# Kanada

**Kanada** waa waddan ku yaal Waqooyiga Ameerika . Tobankeeda gobol iyo saddex dhuleed waxay ka fidsan yihiin Badweynta Atlaantik ilaa Badweynta Baasifigga iyo woqooyiga ilaa Badweynta Arctic, taasoo ka dhigaysa waddanka labaad ee ugu weyn guud ahaan bedka , oo leh xeebta ugu dheer waddan kasta. Xuduudda ay la leedahay Maraykanka waa xuduudda dhulka ugu dheer ee caalamiga ah. Dalka waxa lagu gartaa tiro balaadhan oo ah gobolada saadaasha hawada iyo juqraafiga labadaba . Iyada oo ay ku nool yihiin dad ka badan 41 milyan, waxay leedahay cufnaan dadweyne oo aad u kala duwan, iyada oo inteeda badan ay deggan yihiin magaalooyinkeeda iyo degaannada waaweyn ee ay dadku ku yar yihiin. Caasimada Kanada waa Ottawa sadexdeeda magaalo ee ugu waaweyn waa Toronto , Montreal , iyo Vancouver .

| Canada |
| --- |
|
Calanka

Astaanta Kanada

 |
| **Hal-ku-dheg:A mari usque ad mare* (Latin) "Bad ilaa badda" |
| **Heesta qaranka:** "O Canada"**Heesta boqortooyada:** "Ilaahow Boqorka Badbaadi"  |
|  |
| Caasimadda | Ottawa ﻿ / ﻿ |
| Magaalada ugu weyn | Toronto |
| Luuqadaha rasmiga ah | * ingiriis
* Faransiis
 |
| Qaybaha qowmiyadaha (2016) |
Liiska qowmiyadaha
* 72.9% Yurub
* 17.7% Aasiyaan
* 4.9% Asal ahaan deggan
* 3.1% Afrikaan
* 1.3% Laatiin Ameerika
* 0.2% Oceanian
 |
| Diinta (2011) |
List of religions
* 67.2% Christianity
* 23.9% No religion
* 3.2% Islam
* 1.5% Hinduism
* 1.4% Sikhism
* 1.1% Buddhism
* 1.0% Judaism
* 0.6% Other
 |
|  Dadka | Kanadiyaan |
| Dawladda | Federaal baarlamaanka boqortooyo dastuuri ah |
|  |
| • Boqortooyo  | Charles III |
| • Gudoomiyaha Guud | Mary Simon |
| • Ra'iisul Wasaare  | Mark Carney |
|  |
| Sharci-dejinta | Baarlamaanka |
| • Aqalka sare | Senatka |
| • Aqalka hoose | Golaha Hoose ee Baarlamaanka  |
| Madaxbanaanida Ka ah Boqortooyada Ingiriiska |
|  |
| • Isbahaysi  | July 1, 1867 |
| • Xeerka Westminster  | December 11, 1931 |
| • Waddaninimada  | April 17, 1982 |
|  |
| Bedka |
| • Guud ahaan aagga | 9,984,670 km2 (3,855,100 sq mi) (2aad) |
| • Biyo (%) | 11.76 (as of 2015) |
| • Wadarta bedka dhulka | 9,093,507 km2 (3,511,023 sq mi) |
| Dadka |
| • Qiyaastii Q1 2025 |  41,528,680  (37aad) |
| • Tiro-koobkii 2021 | 36,991,981 |
| • Cufnaanta | 3.92/km2 (10.2/sq mi) (185aad) |
| Wax soo saar (PPP) | Qiyaastii 2025  |
| • Wadarta |  $2.730 trillion (15aad) |
| • Qofkiiba |  $65,707 (20aad) |
| Wax soo saar (magac ahaan) | Qiyaastii 2025  |
| • Wadarta |  $2.225trillion}} (9aad) |
| • Qofkiiba |  $53,558 (18aad) |
| Qaybsiga (2024) |  30.3 sinnaan la'aan dhexdhexaad ah |
| Kobaca (2023) |  0.939 aad u sarreeya (16aad) |
| Lacagta | Canadian dollar ($) (CAD) |
| Saacadda | UTC−3.5 to −8 |
| • Xagaaga (DST) | UTC−2.5 to −7 |
| Qaabka taariikhda | yyyy-mm-dd (AD) |
| Koodhka wicitaanka | +1 |
| Koodhka ISO 3166 | CA |
| Furaha Internetka | .ca |

