Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dioqeza

**Dioqeza** (greq. *διοίκησις*, dhikisis = drejtim, qeverisje) në kishën katolike dhe në kisha të tjera është një pjesë e kufizuar trojesh e bashkësisë së krishterë që i është besuar qeverisjes baritore të një ipeshkvi. Meqë dioqeza drejtohet nga një ipeshkv, ajo quhet edhe Ipeshkëvi. Në Shqipërinë e mesjetës dioqezat apo ipeshkëvitë quheshin peshkopata. Në kishën katolike një dioqezë e rëndësishme quhet **kryedioqezë** apo **kryipeshkvi** (zakonisht për shkak të madhësisë dhe rëndësisë historike, apo edhe të dyja), dhe drejtohet nga kryipeshkvi. Kryipeshkvitë katolike shqiptare janë ajo e Shkodër-Pultit me Ipeshkëvinë e Lezhës, Ipeshkëvinë e Sapës, Ipeshkëvinë e Rrëshenit dhe Ipeshkëvinë e Pultit, dhe Kryeipeshkëvinë e Tiranë-Durrësit e cila ka nën administrim apostolik jugun e Shqipërisë. Në vitin 2003, në botë numëroheshin rreth 569 kryipeshkvi katolike romake dhe 2014 dioqeza (ipeshkëvi).

## Në Perandorinë Romake

## Doktrina dhe ushtresa katolike

### Përkufizimi

### Bashkpunëtorët e ipeshkvit

### Organizmat dioqezane

## Artikuj ndërlidhës

* Ipeshkëvia
* Lista e dioqezave shqiptare
* Kryedioqezat shqiptare

## Lidhje të jashtme

* **Gabim i përfshirjes: {{En}} është vetëm për emërhapësirën e Skeda. Përdorni më mirë {{lang-en}} ose {{in lang|en}}.** Enciklopedia katolike në linjë: Dioqezat.
# Izmiri

| Izmiri |
| --- |
| Qytet |
| Kolazh me pamje nga Izmiri |
| Popullsia |
|  • Total | 4,394,694 |
| Targat | 35 |

**Izmir**, gjithashtu e njohur me emrin antik **Smirnë** (turqisht: *İzmir*), është një qytet metropolitane në skajin perëndimor të Anadollit. Është qyteti i tretë më i populluar në Turqi, pas Stambollit dhe Ankarasë, dhe zona e dytë më e madhe urbane në Detin Egje pas Athinës.

Në vitin 2019, qyteti i Izmirit kishte një popullsi prej 2,972,900. Zona metropolitane e Izmirit shtrihet përgjatë ujërave periferikë të Gjirit të Izmirit dhe në brendësi të veriut përtej Deltës Lumore Gediz; në lindje përgjatë një fushe aluviale të krijuar nga disa përrenj të vegjël; dhe në terren pak më të thyer në jug.

Izmiri ka mbi 3000 vjet histori të regjistruar urbane dhe deri në 8500 vjet histori si një vendbanim njerëzor që nga periudha e Neolitit. I vendosur në një vend të favorshëm në krye të një gjiri, në një vrimë të thellë në mes të rrugës përgjatë bregdetit perëndimor të Anadollit, qyteti ka qenë një nga portet kryesore tregtare të Detit Mesdhe për pjesën më të madhe të historisë së tij. Kur Osmanllinjtë morën Izmirin në shekullin e 15-të, ata nuk trashëguan kujtime historike tërheqëse, ndryshe nga pikat e tjera kryesore të rrjetit tregtar osman, përkatësisht Kostandinopoja (Stamboll), Damasku, Bagdadi dhe Kajro.

Shfaqja e Izmirit si një port i madh ndërkombëtar deri në shekullin e 17 ishte kryesisht rezultat i tërheqjes që ajo ushtroi ndaj të huajve dhe orientimit evropian të qytetit. Politikisht, Izmiri konsiderohet një bastion i Qemalizmit dhe Partisë Republikane Popullore (CHP).

