Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Houston

| Houston
Houston |
| --- |
| Qytet |
| Pamje të ndryshme nga Hjustoni |
| Flamuri |
| Popullsia |
|  • Total | (2.010) 2.100.263 |
| Faqja zyrtare | www.houstontx.gov |

Vendodhja e Hjustonit në Texas
**Houston** (shqiptohet hjuston) është qyteti më i madh në shtetin american të Teksasit, dhe qyteti i katërt më i madh në Shtetet e Bashkuara. Sipas regjistrimit të vitit 2010 SHBA, qyteti kishte një popullsi prej 2,1 milionë banorë brenda një sipërfaqe prej 1,700 km². Houston është qendra e qarkut Harris.

Houston u themelua në vitin 1836 mbi tokën pranë brigjeve të lumit Buffalo. Ai u inkorporua si qytet më 5 qershor 1837, dhe u quajt Houston për nder të Presidentit atëhershëm të Republikës së Teksasit ish-gjeneralit Sam Houston-i cili drejtoi Betejën e San Jacinto, që u zhvillua 40 km në lindje të vendit ku u themelua qyteti. Porti në rritje dhe industria hekurudhore, e kombinuar me zbulimin e naftës në 1901, e ka ndikuar në rritjen e vazhdueshme të popullsisë së qytetit. Në mesin e shekullit të njëzetë, Houston u bë vendodhja e Qendrës Mjekësore të Teksasit, përqendrimi më i madh botëror i kujdesit shëndetësor dhe institucioneve kërkimore dhe Qendra Hapësirore "Johnson" e NASA-s, ku ndodhet Qendra e Kontrollit të Misioneve.
# Springfield

| Springfield
Springfield |
| --- |
| Qytet |
| Pamje nga Springfilld |
| Flamuri |
| Popullsia |
|  • Total | 116,482 |
| Faqja zyrtare | www.springfield.il.us |

**Springfield** është kryeqyteti i tretë dhe aktual i shtetit të Illinois në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe qendra e qarkut Sangamon me një popullsi prej 116.909 banorësh. Mbi 200.000 persona jetojnë në zonën metropolitane të Springfilldit, ku përfshihet qarku Sangamon dhe rrethina të qarkut Menard. Springfieldi i ditëve të sotme u themelua rreth fundit të vitit 1810, kohë kur Illinoisi u bë shtet. Banori më i njouhr i Springfield është Abraham Lincoln, i cili jetoi në këtë qytet nga viti 1837 deri sa u transferua në Shtëpinë e Bardhë në vitin 1861. Shumë pika turistike lidhen edhe me të shkuarën e Lincolnit në Springfield.

Qyteti drejtohet nga një këshill-bashkiak si formë qeverisjeje. Qeveria e shtetit të Illinoisit gjendet në Springfield. Gjithashtu aty gjenden Asambleja Gjenerale e Illionisit, Gjykata Supreme e Illinoisit dhe Zyra e Guvernatorit të Illinoisit. Në Springfield gjenden dy shkolla të mesme private dhe tre publike.

## Historia

Emri origjinal i Springfield ishte Calohun, sipas senatorit të North Carolina, John C. Calhoun. Toka në të cilën sot shtrihet Springfield banohej fillimisht nga tregtarë që erdhën në lumin Sangamon në 1818. Banesa e parë e atij vendbanimi u ndërtua nga John Kelly në 1820, vendndodhja e saj gjendet në veriperëndim të kryqëzimit të rrugëve Second Street dhe Jefferson Street. Në 1821, Calohun u bë përfaqësuesi i kontesë Sangamon ; fal tokës pjellore dhe mundësive të mira për tregti shumë persona nga Kentucky, Virginia, dhe North Carolina shkuan në qytet. Rreth vitit 1832, senatori Calohun nuk kishte më të njëjtin favorizim nga opinioni publik dhe qyteti u riemërua Springfield. Kaskaskia ishte kryeqyteti i parë i Illinoisit, nga 1809 deri në vitin e parë si shtet më 1819. Vandalia ishte kryeqyteti i dytë nga 1919 deri më 1839. Springfield u bë kryeqyteti i tretë dhe aktual i Illinoisit në 1839.
# Republika Dominikane

Stampa:KUTIARepublika Domenikane

 Shtrirja e R. Dominikane
**Republika Dominikane** (spanjo. *República Dominicana*), e njohur edhe si Quisqueya nga vendasit, është shtet në Karibe, e vendosur me dy të tretat në lindje të ishullit Hispanjol, në të cilën kufizohet me Haitin. Hispanjol është ishulli i dytë për nga madhësia në Antilet e Mëdha dhe shtrihet në lindje të Kubës dhe Xhamajkës , dhë në perëndim të Puerto Rikos. Kryeqytet i Republikës Dominikane është Santo Domingo.