Dadka asaliga ah waxay si joogto ah u degganaayeen waxa hadda loo yaqaan Kanada kumanaan sano. Laga soo bilaabo qarnigii 16aad, socdaalada Ingiriiska iyo Faransiiska ayaa sahamiyey oo markii dambe degay xeebta Atlantic. Natiijo ka dhalatay iskahorimaadyo hubaysan oo kala duwan , Faransiisku waxay ku dhawaad ​​​​dhammaan gumeysigiisii ​​Waqooyiga Ameerika ku wareejiyeen 1763. 1867, oo ay la midoobeen saddex gobol oo Woqooyiga Ameerika ah oo British ah iyada oo loo marayo Isbahaysi , Kanada waxaa loo sameeyay maamul federaal ah oo ka kooban afar gobol. Tani waxay bilawday kordhinta gobolada iyo dhulalka taasoo keentay barakaca dadka asaliga ah , iyo geedi socodka kordhinta madaxbanaanida Boqortooyada Midowday. Qaranimadan korodhay waxa iftiimiyay qaanuunka Westminster, 1931 , waxaanay ku dhammaatay sharciga Kanada 1982 , kaas oo gooyay ku tiirsanaanta sharciga ah ee Baarlamaanka Boqortooyada Ingiriiska Kanada waa dimuqraadiyad baarlamaani ah iyo boqortooyo dastuuri ah oo ku jirta dhaqanka Westminster . Madaxa xukuumadda ee dalka waa ra'iisul wasaaraha , kaas oo xilka u haya awood u leh inuu amar ku siiyo kalsoonida aqalka baarlamaanka ee la soo doortay , waxaana magacaabaya guddoomiyaha guud , oo matalaya boqorka Kanada , madaxa xafladaha . Wadanku waa dhul Barwaaqo-sooranka ah wuxuuna si rasmi ah ugu hadlaa laba luuqadood (Ingiriisi iyo Faransiis) oo ku yaal xukunka federaalka. Waxa ay aad ugu sareysaa marka la eego cabbirada caalamiga ah ee hufnaanta dowladda, tayada nolosha, tartanka dhaqaalaha, hal-abuurka, waxbarashada iyo xuquuqul insaanka. Waa mid ka mid ah qowmiyadaha adduunka ugu kala duwan iyo dhaqamada kala duwan , wax soo saarka socdaalka ballaaran . Xidhiidhka dheer ee kakan ee Kanada ay la leedahay Maraykanka ayaa saamayn wayn ku yeeshay taariikhdeeda , dhaqaalaheeda iyo dhaqankeeda .
Waddan horumaray , Kanada waxa ay leedahay dakhli magac u yaal ah oo qofkiiba adduunka oo dhan iyo dhaqaalaheeda horumarsan waxa uu ka mid yahay kuwa ugu weyn adduunka marka loo eego GDP-ga magac ahaan , iyada oo inta badan ku tiirsan kheyraadkeeda dabiiciga ah ee badan iyo shabakadaha ganacsiga caalamiga ah ee horumarsan . Waxaa loo aqoonsaday in ay tahay quwad dhexe , taageerada kanada ee dhinacyada badan leh iyo caalimiga waxay xiriir dhow la leedahay siyaasaddeeda dibadda ee nabad ilaalinta iyo gargaarka wadamada soo koraya . Kanada waxay kor u qaaddaa qiyamka ay wadaagto gudaha iyada oo ka qaybqaadanaysa ururo iyo golayaal caalami ah oo badan .