Izmiri priti Lojërat Mesdhetare në vitin 1971 dhe Lojërat Universitare Botërore (Universiade) në vitin 2005. Në mars 2008, Izmiri paraqiti ofertën e tij në BIE për mbajtjen e Universal Expo 2015, por ajo u fitua nga Milano, Itali.
# Koordinatat gjeografike

Harta e Tokës së bashku me linjat që tregojnë gjerësisnë (horizontale/paralelet) dhe gjatësinë (vertikale/meridianët) gjeografike, me projeksionin Eckert VI
Sistemi i koordinatave gjeografike është një sistem koordinativ i përdorur në gjeografi, i cili mundëson që çdo vendndodhje në Tokë të përcaktohet nga një grup numrash, shkronjash ose simbolesh. Koordinatat vendosen në mënyrë të atillë që një nga numrat përfaqëson pozicionin vertikal dhe dy ose tre numrat e tjerë përfaqësojnë pozicionin horizontal. Modeli standard i koordinatave përfshinë gjerësinë, gjatësinë dhe lartësinë.

## Përmasat: gjerësia, gjatësia dhe lartësia

Gjerësia phi (φ) dhe Largësia lambda (λ)
* **Gjerësia gjeografike** është këndi në mesin e sistemit të koordinatave midis çdo pikë në sipërfaqen e tokës dhe të linjës së ekuatorit. Linjat që kanë pikë në të njëjtën gjerësi quhen *paralel* dhe ato shkruajnë rethe bashkëqendëror në sipërfaqen e tokës. Çdo *shtyllë* është 90°. Në paralelin me 0° gjerësi është vizatuar ekuatori, një linjë imagjinare që pjeston globin në *Hemisferën e Veriut* dhe *të Jugut*.

* **Gjatësia gjeografike** është këndi i lindjes ose perëndimit, në qëndrën e sistemit të koordinatave, midis çdo pikë të sipërfaqes së tokës dhe të një linjë arbitrare të caktuar nga veriu në jug nga dy polat gjeografik. Linjat që kanë pikë të të njëstës largësi quhen *meridianë*. Të gjithë meridianët gjysma e rethëve të mëdhenjë, dhe janë paralelë midis tyre. Linja që kalon sipër Observatorit Mbretërorë, Greenwich (afër Londrës në UK) është linja si referencë me largësi *zero* (0), *Meridani i Parë*.

## Përdorimi

Më poshtë është tregohet një shembull i mënyrës se si shkruhen koordinatat gjeografik:

xx° xx' xx" **N** yy° yy' yy" **E**

Grupi i parë i kordinatave paraqet gjerësinë gjeografike ku:

* xx° - numrat e parë përfaqsojnë gradët
* xx' - numrat e dytë përfaqsojnë minutat
* xx" - numrat e tretë përfaqsojnë sekondat
* **N** - ndërsa shkronja në fund përfaqsojnë hemisferën, Veri (**N**orth) ose Jug (**S**outh)

Grupi i dytë i kordinatave paraqet gjatësinë gjeografike ku:

* xx° - numrat e parë përfaqsojnë gradët
* xx' - numrat e dytë përfaqsojnë minutat
* xx" - numrat e tretë përfaqsojnë sekondat
* **E** - ndërsa shkronja në fund përfaqsojnë hemisferën, Lindje (**E**ast) ose Perëndim (**W**est)

Tirana ndodhet në pozicionin 41°19′N 19°49′E, ndërsa Prishtina në pozicionin 42°40′N 21°10′E.

