# Adolf Hitler

**Adolf Hitler** (20 Abriil 1889 – 30 Abriil 1945) wuxuu uu ahaa siyaasi. Jarmal ah oo Fiyena u dhashay ee dalka Awstriya iyo hogaamiyihii xisbigii Nazi laga soo bilaabo 1933 ilaa dhimashadiisii ​​1945. Dawladiisu waxay caan ku tahay inay sababto Dagaalkii Aduunka 2aad iyo Holokost.

Hitler aabihiis, Alois (wuxuu dhashay 1837), wuxuu ahaa sharci-darro. In muddo ah wuxuu u dhashay magaca hooyadii, Shikgrubler, laakiin 1876-kii wuxuu aasaasay sheegashada qoyskiisa magaca Hitler. Adolf waligiis magac kale ma isticmaalin.

# Nolosha hore

Ka dib markii aabihiis uu ka fariistay adeegga canshuuraha dawladda, Adolf Hitler wuxuu inta badan caruurnimadiisii ​​ku qaatay Linz, caasimadda Awstriya. Waxay ahaan jirtay magaaladii uu jeclaa intii uu noolaa oo dhan, wuxuuna muujiyay rabitaankiisa ah in lagu aaso halkaas. Alois Hitler waxa uu dhintay 1903-dii balse waxa uu ka tagay hawlgab iyo kayd ku filan si uu u taageero xaaskiisa iyo caruurtiisa. Inkasta oo Hitler uu aabbihii ka cabsaday oo uu necbahay, haddana waxa uu ahaa wiil u heellan hooyadii, taas oo u geeriyootay silic badan 1907-dii. Isaga oo haysta rikoodh isku dhafan oo arday ah, Hitler waligiis ma dhaafin waxbarashada sare. Kadib markii uu dugsiga ka baxay, wuxuu booqday Fiyena, ka dibna wuxuu ku laabtay Linz, halkaas oo uu ku riyooday inuu noqdo farshaxan. Later, wuxuu isticmaalay gunnada yar ee uu sii waday inuu sawiro si uu naftiisa ugu ilaaliyo Fiyena. Waxa uu damcay in uu barto fanka, kaas oo uu u lahaa kulliyado, laakiin laba jeer ayuu ku guul daraystay in uu galo Akademiyada Farshaxanka. Muddo sannado ah waxa uu ku noolaa nolol cidla ah oo go’doon ah, waxa uu ka heli jiray nolol aan fiicneyn oo uu ku rinjiyeeyo kaararka boostada iyo xayaysiisyada oo uu ka guurayo hool ay degmadu leedahay oo uu mid kale u guurayo. Hitler wuxuu horey u muujiyay sifooyin muujinaya noloshiisa dambe: kalinimada iyo qarsoodiga, qaabka bohemian ee jiritaanka maalinlaha ah, iyo nacaybka kosmobolitaanisme iyo dabeecadda caalamiga ah ee Fieyna.

1913kii Hitler waxa uu u guuray Munich. Waxaa loo baadhay adeegga millatariga Awstaria bishii Febraayo 1914-kii, waxa lagu sifeeyay mid aan taam ahayn sababtoo ah firfircooni jireed oo aan ku filnayn; laakiin markii uu Dagaalkii I aad   qarxay, waxa uu ka codsaday Bavarian King Louis III  in loo oggolaado in uu adeego, iyo maalin kaddib markii uu codsigaas gudbiyay, waxaa la ogeysiiyay in loo oggolaan doono in uu ku biiro Guutada Kaydka Bavaria ee 16aad. Muddo siddeed toddobaad ah oo tababar ah ka dib, Hitler waxa la geeyay Beljim Oktoobar 1914-kii, halkaas oo uu kaga qayb qaatay Dagaalkii Koowaad ee Ypres. Waxa uu soo shaqeeyay dagaalka oo dhan, waxa la dhaawacay Oktoobar 1916-kii, waxaana gaas lagu dilay laba sano ka dib meel u dhow Ypres. Waxa la dhigay cusbitaal markii ay colaaddu dhammaatay. Intii uu dagaalku socday, waxa uu si joogto ah ugu jiray jiidda hore ee orodyahanka xarunta; geesinimadiisa ficilka ah waxaa lagu abaalmariyay Birta, Fasalka Labaad, Diseembar 1914, iyo *Iron Cross, Class First* (qurxinta dhifka ah ee jirka), Ogosto 1918. Waxa uu ku salaamay dagaalka si xamaasad leh, si ay uga nafiso weyn niyad jabka iyo hadaf la'aanta nolosha rayidka ah. Wuxuu ka helay anshax  iyo saaxiibtinimo ku qanacsan waxaana la xaqiijiyay inuu aaminsan yahay wanaagga geesinimada leh ee dagaalka yoomis kaabuul
.

# Nolosha Hitler iyo caadooyinka

Dhammaadkii dagaalkii 1aad []. ee aduunka ka dib, Hitler waxa uu ku hadhay ciidanka waxaanu ku laabtay Muniik., halkaas oo uu kaga qayb galay aaskii milatari ee ra'iisal wasaare. Bavaria ee la dilay, Kurt Eisner, taas oo lid ku ah odhaahdiisii danbe.[51] Ka dib markii la ciribtiray Jamhuuriyadii Soofiyeeti ee Bavarian, Hitler waxa uu ka qayb galay koorsooyin "Fikirka Qaranka" ee ay soo qabanqaabiyeen Bavarian Reichswehr's Education and Propaganda ee Xarunta Taliska Afaraad ee ugu weyn ee hoos yimaada Captain Karl Mayr. Waxa uu eedayn dusha ka saaray dadka Yuhuuda ah ee ku kala firdhisan dunida dacaladeeda, shuuciyada, iyo siyaasiyiinta dhinacyada kala duwan, gaar ahaan Jamhuriyadda Viiyemar

Bishii Luuliyo 1919, Hitler waxaa loo xilsaaray adeegga sirdoonka ee Reichswehr si uu u saameeyo askarta kale oo uu u galo xisbi yar. Kani wuxuu ahaa Xisbiga Shaqaalaha Jarmalka (DAP). Intii lagu guda jiray sahaminta xisbiga, Hitler waxaa saameeyay nacaybka Yuhuudda, waddaniyiinta, ka-hortagga hantida, iyo fikradaha Marxist ee aasaasihii, Anton Drexler. Fikradaha Drexler waxay u ololeeyeen dawlad xoog leh oo firfircoon, fikrado ay dhiiri galiyeen fikradaha hantiwadaaga "aan Yuhuudi ahayn" iyo aaminsanaanta lagama maarmaanka u ah taageerada wadajirka ah ee dhammaan xubnaha bulshada. Drexler waxa aad ula dhacay xirfada odhaahda ee Hitler waxana uu ku casuumay in uu ku soo biiro xisbiga, isaga oo ka dhigay xubintiisii shan iyo kontonaad. Hitler waxa kale oo uu noqday xubintii toddobaad ee guddiga fulinta

Guddida Fulinta ee Xisbiga Shaqaalaha Qaranka ee Xisbiga Hantiwadaaga Jarmalku (NSDW) ayaa ugu dambayntii ka noqday mawqifkoodii oo ay qirteen in laga adkaaday. Waxaa cod loo qaaday xubnaha xisbiga in la aqbalo dalabaadka Hitler iyo in kale. Hitler waxa uu helay 543 cod halka hal kaliya uu ka soo horjeestay. Kulankii xigay ee xisbiga, oo la qabtay Luuliyo 29, 1921, Adolf Hitler waxaa loo soo bandhigay Führer ee NSDW; tani waxay ahayd markii ugu horeysay ee uu si fagaare ah u isticmaalo cinwaankan.