## Historia

Artikulli kryesor Historia e Republikës Domenikane
Ujdhesën **Hispaniola** e ka zbuluar Kristofor Kolumbo në vitin 1492. Populli *Arawak*, i cili e ka banuar këtë ujdhesë, shpejt është zhdukë. Nga viti 1503 spanjollët në ujdhesë sollën robërit zezak. Francezët dhe Spanjollët në vitin 1697 e kan nda ujdhesën. Në vitin 1795 Spanja hoqi dorë nga pjsa e vet e ujdhesës. Gjat peiudhës 1822-1844 i ntërë ishulli Hispaniol u bashku nën udhëheqjen e Jean Pierre Boyer. Në vitin 1844 Republika Dominikane, në të cilën mulatët ishin në shumicë, përssëri u nda. Gjat periudhës 1930-1961, sundoi në mënyrë diktatoriale Rafael Leonidas Trujillo, deri sa u vra nga nji atentat. Në vitin 1965 SHBA me intervenim ushtarak penguan që kryetari Juan Bosch Gavino të sundoj. Rezultat i përzierjes së SHBA-ve ishte sundimi dictatorial i Joaquina Vidella Balaguere,nga viti 1966-1978.

## Politika

Artikulli kryesor Sistemi shtetror
## Njësit administrative

Artikulli kryesor Njësit administrative
## Gjeografia

Artikulli kryesor Gjeografia e Republikës Domenikane
## Ekonomia

Artikulli kryesor Ekonomia e Republikës Domenikane
## Demografia

Artikulli kryesor Demografia e Republikës Domenikane
Gjat viteve 1960-ta numër i madh i popullsisë ka migruar në SHBA. Dominikanët në SHBA, nga të gjitha pakicat nga Amerika Lrine përbëjnë numrin më të madh.

**Struktura moshor**e:

0-14 vite: 34% (m. 1,486,902; f 1,422,977)

15-64 vite: 61% (m. 2,609,934; f. 2,518,330)

65 e më tepër: 5% (m. 192,254; f 212,136) (2000, vlerësim.)

shtimi natyror:1.64% (2000, vlerësim)

## Kultura

Artikulli kryesor Kultura e Republikës Domenikane Telekomunikacioni
* Transporti
* Ushtria
* Pushime

## Lidhje të jashtme

* Qeveria :
* Kryetari :
* Parlamenti :
* Ministria :

---

Stampa:AmerVeri-Gjeo-Cung
# 1 Prill

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

|  |
| --- |
| **Ditët historike** |
| mars (muaj) · Prilli · Qershori |
| ~~0~~1 | ~~0~~2 | ~~0~~3 | ~~0~~4 | ~~0~~5 | ~~0~~6 | ~~0~~7 |
| ~~0~~8 | ~~0~~9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

## Ngjarje

* 1945 - Masakra e Tivarit-është një masakër që ju bë të rekrutuarve shqiptarë nga Kosova në përfundimin e Luftës së Dytë Botërore në Tivar, Mali i Zi dhe në rrugë për në Tivar. Numri i të vrarëve në këtë masakër varësisht prej burimeve sillet 1700-4300.
* 1979 - Irani shpallet Republikë Islame.
* 2001 - Në Beograd u burgos ish kryetari i Srbisë Sllobodan Millosheviq.
* 2003 - Formimi i firmës Square Enix, nga shkrirja e Squaresoft dhe Enix.
* Ne këtë dite ngjarje te ndryshme ndodhin sepse te gjithë genjejne njeri-tjetrin por genjeshtrat behen te bardha dhe pa deme. Mos lejoni qe ne këtë dite t'ju genjejne.
* 2023 - Largohet konkurrentja Olta Gixhari nga Big Brother Albania VIP. Mijera shqiptarë gëzohen.

