# Mjedisi i të nxënit

Mjedisi i të nxënit është qasje edukative dhe kulturore për të gjitha llojet e nxënësve dhe aktiviteteve.
**Mjedisi i të nxënit** është një term që mund t'i referohet një qasjeje mësimore, edukative, kontekstit kulturor ose mjedisit fizik ( *hapësirës së të nxënit* ) në të cilin ndodhin mësimdhënia dhe të nxënit. Termi përdoret zakonisht si një alternativë përgjithësuese e " klasës ", por zakonisht i referohet kontekstit të filozofisë arsimore ose njohurive të përjetuara nga studenti dhe gjithashtu mund të përfshijë një sërë kulturash të të nxënit - etosin dhe karakteristikat e tij mbizotëruese, mënyrën se si bashkëveprojnë individët, strukturat qeverisëse dhe filozofinë. Në një kuptim shoqëror, mjedisi i të nxënit mund t'i referohet kulturës së popullsisë që i shërben dhe vendndodhjes së tyre.

Mjediset e të nxënit janë shumë të larmishme në përdorim, stile të të nxënit, organizim dhe institucion arsimor. Kultura dhe konteksti i një vendi ose organizate përfshin faktorë të tillë si mënyra e të menduarit, sjelljes ose punës, e njohur edhe si kulturë organizative . Për një mjedis të të nxënit siç është një institucion arsimor, ai përfshin gjithashtu faktorë të tillë si karakteristikat operative të instruktorëve, grupit mësimor ose institucionit; filozofia ose njohuritë e përjetuara nga studenti dhe mund të përfshijë gjithashtu një sërë kulturash të të nxënit - etosi dhe karakteristikat e tij mbizotëruese, mënyra se si bashkëveprojnë individët, strukturat qeverisëse dhe filozofia në stilet e të nxënit dhe pedagogjitë e përdorura; dhe kultura shoqërore e vendit ku zhvillohet të nxënit. Edhe pse mjediset fizike nuk përcaktojnë aktivitetet arsimore, ka prova të një marrëdhënieje midis mjediseve shkollore dhe aktiviteteve që zhvillohen atje.

## Historiku

Fjala japoneze për shkollë, gakuen (がくえん、学園), do të thotë "kopsht mësimi" ose "kopsht i të mësuarit". Fjala *shkollë* rrjedh nga greqishtja σχολή *( *scholē** ), fillimisht do të thotë " kohë e lirë " dhe gjithashtu "ajo në të cilën përdoret koha e lirë", por më vonë "një grup të cilit i jepeshin leksione, shkollë". Kopshti është një fjalë gjermane, kuptimi i drejtpërdrejtë i së cilës është "kopsht për fëmijët", megjithatë, termi u shpik në kuptimin metaforik të "vendit ku fëmijët mund të rriten në një mënyrë natyrale".

Mësimi i drejtpërdrejtë është ndoshta metoda më e vjetër e qytetërimit të arsimit formal dhe të strukturuar dhe vazhdon të jetë një formë dominuese në të gjithë botën. Në thelbin e saj, ajo përfshin transferimin e informacionit nga ai që zotëron më shumë njohuri tek ai që ka më pak njohuri, qoftë në përgjithësi ose në lidhje me një lëndë ose ide të caktuar. Metoda Sokratike u zhvillua më shumë se dy mijëvjeçarë më parë në përgjigje të mësimit të drejtpërdrejtë në shkollat e Greqisë së Lashtë . Forma e saj dialektike, pyetëse vazhdon të jetë një formë e rëndësishme e të mësuarit në shkollat perëndimore të drejtësisë . Mësimi praktik, një formë e të mësuarit aktiv dhe me përvojë, i paraprin gjuhës dhe aftësisë për të përcjellë njohuri me mjete të tjera përveç demonstrimit, është treguar të jetë një nga mjetet më efektive të të mësuarit dhe gjatë dy dekadave të fundit i është dhënë një rol gjithnjë e më i rëndësishëm në arsim.