Khudbadihii Hitler ee naadiyada, halkaas oo uu ku weeraray Yuhuudda, dimuqraadiyiinta bulshada, liberaaliga, boqortooyooyinka falcelinta, hanti-wadaaga, iyo shuuciyada, waxay bilaabeen inay miro dhalaan oo ay soo jiidaan taageerayaal badan. Taageerayaashii hore ee Hitler waxaa ka mid ahaa Rudolf Hess, duuliyihii hore ee Luftwaffe Hermann Göring, iyo Taliyihii Ciidanka Ernst Röhm, oo markii dambe madax ka noqday ururkii Nazi-ga ee loo yaqaan SA (Storm Troopers), kuwaas oo ilaalin jiray shirarka, weerarna ku ah siyaasiyiinta ka soo horjeeda. Hitler waxa kale oo uu sameeyay kooxo madax banaan oo la mid ah, sida Jabhadda Shaqaalaha Jarmalka (DWF), oo fadhigeedu yahay Nuremberg. Julius Streicher waxa uu ahaa gudoomiyihii ururka oo markii dambe u shaqeeyay gölter, oo macnaheedu yahay madaxa laanta gobolka ee Xisbiga Shaqaalaha Jarmalka ee Hantiwadaaga Qaranka (NSD) ee Franconia. Intaa waxaa dheer, Hitler wuxuu soo jiitay dareenka danaha ganacsiga maxalliga ah wuxuuna helay aqbalaadda wareegyada ay ku jiraan shakhsiyaadka saamaynta ku leh bulshada Munich. Magaciisa waxa kale oo lala xidhiidhiyay kii taliyihii caanka ahaa ee wakhtiga dagaalka, General Erich Ludendorff

### Afgambigii Beer Haawl l'fashilmay

Sannadkii 1923, ciidamada Nazi waxay isku dayeen afgambi ka dhan ah dowladda, laakiin isku daygii wuu fashilmay wuxuuna sababay in la xiro Adolf Hitler, oo ahaa hoggaamiyihii xisbiga xilligaas.

Goobta Beer Putsiih waxay ahayd isku day afgambi oo fashilmay oo ay Hitler iyo Xisbiga Nazi ku doonayeen inay xukunka kula wareegaan Bavaria iyo Jarmalka. Isku dayga ayaa bilaabmay fiidkii Noofambar 8 wuxuuna socday ilaa duhurnimadii Noofambar 9, 1923. Adolf Hitler wuxuu go'aansaday inuu u adeegsado magaca Jeneraal Erich Ludendorff sidii afgambigii, kaasoo ku dhammaaday fashil weyn iyo xariggii hoggaamiyihii Xisbiga Nazi, Adolf Hitler.

Isku day lagu abaabulayo afgambi lagu qabsanayo awoodda Berlin
### Ryiikh-ka 3aad

Adolf Hitler Iyo Saaxiibkiisa Hermaan Gooriing

Ka dib markii uu xoojiyay awooddiisa siyaasadeed sannadkii 1933, Hitler wuxuu isku dayay inuu taageero dadweyne u helo siyaasadihiisa isagoo ku qanciyay inta badan dadka Jarmalka inuu ka badbaadin doono hoos u dhaca dhaqaale ee adduunka, Heshiiska Versailles, shuuciga, "Bolsheviks-ka Yuhuudda" (kuwaas oo si xun u saameeyay dhaqdhaqaaqa shuuciga ee u dhexeeyay labadii dagaal ee adduunka), iyo saameynta dadka laga tirada badan yahay ee kale ee "aan loo baahnayn". Naasiyiintu waxay tirtireen dhammaan mucaaradkii iyagoo adeegsanaya hab ay ugu yeereen "isku-dubaridka dhammaan nidaamyada" iyo is-dhexgalkooda hal nidaam.

### Dhisidda xulafooyin leh dhidibka

Adolf Hitler Iyo Hogaamiyihii Talyaanigi faashiistaha Benito Mussolini
Jarmalka ayaa ka soo baxay Dagaalkii Koowaad ee Adduunka isagoo guuldarro ceeb ah la kulmay, taasoo ku qasabtay inay saxiixdo Heshiiskii Versailles. Heshiiskan wuxuu Jarmalka ka qaaday mas'uuliyadda dagaalka wuxuuna ku qasbay inay magdhow siiso dadkii ay dhibaatadu soo gaartay, taasoo culays ku saartay dhaqaalaha Jarmalka iyo dadka dhibaato dhaqaale oo aad u weyn. Waxay sidoo kale kor u qaadday dareen ceeb iyo rabitaan ah in la soo celiyo sharaftii lumay ee qaranka.

Siyaasad ahaan, guuldarradu waxay horseeday burburkii Reich-kii Labaad iyo aasaaskii Jamhuuriyadda Weimar. Jamhuuriyadda Weimar waxay bilowday barnaamij dib-u-habayn qarsoodi ah, taasoo jebisay shuruudaha Heshiiska Versailles. Barnaamij-Kaan wuxuu ahaa mid xaddidan ilaa uu xukunka qabtay Adolf Hitler 1933. Waqtigaas, barnaamijka waxaa la siiyay mudnaanta koowaad, taasoo lagama maarmaan u ahayd xoojinta xiriirka dhaqaale ee lala leeyahay waddamada hodanka ku ah agabka ceeriin ee loo baahan yahay warshadaha militariga, sida Shiinaha.

Xilligii Nazi-ga ee ka horreeyay Dagaalkii Labaad ee Adduunka waxaa ka dhacay isbeddello badan oo ku yimid siyaasadda arrimaha dibadda ee Jarmalka, oo ay ku jiraan:

Hagaajinta xiriirka Boland inkastoo Heshiiskii Versailles uu dhul Jarmal ah u dhiibay Poland, kaas oo markii dambe Jarmalka ku daray bilowgii dagaalka.

Joojinta xiriirka Shiinaha iyo saxiixa Heshiiska Aksiis ee Jabaan.

Gelitaanka isbahaysi lala galay Talyaaniga inkastoo ay ka baxeen xerada Jarmalka ee Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, fal loo arkay khiyaano militari iyo qodob weyn oo ka mid ah guuldarradii Jarmalka.