## Asalka erayga

Iyadoo aragtiyo kala duwan lagu dhajiyay asalka asalka ah ee Kanada , magaca hadda waa la aqbalay inuu ka yimid ereyga St. Lawrence Iroquoian kanata , oo macneheedu yahay "tuulo" ama "dejin". Sannadkii 1535, dadka asaliga ah ee ku nool gobolka Quebec ee maanta waxay adeegsadeen ereyga si ay ugu toosiyaan sahamiyaha Faransiiska Jacques Cartier tuulada Stadacona . Cartier ayaa markii dambe isticmaalay ereyga Kanada si uu u tixraaco oo keliya tuuladaas gaarka ah, laakiin dhammaan aagga oo dhan oo hoos yimaada Donnacona (madaxda Stadacona); 1545kii, buugaagta Yurub iyo khariidadaha waxay bilaabeen inay tixraacaan gobolkan yar ee ku teedsan wabiga Saint Lawrence sida Kanada .
Laga soo bilaabo qarnigii 16aad ilaa horraantii qarnigii 18aad, Kanada waxay tixraacday qayb ka mid ah Faransiiska Cusub ee ku yaal hareeraha wabiga Saint Lawrence. Ka dib qabsashadii Ingiriiska ee New France , goobtan waxaa loo yaqaanay Gobolka Quebec ee Ingiriiska 1763 ilaa 1791 . Labadan gumeysi waxaa si wada jir ah loogu yeeri jiray Kanada ilaa midawgoodii sida Gobolka Kanada ee 1841.
1867-kii markii uu isbaheysiga la sameeyay , Canada waxaa loo qaatay in uu noqdo magaca sharciga ah ee dalka cusub ee shirkii London waxaana ereyga xukun loo dhiibay magaca dalka. Ilaa 1950-meeyadii, ereyga Dominion of Canada mar dambe ma isticmaalin Boqortooyada Midowday, taas oo u tixgelisay Kanada "roonaanta Barwaaqo-sooranka".
Sharciga Kanada ee 1982 , kaas oo si buuxda u hoos keenay dastuurka Kanada , oo loo gudbiyay Kanada oo keliya . Kadib sanadkaas, magaca fasaxa qaranka waxaa laga bedelay Maalinta Dominion ilaa Maalinta Kanada .

## Taariikhda

### Dadka asaliga ah

Dadkii ugu horreeyay ee deggan Waqooyiga Ameerika waxaa guud ahaan la qiyaasayaa inay ka soo haajireen Siberiya iyagoo sii maray buundada dhulka Bering waxayna yimaadeen ugu yaraan 14,000 oo sano ka hor. Goobaha qadiimiga ah ee Paleo-Indian ee Old Crow Flats iyo Caves Bluefish waa laba ka mid ah goobaha ugu da'da weyn ee deegaanka aadanaha ee Kanada. Tilmaamaha bulshooyinka asaliga ah waxaa ka mid ah degsiimooyin joogto ah, beero, kala sareyn bulsho oo adag, iyo shabakadaha ganacsiga. Qaar ka mid ah dhaqamadan ayaa burburay markii sahamiyayaashii reer Yurub ay yimaadeen dabayaaqadii 15aad iyo horraantii qarniyadii 16aad waxaana lagu ogaaday kaliya baaritaannada qadiimiga ah. Dadka asaliga ah ee ku nool Kanada maanta waxaa ka mid ah Qaramada Koowaad , Inuit , iyo Métis ugu dambeyntii asal ahaan isku dhafan kuwaas oo asal ahaan ka soo jeeda bartamihii qarnigii 17aad markii Qaramada ugu horeysay ay guursadeen dadka reer Yurub iyo faracooda ka dib waxay horumariyeen aqoonsigooda.