## Karakteristikat operacionale

Funksionimi i objektit arsimor mund të ketë një rol përcaktues në natyrën e mjedisit të të nxënit. Karakteristikat që mund të përcaktojnë natyrën e mjedisit të të nxënit përfshijnë:

* **Lloji i organizatës:** shkollë shtetërore ose publike, shkollë e pavarur, shkollë famullitare ;
* **Struktura:** nga të strukturuara në mënyrë të ngurtë ( shkolla ushtarake ) deri në më pak të strukturuara ( shkolla Sudbury, lëvizja e shkollës së lirë, arsimi demokratik, shkolla e lirë anarkiste, shkollat moderne ose shkollat Ferrer );
* **Jo-institucional:** shkollim në shtëpi, pa shkollim ;
* **Orari:** kohëzgjatja dhe koha e vitit akademik (p.sh. shkollimi gjatë gjithë vitit ), oraret e mësimit dhe të aktiviteteve, kohëzgjatja e periudhës mësimore, orari bllok ;
* **Stafi:** numri i mësuesve, raporti nxënës-mësues, një mësues për klasë ose bashkë-mësimdhënie ;
* **Pjesëmarrja:** student i detyrueshëm deri në arritjen e një moshe ose standardi të caktuar;
* **Certifikimi i mësuesve:** shkallë të ndryshme të kualifikimeve profesionale;
* **Vlerësimi:** testimi dhe standardet e ofruara nga qeveria drejtpërdrejt ose tërthorazi;
* **Partneritetet dhe mentorimi** : marrëdhëniet midis mjediseve të të nxënit dhe subjekteve ose individëve të jashtëm në studimet e përgjithshme ose në fushat e zgjedhura;
* **Modeli organizativ:** departamental, i integruar, akademi, shkollë e vogël.
* **Kurrikula :** lëndët që përbëjnë një kurs studimi.

## Kultura shoqërore

" Kultura " në përgjithësi përkufizohet si besimet, zakonet, artet, traditat dhe vlerat e një shoqërie, grupi, vendi ose kohe. Kjo mund të përfshijë një shkollë, komunitet, një komb ose një shtet. Kultura ndikon në sjelljen e edukatorëve, studentëve, stafit dhe komunitetit. Shpesh përcakton përmbajtjen e kurrikulës. Statusi socioekonomik i një komuniteti ndikon drejtpërdrejt në aftësinë e tij për të mbështetur një institucion mësimor; aftësinë e tij për të tërhequr edukatorë të nivelit të lartë me paga tërheqëse; një strukturë të sigurt, të mbrojtur dhe të rehatshme; dhe të sigurojë edhe nevojat themelore për studentët, të tilla si ushqimi i duhur, kujdesi shëndetësor, pushimi i duhur dhe mbështetja në shtëpi për detyrat e shtëpisë dhe për të marrë pushim të duhur.

## Pedagogjia dhe stili i të nxënit

Disa nga trendet kryesore në modelet arsimore gjatë shekullit të 20-të dhe fillimit të shekullit të 21-të përfshijnë arsimin progresiv, arsimin konstruktivist dhe arsimin e shekullit të 21-të të bazuar në aftësi. Këto mund të ofrohen në shkolla gjithëpërfshirëse ose të specializuara në një sërë modelesh organizative, duke përfshirë ato departamentale, integruese, të bazuara në projekte, akademi, komunitete të vogla të të nxënit dhe shkollë brenda shkollës. Secila prej këtyre mund të çiftëzohet gjithashtu, të paktën pjesërisht, me modele të të nxënit të bazuara në dizajn, shkollë virtuale, klasë të përmbysur dhe modele të të nxënit të përzier .

