# Hangul

Fjala "Hangul", shkruar me alfabetin korean
**Alfabeti korean**, i njohur si **Hangul** (**Hangeul**) në Korenë e Jugut dhe **Chosŏn'gŭl** në Korenë e Veriut, u shpik logjikisht dhe shkencërisht nga Mbreti Sejongu i Madh në vitin 1443 për të shkruar gjuhën koreane. Të gjitha shkronjat themelore imitojnë formën e artikuluesit të tyre dhe veçoritë fonetike kur i shqiptojnë ato, duke e bërë Hangulin sistemin më të besueshëm bashkëkohor të shkrimit feural.

Në ortografinë Hangul, ajo përbëhet nga 24 shkronja themelore me 14 shkronja bashkëtingëllore (ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ ㅈ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ and) dhe 10 shkronja zanore (ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅗ ㅛ ㅜ ㅡ ㅣ). Fillimisht, ajo përbëhej nga 28 shkronja me 17 shkronja bashkëtingëllore dhe 11 shkronja zanore. 4 letra u vjetruan: 1 shkronjë zanore (ㆍ) dhe 3 shkronja bashkëtingëllore (ㆆ). Në praktikë, ka 19 shkronja të ndërlikuara me 5 bashkëtingëllore të tensionuara (ㄲ ㄸ ㅃ ㅉ ㅆ) dhe 11 zanore të ndërlikuara (ㅢ ㅚ ㅐ ㅟ ㅔ ㅒ ㅖ ㅘ ㅝ ㅙ ㅞ) që ndërthurin shkronjat themelore.

Shkronjat koreane janë shkruar në blloqe rrokje me shkronjat alfabetike të rregulluara në dy dimensione. Për shembull, fjala koreane për "bletë mjalti" (kkulbeol) është shkruar 꿀벌, jo ㄲ ㅜ ㄹㅂ ㅓㄹ. Ndërsa kombinon tiparet e sistemeve të shkrimit alfabetik dhe syllabik, ajo është përshkruar si një "planprogram alfabetik". Si në shkrimet tradicionale kineze, tekstet koreane shkruheshin tradicionalisht nga lart poshtë, djathtas majtas, dhe herë pas here janë shkruar ende në këtë mënyrë për qëllime stilistike. Sot, ajo është shkruar në mënyrë tipike nga e majta në të djathtë me hapësira midis fjalëve dhe pikësimit të stilit perëndimor.

Është sistemi zyrtar i shkrimit të Koresë, duke përfshirë edhe Korenë e Veriut dhe atë të Jugut. Është një sistem shkrimi bashkë-zyrtar në prefekturën autonome koreane Yanbian dhe qarkun autonome koreane Changbai në Provincën Jilin, Kinë. Ndonjëherë përdoret për të shkruar gjuhën Cia-Cia që flitet pranë qytetit Baubau, Indonezi. Gjuhëtari tajvanez Xu Caode zhvilloi dhe përdori një alfabetë të modifikuar Hangul për të përfaqësuar gjuhën tajvaneze të folur dhe më vonë u mbështet nga Ang Ui-jin.

## Emrat

### Emrat zyrtar

Alfabeti korean u emërua fillimisht Hunminjeongeum (훈민정음) nga Mbreti Sejongu i Madh në vitin 1443. Hunminjeongeum (훈민정음) është gjithashtu dokumenti që shpjegoi logjikën dhe shkencën prapa shkrimit më 1446.

Emri *hangeul* (한글) u krijua nga gjuhëtari korean Ju Si-gyeong në vitin 1912. Emri ndërthur fjalën e lashtë koreane *han* (한), që do të thotë "i shkëlqyeshëm", dhe *geul* (글), që do të thotë "skenar". Fjala *han* është përdorur për t'iu referuar Koresë në përgjithësi, kështu që emri gjithashtu do të thotë "shkrim korean". Koreanët e Veriut e quajnë alfabeti *Chosŏn'gŭl* (조선 글), pas Chosŏn, emri i Koresë së Veriut për Korenë. Një variant i sistemit McCune-Reischauer përdoret atje për romanizimin.

### Emra tjerë

Deri në mesin e shekullit të 20-të, elita koreane preferoi të shkruante duke përdorur simbole kineze të quajtur Hanja. Ata i referuan Hanjës si *jinseo* (진서 / 真 書) ose "shkronja të vërteta". Disa rrëfime thonë se elita e përmendur alfabetin korean në mënyrë të rralluar si *'amkeul* (암클) që do të thotë "shkrim i grave", dhe '**ahaetgeul* (아 햇글) që do të thotë "shkirm i fëmijëve", megjithëse nuk ka asnjë dëshmi të shkruar për këtë.

Mbështetësit e alfabetit korean i referuan asaj si *jeong'eum* (정음 / 正音) që do të thotë "shqiptim i saktë", *gukmun* (국문 / 國文) që do të thotë "shkrim kombëtar", dhe *eonmun* (언문 / 諺) që do të thotë "shkrim vernacular".

## Referime