Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Eoceni

| System/ Period | Series/ Epoch | Stage/ Age | Age (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Neogeni | Mioceni | Aquitanian | **younger** |
| Paleogeni | Oligoceni | Chattian | 23.03 | 27.82 |
| Rupelian | 27.82 | 33.9 |
| Eocene | Priabonian | 33.9 | 37.8 |
| Bartonian | 37.8 | 41.2 |
| Lutetian | 41.2 | 47.8 |
| Ypresian | 47.8 | 56.0 |
| Paleocene | Thanetian | 56.0 | 59.2 |
| Selandian | 59.2 | 61.6 |
| Danian | 61.6 | 66.0 |
| Cretaceous | Upper/ Late | Maastrichtian | **older** |
| Subdivision of the Paleogene Period according to the ICS, as of 2017. |

**Eoceni** (shqiptimi:  /ˈiːəˌsiːn,\_ˈiːoʊʔ/) Epoka, e cila zgjat 56 deri në 33,9 milionë vjet më parë, është një ndarje e madhe e kohëzgjatjes gjeologjike dhe epokës së dytë të Periudhës Paleogene në Epokën Cenozoike. Eoceni mbulon kohën që nga fundi i epokës Paleocen në fillim të Epokës Oligocen. Fillimi i Eocenit shënohet nga një periudhë e shkurtër në të cilën përqendrimi i izotopit të karbonit 13C në atmosferë ishte jashtëzakonisht i ulët në krahasim me izotopin më të zakonshëm 12C. Fundi është vendosur në një ngjarje të madhe zhdukjeje të quajtur *Coupure Grande* ("Pushimi i Madh në vazhdimësi") ose ngjarja e zhdukjes Eoceni-Oligoceni, e cila mund të lidhet me ndikimin e një apo më shumë bolideve të mëdha në Siberi dhe në atë që është tani Gjiri i Chesapeake. Sikurse edhe në periudhat e tjera gjeologjike, shtresat që përcaktojnë fillimin dhe mbarimin e epokës janë të identifikuara mirë edhe pse datat e tyre të sakta janë paksa të pasigurta.

## Shiko edhe

Epoka e Pleistocenin ose epoka e akullnajave

## Referime
# Plioceni

Plioceni është epoka gjeologjike që shtrihet me kohëzgjatje nga 5.333 milion në 2.58 milion vjet më parë. Është epoka e dytë dhe më e re e Periudhës Neogjene në Epokën Kenozoike. Plioceni pason Epokën Miocene dhe pasohet nga Epoka e Pleistocenit.

Sikurse edhe me periudhat e tjera gjeologjike, shtresat gjeologjike që përcaktojnë fillimin dhe fundin janë të mirë identifikuara, por datat e sakta të fillimit e mbarimit të epokës janë paksa të pasigurta. Kufijtë që përcaktojnë Pliocenën nuk janë përcaktuar nga ndonjë ngjarje lehtësisht e identifikueshme në mbarë botën, por në kufijtë rajonalë ndërmjet Miocenit të ngrohtë dhe Pliocenit relativisht më të ftohtë. Kufiri i sipërm është vendosur në fillim i akullnajave të Pleistocenit.

## Etimologjia

Charles Lyell (më vonë Sir Charles) e quajti Pliocen këtë epokë në botimin e tij *"Parimet e Gjeologjisë"* (vëllimi 2, 1833).

Fjala Pliocen vjen nga fjalët greke πλεῖον (pleion, "më shumë") dhe καινός (kainos, "i ri" ose "i fundit") dhe do të thotë afërsisht "vazhdimi i kohëve të fundit", duke iu referuar faunës moderne të moluqeve.

## Shiko edhe

* Epoka e Holocenit
* Epoka e Pleistocenit
* Periudha e Kuaternarit
# Pleistoceni

**Pleistoceni** shpesh i referohen edhe si **Epoka e akullnajave**, është epoka gjeologjike e cila zgjati nga rreth 2.588.000 deri në 11.700 vjet më parë dhe përfshin periudhën e fundit të akullnajave. Fundi i Pleistocenit korrespondon me fundin e periudhës së fundit akullnajore dhe gjithashtu me fundin e epokës paleolitike në arkeologji.

Pleistoceni është epoka e parë e Periudhës Kuaternare ose epoka e gjashtë e Epokës Kenozoike. Në periodizimin e ICS-së, Pleistoceni ndahet në katër faza ose mosha, Gelasian, Calabrian, Ionian and Tarantian. Të gjitha këto faza u përcaktuan në zonën e Europës Jugore. Përveç kësaj nënndarjeje ndërkombëtare, përdoren shpesh edhe nënndarje të ndryshme rajonale.

## Shiko edhe

* Epoka e Holocenit
* Periudha e Kuaternarit
# Holoceni

**Holoceni** është epokë gjeologjike e cila fillon me mbarimin e Pleistocenit, rreth 10 000 vjet para erës sonë dhe vazhdonë deri në ditët e sotme. Ajo është pjesë përbërse e Periudhës së Kuaternarit. Gjatë Holocenit kontinentet dhe deti botëror nisën të marrin formën që kanë sot. Por karakteristika kryesore e kësaj periudhe është ngritja e temperaturave, gjë që solli ndryshime drastike në gjeomorfologjinë e tokës dhe rrjedhimisht dhe në florën e faunën e saj.