Dadka asaliga ah ee wakhtiga degsiimooyinka Yurub ee ugu horreeya waxaa lagu qiyaasaa in ay ahaayeen inta u dhaxaysa 200,000 iyo laba milyan, iyada oo tiro dhan 500,000 ay aqbaleen Guddiga Boqortooyada Kanada ee Dadka Asaliga ah . Natiijada gumeysiga Yurub, dadka asaliga ah ayaa hoos u dhacay afartan ilaa siddeetan boqolkiiba. Hoos u dhaca waxaa loo aaneynayaa dhowr sababood, oo ay ku jiraan wareejinta cudurrada Yurub , kuwaas oo aan lahayn difaac dabiici ah, khilaafyada ganacsiga dhogorta, khilaafyada maamulka gumeysiga iyo degayaasha, iyo lumitaanka dhulalka asaliga ah ee degayaasha iyo burburkii xigay ee dhowr waddan oo isku-filaansho ah.
In kasta oo aanay khilaaf la'aan ahayn, is-dhexgalka hore ee reer Kanada ee reer Yurub ee ay la lahaayeen Qaramada Koowaad iyo dadka Inuit waxay ahaayeen kuwo nabad ah. Qowmiyadda koowaad iyo dadka Métis waxay qayb muhiim ah ka ciyaareen horumarinta gumeysiga Yurub ee Kanada , gaar ahaan doorkooda ku aaddan caawinta coureurs des bois iyo socdaalayaasha Yurub ee sahaminta qaaradda intii lagu jiray ganacsiga dhogorta ee Waqooyiga Ameerika . Is dhexgalkan hore ee reer Yurub ee ay la yeesheen Qaramada Midoobay waxa ay ka bedeli doonaan saaxiibtinimada iyo heshiisyada nabadeed oo ay ku qabsanayaan dhulalka asaliga ah iyada oo loo marayo heshiisyo . Laga soo bilaabo dabayaaqadii qarnigii 18aad, Kanadiyaanka Yurub waxay ku qasbeen dadka asaliga ah inay ku milmaan bulshada galbeedka Kanadiyaanka. Gumaysiga deggeneyaasha waxa uu gaadhay heerkii ugu sarreeyey dabayaaqadii 19aad iyo horraantii qarniyadii 20aad. Muddo dib- u - habayn ah ayaa ka bilaabmay samaynta guddi dib - u - heshiisiineed oo ay samaysay dawladda Kanada 2008

### Gumeysiga Yurub

Waxaa la fashiliyay in qofkii ugu horreeyay ee Yurub ee la hormuudka ahaa si uu u sahamiyo xeebta bari ee Kanada uu ahaa sahmiyaha Norse Leif Erikson . Qiyaastii 1000 AD, Norse waxay dhistay xero yar oo aad gaaban ah taas oo si teel-teel ah u degganayd laga yaabee 20 sano L'Anse aux Meadows oo ku taal cidhifka woqooyi ee Newfoundland . Ma jiran sahan kale oo reer Yurub ah oo dhacay ilaa 1497, markii badmareen John Cabot uu ku saxsanaa oo uu ku andacooday xeebta Atlantic ee Kanada magaca Henry VII ee England . 1534, sahamiye Faransiis Jacques Cartier ayaa sahamiyay Gacanka Saint Lawrence, halkaas oo, Luulyo 24, uu ku beeray iskutallaab 10-mitir (33 ft) ah oo xambaarsan ereyada, "Noolow Boqorka Faransiiska", markii la wareegey dhulkii New France ee magaca Boqor Francis I. Horraantii waxa ay 16-kii aasaaska u ahayd ka qaybqaadashada Safarka Yurub. kalluumeysiga xilliyeedka iyo kalluumeysiga ee Atlantic. Guud ahaan, degsiimooyinka hore ee da'da gaaban waxay u dhaleen, umuliimo, sababtuna tahay isku darka cimilada adag, dhibaatooyinka hababka suuqyada iyo tartanka ee Scandinavia.
Sanadkii 1583, Sir Humphrey Gilbert ,oo ay leedahay awood ee Queen Elizabeth I , ayaa lagu dhisay St John's, Newfoundland , oo ah xero xilliyeedkii ugu horreeyay ee Waqooyiga Ameerika . calaamad 1600, Faransiisku waxay aasaaseen goob ganacsi xilliyeedkoodii ugu horreeyay ee Tadoussac oo weheliya Saint Lawrence. Sahamiyaha Faransiiska Samuel de Champlain wuxuu ahaa 1603 markii la aasaasay degsiimooyinkii Yurub ee sii jiray sanadka oo dhan ee Port Royal (1605) iyo Quebec City (1608). Ka mid ah gumaystayaashii New France, Canadiens waxay si ay u dejiyeen dooxada Saint Lawrence River, Acadians waxay dejiyeen badda maanta ,halka ganacsatada dhogorta iyo adeegayaasha Katooliga ay sahamiyeen harooyinka waaweyn , Hudson Bay , iyo biyaha Mississippi ilaa Louisiana . Dagaalkii Beaver wuxuu shaqada bartamihii tilmaame 17aad ee xakameynta ganacsiyada ee Waqooyiga Ameerika.
Ingriisku waxa uu sameeyay degsiimooyin dheeri ah Newfoundland 1610 oo ay la degsiimooyinka Saddex iyo toban Gumeysi ee koonfurta. Afar dagaal oo xiriir ah ayaa ka socday Waqooyiga Ameerika ee gumeysiga intii u awooday 1689 iyo 1763; dagaalladii dambe ee xilligaa waxay ka koobnaayeen masraxa Waqooyiga Ameerika ee dagaalkii maanta. Mainland Nova Scotia waxay hoos u dhaceen xukunkii Ingiriiska ee 1713 Treaty of Utrecht iyo Canada iyo badi New France waxay hoos u dhigeen xukunkii Ingiriiska 1763 ka dib Dagaalkii Todobada Sano.

### Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska

Dhimashada Benjamin West ee General Wolfe (1771) ayaa riwaayad ka dhigaysa dhimashadii James Wolfe intii lagu jiray Battle of the Plains of Abraham ee Quebec City
Ku dhawaaqida Boqortooyada ee 1763 ayaa dhidibada u taagtay xuquuqaha axdi qarameedka koowaad, waxa ay abuurtay Gobolka Quebec oo ka baxsan Faransiiska Cusub, waxa ayna ku dartay Jasiiradda Cape Breton ee Nova Scotia. Jasiiradda St John's (hadda Prince Edward Island ) waxay noqotay gumeysi gaar ah 1769. Si loo baajiyo colaadda Quebec , Baarlamaanka Ingiriiska wuxuu ansixiyay Xeerka Quebec 1774, dhul ballaarinta Quebec ilaa harooyinka waaweyn iyo dooxada Ohio . Waxaa ka sii muhiimsan, Xeerka Quebec wuxuu siiyay madax-bannaanida gaarka ah ee Quebec iyo xuquuqda is-maamulka waqti markii Saddex iyo tobankii Gumeysi ay sii kordhayaan kacdoonka ka dhanka ah xukunka Ingiriiska. Waxay dib u dhistay luqadda Faransiiska, caqiidada Catholic, iyo sharciga madaniga ah ee Faransiiska halkaas, iyada oo ka hortagaysa kobaca dhaqdhaqaaqa madaxbannaanida ee ka soo horjeeda saddex iyo toban Gumeysi. Ku dhawaaqida iyo Xeerka Quebec waxay ka cadhaysiiyeen dad badan oo degganaa Saddex iyo toban Gumeysi, taas oo sii kicisay dareenka British-ka ah sannadihii ka horreeyay Kacaanka Mareykanka .
Ka dib markii uu guulaystay dagaalkii Maraykanka ee madax-bannaanida, 1783-kii heshiiskii Paris waxa uu aqoonsaday madax-bannaanida Maraykanka cusub ee la sameeyay , wuxuuna dejiyay shuruudaha nabadda, isaga oo u gooyay dhulalkii Waqooyiga Ameerika ee koonfurta koonfurta harooyinka waaweyn iyo bariga wabiga Mississippi ee dalka cusub. Dagaalkii madax-bannaanida Maraykanku wuxuu sidoo kale sababay guuritaan ballaaran oo Loyalists ah ,degeyaashii la dagaalamay madax-bannaanida Maraykanka. Qaar badan ayaa u guuray Kanada, gaar ahaan Atlantic Canada, halkaas oo imaatinkoodu wax ka beddelay qaybinta tirada dadka ee dhulalka jira. New Brunswick ayaa markeeda kala qaybsantay Nova Scotia iyada oo qayb ka ah dib-u-habaynta degsiimooyinka daacadda ah ee Baddaha, taas oo horseeday in lagu daro Saint John, New Brunswick , oo ah magaaladii ugu horreysay ee Kanada. Si loo habeeyo qulqulka Ingiriisida daacadnimada ku hadla ee Bartamaha Kanada, Sharciga Dastuuriga ah ee 1791 wuxuu u qaybiyay gobolka Kanada ee ku hadla Faransiiska hoose ee Kanada (kadib Quebec ) iyo Ingiriisiga Sare ee Kanada (ka dib Ontario ), oo siinaya mid kasta oo ka mid ah golaha sharci-dejinta ee la doortay.