### Mësim pasiv

Mësimi pasiv, një tipar kyç i mësimdhënies së drejtpërdrejtë, ka në thelb përhapjen e pothuajse të gjithë informacionit dhe njohurive nga një burim i vetëm, mësuesi me një libër shkollor që ofron mësime në formatin e stilit të leksioneve. Ky model është bërë i njohur edhe si "i urti në skenë". Një shkallë e lartë e të nxënit bëhej me anë të memorizimit. Kur arsimi publik filloi të përhapej në Evropë dhe Amerikën e Veriut nga fillimi i shekullit të 19-të, një model i mësimdhënies së drejtpërdrejtë u bë standardi dhe ka vazhduar në shekullin e 21-të. Arsimi në atë kohë ishte projektuar për të siguruar punëtorë për shoqëritë industriale në zhvillim të bazuara në fabrika, dhe ky model arsimor dhe organizimi i shkollave u bë i njohur si " shkolla model fabrike ", me kurrikulë, stil mësimdhënieje dhe vlerësim shumë të standardizuara dhe të përqendruara rreth nevojave dhe efikasitetit të menaxhimit të klasës dhe mësuesve.

### Mësim aktiv

*Mësimi aktiv* është një model mësimdhënieje që përqendron përgjegjësinë e të nxënit te nxënësit, jo te mësimdhënia e udhëhequr nga mësuesi, një model i quajtur edhe i përqendruar te nxënësi . Ai bazohet në premisën se për të mësuar, nxënësit duhet të bëjnë më shumë sesa thjesht të dëgjojnë: ata duhet të lexojnë, të shkruajnë, të diskutojnë ose të angazhohen në zgjidhjen e problemeve. Ai lidhet me tre fusha të të nxënit të referuara si njohuri, aftësi dhe qëndrime (KSA) (Bloom, 1956), ku nxënësit duhet të angazhohen në detyra të tilla të të menduarit të nivelit të lartë si analiza, sinteza dhe vlerësimi. Mësimi aktiv i angazhon nxënësit në dy aspekte - duke bërë gjëra dhe duke menduar për gjërat që po bëjnë (Bonwell dhe Eison, 1991). (Shih taksonominë e Bloom ).

#### Mësim i diferencuar

Mësimi i diferencuar është zhvilluar nga një ndërgjegjësim për efektivitetin e stileve të ndryshme të të nxënit, të cilat kanë dalë nga kërkimet neurologjike të fundit të shekullit të 20-të/fillimit të shekullit të 21-të dhe studimet mbi stilet e ndryshme të të nxënit. Ndërsa ndikimet e dizajnit të shkollës model fabrike në të nxënë u bënë më të dukshme, së bashku me nevojën e shfaqur për aftësi të ndryshme në fund të shekullit të 20-të, u rrit edhe nevoja për stile të ndryshme arsimore dhe konfigurime të ndryshme të mjediseve fizike të të nxënit. *Mësimdhënia e drejtpërdrejtë* tani po zgjerohet për të përfshirë studentët që kryejnë kërkime të pavarura ose të udhëhequra me burime të shumëfishta informacioni, diskutime më të mëdha në klasë, bashkëpunim në grup, forma të tjera të të nxënit aktiv me përvojë (praktike, të bazuara në projekte, etj.) dhe forma të tjera të të nxënit aktiv. Qasja e rolit "i urtë në skenë" të mësimdhënies së drejtpërdrejtë për mësuesit po shtohet ose zëvendësohet nga një qasje "udhëzues në krah". Në mësimdhënien e bazuar në diferencim, mësuesi i klasës ndryshon ofrimin dhe përmbajtjen e mësimdhënies për studentët bazuar në profilin e të nxënit, nivelin e gatishmërisë dhe interesat e secilit student