## Shiko edhe

* Gjeografia
* Kordinatat
* Kohen zonale

## Lidhje të jashtme

* Mathematics Topics-Coordinate Systems
* Geographic coordinates of countries (CIA World Factbook) Arkivuar 12 gusht 2008 tek Wayback Machine
* Worldwide Geogr.Coordinates & Satellite images
* Global Gazetteer
* Verify Locality Tool
# Vendi

Territoret e shënuara në këtë hartë globale janë kryesisht të shteteve që janë shtete sovrane me njohje të plotë ndërkombëtare (kllapat tregojnë vendin e një territori të shënuar që nuk është shtet sovran). Disa territore janë vende më vete, por nuk njihen si të tilla (p.sh. Tajvani), dhe disa territore të pakta të shënuara diskutohen se cilit shtet i përkasin (p.sh. Kashmiri) ose nëse janë vende në vetvete (p.sh. Sahara Perëndimore ( territor) ose shteti i njohur me të njëjtin emër).
Një **vend** është një pjesë e veçantë e botës, siç është një shtet, komb ose entitet tjetër politik. Mund të jetë një shtet sovran ose të përbëjë një pjesë të një shteti më të madh. Për shembull, vendi i Japonisë është një shtet i pavarur, sovran, ndërsa vendi i Uellsit është një përbërës i një shteti sovran me shumë pjesë, Mbretëria e Bashkuar. Një vend mund të jetë një zonë historikisht sovrane (siç është Koreja), një territor aktualisht sovran me një qeveri të unifikuar (siç është Senegali), ose një rajon gjeografik josovran i lidhur me disa karakteristika të dallueshme politike, etnike ose kulturore (si p.sh. Vendi Bask).

Përkufizimi dhe përdorimi i fjalës "vend" është fleksibël dhe ka ndryshuar me kalimin e kohës. The Economist shkroi në vitin 2010 se "çdo përpjekje për të gjetur një përkufizim të qartë të një vendi së shpejti ndeshet me një grumbull përjashtimesh dhe anomalish." Shumica e shteteve sovrane, por jo të gjitha vendet, janë anëtarë të Kombeve të Bashkuara. Vendet shpesh shoqërohen me simbole të tilla si flamuj ose himne; ata gjithashtu mund të ngjallin ndjenja të forta përkushtimi dhe patriotizmi në popullsinë e tyre.

Vendi më i madh për nga sipërfaqja është Rusia, ndërsa më i vogli është mikroshteti i Vatikanit. Më e populluara është India; Vatikani është qyteti më pak i populluar.

## Shiko edhe

* Shteti

## Referime
# Hamilton County (Ohio)

| Hamilton County |
| --- |

**Hamilton County** është një nga **88 qarqet** në shtetin federal Ohio të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

## Shih edhe
# Llogaritja verore e kohës

Rajonet e kohës së kursimit të ditës:
  Vera e hemisferës veriore
  Vera e hemisferës jugore
  Përdorur më parë kursimi i ditës
**Llogaritja verore e kohës** është praktikë e avancimit të orës (zakonisht nga një orë) gjatë muajve të ngrohtë në mënyrë që errësira të bjerë në një orë më vonë. Zbatimi tipik i kësaj llogaritjes është të vendosësh orët përpara me një orë në fund të dimrit ose pranverës (" pranvera përpara"), dhe të kthesh orët me një orë mbrapa në vjeshtë (" bie mbrapa") për t'u kthyer në kohën standarde . Si rezultat, ka një ditë 23-orëshe në fillim të pranverës dhe një ditë 25-orëshe në mes të vjeshtës.

## Vështrim

Ideja e përshtatjes së orëve të zgjimit me orët e ditës për të ruajtur qirinjtë u propozua për herë të parë në 1784 nga polimati amerikan Benjamin Franklin . Në një letër satirike drejtuar redaktorit të *The Journal of Paris*, Franklin sugjeroi se zgjimi më herët gjatë verës do të kursente përdorimin e qirinjve; dhe llogariti kursime të konsiderueshme. Në 1895, entomologu dhe astronomi nga Zelanda e Re George Hudson i propozoi Shoqërisë Filozofike të Wellingtonit idenë e ndryshimit të orës me dy orë çdo pranverë. Në vitin 1907, banori britanik William Willett prezantoi idenë si një mënyrë për të kursyer energji. Pas një shqyrtimi serioz, ai nuk u zbatua.