## Lindje

* 1815 - Otto von Bismarck, politikan gjerman (vdiq më 1898)
* 1957 - Besnik Bardhi, mjek (otorinolaringolog),veprimtar

## Vdekje

* 1922 - Karl I, perandor i Austrisë (lindi më 1887)
* 1952 - Ferenc Molnár, shkrimtar hungarez (lindi më 1878)

## Festa dhe përvjetore

* 1 prilli - Dita e gënjeshtrave (rrenave)
* 1 prilli është konsideruar si dita e rrengjeve.Kjo festë festohet në mbarë botën.
# Shoqëria skllavopronare

**Shoqëria skllavopronare** është një nga pesë periudhat e klasifikimit të historisë së njerëzimit në bazë të kombinimit të kritereve të periudhës tipologjike dhe të periudhës kronologjike.

Kjo periudhë zgjat nga shekulli IV para erës sonë e deri në fund të shekullit V të erës sonë. Në këtë shoqëri shtetet ndahen në më të vjetra (despotitë lindore) dhe në më të rejat (shtetet antike).

## Burimi i të dhënave
# Lartësia

**Lartësia** apo **lartësia gjeopotenciale** është një matje e distancës, zakonisht në drejtimin vertikal ose "lart", midis një të dhënë referimi dhe një pike ose objekti. Përkufizimi i saktë dhe data referencë ndryshon sipas kontekstit (p.sh., aviacioni, gjeometria, vrojtimi gjeografik, sporti ose presioni atmosferik). Megjithëse termi lartësi përdoret zakonisht për të nënkuptuar lartësinë mbi nivelin e detit të një lokacioni, në gjeografi shpesh preferohet termi *lartësi* për këtë përdorim.

Matjet e distancës vertikale në drejtimin "poshtë" zakonisht quhen *thellësi*.

## Shiko edhe

* Lartësia (në sipërfaqen e tokës)

## Referime
# 1860

|  |
| --- |
| **Muajt** |
| Janari | Korriku |
| Shkurti | Gushti |
| Marsi | Shtatori |
| Prilli | Tetori |
| Maji | Nëntori |
| Qershori | Dhjetori |

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 18 |
**Shekulli 19**
| Shekulli 20
| ►

◄ |
Vitet 1830 |
Vitet 1840 |
Vitet 1850 |
**Vitet 1860**
| Vitet 1870
| Vitet 1880
| Vitet 1890
| ►

◄◄ |
◄ |
1856 |
1857 |
1858 |
1859 |
**1860**
| 1861
| 1862
| 1863
| 1864
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Literaturë · Muzikë

Mbi vitin **1860**.

## Ngjarje

## Lindje

## Vdekje

* 14 Mars - Carl Ritter von Ghega, inxhinier
* Halid Frashëri kryepari i familjes së famëshme Frashëri, i ati i fëmijëve Abdyl, Naim dhe Sami Frashërit.
# Jodie Foster

| Jodie Foster |
| --- |
| Foster në 2011 |
| Lindi | Alicia Christian Foster 19 nëntor 1962 Los Anxhelos, SHBA |
| Kombësia |  Amerikane |
| Gjatësia | 1.6 m (5 ft 3 in) |
| Titulli | Jodie Foster në ndarjen e Academy Awards më 1989 |
| Bashkëshorti/ja | Cydney Bernard
(1993–2008) |
| Fëmijë | 2 |
| Të afërm | Buddy Foster (vëllai) |
| Nënshkrimi |
|  |

**Alicia Christian ("Jodie") Foster** (19 nëntor 1962 në Los Angeles, Kaliforni, SHBA) është aktore, regjisore, producente dhe fituese e dyfishtë e Çmimit Oscar.