#### Arsimi progresiv

Arsimi progresiv është një lëvizje pedagogjike që përdor shumë parime të të nxënit aktiv që filloi në fund të shekullit të 19-të dhe ka vazhduar në forma të ndryshme deri në ditët e sotme. Termi *progresiv* u përdor për të dalluar këtë arsim nga kurrikulat tradicionale euro-amerikane të shekullit të 19-të, të cilat ishin të rrënjosura në përgatitjen klasike për universitetin dhe të diferencuara fort nga klasa shoqërore . Arsimi progresiv është i rrënjosur në përvojën e tanishme. Shumë programe arsimore progresive përfshijnë cilësi të tilla si të nxënit duke bërë (projekte praktike, të nxënit me përvojë, kurrikulë e integruar, integrimi i sipërmarrjes, zgjidhja e problemeve, të menduarit kritik, puna në grup, zhvillimi i aftësive sociale, qëllimet e të kuptuarit dhe veprimit në vend të njohurive të mësuara përmendësh, projektet e të nxënit bashkëpunues, arsimi për përgjegjësinë sociale dhe demokracinë, arsimi i personalizuar, integrimi i shërbimit ndaj komunitetit, përzgjedhja e përmbajtjes së lëndës bazuar në aftësitë e ardhshme që do të nevojiten, mungesa e theksit në tekstet shkollore, të nxënit gjatë gjithë jetës dhe vlerësimi me anë të vlerësimit të projekteve dhe prodhimeve të studentëve.

#### Edukimi konstruktivist

Edukimi konstruktivist është një lëvizje që përfshin të nxënit aktiv, të nxënit zbulues dhe ndërtimin e njohurive, dhe të gjitha versionet promovojnë eksplorimin e lirë të një nxënësi brenda një kuadri ose strukture të caktuar. Mësuesi vepron si një lehtësues i cili i inkurajon nxënësit të zbulojnë parime për veten e tyre dhe të ndërtojnë njohuri duke punuar duke iu përgjigjur pyetjeve të hapura dhe duke zgjidhur probleme të botës reale. Edukimi Montessori është një shembull i një qasjeje të të nxënit konstruktivist.

### Mësimi i shekullit të 21-të

Një mjedis mësimor i shekullit të 21-të është një program mësimor, strategji dhe përmbajtje specifike. Të gjitha janë të përqendruara te nxënësi dhe mbështeten nga ose përfshijnë përdorimin e teknologjive moderne dixhitale. Shumë prej tyre përfshijnë komponentë kyç të të mësuarit aktiv.

Mësimi i kombinuar është një program mësimor në të cilin një student mëson të paktën pjesërisht përmes ofrimit të përmbajtjes dhe mësimdhënies nëpërmjet mediave dixhitale dhe online, me kontroll më të madh të studentit mbi kohën, vendin, rrugën ose ritmin sesa me të mësuarit tradicional.

Mësimi i personalizuar është një strategji arsimore që ofron pedagogji, kurrikulë dhe mjedise mësimore për të përmbushur nevojat, preferencat e të nxënit dhe interesat specifike të nxënësve individualë. Ai gjithashtu përfshin mësimdhënie të diferencuar që mbështet përparimin e nxënësve bazuar në zotërimin e lëndëve ose aftësive specifike.

Aftësitë e shekullit 21 janë një sërë aftësish, shkathtësish dhe prirjesh të të nxënit të nivelit të lartë që janë identifikuar si përmbajtje dhe rezultate të kërkuara për sukses në shoqërinë dhe vendet e punës të shekullit të 21-të nga edukatorët, udhëheqësit e biznesit, akademikët dhe agjencitë qeveritare. Këto aftësi përfshijnë lëndët kryesore ( Tre R-të ), përmbajtjen e shekullit të 21-të, bashkëpunimin, komunikimin, kreativitetin, të menduarit kritik, shkrim-leximin e teknologjive të informacionit dhe komunikimit (TIK), aftësitë jetësore dhe vlerësimet e shekullit të 21-të.

Njohuritë dixhitale po bëhen kritike për të nxënit e suksesshëm, pasi teknologjia mobile dhe personale po transformon mjediset e të nxënit dhe vendet e punës njësoj. Ajo lejon që të nxënit - duke përfshirë kërkimin, bashkëpunimin, krijimin, shkrimin, prodhimin dhe prezantimin - të ndodhë pothuajse kudo. Mjetet e saj të fuqishme mbështesin kreativitetin e mendimit - përmes bashkëpunimit, gjenerimit dhe prodhimit që nuk kërkon shkathtësi manuale. Ajo nxit personalizimin e hapësirave të të nxënit nga mësuesit dhe nxënësit, gjë që mbështet aktivitetin e të nxënit drejtpërdrejt, si dhe tërthorazi, duke ofruar një ndjenjë më të madhe pronësie dhe rëndësie.