### Dagaalka Aduunka ee 2aad

Bishii Febraayo 1938, Hitler ugu dambeyntii wuxuu xalliyay dhibaatadii qabsatay siyaasadda Jarmalka ee ku saabsan Bariga Fog: doorashada u dhaxaysa ilaalinta isbahaysiga aan rasmiga ahayn ee Sino-Jarmalka ee laga soo bilaabo 1911 ama gelitaanka isbahaysi cusub oo lala galo Jabaan. Waqtigaas, ciidanku waxay si weyn u taageereen Jarmalka inay sii wadaan isbahaysigooda Shiinaha. Wasiirka Arrimaha Dibadda Konstantin von Neurath iyo Wasiirka Dagaalka Werner von Blumberg, oo loogu magac daray "lobby-ga Shiinaha," waxay ahaayeen kuwo taageersan Shiinaha waxayna isku dayeen inay siyaasadda arrimaha dibadda ee Jarmalka ka jeediyaan ku lug lahaanshaha dagaal kasta oo Yurub ah. Si kastaba ha ahaatee, Hitler wuxuu shaqada ka eryay labada wasiir horraantii 1938. Isagoo raacaya talada Wasiirkiisii Arrimaha Dibadda ee dhawaan loo magacaabay, Joachim von Ribbentrop oo si xooggan u taageersan Jabbaan, Hitler wuxuu doortay inuu soo afjaro isbahaysiga uu la leeyahay Shiinaha isagoo u hiilinaya isbahaysi uu la leeyahay Jabbaan oo awood badan oo ilbax ah. Mid ka mid ah khudbadihiisii uu u jeediyay Reichstag, Hitler wuxuu ka hadlay aqoonsiga Jarmalka ee dawladda Manchukuo. Gobol ku yaal Manchuria waxaa qabsaday Japan, kaas oo markaa ku dhaqmay madax-bannaani magac u yaal ah. Jarmalka ayaa ka tanaasulay sheegashadiisii gumaystayaashii hore ee Baasifigga.[59] Hitler wuxuu amray in la joojiyo shixnadaha hubka ee loo dirayo Shiinaha, wuxuuna dib u soo celiyay dhammaan saraakiishii Jarmalka ee ka tirsanaa ciidamada Shiinaha. Si uu uga aarguto Jarmalka oo joojiyay taageeradii uu siin jiray Shiinaha dagaalkii ka dhanka ahaa Japan, Jeneraal Chiang Kai-shek wuxuu baabi'iyay heshiisyadii dhaqaale ee u dhexeeyay Shiinaha iyo Jarmalka. Natiijo ahaan, Jarmalka waxaa laga qaaday agabkii ceeriin, sida tungsten, oo Shiinuhu hore u bixiyay. Dhammaadka isbahaysiga Shiinaha iyo Jarmalka ayaa sii xumeeyay dhibaatooyinka dib-u-habaynta Jarmalka, iyadoo hadda lagu qasbay inay ka faa'iidaysato kaydka lacagta qalaad ee xaddidan si ay u iibsato agabyada ceeriin ee suuqa furan.

### Heshiiska Muniik 1938

Hitler oo midig jooga, Mussolini oo dhexda jooga, iyo Chamberlain oo bidixda fog jooga.
Shirkii hal maalin socday ee ka dhacay Muniik, oo ay ka soo qaybgaleen Hitler, Chamberlain, Daladier, iyo Mussolini, ayaa la saxiixay Heshiiskii Muniik, kaas oo daboolay dalabaadka Hitler isla markaana dhulalka ku yaal dhulka Ardayda loogu wareejiyay Jarmalka. Maadaama London iyo Baariis ay horey u ogolaadeen fikradda ah in dhulka lagu muransan yahay lagu wareejiyo Jarmalka bartamihii Sebteembar, shirku wuxuu ku qaatay hal maalin oo keliya isagoo ka hadlaya farsamooyinka sida loo fulin doono wareejinta. Shirku wuxuu sidoo kale ka hadlay tanaasulaadka yar yar ee Hitler sameyn doono: wareejinta waxay dhici doontaa toban maalmood gudahood bisha Oktoobar, iyadoo la siinayo amar caalami ah oo lagu kormeerayo geeddi-socodka, Jarmalkana wuxuu sugi doonaa ilaa laga gaaro heshiisyada Hungariya iyo Boland. Markii shirka la soo gabagabeeyay, Hitler wuxuu saxiixay Heshiis Saaxiibtinimo oo Jarmal iyo Ingiriis ah, kaas oo Chamberlain uu rajo weyn ka qabay, halka Hitler uusan tixgelin badan siinin. Inkasta oo Chamberlain uu ku qancay Shirka Munich; In kasta oo uu si been abuur ah u sheegay in shirku uu "dammaanad qaaday nabad waqtigaas," Hitler wuxuu si gudaha ah uga xanaaqay inuu "ka tanaasulo" dagaalkii uu rajeynayay inuu qaado 1938. Natiijo ahaan, Hitler wuxuu ku guuleystay ra'yi ururintii Ninka Sannadka ee joornaalka Time sannadkii 1938.

### Weerar lagu qaaday Boland

Marka laga eego aragtida Hitler—iyadoo la tixgelinayo habkiisa ka soo horjeeda Ingiriiska—waxay ahayd lagama maarmaan in Boland lagu daro Jarmalka iyadoo ah dawlad macaamiil ah ama xitaa dawlad dhexdhexaad ah oo ku jirta khilaafkan. Hitler wuxuu aaminsanaa in gaaritaanka arrintan ay tahay baahi istiraatiiji ah, maadaama ay sugi doonto dhinaca bari ee Ryiikh-ka, iyo baahi dhaqaale, maadaama ay ka fogaan doonto saameynta xun ee go'doominta Ingiriiska. Hamiga ugu weyn ee Jarmalka wuxuu ahaa inuu Boland u beddelo dawlad macaamiil ah, laakiin bishii Maarso 1939, markii Boland ay saddex jeer diiday dalabaadka Jarmalka, Hitler wuxuu go'aansaday inuu burburiyo Poland oo ah ujeeddada ugu weyn ee siyaasadda arrimaha dibadda Jarmalka sannadkii 1939. Abriil 3, 1939, Hitler wuxuu amray ciidamadiisa militariga inay bilaabaan diyaargarowga qorshaha loo yaqaan duullaanka Boland (Jarmal ahaan: Fall Weiss). Qorshahani wuxuu ku baaqay in duullaanka Jarmalka uu dhaco Agoosto 25, 1939. Bishii Agoosto 1939, Hitler wuxuu la hadlay taliyayaashiisa militariga qorshihiisa ugu weyn ee 1939, isagoo leh: "In la dhiso xiriir la aqbali karo oo u dhexeeya Jarmalka iyo Poland si loola dagaallamo Galbeedka." Si kastaba ha ahaatee, maadaama reer Boland aysan ogolaan inay la shaqeeyaan Jarmalka si ay u sameeyaan "xiriir la aqbali karo" (oo macnaheedu yahay inay aqbalaan Boland inay noqoto dowlad dayax-gacmeed Jarmal ah), Hitler wuxuu ku soo gabagabeeyay inaysan jirin wax beddel ah oo ka duwan baabi'inta Poland oo dhan. Taariikhyahan Gerhard Weinberg wuxuu sharraxay in taageerayaasha Hitler ay ku jireen qayb ka mid ah dadweynaha oo aaminsanaa burburka Boland (dareenka ka soo horjeeda Boolish ah aad buu ugu xoog badnaa ciidanka Jarmalka), laakiin waxay u janjeereen inay dagaal la galaan Boqortooyada Midowday iyo Faransiiska. Haddii tani ay ahayd qiimaha ay Jarmalku ku bixin lahaayeen burburinta Boland, markaas Hitler waxay u badan tahay inuu ku guuleystay inuu muujiyo rabitaanka dadkiisa qorshahan. Wadahadallo gaar ah oo uu la yeeshay kaaliyayaashiisa, Hitler wuxuu si joogto ah ugu tilmaamay Ingiriiska cadowga koowaad ee Jarmalka, mid ay tahay in laga adkaado. Aragtidiisa, baabi'inta Poland waxay ahayd horudhac lagama maarmaan ah si loo gaaro yoolkiisa ah inuu sugo garabka bari ee Jarmalka iyo ballaarinta Lebensraum (meesha lagu nool yahay). Isagoo aad uga xumaaday "ballanqaadka" Ingiriiska ee ah inuu ilaaliyo madaxbannaanida Boland, oo lagu dhawaaqay Maarso 31, 1939, Hitler wuxuu u sheegay kaaliyayaashiisa inuu "ka dhigi doono Ingiriiska koobka qadhaadhka ah ilaa ay ka baryaan naxariis." Khudbaddiisii uu ka jeediyay Wilhelmshaven, wuxuu ku celiyay dareenkan.