## Biografia

## Filmografia

| Viti | Filmi | Roli | Vërejtje |
| --- | --- | --- | --- |
| 2007 | *Sugarland* |  |  |
| *The Brave One* |  |  |
| 2006 | *Inside Man* | Madeline White |  |
| 2005 | *Flightplan* | Kyle Pratt |  |
| 2004 | *A Very Long Engagement* (*Un long dimanche de fiançailles*) | Elodie Gordes |  |
| 2003 | *Abby Singer* | Herself |  |
| 2002 | *Panic Room* | Meg Altman |  |
| *The Dangerous Lives of Altar Boys* | Sister Assumpta | Producent |
| 1999 | *Anna and the King* | Anna Leonowens |  |
| 1998 | *The Uttmost* | Herself | Film dokumentar |
| 1997 | *Contact* | Ellie Arroway |  |
| 1994 | *Nell* | Nell Kellty | Producent |
| *Maverick* | Mrs. Annabelle Bransford |  |
| 1993 | *Sommersby* | Laurel Sommersby |  |
| 1992 | *Shadows and Fog* | Prostitute |  |
| 1991 | *Little Man Tate* | Dede Tate | Producent |
| *Kad jaganjci utihnu* | Clarice Starling |  |
| 1990 | *Catchfire* | Anne Benton | a.k.a. *Backtrack* |
| 1988 | *Optužena* | Sarah Tobias |  |
| *Stealing Home* | Katie Chandler |  |
| 1987 | *Siesta* | Nancy |  |
| *Five Corners* | Linda |  |
| 1986 | *Mesmerized* | Victoria | Ko-Producent |
| 1984 | *The Blood of Others* (*Le Sang des autres*) | Hélène |  |
| *The Hotel New Hampshire* | Frannie Berry |  |
| 1983 | *Svengali* | Zoe Alexander |  |
| 1982 | *O'Hara's Wife* | Barbara O'Hara |  |
| 1980 | *Foxes* | Jeanie |  |
| *Carny* | Donna |  |
| 1977 | *Candleshoe* | Casey Brown |  |
| *Casotto* | Teresina Fedeli |  |
| *Stop Calling Me Baby!* (*Moi, fleur bleue*) | Isabelle Tristan (aka Fleur bleue) |  |
| 1976 | *The Little Girl Who Lives Down the Lane* | Rynn |  |
| *Freaky Friday* | Annabel Andrews |  |
| *Bugsy Malone* | Tallulah |  |
| *Taksista* | Iris Steensma |  |
| *Echoes of a Summer* | Deirdre Striden |  |
| 1975 | *The Secret Life of T.K. Dearing* | T.K. Dearing | TV |
| 1974 | *Alice Doesn't Live Here Anymore* | Audrey |  |
| *Smile, Jenny, You're Dead* | Liberty Cole | TV |
| 1973 | *Rookie of the Year* | Sharon Lee | TV |
| *Alexander, Alexander* | Sue | TV |
| *The Addams Family* | Pugsley (voice) | TV |
| *Kung Fu* | Alethea Patricia Ingram | TV |
| *Tom Sawyer* | Becky Thatcher |  |
| *One Little Indian* | Martha McIver |  |
| 1972 | *Kansas City Bomber* | Rita |  |
| *Napoleon and Samantha* | Samantha |  |
| *My Sister Hank* | Henrietta "Hank" Bennett | TV |
| 1970 | *Menace on the Mountain* | Suellen McIver | TV |

## Lidhjet e jashtme

Jodie Foster tek IMDb

* Jodie Foster: Given leadership award
# Alegoria

**Alegoria** është një metaforë në të cilën karakteri, vendi ose ngjarja përdoren për të dhënë një kuptim më të gjerë për çështjet dhe ngjarjet e jetës reale. Alegoria është ushtruar si mjet shprehës gjerësisht në shtjellat e historisë në të gjitha format e arteve kryesisht, sepse mund të ilustrojë lehtësisht apo të përcjellë ide e koncepte të ndërlikuara në mënyra që mund të jenë të kuptueshme ose goditëse për shikuesit, lexuesit ose dëgjuesit.

Shkrimtarët ose folësit e përdorin rëndomë si figurë letrare ose retorike për të përcjelle mesazhe të (gjysmë-)fshehura ose të ndërlikuara përmes figurave simbolike, veprimeve, imazheve ose ndodhive që së bashku thurin kuptimësinë shpirtërore, morale apo politike që autori ka dashur të përçojë.

## Etimologjia

Fjala e ka prejardhjen nga greqishtja e lashtë αλληγορία, (*allegoréo*) e përbërë nga ἀλλή + ἀγορεύω; ku ἀλλή vjen nga ἄλλος (*allos*), "tjetër, ndryshe" dhe ἀγορεύω (*agoreuo*) "kuvendoj" që vjen nga ἀγορά (*agora*) "kuvend". Pra, "them diçka që duhet kuptuar ndryshe".

## Llojet

Koncepte abstrakte ose fenomene të ndryshme pasqyrohen me ndihmën e një figure të gjallë e konkrete. Kështu p.sh. Drejtësia paraqitet në mënyrë alegorike me figurën e një gruaje sylidhur e me një peshore në duar, *Shpresa* pasqyrohet nga një spirancë. Sytë e mbyllur, peshorja dhe spiranca janë simbole.