Dagaalkii 1812 ee geesinimada Laura Secord ayaa uga digay taliyihii Ingiriiska James FitzGibbon weerar soo socda oo Mareykan ah oo ku wajahan Dambiyada Beaver
Kanada waxay ahayd hormoodka ugu weyn dagaalkii 1812 ee u dhexeeyay Maraykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska . Nabaddu waxay timid 1815; xuduud lama bedelin. Soogalootiga ayaa dib u bilaabay heer sare, iyada oo in ka badan 960,000 ay ka yimaadeen Britain intii u dhaxaysay 1815 iyo 1850 . Cudurrada faafa ayaa dilay inta u dhaxaysa 25 iyo 33 boqolkiiba Yurubiyaanka u soo haajiray Kanada ka hor 1891.
Damaca dawladnimo ee mas'uulka ka ah waxay keentay kacdoonkii dhicisoobay ee 1837 . Warbixinta Durham ka dib waxay ku talisay dawlad mas'uul ah iyo in Kanadiyaanka Faransiiska lagu daro dhaqanka Ingiriisiga. Sharciga Midowga 1840 wuxuu ku midoobey Canadas oo ah gobol midaysan oo Kanada ah waxaana dawlad mas'uul ah loo dhisay dhammaan gobollada Waqooyiga Ameerika ee bari ee Lake Superior 1855 . Tani waxay u gogol xaaraysay gumaysigii Ingiriiska ee Jasiiradda Vancouver (1849) iyo British Columbia (1858) . Heshiiskii Anglo-Ruushka ee Saint Petersburg (1825) ayaa aasaasay xuduudka xeebta Baasifigga, laakiin, xitaa ka dib iibkii Alaska US ee 1867, khilaafyadu waxay sii socdeen calaamadaynta saxda ah ee xuduudka Alaska-Yukon iyo Alaska-British Columbia

### Isbahaysi iyo ballaarinta

Khariidad firfircooni ah oo muujinaysa kobaca iyo isbeddelka gobollada iyo dhulalka Kanada ilaa Confederation ee 1867
Ka dib seddex shir oo dastuuri ah, Sharciga Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska, 1867 wuxuu si rasmi ah ugu dhawaaqay Isbaheysiga Kanada Luulyo 1, 1867, oo markii hore leh afar gobol: Ontario , Quebec, Nova Scotia, iyo New Brunswick. Kanada waxay la wareegtay gacan ku haynta Rupert's Land iyo Waqooyi-Galbeed Territory si ay u sameeyaan Waqooyi-galbeed Territories , halkaas oo cabashooyinka Métis ay kicisay kacdoonkii River Red River iyo abuurista gobolka Manitoba bishii Luulyo 1870. British Columbia iyo Vancouver Island (kaas oo lagu midoobey 186 confe). tareenada ka gudba qaaradaha ee ku fidsan Fiktooriya ee gobolka 10 sano gudahood, halka Prince Edward Island uu ku biiray 1873. 1898, intii lagu jiray Klondike Gold Rush ee Waqooyi Galbeed Territories, Baarlamaanku wuxuu abuuray Yukon Territory. Alberta iyo Saskatchewan waxay noqdeen gobolo 1905. Intii u dhaxaysay 1871 iyo 1896, ku dhawaad ​​rubuc ka mid ah dadka Kanadiyaanka ah waxay u haajireen koonfurta ilaa Maraykanka.
Si loo furo Galbeedka oo loo dhiiri geliyo socdaalka Yurub, Dowladda Kanada waxay kafaala qaaday dhismaha saddex tareen oo transcontinental ah (oo ay ku jiraan Canadian Pacific Railway ), waxay meel mariyeen sharciga Dominion Lands si ay u nidaamiyaan dejinta waxayna dhiseen Booliska Waqooyi-Galbeed si ay u caddeeyaan awoodda dhulka. Muddadan ballaarinta galbeed iyo dhismaha qaranka waxay keentay in dad badan oo asaliga ah oo ku nool Prairies Canadian Prairies ay u barakacaan " Haydadka Hindida ", oo bannaynaya dariiqa loo maro degsiimooyinka qowmiyadaha Yurub . Tani waxay sababtay burburka Bison Plains ee galbeedka Kanada iyo hirgelinta beerihii lo'da ee Yurub iyo beerihii sarreenka ee dhulka xukumayay. Dadka asaliga ah waxay arkeen macaluul baahsan iyo cudurro ka dhashay luminta bisinka iyo dhulkii ugaarsiga dhaqameed. Dawladda federaalku waxay bixisay gargaar degdeg ah, iyada oo ku xidhan xaaladda dadka asaliga ah ee u guuraya kaydka. Inta lagu jiro wakhtigan, Kanada waxay soo bandhigtay Sharciga Hindida oo kordhinaya xakamaynta Qaramada Koowaad ee waxbarashada, dawladda iyo xuquuqda sharciga

