# Nomenklatura IUPAC e kimisë organike

Në nomenklaturën kimike, **Nomenklatura IUPAC e kimisë organike** është një metodë sistematike e emërimit të komponimeve të kimisë organike sipas rekomandimeve të International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC).

## Parimet themelore

## Alkanet

**Parashtesa + -AN = AlkanParashtesa + IL = Alkan radikalCnH2n + 2Për Alkanët*
**CnH2n + 1Për radikalet e alkanëve*

| Nr i
karbonit  | ! Parashtesa | Alkanët | n = | Formula **CnH2n + 2** | Radikalet e alkanëve | n = | Formula **CnH2n + 1** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | *Metan* | n = 1 | CH4 | *Metil* - radikal | n = 1 | CH3 |
| 2 | *Eta* | *Etan* | n = 2 | C2H6 | *Etil* - radikal | n = 2 | C2H5 |
| 3 | *Propa* | *Propan* | n = 3 | C3H8 | *Propil* - radikal | n = 3 | C3H7 |
| 4 | *Buta* | *Butan* | n = 4 | C4H10 | *Butil* - radikal | n = 4 | C4H9 |
| 5 | *Penta* | *Pentan* | n = 5 | C5H12 | *Pentil* - raikal | n = 5 | C5H11 |
| 6 | *Heksa* | *Heksan* | n = 6 | C6H14 | *Heksil* - radikal | n = 6 | C6H13 |
| 7 | *Hepta* | *Heptan* | n = 7 | C7H16 | *Heptil* - radikal | n = 7 | C7H15 |
| 8 | *Okta* | *Oktan* | n = 8 | C8H18 | *Oktil* - radikal | n = 8 | C8H17 |
| 9 | *Nona* | *Nonan* | n = 9 | C9H20 | *Nonil* - radikal | n = 9 | C9H19 |
| 10 | *Deka* | *Dekan* | n = 10 | C10H22 | *Dekil* - radikal | n = 10 | C10H21 |

## Alkenet dhe Alkinet

**Emri greko-latin + EN = AlkenEmri greko-latin + ENIL = Alken radikalCnH2nPër alkenët*
**CnH2n - 1Për radikalet e Alkenëve*

| Nr | Emri greko-latin | Alkenët | n = | Formula **CnH2n**  | Radikalët e alkenëve | n = | Formula **CnH2n - 1** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | / | / | / | / | / | / |
| 2 | *Eta* | *Eten* | n = 2 | C2H4 | *Etenil* - radikal | n = 2 | C2H3 |
| 3 | *Propa* | *Propen* | n = 3 | C3H6 | *Propenil* - radikal | n = 3 | C3H5 |
| 4 | *Buta* | *Buten* | n = 4 | C4H8 | *Butenil* - radikal | n = 4 | C4H7 |
| 5 | *Penta* | *Penten* | n = 5 | C5H10 | *Pentenil* - raikal | n = 5 | C5H9 |
| 6 | *Heksa* | *Heksen* | n = 6 | C6H12 | *Heksenil* - radikal | n = 6 | C6H11 |
| 7 | *Hepta* | *Hepten* | n = 7 | C7H14 | *Heptenil* - radikal | n = 7 | C7H13 |
| 8 | *Okta* | *Okten* | n = 8 | C8H16 | *Oktenil* - radikal | n = 8 | C8H15 |
| 9 | *Nona* | *Nonen* | n = 9 | C9H18 | *Nonenil* - radikal | n = 9 | C9H17 |
| 10 | *Deka* | *Deken* | n = 10 | C10H20 | *Dekenil* - radikal | n = 10 | C10H19 |

#### Tabela për Alkinët

**Emri greko-latin + IN = AlkinEmri greko-latin + INIL = Alkin radikalCnH2n - 2Për alkinët*
**CnH2n - 3Për radikalet e Alkinëve*

| Nr | Emri greko-latin | Alkinët | n = | Formula**CnH2n - 2** | Radikalët e alkinëve | n = | Formula**CnH2n - 3** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | / | / | / | / | / | / |
| 2 | *Eta* | *Etin* | n = 2 | C2H2 | *Etinil* - radikal | n = 2 | C2H |
| 3 | *Propa* | *Propin* | n = 3 | C3H4 | *Propinil* - radikal | n = 3 | C3H3 |
| 4 | *Buta* | *Butin* | n = 4 | C4H6 | *Butinil* - radikal | n = 4 | C4H5 |
| 5 | *Penta* | *Penten* | n = 5 | C5H8 | *Pentenil* - raikal | n = 5 | C5H7 |
| 6 | *Heksa* | *Heksin* | n = 6 | C6H10 | *Heksinil* - radikal | n = 6 | C6H9 |
| 7 | *Hepta* | *Heptin* | n = 7 | C7H12 | *Heptinil* - radikal | n = 7 | C7H11 |
| 8 | *Okta* | *Oktin* | n = 8 | C8H14 | *Oktinil* - radikal | n = 8 | C8H13 |
| 9 | *Nona* | *Nonin* | n = 9 | C9H16 | *Noninil* - radikal | n = 9 | C9H15 |
| 10 | *Deka* | *Dekin* | n = 10 | C10H18 | *Dekinil* - radikal | n = 10 | C10H17 |