Heshiiskii Muniik wuxuu ku filnaa inuu burburiyo rajadii ugu dambeysay ee ka jirtay goobo ka mid ah Soofiyeedka ee "heshiis amni oo wadajir ah." Agoosto 23, 1939, Joseph Stalin wuxuu aqbalay dalabka Hitler ee heshiis aan gardarro ahayn (Heshiiskii Molotov-Ribbentrop), kaas oo qodobbadiisa qarsoon ay qeexayeen kala qaybinta Poland. Sababaha ka dambeeya doorashooyinka siyaasadda arrimaha dibadda ee Hitler sanadkii 1939 ayaa weli ah mawduuc taariikhi ah oo aad looga dooday. Aragti, oo uu qabo taariikhyahankii Marxist Timothy Mason, ayaa ah in dhibaatada ka jirta qaab-dhismeedka dhaqaalaha dalka ay Hitler ku qasabtay inuu "u baxsado dagaalka." Aragti kale, oo uu taageeray taariikhyahankii dhaqaalaha Richard Overy, ayaa ku doodaysa in ficillada Hitler ay si weyn u saameeyeen arrimo aan dhaqaale ahayn. Taariikhyahannada ka dooday arrintan, sida William Carr, Gerhard Weinberg, iyo Ian Kershaw, waxay aaminsan yihiin in mid ka mid ah sababaha aan dhaqaale ahayn ee horseeday in Hitler uu ku degdego dagaalka ay ahayd cabsidiisa xun ee dhimashadiisa soo socota; sidaas darteed, dareenka ah inuu waqti yar u haray si uu u xaqiijiyo himilooyinkiisa. Maalmihii ugu dambeeyay ee nabadda, Hitler wuxuu ka labalabeeyey go'aankiisa ah inuu la dagaallamo quwadaha reer Galbeedka haddii loo baahdo iyo qorshayaashiisa kala duwan ee uu Ingiriisku uga ilaalinayo dagaalka. Si kastaba ha ahaatee, Hitler waligiis kama laaban doono yoolkiisa ah inuu duullaan ku qaado Boland. Sababaha ku guuleystay in Hitler lagu qanciyo inuu dib u dhigo weerarkii qorshaysnaa ee Poland muddo gaaban laga bilaabo Agoosto 25 ilaa Sebtembar 1 waxay ahaayeen warka uu helay ee ku saabsan saxiixa isbahaysiga Anglo-Boolish Agoosto 25 si looga jawaabo heshiiska aan gardarrada ahayn ee Jarmalka iyo Ruushka (halkii uu xoojin lahaa xiriirka ka dhexeeya London iyo Warsaw sida Ribbentrop uu saadaaliyay), iyo sidoo kale warka uu ka helay Talyaaniga ee ah in Mussolini uusan u hoggaansami doonin heshiiska loo yaqaan Heshiiska Saaxiibtinimada iyo Isbahaysiga ee u dhexeeya Jarmalka iyo Talyaaniga (Ingiriis: Heshiiska Birta) (Jarmal: Stahlpakt) (Talyaani: Patto d'Acciaio). Hitler wuxuu doortay inuu maalmihiisii ugu dambeeyay ee nabadda ku qaato isagoo isku dayaya inuu dhexdhexaadiyo Ingiriiska isagoo adeegsanaya "dammaanad qaad ilaalin iyo gardarro la'aan" oo uu siiyay Boqortooyada Ingiriiska Agoosto 25, 1939, ama isagoo Ribbentrop u diray Henderson qorshe nabadeed oo daqiiqaddii ugu dambeysay ah oo ay ku jirto waqti aan macquul ahayn, taasoo u oggolaanaysa inuu Ingiriiska iyo Poland ku eedeeyo inay sabab u yihiin dagaalka. Sebtembar 1, 1939, Jarmalka wuxuu ku duulay galbeedka Boland. Ingiriiska iyo Faransiiska waxay ku dhawaaqeen dagaal ka dhan ah Jarmalka Sebtembar 3, laakiin ma aysan qaadin tallaabo degdeg ah si ay u dhaqan geliyaan. Hitler aad buu uga niyad jabay oo ula yaabay markii uu helay ku dhawaaqista dagaalka Ingiriiska Sebtembar 3, 1939. Wuxuu u jeestay Ribbentrop wuxuuna weydiiyay, "Maxaan sameyn doonnaa hadda?" Ribbentrop ma uusan dhihin marka laga reebo in safiirka Faransiiska, Robert koolonaade, uu maalinta dambe soo bandhigi karo ku dhawaaqista dagaalka Faransiiska ee Jarmalka. Wax yar ka dib, Sebtembar 17, ciidamada Ruushku waxay weerareen bariga Boland

### Buugga *Halgankayga*

Waa Buugtii ee Halgankayga (Af Jarmal ahaan: Mein Kampf)
Halgankayga (Af Jarmal: Mein Kampf) waa buug uu qoray Adolf Hitler. Waxa uu isku daraa qaybo ka mid ah taariikh nololeedka iyo sharraxaad faahfaahsan oo ku saabsan aragtiyaha Nazi-ga ee Hitler. Mugga koowaad waxaa la daabacay 1925-kii, kan labaadna 1926-kii. Waxaa tafatiray Bernhard Stempfel, kaasoo la dilay habeenkii Mindiyaha Dheer.

"Boland uma muuqan doonto sidii ay uga muuqatay Heshiiskii Versailles; tani waa hadalkii Nazi iyo Ruushka sidoo kale."

Hitler buugiisa "Halgankayga".

