Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ganacsi

**Ganacsi** waa soo iibso adna sii iibih intad macash saratoh.
Wuxuna u qeybsama 2nuuc oo kala ah;
1- inad badeecad iibiso iyo.
2- inad services bixisoh.
Wixi inta ka si hadhey waa dhac an lo meel dayin ee ka fogow dhaqalahagana ka ilaasho.

1. Qore\_Omer Idiris
# TikTok

TikTok
Douyin 抖音|  |
| Horumariyeyaal | ByteDance |
| Sii deyntii hore | Sebteembar 2016 (2016-09) |
|  |
| Sii-deyn Xasilloon | 21.6.5
 / Oktoobar 18, 2021 (2021-10-18) |
|  |
| Nidaamka hawlgalka | iOS, Android |
| Lagu heli karo | 40 languages |
| Nooca | Wadaagga fiidiyowga |
| Website | tiktok.com douyin.com |

| Douyin |
| --- |
| **Khalad script: Ma jiro module la yiraahdo "Infobox multi-lingual name".** |

TikTok, oo Shiinaha looga yaqaan Douyin (Shiinaha: 抖音; pinyin: *Dǒuyīn*)Af Shiinees: {{{1}}}), waa adeega xidhiidhka bulshada ee ku wajahan muqaal ay leedahay shirkad Shiinees ah ByteDance. Waxay martigelisaa muuqaalo adeegsad oo kala duwan oo qaab-gaaban ah, oo ka socda noocyada sida qoob ka ciyaarka, majaajilada, iyo waxbarashada, oo leh muddo 15 ilbiriqsi ilaa saddex daqiiqo. TikTok waa nooc caalami ah oo Douyin ah, kaas oo markii hore lagu sii daayay suuqa Shiinaha Sebtember 2016. TikTok waxaa la bilaabay 2017 IOS iyo Android inta badan suuqyada ka baxsan dhul weynaha Shiinaha; si kastaba ha ahaatee, waxa ay noqotay mid la heli karo aduunka oo dhan ka dib markii ay ku biirtay adeeg kale oo warbaahinta bulshada Shiinaha, Musical.ly, 2 Agosto 2018.

TikTok iyo Douyin waxay leeyihiin ku dhawaad ​​isticmaale isku mid ah laakiin ma galaan midba midka kale waxa ku jira. Server-koodu mid walbaa wuxuu ku salaysan yahay suuqa uu app-ka ka jiro. Tan iyo markii la bilaabay 2016, TikTok/Douyin waxay si degdeg ah caan uga noqotay Bariga Aasiya, Koonfurta Aasiya, Koonfur-bari Aasiya, Mareykanka, Turkiga, Ruushka, iyo qaybaha kale ee adduunka. Laga soo bilaabo Oktoobar 2020, TikTok ayaa dhaaftay in ka badan 2 bilyan oo la soo dejiyo mobilada adduunka oo dhan.

Morning Consult waxay TikTok ku qiimeysay inay tahay astaanta saddexaad ee ugu kobaca badan ee 2020, ka dib kaliya Zoom and Peacock.

## Tix
# Dhalanteedayn

**Dhalanteedayn'** ama **Waaqacbeel** (Af Ingiriis: *gaslighting*;) waa nooc ka mid ah khiyaano-damiireed oo qof ama koox ka dhigaya qof kale inuu shaki geliyo dareenkiisa, xasuustiisa, ama xaqiiqadiisa. Waxay inta badan ku lug leedahay qofka waaqacbeel-ka oo been sheegay, macluumaadka khiyaameynaya, ama bixinta xog khaldan si uu u sameeyo in dhibanaha uu dareemo jahwareer, kalsooni darro, ama shaki nafsiyan.

Ereyga Ingiriisiga ee "gaslighting" wuxuu ka yimid filimkii 1944 ee Gaslight, halkaas oo ninku uu naagtiisa ku khiyaaneeyo isagoo ka dhigaya inay u maleyneyso inay waalan tahay, isagoo dimmayo nalalka gaaska isla markaana ku andacoonaya in isbeddelka iftiinka uu yahay waxa ay kaliya aragto.