## Nomenklatura e përbashkët - emrat e shkurtër

| Nr | Emri greko-latin |  |
| --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* |  |
| 2 | *Eta* |  |
| 3 | *Propa* |  |
| 4 | *Buta* |  |
| 5 | *Penta* |  |
| 6 | *Heksa* |  |
| 7 | *Hepta* |  |
| 8 | *Okta* |  |
| 9 | *Nona* |  |
| 10 | *Deka* |  |

## Grupet funksionale

**Ciklo + alkan = Cikloalkan**

Kanë formulë të ngjajshme me alkenët por dallimi i tyre bëhet nga ajo se kanë formula strukturale të ndryshme.

**CnH2n**
Ku **n > 3**

| Nr | Emri greko-latin | Cikloalkanët | n = | Formula **CnH2n** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | / | / | / |
| 2 | *Eta* | / | / | / |
| 3 | *Propa* | *Ciklopropan* | n = 3 | C3H6 |
| 4 | *Buta* | *Ciklobutan* | n = 4 | C4H8 |
| 5 | *Penta* | *Ciklopentan* | n = 5 | C5H10 |
| 6 | *Heksa* | *Cikloheksan* | n = 6 | C6H12 |
| 7 | *Hepta* | *Cikloheptan* | n = 7 | C7H14 |
| 8 | *Okta* | *Ciklooktan* | n = 8 | C8H16 |
| 9 | *Nona* | *Ciklnonan* | n =9 | C9H18 |
| 10 | *Deka* | *Ciklodekan* | n = 10 | C10H20 |

#### Tabela për Cikloalkenët

**Ciklo + alken = Cikloalken**

| Nr | Emri greko-latin | Cikloalkenët |
| --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | / |
| 2 | *Eta* | / |
| 3 | *Propa* | *Ciklopropen* |
| 4 | *Buta* | *Ciklobuten* |
| 5 | *Penta* | *Ciklopenten* |
| 6 | *Heksa* | *Cikloheksen* |
| 7 | *Hepta* | *Ciklohepten* |
| 8 | *Okta* | *Ciklookten* |
| 9 | *Nona* | *Ciklnonen* |
| 10 | *Deka* | *Ciklodeken* |

#### Tabela për Acidet monokarboksilike

Si veti të ndryshme në lexim në krahasim me tjerat acidet monokarboksilike kanë se lexohen me një numër më të madh , psh **CH3 COOH** lexohet *acidi etanik* në fakt ka 1 atom karboni ose **CH5 COOHacidi heksanik* dhe ka 5 atome karboni .

| Nr | Emri greko-latin | Cikloalkenët |
| --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | **Acidi etanik** |
| 2 | *Eta* | **Acidi propanik** |
| 3 | *Propa* | *Acidi butanik* |
| 4 | *Buta* | *Acidi pentanik* |
| 5 | *Penta* | *Acidi heksanik* |
| 6 | *Heksa* | *Acidi heptanik* |
| 7 | *Hepta* | *Acidi oktanik* |
| 8 | *Okta* | *Acidi nonanik* |
| 9 | *Nona* | *Acidi dekanik* |
| 10 | *Deka* | *Acidi dekametanik* |

#### Tabela për Alkoolet

**Emri greko-latin + Nol = Alkooli**

| Nr | Emri greko-latin | Alkoolet |
| --- | --- | --- |
| 1 | *Meta* | **Metanol** |
| 2 | *Eta* | **Etanol** |
| 3 | *Propa* | *Propanol* |
| 4 | *Buta* | *Butanol* |
| 5 | *Penta* | *Pentanol* |
| 6 | *Heksa* | *Heksanol* |
| 7 | *Hepta* | *Heptanol* |
| 8 | *Okta* | *Oktanol* |
| 9 | *Nona* | *Nonanol* |
| 10 | *Deka* | *Dekanol* |

## Rerefrencat