Hitler oo salaamaya "Naasiga" bartamihii 1939 ka dib markii uu qabsaday Boland
### Weerar lagu qaaday E'fransiiska

Weerarkii Jarmalka wuxuu bilaabmay Maajo 10, 1940, iyadoo baarashuut lagu soo dejiyay Holland iyo Beljim. Dejintan waxaa sameeyay Qaybta 7aad ee Cirka oo ay hoos yimaadaan Kurt Student iyo Qaybta 22aad ee Lugta oo ay hoos yimaadaan Sbooniik, oo ay taageerayaan Ciidanka Cirka ee 2aad ee hoos yimaada Albert Kesselring. In kasta oo ay si degdeg ah u weerareen Isbahaysiga, haddana Jarmalka ayaa gacanta sare helay, Maajo 14, Nederlandays-na way is dhiibeen.

Dhanka kale, kooxda Rundstedt waxay bilaabeen inay ka gudbaan Kaynta Ardennes una gudbaan Wabiga Meuse. Waxay si guul leh u dhammeeyeen hawlgalkooda, iyagoo si wax ku ool ah u kala saaray ciidamada Isbahaysiga. Faransiiska (oo uu hoggaaminayo Charles de Gaulle) waxay isku dayeen weerar rogaal celis ah Maajo 17 iyo 19, halka Ingiriisku ay bilaabeen weerar rogaal celis ah. Si kastaba ha ahaatee, Xulafada ayaa ku guuldareystay inay dib u ururiyaan ciidamadooda. Maajo 20, ciidamada Guderian waxay gaareen Noyelles oo ku taal xeebta, sidaas darteedna waxay dhammaystireen kala-soocidda ciidamada Isbahaysiga.

Ra'iisul Wasaaraha Faransiiska Bawl Riinowaad wuxuu isku dayay inuu badbaadiyo xaaladda sii xumaanaysa. 17-kii Maajo, wuxuu la xiriiray Taliye Maaksiimy Weygand (oo ku sugnaa Suuriya) wuxuuna u magacaabay Taliyaha Guud ee Ciidamada Isbahaysiga beddelkii Gamelin. Weygand wuxuu yimid Maajo 19, laakiin ma uusan haysan ul sixir ah oo uu xaaladda ku beddelo.

Qorshaha lagu weerarayo Faransiiska iyadoo la adeegsanayo "weerar hillaac ah"
Cadaadiska Jarmalka ee saaran ciidamada Isbahaysiga ee ku hareeraysan waqooyiga ayaa sii socday, 28-kii Maajo, reer Beljimka ayaa is dhiibay ka dib markii ay si xooggan isaga caabiyeen. Ra'iisul Wasaaraha Ingiriiska Viinstoon Shuurshiil, oo xilka la wareegay 10-kii Maajo, 1940, wuxuu aaminsanaa in xalka ugu fiican uu yahay in ciidamada la daadgureeyo si looga fogaado in la qabto, isagoo ujeedkiisu yahay in ugu badnaan 20,000 oo askari la soo saaro.

Si kastaba ha ahaatee, xulafadu waxay qabteen raad-raac ka yimid Ciidanka Kooxda A, oo uu hoggaaminayo Rundstedt, iyagoo amray in la joojiyo weerarka. Waxaa jira dood ku saabsan in Hitler ama Rundstedt ay ahaayeen isha amarkan, laakiin waxay Isbahaysiga siisay fursad dahabi ah oo ay ku badbaadin karaan ciidamadooda. Juun 4, waxay ku guuleysteen inay daadgureeyaan in ka badan 338,000 oo askari. Si kastaba ha ahaatee, Ciidanka Koowaad ee Faransiiska nasiib uma yeelan, maada'ama askartoodu ay ku xayiran yihiin Lille.

Daadgureynta Dunkirk sanadkii 1940
Viinstoon Shuurshiil ayuu yiri ka dib markii ay u baxsadeen Dunkirk  : Waligeen is dhiibi mayno !
### U baxso Dunkirk

Maalintii ugu horreysay, 7,669 oo askari oo ka tirsan Isbahaysiga ayaa la daadgureeyay, laakiin dhammaadkii maalintii siddeedaad, 338,226 ayaa la badbaadiyay iyadoo si degdeg ah loo soo abaabulay oo ka kooban in ka badan 800 oo markab. Askar badan ayaa awooday inay raacaan 39 diyaaradood oo wax burburiya Ciidanka Badda Boqortooyada, afar diyaaradood oo wax burburiya Ciidanka Badda Boqortooyada Kanada, ugu yaraan saddex diyaaradood oo wax burburiya Ciidanka Badda Faransiiska, iyo maraakiib ganacsi oo rayid ah oo kala duwan iyagoo maraya biyaha ka soo galaya dekedda. Kuwa kale waxay ku qasbanaadeen inay ka baxaan xeebaha oo ay saacado badan ku sugaan biyaha garbaha. Qaarkood waxaa maraakiibta waaweyn u wareejiyay waxa loogu yeero Dunkirk Littleships, oo ah diyaarad yar oo boqolaal maraakiib ganacsi ah, doonyo kalluumeysi, doonyo raaxo leh, doonyo, iyo doonyo badbaado ah oo laga soo diray Ingiriiska. IAF waxay lumisay 68,000 oo askari intii lagu jiray ololihii Faransiiska waxaana lagu qasbay inay ka tagaan ku dhawaad dhammaan taangiyadooda, gawaaridooda, iyo qalabkooda. Khudbaddiisii Juun 4, Shuurshiil wuxuu sidoo kale xasuusiyay dalka, isagoo leh, "Waa inaan aad uga taxaddarnaa inaan tayada guusha ku tilmaamno samatabbixintan. Dagaallada laguma guuleysto daadgureynta."

### Wadada loo maro Baaris

Hitler Iyo Munaaradda Effiel Sannadkii 1940-kii
Isagoo matalaya, wuxuu dagaal ku dhawaaqay Ingiriiska iyo Faransiiska Juun 10, haddana ciidankiisu ma aysan gaarin guulo muhiim ah.

14-kii Juun, Jarmalka waxay galeen Baariis. Iska caabinta Faransiiska ma sii socon intaas ka dib. Ra'iisul Wasaare Riinwaad ayaa iscasilay Juun 16, waxaana ku xigay Jeneraal caan ah Viilhbee Biitaan, oo ahaa geesigii Dagaalkii Dunida Kowaad. Dowladdiisu waxay heshiiska hubka la saxiixatay Juun 22 kaynta kompiegiine, isla meeshii Jarmalku ku saxiixay heshiiska hubka sannadkii 1918. Juun 24, waxay heshiis hub la saxiixdeen Talyaaniga, dagaalkuna wuu joogsaday waaberigii maalintii xigtay.