Waaqacbeel waxay ka dhici kartaa noocyo kala duwan oo xiriir ah, oo ay ku jiraan xiriirrada jacaylka, saaxiibtinimada, ama xitaa goobaha shaqada. Waxaa loo arkaa inuu yahay nooc ka mid ah xadgudubka shucuurta, waxaana uu saameyn weyn ku yeelan karaa caafimaadka maskaxda iyo farxadda dhibanaha.

## fiiri

* indhaddaalis

## Tixraac
# Dowlad

**Dowlad** (Af Ingiriis: *state, government*; Af Carabi: دولة) waa koox dad ah oo isu tagay oo dhaqdhaqaaqooda ku samaynaya hal meel ama hal gobol juquraafi ahaan hal meel wada dagan ama wada wadaaga oo wada hoostaga hal xukun oo ka jira goobtaas ay kunoolyihiin oo leh kala sarayn iyo maamul sidaas ayay dawlad ku yihiin dawladu waxa ay samaysaa dhaqdhaqaaq, siyaas, dhaqale, iyo mid ijtimaaci ah taas oo loola jeedo hagaajinta horumarinta mujtamaca goobtaas wada dagan caalamkuna waxa uu u qaybsamaan koox dawlada ah oo meel wada dagan. in kasta oo ay kala duwanyihiin afkaartooda iyo nidaamada ka jiraa.

## Hordhac

Nooc kasta oo maamul ah ama xukuumada waxa ay leedahay ra'iisul wasaare kaas oo ah kan ugu sareeya golaha fulinta. hadaba sidee bay ku yimaadaan golaha fulinta yaase soo doorta. marka gole wsaiiro lasamaynayo soomaaliya ahaan waxaa marka hore lamagacaaba ra'iisul wasaare ka dibna ra'iiska isagaa ayaa soo magacaaba golaha fulinta goalaha fulintu waa gole ka koobnaado habda sida uu kusoo magacaabo ra'iisul wasaaraha magcaabistana waxa uu wada tashiyo badan kala sameeyaa xubnaha ugu sarsareeya dawlada sida madaxweynaha, gudoomiyaha baarlamaanka iyo xildhibaanada qaar waxaana ugu dambeyn lagu dhawaaqaa golaha lasameeyey shaqooyin badan ayey qabtaan.

## Sidoo kale fiiri

* Maamul
* Dowlad

## Xigasho

* "The Executive Branch". The White House. Retrieved 4 July 2015.
* "Executive Branch of Government in Canada". Parliament of Canada. Retrieved 4 July 2015.

## Tixraac
# Diinlaawanimo

Diinlaawanimo (ingiriis: agnosticism) waa shakinimada uu shaqsi uu haysta arrimaha diinta ama jiritaanka eebe ka mid ah.

Diinlaawanimo waa la’aanta rumaysadka diin, danayn la’aanta diinta, ama diidmo cad oo loo haysto caadooyinka iyo hay’adaha diinta. Waxay ka koobnaan kartaa aragtiyo kala duwan sida mulxidnimo (diidmada jiritaanka ilaah), agnosticism (shaki ku saabsan jiritaanka ilaah), iyo cilmaaniga (ka fogaanshaha diinta ee arrimaha bulshada). Qofka aan diin lahayn wuxuu noqon karaa mid si deggan u aaminsan in diin aysan jirin ama uu sii cad uga soo horjeedo ka qaybgalka diinta nolosha dadweynaha ama tan shakhsiga ah. Diinlaawanimo wuxuu ka imaan karaa aaminsanaan shaqsiyeed, saameyn dhaqan, aragti cilmiyeed, ama niyad-jab ka dhashay diimaha la isku habeeyey.
# Waqooyiga Afrika

Baligubadle Caasmida gobolka Hawd waxay hargeisa kaga began tahay koonfur masaafo dhan 63 km

## Juquraafiga

Buuraha dhaadheer ee Atlas, kuwaasi oo ka soo bilaabma wadanka Marooko, soo dhex mara waqooyiga Aljeeriya iyo Tuuniis, ayaa waxay qeyb weyn ka tahay silsilad buuro ah oo dhex qaada meelo badan oo deegaanka Waqooyiga Afrika ah.