## Klima të favorshme në klasë

Një klimë e favorshme në klasë është ajo që është optimale për mësimdhënien dhe të nxënit dhe ku nxënësit ndihen të sigurt dhe të kujdesur. Krijimet e tilla të klimës në klasë përfshijnë:

* **Modelimi i drejtësisë dhe paanshmërisë:**

Toni i vendosur nga mësuesi luan një rol të rëndësishëm në përcaktimin e pritjeve në lidhje me sjelljen respektuese në klasë. Një mësues i qetë, i drejtë dhe transparent në lidhje me pritjet dhe sjelljen shërben si model për nxënësit. Kjo përfshin përcaktimin e pasojave të qarta dhe të përshtatshme për shkeljen e rregullave të klasës dhe shkollës, duke siguruar që ato të jenë të drejta, proporcionale dhe të shoqëruara me përforcim pozitiv.

* **Mundësi angazhimi pozitiv për adoleshentët:**

Adoleshentët sjellin kreativitet, entuziazëm dhe një ndjenjë të fortë drejtësie natyrore në të nxënit dhe lojën e tyre. Kur nxënësve u jepen mundësi kuptimplote për të ofruar kontribut krijues dhe konstruktiv në planifikimin e mësimeve dhe proceset e qeverisjes së shkollës, përfitimet e pritura përfshijnë: rritjen e angazhimit; zhvillimin e aftësive në planifikim, zgjidhjen e problemeve, punën në grup dhe komunikim; dhe një ndjenjë krenarie në aktivitetet shkollore dhe përvojën e tyre të të nxënit. Përveç kësaj, gjetja e strukturës së duhur të zgjedhjes për angazhimin e nxënësve siguron këto përfitime. Zgjedhjet tepër komplekse mund të rezultojnë në rezultat negativ ose aspak në të nxënë.

* **Organizim i menduar mirë i klasës:**

Klasa fizike duhet të organizohet në mënyrë që nxënësit të mund të punojnë në mënyrë të pavarur dhe të rregullojnë lehtësisht tavolinat e tyre për punë në grup. Për shembull, të kesh një hapësirë të hapur që favorizon punën në grup. Mësuesit gjithashtu mund të identifikojnë zona të hapura jashtë klasës që mund të funksionojnë për aktivitete dhe punë në grup (siç është oborri i shkollës). Përveç hapësirave të hapura, një zonë e qetë ku mësuesi mund të flasë drejtpërdrejt me nxënësit ballë për ballë lejon diskutimin e problemeve të sjelljes dhe që nxënësit të ndihen të sigurt për të diskutuar çështje të ndjeshme, larg nxënësve të tjerë.

* **Metodat e mësimdhënies me pjesëmarrje:**

Mësuesit duhet të përvetësojnë metoda mësimdhënieje pjesëmarrëse për t'u lejuar nxënësve të përfitojnë nga të nxënit aktiv dhe aktivitetet praktike. Përdorimi i lojërave me role dhe arteve krijuese mund t'i ndihmojë nxënësit të kuptojnë dhe vlerësojnë përvoja dhe pikëpamje të ndryshme. Këto metoda zhvillojnë rezultate të të nxënit, të tilla si të menduarit kritik dhe aftësitë e zgjidhjes së problemeve.

## Modelet organizative

Mjediset e të nxënit shpesh organizohen në gjashtë modele pedagogjike dhe fizike:

* Modeli departamental
* Model integrues
* Modeli i të mësuarit i bazuar në projekte
* Modeli i Akademisë
* Modeli i komuniteteve të vogla të të nxënit
* Modeli shkollë-brenda-shkollës

## Shih edhe

* Edukimi bashkëpunues
* Të mësuarit bashkëpunues
* Shkollim në shtëpi
* Hapësira e të mësuarit
* Mësimi i bazuar në fenomene
* Mësim profesional i bazuar në praktikë
* Mësim përmes shërbimit
* Mësim tematik
* Mësim i bazuar në punë

## Referime