### Dagaalka Stalingrad

Duration: 1 hour, 14 minutes and 30 seconds.1:14:30Stalingrad ee sanadkii 1943
Weerarkii Stalingrad wuxuu bilaabmay xagaagii 1942. Jabhadda Jarmalka ee Luftwaffe waxay ka horreysay imaatinka ciidamada dhulka, iyagoo fulinaya duqeymo aan kala go 'lahayn oo cirka ah oo magaalada burburiyay. Si kastaba ha ahaatee, tani waxay dib ugu noqotay ciidanka Jarmalka, taasoo ku qasabtay inay ka tanaasulaan xeeladoodii "Blitzkrieg", oo si weyn ugu tiirsanayd taangiyada iyo weerarrada hillaaca, oo ay ku mashquulsanaayeen dagaallo magaalo, iyagoo guri-guri iyo waddo-waddo ku dagaallamaya.

Askari Jarmal ah oo Sigaar ku cabay Ee Magaalada Stalingrad
Gudaha magaalada, dagaal xooggan ayaa ka dhex qarxay Wehrmakht iyo Ciidanka Cas, iyadoo aan la tixgelin khasaaraha, ha ahaato mid militari ama mid rayid ah. Magaca "Stalingrad" wuxuu dagaalka siiyay muhiimad aad u weyn oo aan caadi ahayn labadaba Josebh Stalin, oo magaciisa loogu magac daray magaalada, iyo dhiggiisa Jarmalka, Adolf Hitler. Iyaga, guuldarradu waxay ahayd mid aan la malayn karin, iyadoon loo eegin kharashka. Inkasta oo Jarmalku ay ku guuleysteen inay qabsadaan ku dhawaad magaalada oo dhan ka dib markii ay iska caabiyeen Soviets, haddana way ku guuldareysteen inay jabiyaan safka difaaca ee ugu dambeeya ee Ciidanka Cas, oo ciidamadoodu ay ku sugnaayeen daanta galbeed ee Wabiga Volga.

Guud ahaan magaalada, dagaal xooggan ayaa ka dhex qarxay Wehrmakht iyo Ciidanka Cas, iyadoo aan loo eegin khasaaraha, ha ahaato mid militari ama mid rayid ah. Nofeembar 19, 1942, Soofiyeedku waxay bilaabeen olole milatari oo la yiraahdo Hawlgalka Uranus. Ciidanka Cas waxay laba weerar oo isku mar ah ku qaadeen ciidamada Roomaaniya oo ilaalinayay dhinacyada midig iyo bidix ee Ciidanka Lixaad ee Jarmalka, kuwaas oo ku xayirnaa gudaha magaalada. Ciidamadan waxaa ka badnaa dhiggooda Jarmalka waxayna si dhakhso ah u burbureen ka dib dagaallo xooggan oo ay la galeen Soofiyeedka, kuwaas oo, Noofambar 23, ku hareereeyay qiyaastii 250,000 oo askari oo ka tirsan Ciidanka Lixaad iyo Ciidanka 4aad ee banzer ee Ciidanka Afaraad ee magaalada gudaheeda. Jiilaalka, markii go'doominta la sii waday, iska caabbinta Jarmalka ayaa bilaabatay inay daciifto. Qabowga iyo gaajadu waxay waxyeello u geysteen askarta, gawaaridii iyo gaadiidkii gaashaamanna way burbureen sababo la xiriira shidaal yaraan iyo rasaas la'aan, halka weerarradii Soofiyeedku ay sii xoogeysteen, iyagoo ujeedadoodu tahay inay baabi'iyaan. Xaaladdu way ka sii dartay markii Hitler uu diiday inuu u oggolaado Ciidanka Lixaad inuu jebiyo go'doominta oo uu ka baxo Stalingrad. Wuxuu ku amray inay sii joogaan wax kasta oo kharash ah, isagoo dammaanad qaadaya sahayda sii socota iyada oo loo marayo duulista hawada, halka ciidamada kale ay bilaabeen weerar rogaal celis ah si ay u jebiyaan go'doominta oo ay dib isugu soo urursadaan. Si kastaba ha ahaatee, qorshahani wuu fashilmay. Weerarkii Jarmalka ee ka dhanka ahaa, Hawlgalkii Duufaanta Jiilaalka, ma uusan gaarin Stalingrad, hawlgalladii diyaaradahana ma aysan keenin sahay iyo rasaas ku filan. Hawlgalladani waxay ugu dambeyntii joojiyeen gebi ahaanba ka dib markii Ciidanka Cas ay qabsadeen garoonnada diyaaradaha ee ay adeegsanayeen ciidamada Jarmalka, gudaha iyo meel u dhow magaalada. Dhammaan arrimahan waxay horseedeen burbur dhammaystiran oo ku yimid Ciidankii Lixaad ee Jarmalka, oo taliyahoodii, Friiedriiykh Bawloos, lagu qasbay inuu is dhiibo Febraayo 2, 1943, iyo inta badan ciidamadiisa, inkastoo qaar ay sii wadeen dagaalka ilaa laga baabi'iyay.

Dagaalkii Stalingrad wuxuu keenay qiyaastii laba milyan oo dhimasho ah, taasoo ka dhigtay mid ka mid ah dagaalladii ugu dhiigga badnaa taariikhda dagaalka. Ciidanka Jarmalka waxay la kulmeen khasaaregii labaad ee ugu weynaa Dagaalkii Aduunka ee 2aad, kaasoo door weyn ka qaatay leexinta mowjadaha Dagaalkii 2aad ee Adduunka, maadaama Naasiyiintu aysan waligood dib u helin xooggoodii hore mana aysan gaarin wax guul istaraatiiji ah oo Bariga ah.

