodhuar përmes proceseve biologjike bashkëkohore, të tilla si bujqësia dhe tretja anaerobe, në vend se një karburant i prodhuar nga proceset gjeologjike të tilla si ato të përfshira në formimin e karburanteve fosile, si qymyri dhe nafta, nga materia biologjike parahistorike. Biokarburantet mund të rrjedhin direkt nga bimët, ose indirekt nga mbetjet bujqësore, shtëpiake dhe industriale. Biokarburantet e ripërtëritshme në përgjithësi përfshijnë fiksim bashkëkohore të karbonit, të tilla si ato që ndodhin në bimë ose mikroalga përmes procesit të fotosintezës. Biokarburante të tjera të ripërtëritshme janë bërë nëpërmjet përdorimit ose konvertimit të biomasës. Biomasa mund të konvertohet në tre mënyra të ndryshme: konvertim termik, konvertim kimik, dhe konvertim biokimik. Ky konvertim i biomasës mund të rezultojë në karburant në formë të lëngshme, të ngurtë dhe të gaztë. Kjo biomasë e re mund gjithashtu të përdoret direkt për biokarburante.

## Karburantet e lëngshme për transportim

Shumica e karburanteve të transportit janë lëngje, sepse automjetet zakonisht kërkojnë densitet të lartë të energjisë. Kjo ndodh natyrshëm në lëngjet dhe trupat e ngurtë. Densitet të lartë të energjisë gjithashtu mund të fitohet nga një motor me djegie të brendshme. Këto motorë kërkojnë karburante me djegie të pastër. Karburantet të cilat më lehtë digjen pastër zakonisht janë lëngjet dhe gazi. Kështu që lëngjeve plotësojnë kërkesat e të qënit edhe me energji të dendur dhe me diegie të pastër. Përveç kësaj, lëngjeve (dhe gazeve) mund të pompohet, që do të thotë përpunimi është lehtë i mekanizuar, dhe në këtë mënyrë më pak i mundimshëm.

### Biokarburantet e gjeneratës së parë

Biokarburantet e "gjeneratës së parë" ose konvencionale janë bërë nga sheqeri, niseshtja, ose vaji i perimeve.

### Biokarburantet e gjeneratës së dytë (të avancuar)

Biokarburantet e gjeneratës së dytë, të njohura gjithashtu si biokarburante të avancuar, janë karburante që mund të prodhohen nga llojet e ndryshme të biomasës.

### Biokarburantet e qëndrueshme

## Referime
# Revista Science

**Revista Science** gjerësisht referuar si Science Magazine është ditar akademik i Shoqatës Amerikane për Avancimin e Shkencës (AAAS) dhe është një nga revistat më të larta të botës shkencore. Ditari botohet së pari në 1880 aktualisht është duke qarkulluar në javë dhe ka një parapagues bazë të shitjeve prej rreth 130,000 kopjesh . Sepse abonimet institucionale dhe qasja në internet i shërbejnë audiencës më të madhe të lexuesve të saj e cila është 570.400 njerëz