## Dadka iyo Bulshada

Si ka duwan dhamaan qaarada Afrika goboladeeda kale, deegaanka Waqooyiga Afrika waxaa ku dhaqan bulsho balaadhan oo asal ahaan ka soo jeeda dadka Carabta.

## Deegaanada iyo Dalalka

| Wadanada iyo Deegaanada | Baaxada (km²) | Bulshada | Cufka (per km²) | Lacagta | GDP (wadar) | GDP cala qof | Lacagta | Dowlada | Luuqadaha |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Algeria | 2,381,741 |  40,400,000 (2016) | 15.9 | Algiers | $178.7 billion (2020 est.) | $7,400 (2010 est.) | Algerian dinar | Dowlad Jamhuuriya | Af Carabi iyo Berber |
|  Egypt | 1,001,451 |  94,642,000 (2016) | 84 | Qaahiro | $350.9 billion (2020) | $6,200 (2010) | Boundka Masar | Dowlad Jamhuuriya | Af Carabi |
|  Liibiya | 1,759,540 | 5,658,000 (2006) | 3.55 | Tripoli | $47.03 billion (2020) | $13,800 (2010) | Libyan dinar | Dowlad ku meel gaar | Af Carabi |
|  Morocco | 446,550 ama 710,850 |  33,848,242 (2014) | 73.1 | Rabat | $153.8 billion (2010) | $4,900 (2010) | Moroccan dirham | Boqortooyo Sharci leh | Af Carabi iyo Berber |
|  Sudan | 1,886,068 | 30,894,000 (2008) | 16.4 | Khartoum | $85.272 billion (2013)  | $2,984 (2013) | Sudanese pound | Dowlad Federal ah | Af Carabi iyo Af Ingiriis |
|  Tunisia | 163,610 | 10,982,754 (2014) | 63 | Tunis | $48.1 billion (2020) | $11,400 (2014) | Tunisian dinar | Maamul Baarlamaan | Af Carabi |
| Western Sahara (inta ugu badan hoosyimaada maamulka Marooko)  | 266,000 | 548,000 | 1.2 | El-Aaiún (hoos tegta Marooko) | $900 million (2007) | $2,500 (2007) | Moroccan dirham | Maamul Baarlamaan | Af Carabi iyo Berber;
Af Carabi iyo Af Isbanish |
| **Total, North Africa** | 8,935,659 | 192,080,996 | 22.3 |  | $1.189 trillion | $7,026 |  |  |  |
| **Isha xogta: Waxaan ka soo xiganay buuga "The World Factbook", Maraykanka "Central Intelligence Agency" (CIA), 11 February 2011.

 |

## Sidoo Kale Fiiri

* Bariga Afrika
* Galbeedka Afrika
* Waqooyiga Afrika
* Koonfurta Afrika

## Tixraac
# Raelismi

Raelismi waa diin lagu aasaasey Faraansiiska sanadka 1974, gaar ahaan Claude Vorilhon, oo baro iin dunida iyo nolasha bilaabayn markay shiisheeye dunida yimaadhayn.
# Diinta Soomaalida

| Diinta Soomaalida (2010) |
| --- |
| Diin |  |  | Tiro % |  |
| Ahlu sunno waljamaaca |    | 99.5% |
| Ra-xuur Waaq |    | 0.1% |
| islam musawat |    | 0.1% |
| Mulxidnimo |    | 0.1% |
| Diinta cawaannimada Punt |    | 0.1% |
| Quraniyoon |    | 0.1% |

Muddaddii qadiimiga, Soomaalidda waxay ku baraarugsanaan jiray diinta Ra-xuur Waaq, laakin maanta inta ugu badan **diinta dadka Soomaalida** waa Islaam. Dadka aaminsan diinta Islaamku waa ilaa 99.8%, taasi oo wadanka ka dhigaysa mid aad looga taageersan yahay diinta Islaamka.

Dhinaca kale, waxaa jira tiro aad u yar oo Soomaali Masiixi ah, kuwaasi oo ku dhex baahsan wadanka oo dhan, waloow la aaminsan yahay in inta ugu badan ku nooshahay koonfur Soomaaliya.. Masiixinnimada runta ah: Markhaatiyaasha Yehowah oo keliya ayaa isku daya inay raacaan tusaalaha nebi Ciise iyo Masiixiyiintii hore.