### guuldarro burburaysa

Saraakiil ka tirsan ciidamada Nazi-ga ayaa doonayay inay isku dayaan inay dilaan Hitler 25-kii Luulyo.
Juun 22, 1941, saddex milyan oo askari oo Jarmal ah ayaa weeraray Midowga Sofiyet, iyagoo jebiyay heshiiskii aan gardarrada ahayn ee uu Hitler la saxiixday Stalin laba sano ka hor. Sababaha ka dambeeyay duullaankii Hitler ee Midowgii Soofiyeeti ayaa weli ah mawduuc dood taariikhi ah oo aad u weyn laga qabo. Duullaankaas waxaa loogu magac daray Hawlgalka Barbarossa. Taariikhyahanno qaar, sida Andreas Hilgruber, waxay ku doodayaan in hawlgalkani uu ahaa kaliya "dhagax tallaabo" oo ku jira "Qorshaha Tallaabooyinka" ee Hitler (Af Jarmal: Stufenplan), oo ah qorshe loogu talagalay xukunka adduunka. Hilgruber wuxuu aaminsan yahay in Hitler uu qorshahan sameeyay 1920-meeyadii. Taariikhyahanno kale, sida John Lukas, waxay ku adkeysanayaan in Hitler uusan waligiis lahayn qorshe tallaabo tallaabo ah oo loogu talagalay xukunka adduunka iyo in duullaankii Midowgii Soofiyeeti uu ahaa "tallaabo ujeedo leh" oo uu qaaday Hitler ka dib markii BM ay diiday inay is dhiibto. Lukas wuxuu sheegay in sababta Hitler uu u sheegay duullaankii Midowgii Soofiyeeti ay ahayd in Viinstoon Shuurshiil uu rajadiisa ku dhejiyay Midowgii Soofiyeeti oo ku biiray dagaalka dhinaca Xulafada. Sidaa darteed Hitler wuxuu aaminsanaa in habka kaliya ee uu ku qasbi karo Ingiriiska inay is dhiibto ay tahay in la tirtiro rajadan. Tani, Lukas wuxuu ku dooday, inay ahayd ujeeddada dhabta ah ee ka dambaysa ficillada Hitler. Marka laga eego aragtida Lukas, duullaankii Midowgii Soofiyeeti wuxuu ahaa, dhab ahaantii, tallaabo uu Hitler ka qaaday Britain si uu ugu qasbo inay raadsato nabad iyadoo burburinaysa rajadii kaliya ee ay ka lahayd guusha; dhab ahaantii, ma ahayn mid ka dhan ah Midowgii Soofiyeeti. Klaus Hildebrand wuxuu aaminsan yahay in Stalin iyo Hitler labaduba ay si madax-bannaan u qorsheynayeen inay is weeraraan 1941. Hildebrand sidoo kale wuxuu aaminsan yahay in wararka ku faafay gu'gii 1941 ee ku saabsanaa dhismaha ciidamada Soofiyeeti ee xuduudda ay Hitler ku horseedday inuu qaato qorshaha "horay u socoshada" (Af Jarmal: flucht nach vorn) (macnaheedu waa in la wajaho khatarta iyadoo la weerarayo halkii laga noqon lahaa dib u gurasho). Koox kale oo taariikhyahanno ah, oo ay ku jiraan shakhsiyaad kala duwan sida Viktor Savorov, Joachim Hoffmann, Ernst Nolte, iyo David Irving, waxay aaminsan yihiin in sababta rasmiga ah ee ay Jarmalku u bixiyeen duullaankii Midowgii Soofiyeeti 1941 ay ahayd sababta dhabta ah ee ka dambaysay hawlgalka; taasi waa, waxay ahayd "dagaal ka hortag ah" oo Hitler uu dareemay inuu ku qasban yahay inuu galo si uu uga fogaado weerar Soofiyeeti ah oo ka hor istaagi lahaa inuu gaaro riyooyinkiisa. Weerarka waxaa la qorsheeyay Luulyo 1941. Aragtidan si weyn ayaa loo dhaleeceeyay oo loo cambaareeyay inay been tahay; taariikhyahankii Mareykanka ahaa Gerhard Weinberg wuxuu la mid dhigay taageerayaashii aragtida dagaalka kahor iyo kuwa rumaysta "sheekooyinka cirfiidnimada."

Intii ay duullaankooda socdeen, ciidamada Jarmalka waxay qabsadeen dhul ballaaran, oo ay ku jiraan dowladaha Baltiik, Belarus, iyo Yukrayn. Waxay sidoo kale hareereeyeen oo burburiyeen ciidamo badan oo Soofiyeeti ah, kuwaas oo Stalin uu amray inaysan dib u guran. Si kastaba ha ahaatee, horusocodka Jarmalka ayaa la joojiyay wax yar ka hor inta uusan gaarin Moskow Diseembar 1941 sababtoo ah jiilalkii adkaa ee Ruushka iyo iska caabintii xoogganayd ee Soofiyeeti. Duullaanku wuxuu ku guuldareystay inuu gaaro guushii degdegga ahayd ee uu Hitler qiyaasay. Diseembar 18, 1941, Heinrich Helmer, oo ahaa sarkaal ka tirsan Reichsführer-SS oo ka tirsan cutubyada sare ee Naasiga, ayaa xusuus-qorkiisa ku qoray su'aasha uu Hitler u jeediyay: "Maxaan ku sameyn doonnaa Yuhuudda Ruushka?" Jawaabta Hitler waxay ahayd: "als Partisanen auszurotten," ama "U baabi'i iyaga oo ah xubno ka mid ah ciidamada aan caadiga ahayn ee dhibaateeya ciidamada Jarmalka ee qabsaday weerarrada soo noqnoqda." Taariikhyahan-ka Israa'iil Yehuda Bauer ayaa ku doodaya in qoraalka xusuus-qorka Helmer uu yahay caddaynta ugu xooggan ee weli la helay si loo caddeeyo amarka cad ee Hitler ee ah inuu bilaabo Xasuuqii Holocaust.

Ku dhawaaqista dagaalka ee Hitler ee Mareykanka Diseembar 11, 1941, waxay timid afar maalmood ka dib weerarkii Japan ee Pearl Harbor ee Hawaii iyo lix maalmood ka dib markii ciidamada Jarmalka ee Nazi ay ku soo duuleen Moskow, iyagoo wajahaya isbahaysi ay ku jiraan boqortooyadii ugu weyn adduunka, Boqortooyada Ingiriiska; awoodda warshadaha iyo dhaqaalaha ugu weyn adduunka, Mareykanka; iyo ciidanka ugu weyn adduunka, Midowga Soofiyeeti.

Dhammaadkii 1942, ciidamada Jarmalka waxay la kulmeen guuldarro ba'an Dagaalkii Labaad ee El Alamein, taasoo si wax ku ool ah u soo afjartay isku daygii Hitler ee ahaa inuu qabsado Kanaalka Suez iyo Bariga Dhexe. Bishii Febraayo 1943, Dagaalkii ba'naa ee Stalingrad wuxuu keenay burburka Ciidanka 6aad ee Jarmalka. Tan waxaa ku xigay Dagaalkii weynaa ee Kursk. Go'aannada milatari ee Hitler ayaa noqday kuwo aan degganayn, xaaladda militariga iyo dhaqaalaha Jarmalka na way sii xumaatay. Caafimaadkiisuna sidoo kale wuu hoos u dhacay; gacantiisa bidix ayaa bilaabay inay gariirto. Ian Kershaw, oo qoray taariikh nololeedka Hitler, iyo kuwa kale waxay aaminsan yihiin in Hitler uu la ildarnaa cudurka Parkinson. Waraabowga ayaa sidoo kale looga shakisan yahay inuu ahaa sababta qaar ka mid ah calaamadaha ka soo muuqday Hitler, inkastoo caddaymaha la heli karo ee taageeraya caqiidadan ay daciif yihiin.