Alegoria mund të kufizohet në një figurë të vetme ose mund të shtrihet në një poezi, poemë apo roman të tërë. *Komedia Hyjnore* është një poemë alegorike. Zhanre të tjera letrare që janë tipike alegorike janë *fabulat* dhe *parabolat*, ku dinakëria përfaqësohet nga dhelpra, lakmia nga ujku, pabesia nga gjarpëri, etj.

## Referime
# Monterey County

| Monterey County |
| --- |
| Popullsia |
|  • Total | 415.057 |

**Monterey County** është një nga **58 qarqet** në shtetin federal Kaliforni të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

## Shih edhe
# Long Beach (California)

| Long Beach
Long Beach |
| --- |
| Qytet |
| Pamje nga Long Bijç. |
| FlamuriStema |
| Nicknames:  Kryeqyteti akuatik i Amerikës  |
| Mottoes:  Qyteti ndërkombëtar  |
| Popullsia |
|  • Total | (2.013) 469,428 |
| Faqja zyrtare | www.longbeach.gov |

**Long Beach** (shqip: Long Bijç) është një qytet në Qarkun Los Angeles në jug të Kalifornisë, në brigjet e Paqësorit të Shteteve të Bashkuara. Ai është qyteti i 36-të më i madh në Shtetet e Bashkuara dhe i shtati në Kaliforni.

Porti i Long Bijçit është porti i dytë më i ngarkuar në Shtetet e Bashkuara dhe një nga portet më të mëdha botërore të anijeve. Qyteti gjithashtu ka një industri të madhe të naftës me puse në tokë dhe në det. Sektorët prodhues përfshijnë ato të aviacionit, pjesëve të makinave, pajisjeve elektronike dhe audiovizuale, dhe orendive shtëpijake.
# Dialogu

**Dialogu** (gr. *bisedë në mes*) biseda në mes dy e më shumë personave (për dallim nga monologu).

*Dialogu* në letërsi përdoret si mjetë i eseve artistike në epos, romane si dhe në dramë ku është i përcaktuar nga forma. Si formë letrare në vete, *dialogu* paraqitet në letërsinë filozofike (Platoni, Augustinus) dhe atë satirike. Në *dialogjet sokrateze* (*platoneze*), pyetësi, ngadalë-dal e udhëheqë partnerin tek qëllimi. *Dialogjet lukaneze*, ndriçojnë moralin, gjendjen kulturore apo letrare në mënyrë satirike. Ngjallja e *dialogut* si mjetë i letërsisë, u bë nga humanistët dhe luajti një rolë të rëndësishëm tek shkrimtarët e mesjetës.
# 1982

Ngjarjet e tanishme | Vite

◄ |
Shekulli 19 |
**Shekulli 20**
| Shekulli 21

◄ |
Vitet 1950 |
Vitet 1960 |
Vitet 1970 |
**Vitet 1980**
| Vitet 1990
| Vitet 2000
| Vitet 2010

◄◄ |
◄ |
1978 |
1979 |
1980 |
1981 |
**1982**
| 1983
| 1984
| 1985
| 1986
| ►
| ►►

Udhëheqës të shteteve · Film · Shqipëri · Literaturë · Muzikë

## Ngjarje

* 8 Janar - AT&T u pajtua që të ndahet në njëzet e dy divizione.
* 30 Janar - Richard Skrenta shkroi kodin e virusit të parë kompjuterik i quajtur "Elk Cloner" që është 400 rreshta i gjatë dhe merret si një program për rinisje të kompjuterëve Apple.
* SK Tirana u bë kampion i Shqipërisë në futboll.
* Ramiz Alia zgjidhet kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor.

## Lindje

* 31 Janar - Helena Paparizou, këngëtare greke
* 15 Maj - Layal Abboud, këngëtare libaneze e muzikës pop
* 24 Korrik - Anna Paquin, aktore amerikane
* 18 Nëntor - Akeno Watanabe, dublues japonez

## Vdekje

* 17 Janar - Jusuf Gërvalla, poet shqiptarë dhe atëdhetar i shquar (l. 1945)
* 17 Janar - Kadri Zeka, veprimtar , atdhetar shqiptarë (l. 1953)
* 17 Janar - Bardhosh Gërvalla, veprimtar, atdhetar shqiptarë
* 27 Janar - Louis de Funès, aktor francez (l. 1914)
* 5 Mars - John Belushi, aktor shqiptarë nga ShBA (l. 1949)

#### Pa data

*Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre:*
* - Karmell Kandreva - shkrimtar shqiptarë (l. 1931)