# Zona urbane

Greater Tokyo Area, zona urbane më e populluar në botë, me rreth 35 milion njerëz.
Zonat urbane me të paktën një milion banorë në vitin 2006. Deri në fund të shekullit njëzet, 47% e popullsisë botërore jetonte në qytete, një shifër e rritur shumherë nga ajo e viteve 1800, që ishte vetëm 3%.
Harta e botës paraqet përqindjen e popullsisë që jeton në një mjedis urban.
**Zona urbane** është një zonë e ndërtuar ose aglomerat urban është një vendbanim njerëzor me një dendësi të lartë popullsie dhe infrastrukturë të mjedisit të ndërtuar. Zonat urbane krijohen përmes urbanizimit dhe kategorizohen si qytete, qyteza, bashkime ose periferi. Në urbanizëm, termi është në kontrast me zonat rurale si fshatrat dhe fshatrat; në sociologjinë urbane ose antropologjinë urbane është në kontrast me mjedisin natyror. Krijimi i paraardhësve të mëhershëm të zonave urbane gjatë revolucionit urban çoi në krijimin e qytetërimit njerëzor me planifikim modern urban, i cili së bashku me aktivitetet e tjera njerëzore si shfrytëzimi i burimeve natyrore çoi në një ndikim njerëzor në mjedis. "Efektet e grumbullimit" janë në listën e pasojave kryesore të rritjes së ritmeve të krijimit të firmave që nga ajo kohë. Kjo është për shkak të kushteve të krijuara nga një nivel më i madh i aktivitetit industrial në një rajon të caktuar. Megjithatë, do të krijohej njëkohësisht një mjedis i favorshëm për zhvillimin e kapitalit njerëzor.

## Vështrim

Në vitin 1950, në mbarë botën, 764 milionë njerëz jetonin në zonat urbane. Deri në vitin 2014, ishte 3.9 miliardë. Ndryshimi u nxit nga një kombinim i rritjes së popullsisë totale dhe rritjes së përqindjes së popullsisë që jeton në zonat urbane. Në vitin 2009, numri i njerëzve që jetojnë në zonat urbane (3.42 miliardë) tejkaloi numrin që jetonin në zonat rurale (3.41 miliardë), dhe që atëherë bota është bërë më urbane sesa rurale. Kjo ishte hera e parë që shumica e popullsisë së botës jetonte në një qytet. Në vitin 2014 në planet jetonin 7.3 miliardë njerëz, nga të cilët popullsia urbane globale përbënte 3.9 miliardë. Divizioni i Popullsisë i Departamentit të Kombeve të Bashkuara për Çështjet Ekonomike dhe Sociale në atë kohë parashikoi se popullsia urbane do të zinte 68% të popullsisë së botës deri në vitin 2050, me 90% të kësaj rritjeje që vjen nga Afrika dhe Azia.

OKB-ja publikon të dhëna për qytetet, zonat urbane dhe zonat rurale, por mbështetet pothuajse tërësisht në përkufizimet kombëtare të këtyre zonave. Parimet dhe rekomandimet e OKB-së thonë se për shkak të karakteristikave të ndryshme të zonave urbane dhe rurale në mbarë globin, një përkufizim global nuk është i mundur.

Zonat urbane krijohen dhe zhvillohen më tej nga procesi i urbanizimit. Ato maten për qëllime të ndryshme, duke përfshirë analizimin e dendësisë së popullsisë dhe shtrirjes urbane. Zonat urbane gjithashtu gjenden kryesisht në Shtetet e Bashkuara, Kanada, Brazil, Argjentinë, Japoni dhe Australi dhe shumë vende të tjera ku shkalla e urbanizimit është mbi 80%.

Ndryshe nga një zonë urbane, një zonë metropolitane përfshin jo vetëm zonën urbane, por edhe qytetet satelitore plus tokën rurale ndërhyrëse që është e lidhur socio-ekonomikisht me qytetin qendror urban, zakonisht nga lidhjet e punësimit përmes udhëtimit, me qytetin qendror urban që është kryesori. Tregu i punës.

Koncepti i një "zone urbane" siç përdoret në statistikat ekonomike nuk duhet të ngatërrohet me konceptin e "zonës urbane" që përdoret në statistikat e sigurisë rrugore. Ky term u krijua për herë të parë nga gjeografi Brian Manning. Koncepti i fundit njihet edhe si “zona e ndërtuar në sigurinë rrugore”. Sipas përkufizimit të Zyrës për Statistikat Kombëtare, "Zonat e ndërtuara përkufizohen si toka që ka 'karakter të pakthyeshëm urban', që do të thotë se ato janë karakteristikë e një qyteti ose qyteti. Ato përfshijnë zona të tokës së ndërtuar me një minimumi 20 hektarë (200,000 m2; 49 hektarë). Çdo zonë [e ndarë me] më pak se 200 metra [hapësirë jourbane] janë të lidhura për t'u bërë një zonë e vetme e ndërtuar.

Argjentina dhe Japonia janë vende ku shkalla e urbanizimit është mbi 90% ndërsa Australia, Brazili, Kanadaja, Meksika dhe Shtetet e Bashkuara janë vende ku shkalla e urbanizimit është midis 80% dhe 90%.

## Shiko edhe

* Fshati
* Qyteti
* Qyteza
* Metropoli
* Zona rurale
* Vendbanimi

## Literatura

* Morris, A.E.J. (2 dhjetor 2013) [1972]. "The Early Cities". *History of Urban Form Before the Industrial Revolution* (në anglisht) (bot. 3). London: Routledge. fq. 1. ISBN 9781317885146. [...] the Bronze Age, starting between 3500 and 3000 BC [...]. During this [...] period the first urban civilizations were firmly established.
* "World Factbook Urbanization". *Central Intelligence Agency* (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 prill 2023. Marrë më 26 gusht 2018.
* "CIA The World Factbook - Major urban areas: population" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 6 shtator 2023. Marrë më 18 shtator 2023.
* "Federal Register/Vol. 75, No. 123/Monday, June 28, 2010/Notices" (PDF) (në anglisht). US Census Bureau. Marrë më 22 korrik 2023.

## Referime