Në vitin 1908, Port Arthur në Ontario, Kanada (sot i bashkuar në Thunder Bay ), filloi të përdorte llogaritjen verore. Duke filluar nga 30 prilli 1916, Perandoria Gjermane dhe Austro-Hungaria organizuan secila zbatimin e parë mbarëkombëtar në juridiksionet e tyre. Shumë vende kanë përdorur llogaritjen verore në periudha të ndryshme që atëherë, veçanërisht që nga kriza energjetike e viteve 1970 . Llogaritja verore në përgjithësi nuk vërehet pranë Ekuatorit, ku orët e lindjes dhe perëndimit të diellit nuk ndryshojnë aq sa për ta justifikuar atë. Disa vende e vëzhgojnë atë vetëm në disa rajone: për shembull, pjesë të Australisë e vëzhgojnë atë, ndërsa pjesë të tjera jo. Anasjelltas, nuk vërehet në disa vende në gjerësi të mëdha gjeografike, sepse ka ndryshime të mëdha në kohën e lindjes dhe perëndimit të diellit dhe një ndërrim prej një ore relativisht nuk do të bënte shumë ndryshim fare. Shtetet e Bashkuara e respektojnë atë, me përjashtim të shteteve të Havait dhe Arizonës (megjithatë, brenda këtij të fundit, Kombi Navajo e respekton atë, në përputhje me praktikën federale). Një pakicë e popullsisë së botës përdor llogaritjen verore; Azia, Afrika dhe Amerika Latine dhe Karaibet në përgjithësi nuk e bëjnë këtë.

## Shih edhe

* Matja e kohës
* Llogaritja dimërore e kohës

## Literatura

* Ian R. Bartky (2007). *One Time Fits All: The Campaigns for Global Uniformity*. Stanford University Press. ISBN 978-0804756426. `{{cite book}}`: Mungon ose është bosh parametri `|language=` (Ndihmë!)
# UTC-4

|  |
| --- |
| UTC-4 |
|  |
| **Ora ekzakte** |
|  |
| **Statistika** |
| Kodi: | Q |
| Gjatësia: | 60 ° |
| Mbulimi territorial: | ≈ 6.400.000 km2 |
| Popullsia: | ≈ 61.500.000 banorë |
| Dendësia: | ≈ 10 banor/km2 |
| Shtete dhe territore: | 21 |

**UTC-4** është një zonë kohore, 4 orë pas UTC-së. Në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada kjo quhet edhe *Zona Kohore Standarte* e Atlantikut (AST).

## Zona

* Antigua dhe Barbuda
* Barbados
* Bolivia
* Brazili :
	+ Amazonas (Përveç skajit më jug-perëndimor)
	+ Mato Grosso\*\*
	+ Mato Grosso do Sul\*\*
	+ Pará (ovest)
	+ Rondônia
	+ Roraima
* Kanadaja :
	+ Labrador\* (përveç jug-lindjes)
	+ New Brunswick\*
	+ Skocia e Re\*
	+ Ishulli i Princ Eduardit\*
	+ Québec\* (lindja)
* Kili\*\*
* Danimarka :
	+ Groenlanda (veri-perëndimi)
* Dominika
* Franca :
	+ Guadalupa
	+ Martinica
* Guajana
* Paraguai\*\*
* Holanda :
	+ Antilet Hollandeze
	+ Aruba
* Republika Dominikane
* Britania e Madhe :
	+ Anguilla
	+ Bermuda\*
	+ Ishujt Falkland\*\*
	+ Montserrat
	+ Ishujt e Virgjër Britanikë
* Saint Kits dhe Nevis
* Shën Lucia
* Shën Vincenti dhe Grenadinet
* SHBA  :
	+ Porto Riko
	+ Ishujt e Virgjër të Shteteve të Bashkuara
* Trinidadi dhe Tobago
# Cleveland

| Cleveland
Cleveland |
| --- |
| Qytet |
| Bashkia e Klivlandit |
| Flamuri |
| Popullsia |
|  • Total | (2.014) 389,521 |
| Emërtimi i banorëve | klivlander |
| Faqja zyrtare | www.city.cleveland.oh.us |

