# Popullsia

Popullsia është termi që përdoret zakonisht për t'iu referuar numrit të njerëzve në një zonë të vetme. Qeveritë kryejnë një regjistrim për të përcaktuar numrin e popullsisë rezidente brenda një juridiksioni të caktuar. Termi zbatohet gjithashtu për kafshët, mikroorganizmat dhe bimët, dhe ka përdorime specifike në fusha të tilla si ekologjia dhe gjenetika.

## Përdorimi i termit

### Shkencat shoqërore

Në sociologji dhe gjeografi të popullsisë, popullsia i referohet një grupi qeniesh njerëzore me disa kritere të përbashkëta të paracaktuara, si vendndodhja, raca, etnia, kombësia ose feja.

#### Ekologjia

Në ekologji, një popullatë është një grup organizmash të së njëjtës specie që banojnë në të njëjtën zonë të caktuar gjeografike dhe janë të afta të kryqëzohen. Zona e një popullate seksuale është zona ku ndërthurja është e mundur midis çdo çifti brenda zonës dhe më e mundshme sesa kryqëzimi me individë nga zona të tjera.

Në ekologji, popullsia e një specie të caktuar në një zonë të caktuar mund të vlerësohet duke përdorur indeksin Lincoln për të llogaritur popullsinë totale të një zone bazuar në numrin e individëve të vëzhguar.

##### Gjenetika

Në gjenetikë, një popullatë shpesh përkufizohet si një grup organizmash në të cilët çdo palë anëtarësh mund të shumohen së bashku. Kjo do të thotë se ata mund të shkëmbejnë rregullisht gamete për të prodhuar pasardhës normalisht pjellorë, dhe një grup i tillë riprodhues njihet gjithashtu si gamodem. Kjo gjithashtu nënkupton që të gjithë anëtarët i përkasin të njëjtës specie. Nëse gamodema është shumë e madhe (teorikisht, i afrohet pafundësisë), dhe të gjitha alelet e gjeneve shpërndahen në mënyrë uniforme nga gametet brenda tij, gamodema thuhet se është panmiktike. Nën këtë gjendje, frekuencat e alelit (gametave) mund të shndërrohen në frekuenca të gjenotipit (zigotit) duke zgjeruar një ekuacion të përshtatshëm kuadratik, siç tregohet nga Sir Ronald Fisher në themelimin e tij të gjenetikës sasiore.

Kjo ndodh rrallë në natyrë: lokalizimi i shkëmbimit të gameteve – përmes kufizimeve të shpërndarjes, çiftëzimit preferencial, kataklizmit ose shkakut tjetër – mund të çojë në gamodema të vogla aktuale të cilat shkëmbejnë gametet në mënyrë të arsyeshme në mënyrë uniforme brenda vetes, por janë praktikisht të ndara nga gamodemat e tyre fqinje. Megjithatë, mund të ketë frekuenca të ulëta shkëmbimi me këta fqinjë. Kjo mund të shihet si ndarja e një popullate të madhe seksuale (panmiktike) në popullata më të vogla seksuale të mbivendosura. Ky dështim i panmiksisë çon në dy ndryshime të rëndësishme në strukturën e përgjithshme të popullsisë: (1) gamodemat përbërëse ndryshojnë (nëpërmjet kampionimit të gameteve) në frekuencat e tyre alele kur krahasohen me njëra-tjetrën dhe me origjinalin teorik panmiktik (kjo njihet si dispersion, dhe detajet mund të vlerësohen duke përdorur zgjerimin e një ekuacioni.

Rritja e përgjithshme e homozigozitetit përcaktohet nga koeficienti i ngjizjes (f ose φ). Vini re se të gjithë homozigotët janë rritur në frekuencë - si ato të dëmshme ashtu edhe ato të dëshirueshme. Fenotipi mesatar i koleksionit të gamodemave është më i ulët se ai i origjinalit panmiktik - i cili njihet si depresioni i ngjizjes. Sidoqoftë, është më e rëndësishme të theksohet se disa linja dispersioni do të jenë superiore ndaj origjinalit panmictik, ndërsa disa do të jenë pothuajse të njëjta dhe disa do të jenë inferiore. Probabilitetet e secilit mund të vlerësohen nga ato ekuacione binomiale. Në mbarështimin e bimëve dhe kafshëve, janë zhvilluar procedura që përdorin qëllimisht efektet e dispersionit (si p.sh. mbarështimi i linjës, mbarështimi i linjës së pastër, kryqëzimi i pasme). Mund të tregohet se përzgjedhja e ndihmuar nga dispersioni çon në përparimin më të madh gjenetik (ΔG=ndryshim në mesataren fenotipike) dhe është shumë më i fuqishëm se përzgjedhja që vepron pa dispersion përcjellës. Kjo vlen si për gamodemat alogamike (fertilizimi i rastësishëm) ashtu edhe për gamodemat autogame (vetëfertilizuese).