Duullaankii Isbahaysiga ee Sishiilya, Hawlgalkii Husky sanadkii 1943, wuxuu arkay Mussolini oo uu eryay Pietro Badoglio, kaasoo ku dhawaaqay inuu isu dhiibay Xulafada. Intii u dhaxaysay 1943 iyo 1944, ciidamada Soofiyeed-ku waxay si joogto ah dib ugu riixeen ciidamadii Hitler ee ku sugnaa Jiidda Bari. Juun 6, 1944, ciidamada Xulafada waxay ku degeen waqooyiga Faransiiska, mid ka mid ah hawlgalladii ugu weynaa ee badda ku dhaca taariikhda militariga, oo loo yaqaan Hawlgalkii Overlord, ayaa dhacay. Dadka dhabta ah ee ciidanka Jarmalka ayaa ogaa in guuldarradu ay lama huraan tahay, qaarna waxay qorsheeyeen inay Hitler ka qaadaan awoodda. Luuliyo 1944, kalawiis voon Stauffenberg wuxuu bam ku aasay xarunta taliska Hitler, oo loo yaqaan Wolfssiihanze, ee Rastenburg, laakiin Hitler si mucjiso ah ayuu uga badbaaday. Hitler wuxuu amray aargoosi naxariis darro ah oo in ka badan 4,900 oo qof lagu dilay, mararka qaarkoodna waxaa lagu dilay gaajo xabsi keli ah oo ay ku xigto neef qabatin gaabis ah. Dhaqdhaqaaqa iska caabinta ugu weyn waa la burburiyay, inkastoo kooxo yaryar oo kala firirsan ay sii wadeen inay isku dayaan.
Dhammaadkii 1944, Ciidanka Cas ayaa ku qasbay Jarmalka inay dib ugu laabtaan Yurubta Dhexe, ciidamada Isbahaysiga Galbeedna waxay ku sii socdeen Jarmalka. Hitler wuxuu ogaaday in Jarmalka uu ku guuldareystay dagaalka, laakiin wuu diiday inuu ogolaado dib u gurasho. Wuxuu rajeynayay inuu wadahadallo nabad gaar ah la galo Mareykanka iyo Ingiriiska, taasoo rajo ka dhalatay geeridii Franklin D. Roosevelt Abriil 12, 1945. Madax adaygnimadii Hitler iyo tixgelin la'aanta xaqiiqooyinka militariga ayaa u saamaxday in Xasuuqii uu sii socdo. Wuxuu sidoo kale amray in gebi ahaanba la burburiyo dhammaan kaabayaasha warshadaha Jarmalka ka hor inta uusan gacanta u gelin xulafada. Wuxuu ku dooday in guuldarradii Jarmalka ee ku guuleysiga dagaalka ay la macno tahay inay lumisay xuquuqdeedii ay ku noolaan lahayd. Sidaas darteed, Hitler wuxuu go'aansaday in qaranka oo dhan uu la halaago isaga. Wuxuu ku aaminay hirgelinta siyaasadda dhulka gubtay (burburinta wax kasta oo faa'iido u yeelan kara cadowga ka hor inta uusan ka bixin dhulka) Wasiirkiisii Hubka, Albert Speer, kaasoo ka dhego adaygay amarrada taliyaha guud.

### Dhimashadiisa

Bishii Abriil 1945, ciidamada Soofiyeed-ka waxay weerareen duleedka Berlin. Hitler wuxuu isku arkay xaalad ay dadkii daba socday ku qasbeen inuu u cararo buuraha Bavarian si uu ula kulmo goobtii ugu dambeysay ee xoogga qaranka halkaas oo haraadiga ciidamadiisu ay magan galeen. Laakiin Hitler wuxuu go'aansaday inuu ku noolaado ama ku dhinto caasimadda dalkiisa.

Abriil 20, Hitler wuxuu u dabaaldegay dhalashadiisii konton iyo lixaad ee Führerbunker, oo ku taal hoostiisa Ryiikh Shaansiilor. Taliyaha ciidanka la hareereeyay ee Briiselo, Jeneraal Hermann Niiyehoff, ayaa shukulaato u qaybiyay ciidamada la xannibay si loogu dabaaldego dhalashada Führer.

Abriil 30, 1945, ka dib dagaal xooggan oo ka dhacay Baarliin, iyadoo ciidamada Soofiyeedka ay ku jireen hal baloog ama laba baloog oo u dhow Ryiikh Shaansiilor-ka, Hitler wuxuu isdilay isagoo afka isku toogtay isagoo wata kaabsal cyanide ah. Meydkiisa, oo ay weheliso kii Eiifa Braawn - oo uu guursaday maalintii ka horreysay - ayaa la dhigay god bambo ah. Otto Juunish iyo qaar ka mid ah kaaliyayaashiisa Führerbunker ayaa shidaal ku shubay meydadka oo dab qabadsiiyay iyadoo Ciidanka Cas ay sii wadeen horumarkooda, iyagoo duqeeyay magaalada.

May 2, Baarliin ayaa is dhiibtay. Sannadihii ka dambeeyay dagaalka, waxaa soo baxay warar is khilaafsan oo ku saabsan masiirka haraadiga Hitler. Ka dib burburkii Midowgii Soofiyeedka, macluumaad ayaa ka soo baxay kaydka Soofiyeedka oo tilmaamaya in haraadiga Hitler, Eiifa Braawn, Josebh Goobbiiels, xaaskiisa Magda Goobbiiels, lix carruur ah oo Goobbeiils ah, Jeneraal Hans Krebs, iyo eeyaha Hitler si qarsoodi ah loogu aasay xabaalo u dhow Rathenow ee Brandenburg. Sannadkii 1970-kii, Soofiyeedku waxay soo saareen haraagii, gubeen, dambaskana ku daadiyeen Webiga Elbe. Sida laga soo xigtay Hay'adda Amniga Federaalka ee Ruushka (FSB), qayb ka mid ah madaxa aadanaha, oo lagu keydiyay kaydka FSB oo lagu soo bandhigay bandhig sannadkii 2000, ayaa la rumeysan yahay inay tahay haraagii Hitler. Sii kasta ba ha ahaa tee, taariikhyahanno iyo cilmi-baarayaal badan ayaa su'aal ka keenay in jabkan uu runtii yahay Hitler.

Cinwaanada ugu waaweyn ayaa ahaa tiri: Hitler wuu dhintay
### Dhaxal-kii Hitler

Hitler, Xisbiga Naasiga, iyo saameynta Naasiga ee adduunka waxaa loo arkaa kuwo aad u anshax xun. Taariikhyahannada, faylasuufyada, iyo siyaasiyiintu waxay Naasiga ku tilmaamaan "shar" marka loo eego dhinacyada cilmaaniga ah iyo kuwa diinta labadaba. Sawirka taariikhiga ah iyo dhaqanka ee Hitler si xooggan ayaa looga cambaareeyay Galbeedka. Soo bandhigidda swastika iyo calaamadaha kale ee Naasiga waa mamnuuc Jarmalka iyo Awstriya. Diidmada Xasuuqa Yuhuudda sidoo kale waa sharci darro labada waddanba.

# Tixraac

* Adolf Hitler, *Britannica*.
* Alan Bullock (1991). *Hitler and Stalin: Parallel Lives*. HarperCollins. ISBN 978-0-679-72994-5.
* Alan Bullock (1991). *Hitler: A Study in Tyranny*. ISBN 978-0-06-092020-3.
* Michael FitzGerald (2006). *Adolf Hitler: A Portrait*. Spellmount. ISBN 978-1-86227-322-1.
* Joachim Fest (2002). *Hitler*. Harvest Books. ISBN 978-0-15-602754-0.
* Ian Kershaw (1999). *Hitler 1889-1936: Hubris*. W W Norton. ISBN 978-0-393-32035-0.
* Lothar Machtan (2001). *The Hidden Hitler*. Basic Books. ISBN 978-0-465-04308-8.