**Cleveland** (shqip: Klivland) është një qytet në shtetin amerikan të Ohajos dhe qendra e qarkut Cuyahoga, qarku më i populluar në shtet. Qyteti ndodhet në verilindje të Ohajos në bregun jugor të liqenit Erie, rreth 100 kilometra në perëndim të kufirit me Pensilvaninë. Ai u themelua në vitin 1796 në afërsi të grykëderdhjes së lumit Cuyahoga, dhe u bë një qendër e prodhimit për shkak të vendndodhjes së tij në breg të liqenit, si dhe duke u lidhur me kanalet e shumtë dhe linjat hekurudhore. Ekonomia e Klivelandit ka sektorë të shumëllojshëm që përfshijnë prodhimin, shërbimet financiare, kujdesin shëndetësor, dhe sektorin biomjeksor. Në Kleveland ndodhet salla Rock dhe Roll Hall dhe Klinika Cleveland.

 Pamje e qendrës së Klivlandit
# Industrializimi

Industrializimi nënkupton edhe mekanizimin e sektorëve ekonomikë tradicionalisht manualë si bujqësia.
**Industrializimi** është periudha e ndryshimeve shoqërore dhe ekonomike që transformojnë një grup njerëzor nga një shoqëri agrare në një shoqëri industriale. Kjo përfshin një riorganizim të gjerë të një ekonomie për qëllime të prodhimit. Historikisht industrializimi është i lidhur me rritjen e industrive ndotëse të varura shumë nga lëndët djegëse fosile. Me fokusin në rritje në zhvillimin e qëndrueshëm dhe praktikat e politikave industriale të gjelbra, industrializimi përfshin gjithnjë e më shumë kapërcimin teknologjik, me investime direkte në teknologji më të avancuara dhe më të pastra.

Riorganizimi i ekonomisë ka shumë pasoja të padëshiruara si në aspektin ekonomik ashtu edhe në atë social. Ndërsa të ardhurat e punëtorëve industrialë rriten, tregjet për mallrat dhe shërbimet e konsumit të të gjitha llojeve priren të zgjerohen dhe të ofrojnë një stimul të mëtejshëm për investimet industriale dhe rritjen ekonomike. Për më tepër, strukturat familjare priren të ndryshojnë pasi familjet e zgjeruara priren të mos jetojnë më së bashku në një familje, vendndodhje ose vend.

## Shiko edhe

* Industria
* Koha Industriale

## Referime
# Procter & Gamble

**Procter & Gamble** (**P&G**) është një kompani amerikane shumëkombëshe e konsumit me seli në Cincinnati të Ohajos. Ajo u themelua në vitin 1837 nga William Procter dhe James Gamble.

Është e specializuar në një gamë të gjerë të shëndetit personal/shëndetit të konsumatorit, dhe kujdesin personal dhe produktet e higjienës; këto produkte janë të organizuara në disa segmente duke përfshirë bukurinë; grooming; kujdesit shëndetësor; pëlhurë dhe kujdes shtëpi; dhe foshnje, kujdes femëror dhe familjar. Para shitjes së Pringles në Kellogg's, portofoli i saj i produktit përfshinte edhe ushqime, snacks dhe pije.