## Shiko edhe

* Epoka e Pleistocenit
* Epoka e Pliocenit
* Periudha e Kuaternarit
# Dhëmbët prerës (dens incisivus)

incizivet qendror dhe anësor
**Dentes incisivi (dhëmbët prerës)** i takojnë po asaj grupe dhëmbësh që gjenden në pjesën frontale të nofullës së sipërme (maxilla) dhe nofullës së poshtme (mandibula).
Emri Inciziv apo prerës rrjedh prej funkcionit të tyre , gjatë aktit te kafshimit ( copëtimi i ushqimit) dhe prej formës karakteristike të korones(Corona dentis.
Dentes incizivi janë 8 në numër (katër në nofullën e sipërme (maxilla) dhe katër në nofullën e poshtme (mandibula), apo 2 majtas dhe djathtas nga vija mediale prej ku njeri është qëndror (medijal,central) dhe tjetri është anësor (lateral) apo incizivi i dytë.

## Dentes Incisivus medialis (incizivet central)

Dentes incisivus medialis apo Incizivet qendror ( central) sipas sistemit dual njihen si 11, 21 ( incizivet central të nofullës së siperme ) dhe 41,31 (incizivet central të nofullës së poshtme).
Incizivet qendror janë gjithsej 4 në numër. Dy në nofullën e sipërme (maxilla) dhe dy në nofullën e poshtme (mandibula).
Ato kanë formë të një llopate dhe janë dhëmbët e parë pranë vijës mediale dhe qëndrojnë përpara në pjesën e mesme të serisë së sipërme dhe të poshtme.
Madhësija e koronës së saj dhe gjendja e saj qendrore dominojnë më shume gjatë hapjes së gojës dhe për këtë arsye ato më së shumti dominojnë gjatë pamjes estetike të fytyrës së njeriut.

## Dens Incizivus lateralis (incizivet lateral)

Dens Incizivus medialis apo Incizivet lateral (anësor) sispas sistemit dual njihen si 12,22 ( incizivet lateral të nofullës së siperme ) dhe 42,32 (incizivet lateral të nofullës së poshtme).
Mülreiter e ka klasifikuar në pesë grupe apo forma primare:

- Forma e parë. Përngjan me Incizivin qëndror të sipërm, por dallohet nga madhësija ( është më i vogel se Incizivi qëndror të sipërm).
- Forma e dytë. Ka formën si të thyer, pjesa mezioincizale e koronës së dhëmbit është më e zhvilluar.
- Forma e tretë. Totalisht ngjan në Dens Canini. Superior (kaninin e sipërm), vetëm se është pak më i vogël.
- Forma e katërt. Koronë të pazhvilluar, që ka disa rudhësi prej emajlit dhe dentinit, apo në pjesën incizale përfundon në formë te konit, që ngjan në kokërr orizi.
- Forma e pestë. Incizivi lateral është i gjatë, i hollë,i varur si kunj.
-Incizivi i dyte e ka vetem nje rrenje,eshte e holle dhe e inklunuar ne anen distale
Mirëpo, incizivi lateral më së shumti i takon formës se parë.

## Ndarja anatomike

* Korona e dhëmbit (Corona Dentis)
* Qafa e dhëmbit (Collum s. cervix dentis)
* Rrënja e dhëmbit (Radix Dentis)
* Pulpa e dhëmbit (Cavum dentis s. cavum pulpae)

## Korona e dhëmbit (Corona Dentis)është e përbërë prej 4 pjesëve

* Përparme (Facies vestibularis s. labialis)
* Pasme (Facies oralis s. palatinalis)
* Pjesët aproksimale (Facies mesialis et. Facies distalis)
* Margo incisalis s. occlusalis)

## Lidhje të jashtme
# Promiskuiteti

**Promiskuiteti** ose **shthurja seksuale** është praktika e përfshirjes në aktivitet seksual shpesh me partnerë të ndryshëm ose e të qenit pa dallim në zgjedhjen e partnerëve seksualë. Termi mund të mbartë një gjykim moral. Një shembull i zakonshëm i sjelljes së parë si promiskuoze nga shumë kultura është takimi një-natësh, dhe frekuenca e tij përdoret nga studiuesit si një tregues për promiskuitetin.

Sjellja seksuale që konsiderohet promiskuoze ndryshon midis kulturave, ashtu si edhe përhapja e promiskuitetit. Standarde të ndryshme shpesh zbatohen për gjini dhe statute civile të ndryshme. Feministët tradicionalisht kanë argumentuar se ekziston një standard i dyfishtë i rëndësishëm midis mënyrës se si burrat dhe gratë gjykohen për promiskuitet. Historikisht, stereotipet e gruas promiskuoze kanë tendencë të jenë pejorative, siç është "zuskë" ose "kurvë", ndërsa stereotipet mashkullore kanë qenë më të larmishme, disa duke shprehur miratim, siç është "kurvë" ose "lojtar", ndërsa të tjera nënkuptojnë devijancë shoqërore, siç është "grumbulluesja" ose "filantropja". Një studim shkencor i botuar në vitin 2005 zbuloi se burrat dhe gratë e shthurura janë të prirur ndaj gjykimeve përçmuese.

Shpërdorimi i marrëdhënieve seksuale është i zakonshëm në shumë specie shtazore. Disa specie kanë sisteme të shthurura çiftëzimi, duke filluar nga poliandria dhe poligjinia deri te sistemet e çiftëzimit pa marrëdhënie të qëndrueshme ku çiftëzimi midis dy individëve është një ngjarje e vetme. Shumë specie formojnë lidhje të qëndrueshme çiftëzimi, por prapë çiftëzohen me individë të tjerë jashtë çiftëzimit. Në biologji, incidentet e shthurjes seksuale në speciet që formojnë lidhje çiftëzimi zakonisht quhen çiftëzime jashtë çiftëzimit.

## Shiko edhe

* Zuskë
* Prostitucioni

## Referime