# Diinta Dowliga

## Islam

Masaajidka Ururka Islaamka ee ku yaala Muqdisho waa kan ugu weyn xarun diimeed dhamaan Geeska Afrika.
Sida la isku raacay inta ugu badan dadka Soomaalidu waa Muslim, kuwaasi oo inta ugu badan raacsan yihiin Sunniga.

# Qoraalo Kale

* Markhaatiyaasha Yehowah ee Soomaaliya
* Soomaaliya
* Dadka Soomaalida
* Geeska Afrika

# Tixraac
# Waxbarashada Koonfurta Suudaan

**Waxbarashada Koonfurta Suudaan** waxaa loo qaabeeyey nidaamka waxbarasho ee Jamhuuriyadda Suudaan . Waxbarashada aasaasiga ah waxay ka kooban tahay siddeed sano, oo ay ku xigto afar sano oo waxbarasho sare ah, ka dibna afar sano oo waxbarasho jaamacadeed ah; nidaamka 8 + 4 + 4, oo jiray tan iyo 1990. Luqadda aasaasiga ah ee dhammaan heerarka waa Ingiriisiga, marka la barbar dhigo Jamhuuriyadda Suudaan, halkaas oo luqadda wax lagu barto ay tahay Carabi . Waxaa jira yaraanta ba'an ee macallimiinta Ingiriisiga iyo macallimiinta ku hadla Ingiriisiga ee ku jira qaybaha sayniska iyo farsamada.

## Taariikh

### Dagaalkii Sokeeye ee Koonfurta Suudaan ka hor

#### Xididdada Dagaalkii Sokeeye ee dhawaan dhacay

Dagaalkii Sokeeye ee Koonfurta Suudaan ee dhawaan dhacay 2013 kaas oo sababay kala qaybsanaanta gobolka Suudaan wuxuu dib ugu soo laabtay Dagaalkii Sokeeye ee Labaad ee Suudaan, kaas oo ahaa iskahorimaad qaran oo u dhexeeyay Muslimiinta ugu badan, maamulka hoggaanka waqooyi ee Carabta iyo Masiixiyiinta, Koonfur Afrika. Iyadoo adeegyada bulshada ee xaddidan ay burbureen, boqolaal barakacayaal ah, iyo xarumaha waxbarashada la xiray, saameynta waxbarashada ayaa si weyn u korodhay. Cawaaqib xumadani waxay ku sii fidaysaa hawlaha gargaarka, maadaama helitaanka shaqsiyaad leh heer waxbarasho iyo waxbarasho oo ku filan oo loo tababaro shaqaalaha gargaarka caafimaadka ay sii adkaanaysay waqti ka dib. Ka dib 5 sano, 1998, wadarta 900 oo dugsi ayaa ka soo ifbaxay meelaha miyiga ah ee ay leeyihiin Ciidanka Xoreynta Dadka Suudaan ee koonfurta Suudaan. Dugsiyadan waxaa fududeeyay bulshooyinka maxalliga ah waxaana hagayay baalasha gargaarka ee Ururka Gargaarka iyo Dhaqancelinta Suudaan (SRRA) iyo Ururka Gargaarka ee Koonfurta Suudaan (RASS).
# Nidaam labsarrayn

**labsarrayn** ama **Abtooyo** (ingiriis: patriarchy) waa nidaam talis-rageed oo ay raggu hayaan awoodda iyo xukunka ugu muhiimsan ee dhinacyada kala duwan ee bulshada, sida siyaasadda, qoyska, iyo dhaqaalaha. Nidaam abtooyo ah, raggu guud ahaan waxay leeyihiin xuquuq badan, fursado badan, iyo helitaanka kheyraadka marka loo eego dumarka. Dumarku, dhanka kale, waxaa badanaa laga filayaa inay qabtaan doorar hoos timaada ama daryeelka. Nidaamkan waxaa lagu xoojiyay sharciyo, caadooyin, iyo dhaqamo, taasoo ka qayb qaadata sinnaanta jinsiga.