Në vitin 2014, P&G shënoi 83.1 miliardë dollarë shitje. Më 1 gusht 2014, P&G njoftoi se po riorganizonte kompaninë, duke rënë dhe shitur rreth 100 marka nga portofoli i saj i produktit me qëllim që të përqendrohej në 65 markat e mbetura, të cilat prodhuan 95% të fitimeve të kompanisë.

## Referime
# Major League Baseball

**Major League Baseball** (**MLB**) është një ligë profesionale bejsbolli dhe niveli më i lartë i bejsbollit të organizuar në Shtetet e Bashkuara dhe në Kanada. Një nga katër ligat kryesore, MLB-ja përfshin 30 ekipe, të ndara në mënyrë të barabartë midis Ligës Kombëtare (NL) dhe Ligës Amerikane (AL), me 29 në Shtetet e Bashkuara dhe vetëm 1 në Kanada. E formuar në vitin 1876 dhe 1901, përkatësisht, NL-ja dhe AL-ja lidhën fort bashkëpunimin e tyre me Marrëveshjen Kombëtare në vitin 1903, duke e bërë MLB-në ligën më të vjetër të sporteve profesionale në botë. Ata mbetën ligjërisht subjekte të ndara deri në vitin 2000, deri kur u bashkuan në një organizatë të vetme e udhëhequr nga Komisioneri i Bejsbollit. MLB-ja e ka selinë në Midtown Manhattan.
# FC Cincinnati

|  |
| --- |
| **FC Cincinnati** |
| FC Cincinnati |
| **Të dhëna bazë** |
| **Emri i plotë** | Football Club Cincinnati |
| **Pseudonimi(et)** | FC Cincy The Orange and Blue The Knifey Lions The Garys |
| **Themelimi** | 12 gusht 2015 |
| **Ngjyrat** |  |
| **Stadiumi** | Stadiumi TQL |
| **Kapaciteti** | 25,513 vende |
| **Pronari** |  Carl Lindner III |
| **Kryetari** |  Chris Albright |
| **Trajneri** |  Pat Noonan |
| **Liga** | Major League Soccer |
| **2024** | 5të |
| **Uebfaqja** | fccincinnati.com |
| **Veshjet** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

**Ngjyra shtëpi** |

**Ngjyra jashtë** |

 |
|  *Sezoni aktual* |

**FC Cincinnati** është klub futbolli amerikan. Klubi u themelua më 12 gusht 2015 në Cincinnati. Cincinnati filloi të luajë në Stadiumi TQL që nga viti 2021. Ngjyrat e klubit janë portokalli e blu.

## Historia

### Themelimi

## Referime

## Lidhje të jashtme

* Faqja zyrtare
# Diktatori romak

**Diktatori romak** ishte nje magjistrat i jashtezakonshem ne Republiken romake i pajisur me autoritet te plote per te zgjidhur nje ceshtje specifike me te cilen ishte ngarkuar. Ai merrte pushtetin e plote te shtetit, duke kontrolluar magjstratet e tjere, duke perfshire ketu konsujt, me qellimin specifik per te zgjidhur nje ceshtje te caktuar, dhe me pas pushteti i hiqej menjehere.
# Saint Louis

| Saint Louis |
| --- |
| Qytet i pavarur |
| Kolazh me pamje nga Saint Louis |
| Flamuri |
| Nicknames: Porta në Perëndim, Qyteti i Portës, Mound City, The Lou, Roma e Perëndimit, Qyteti i Lumit |
| Popullsia |
|  • Total | 319.294 |
| Faqja zyrtare | www.stlouis-mo.gov |

**Saint Louis** është qytet i pavarur dhe porta kryesore amerikane në shtetin federal të Mizurit. Sipas regjistrimit më 2010, popullsia e qytetit ishte 319,294 dhe është qendra kulturore dhe ekonomike e zonës metropolitane Greater Saint Louis, duke u bërë zona më e madhe metropolitane në Mizuri. Saint Louis u rradhit si qyteti i 4-të më i madh në SHBA.

## Themelimi

Qyteti u themelua në vitin 1764 nga Pierre Laclède dhe Auguste Chouteau dhe u emërua pas Louis IX i Francës.

## Popullsia boshnjake

Rreth 15 familje boshnjake u vendosën në Saint Louis më 1960 dhe 1970. Pas Luftës së Bosnjës filloi më 1992, mijëra refugjatë boshnjakë filluan të vijnë dhe nga viti 2000, dhjetë mijëra refugjatë boshnjakë u vendosën Saint Louis me ndihmën e shoqatës ndihmore të katolikëve. Shumica e refugjatëve ishin muslimanë. Edhe pse Saint Louis ka popullsi të madhe të boshnjakëve, qyteti dhe qarku gjithashtu përbën popullsi të madhe të pakistanezëve për dallim me qytetet tjera amerikane.

Rreth 70,000 boshnjakë jetojnë në zonën metropolitane, popullsia më e madhe e boshnjakëve në Shtetet e Bashkuara dhe popullsia më e madhe boshnjake jashtë atdheut të tyre.

## Ekonomia

Sipas stltoday.com në vitin 2016 PBB e zonës metropolitane Saint Louis ishte $160 billion dhe më 2015 PBB ishte $155 billion. Prodhimi Metropolitane Bruto (PMB) më 2014 ishte $145.958 billion, $144.03 më 2013, $138.403 më 2012 dhe $133.1 më 2011 duke u bërë i 21-ti më i madh në vend.

## Krimet

Krimet në Saint Louis janë rritur prej viteve 1960 deri në fillim të viteve 1990. Përveç kësaj, qyteti i Saint Louis është rradhitur mesin e qyteteve më të rrezikshme në SHBA. Që nga prilli i vitit 2017, Saint Louis ka shkallë të madhe të vrasjeve në Amerikë.

Në vitin 1994, kompania private e hulumtimit Morgan Quitno Press rradhiti Saint Louis mesin e qyteteve "më të rrezikshme" në Shtetet e Bashkuara. Edhe pse metodologjia për raportet ndryshoi gjatë viteve 1990. Saint Louis ruajti renditjen e tij në dhjetë qytetet më të rrezikshme dhe u quajt qyteti më i rrezikshëm në Shtetet e Bashkuara tri herë, më së fundi në vitin 2010.

Në vitin 2014, Saint Louis u rradhit si qyteti i 19-të më i rrezikshmi nga organizata meksikane CCSP-JP (El Consejo Ciudadano para la Seguridad Publica y la Justicia Penal).

## Binjakëzimet

* Bolonja, Italia
* Bërçka, Bosnja dhe Hercegovina
* Donegal, Irlanda
* Galway, Irlanda
* Lion, Franca
* Nanjing, Kina
* São Luís, Maranhão, Brazili
* Samara, Rusia
* San Luis Potosí, Meksika
* Shtutgarti, Gjermania
* Suwa, Japonia
* Szczecin, Polonia
* Wuhan, Kina
* Yokneam Illit, Izraeli

## Reflist
# Liqeni Erie

**Liqeni Erie** është njëri prej liqeneve kryesorë në Amerikën Veriore me një sipërfaqe 25.719 km² dhe thellësi maksimale 64 m. Ai gjendet midis shteteve të Kanadasë e SHBA.
# Filadelfia

| Filadelfia
Philadelphia |
| --- |
| Qytet |
|  |
| FlamuriStema |
| Nicknames: "Fili", "Qyteti i dashurisë vëllazërore", "Qyteti që ju do juve gjithashtu", "Djepi i Lirisë", "Vendlindja e Amerikës"  |
| Mottoes:  "Philadelphia maneto" ("Lëre dashurinë vëllazërore të vazhdojë") |
| Popullsia |
|  • Total | 1.526.006 |
| Faqja zyrtare | www.phila.gov |

**Filadelfia** (anglisht: **Philadelphia**, greqisht: Φιλαδέλφεια, dashuria vëllazërore), i quajtur shpesh "Qyteti i dashurisë vëllazërore", është qyteti më i madh në shtetin amerikan të Pensilvanisë me një popullsi prej 1,492,231 banorësh (2002), duke u bërë qyteti i gjashtë më i madh në vend.