Abtooyadu waxay si gaar ah uga muuqataa doorka ay ragga iyo dumarku ka qaataan bulshada. Raggu badanaa waa hogaamiyayaasha, bixiyeyaasha, ama ilaaliyeyaasha, halka dumarku laga filayo inay ku dhowdahay masuuliyadaha guriga iyo daryeelka. Tani waxay abuureysaa isbeddel awoodda, iyadoo raggu helaan fursado badan oo ku saabsan waxbarashada, xirfadaha, iyo siyaasadda, halka dumarku ay la kulmaan caqabado dhinacyadan ah. Sidoo kale, matalaadda dhaqanka iyo warbaahintu waxay badanaa xoojisaa qiimayaasha abtooyada iyagoo ragga u sawiraya inay yihiin kuwo xooggan oo hoggaamiya, halka dumarku lagu sawiro inay yihiin kuwo dhaqan ahaan ah ama dhibaato ka horyimaada.

In kasta oo nidaamyada abtooyadu ay ka jireen bulshooyin badan taariikh ahaan, dhaqdhaqaaqyada feminiska ayaa dadaal ugu jirta in lagu hortago oo la burburiyo nidaamyadan si loo dhiirrigeliyo sinnaanta jinsiga.

## Marjac
# Sadaam Xuseen

|  |
| --- |
| **Sadaam Xuseen**
File:Iraq, Saddam Hussein (222).jpg |
| Madaxwaynihii shanaad ee Ciraaq |
| Maqac | Sadaam Xuseen |
| Dhashay | 20 Abriil 1937 |
| Dhintay | 30 Deseembar 2006 |
| Diinta | Islaam, Sunni |

**Abuu Cuday Sadaam Xuseen Cabd al-Majid al-Tikriti** (Af Carabi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي ; Ṣaddām Ḥusayn ʿAbd al-Maǧīd al-Tikrītī; dhashay 28 Abril 1937 – dhintey 30 December 2006) waaxuu ahaa madaxweynihii Ciraaq, laga bilaado taariikhdu markey ahayd 16 Luuliyo 1979 ilaa 9 Abriil 2003. Sadaam Xuseen wuxuu noolaa, laga bilaabo 28 Abriil 1937 ilaa 30 Diseembar 2006, wuxuu jiray 69 sano. Abriil 28 1937 ayuu ku dhashay Al-Cawja, Ciraaq oo u dhow magaalada Tikrit oo u jirta 200km waqooyiga Baqdaad. Sanadkii 1956 ayuu ku biiray xisbiga Ba’ath. 1958 lix bilood ayuu xirnaa ka dib markii lagu eedeyay inuu waday dhaqdhaqaaq Dawladda looga soo horjeeday. 1958-waxaa uu ka qeyb qaatay afgambigii leysku dayey in xukunka looga tuuro Abdulkarim Qasim, wuxuuna ka dhaawacmay lugta kadibna waxaa uu ufakaday Syria ka dibna Masarayuu sii galay. Febraayo 25, 1960 ayaa dil lagu xukumay asaga oo dalka dibada kaga maqan. 1962 waxaa uu Masar ku dhameystay dugsiga sare.

Si kastaba ha ahaatee, sanadkii 1979 Sadam waxaa uu noqday madaxweynaha dalka Ciraaq.Ka dib markii uu xukunka kala wareegay madaxweyne Bakr taa oo ka dhalatay damacii Bakr ee ahaa in uu Syria la midoobo Sadamna taa waa uu ka soo horjeeday. Wuuxuna ku xukumay xabsi guri. Sebteembar 1980 Sadam waxaa uu ka baxay heshiiskii uu 75-kii la galay Iraan ee ku saabsanaa xuduudaha. Ciraaq ayada o kaalmo ka heleysa Ciidamada bada ee mareykanka ayey dib u qabsatay dhulkii Iraan kaga qabsatay intii dagaalka lagu guda jiray ee u dhaxeysay 1984-86. waxaa dhamaaday dagaalkii Iraan iyo Ciraaq. 1990-Ciraaq waxa ay qabsatay Kuwait. 1991-ayaa in ka badan 30-dawladood Ciraaq ka saareen dhulkii Kuwait.

## Tixraac