Veç kësaj Filadelfia është një nga qytetet më të vjetra në SHBA, e themeluar nga William Penn në vitin 1682, në një zonë që më parë ishte vendosur kolonizatorët suedezë që nga viti 1669.

Në vitin 1776, këtu u nënshkrua Deklarata e Pavarësisë së SHBA, po ashtu edhe Kushtetuta amerikane u hartua nga një konvente e cili u mblodh në këtë qytet.

Për shkak të rëndësisë së saj në krijimin e SHBA cilësohet gjerësisht si "vendlindja e Amerikës". Megjithëse qyteti quhet shpesh "Qyteti i dashurisë vëllazërore", mban numrin më të lartë të vrasjeve në SHBA.

## Shiko edhe

* Drejtoria Arsimore e Filadelfias

## Lidhje të jashtme

* Filadelfia **Gabim i përfshirjes: {{En}} është vetëm për emërhapësirën e Skeda. Përdorni më mirë {{lang-en}} ose {{in lang|en}}.**
# Tramvaji

**Tramvaji** është një lloj tranziti hekurudhor urban i përbërë nga vagonë individuale ose trena të shumëfishtë vetëlëvizës që qarkullojnë në shinat e tramvajit në rrugët publike urbane; disa përfshijnë segmente në të drejtë kalimi të ndarë. Linjat e tramvajit ose rrjetet e tramvajit që operojnë si transport publik quhen tramvaj ose thjesht tramvaje/makina rrugore. Për shkak të ngjashmërive të tyre të ngushta, tramvajet zakonisht përfshihen në termin më të gjerë *hekurudhor të lehtë*, i cili gjithashtu përfshin sisteme të ndara nga trafiku tjetër.

## Vështrim

Mjetet e tramvajit janë zakonisht më të lehta dhe më të shkurtra se trenat e linjës kryesore dhe të tranzitit të shpejtë . Shumica e tramvajeve përdorin energji elektrike, zakonisht të ushqyer nga një pantograf që rrëshqet në një linjë ajrore ; sistemet e vjetra mund të përdorin një shtyllë karroce ose një kolektor harku . Në disa raste, përdoret një këpucë kontakti në një hekurudhë të tretë . Nëse është e nevojshme, ato mund të kenë sisteme të dyfishta energjie - energji elektrike në rrugët e qytetit dhe naftë në mjedise më rurale. Herë pas here, tramvajet transportojnë edhe mallra . Disa tramvaje, të njohur si trena tramvaj, mund të kenë segmente që qarkullojnë në binarët e linjës kryesore hekurudhore, të ngjashme me sistemet ndërurbane . Dallimet midis këtyre mënyrave të transportit hekurudhor janë shpesh të paqarta dhe sistemet mund të kombinojnë karakteristika të shumta.

Një nga avantazhet ndaj formave të mëparshme të tranzitit ishte rezistenca e ulët rrotulluese e rrotave metalike në shinat e çelikut, duke i lejuar tramvajet të tërheqin një ngarkesë më të madhe për një përpjekje të caktuar. Një faktor tjetër që kontribuoi në rritjen e tramvajve ishte kostoja e lartë totale e pronësisë së kuajve. Tramvajet elektrikë zëvendësuan kryesisht energjinë e kafshëve në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të. Përmirësimet në automjete të tjera si autobusët çuan në rënien e tramvajve në fillim deri në mesin e shekullit të 20-të. Megjithatë, tramvajet kanë parë rigjallërim që nga vitet 1980.

## Shih edhe

* Treni
* Autobusi
* Transporti publik

## Referime