### Horraantii qarnigii 20aad

### 1918-kii Boodhadhka Dammaanadda Dagaalkii Kanada oo muujinaya saddex dumar ah oo Faransiis ah oo jiidaya maraq loo dhisay fardaha

Nooca Faransiiska - qiyaas ahaan waxaa loo tarjumaa "Waxay u adeegaan Faransiiska-Qof walba wuu adeegi karaa; Iibso curaarta guusha
Nooca Ingiriisiga - "Waxay u adeegaan Faransiiska-Sideen ugu adeegi karaa Kanada? Iibso Bonds Victory".
Sababtoo ah Ingiriisku wali wuxuu sii waday xakamaynta arrimaha dibadda Kanada sida uu dhigayo Xeerka Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska, 1867, ku dhawaaqisteeda dagaalka 1914 waxay si toos ah u keentay Kanada Dagaalkii Koowaad ee Adduunka . Mutadawiciin loo diray Jabhadda Galbeedka ka dib waxay noqdeen qayb ka mid ah Ciidanka Kanada , kuwaas oo door la taaban karo ka qaatay Battle of Vimy Ridge iyo hawlgallada kale ee waaweyn ee dagaalka. Qalalaasaha askaraynta ee 1917 ayaa qarxay markii soo jeedinta Golaha Midawga ee lagu kordhinayo tirada sii yaraanaysa ee milatariga ee xubnaha firfircoon ee qoritaanka la kulmay diidmo adag oo ka yimid Quebecers ku hadla Faransiiska. Sannadkii 1919, Kanada waxay ku biirtay Ururka Qaramada Midoobay oo ka madax bannaan Britain, iyo Xeerka Westminster, 1931 , waxay xaqiijisay madaxbannaanida Kanada.
Niyad -jabkii weynaa ee Kanada horraantii 1930-aadkii wuxuu arkay hoos u dhac dhaqaale, taasoo keentay dhibaato dalka oo dhan ah. Iyada oo laga jawaabayo hoos u dhaca, Xiriirka Iskaashatada Dawlada Dhexe (CCF) ee Saskatchewan waxay soo bandhigtay waxyaabo badan oo ka mid ah gobolka daryeelka (sida uu hormuudka ka yahay Tommy Douglas ) 1940s iyo 1950s. Talada Ra'iisul Wasaaraha William Lyon Mackenzie King , dagaalka Jarmalka waxaa lagu dhawaaqay inuu dhaqan galo Sebtembar 10, 1939, King George VI , todoba maalmood ka dib Boqortooyada Ingiriiska. Dib u dhacaasi waxa uu hoosta ka xariiqay madaxbannaanida Kanada.
Cutubyadii ugu horreeyay ee Ciidanka Kanadiyaanka ahi waxay yimaadeen Ingiriiska Diseembar 1939. Guud ahaan, in ka badan hal milyan oo Kanadiyaan ah ayaa ka mid ahaa ciidammada qalabka sida intii lagu jiray dagaalkii labaad ee adduunka . Ciidamada Kanada waxay door muhiim ah ka ciyaareen dagaallo badan oo muhiim ah oo ay ku jiraan 1942 Dieppe Raid oo fashilmay , duulaankii xulafada ee Talyaaniga , soo degista Normandy , Battle of Normandy , iyo Battle of the Scheldt ee 1944 . ka xoraynta Nazi Germany . In kasta oo xiisad kale oo qorista ka dhacday Quebec 1944 , Kanada waxay dhammaysay dagaalkii ay la gashay ciidan badan iyo dhaqaale xooggan

### Xiliga casriga ah

Dhibaatadii dhaqaale ee niyad jabka weyni waxay keentay in Dominion of Newfoundland ay ka tanaasusho dawladii masuulka ka ahayd 1934kii oo ay noqotay gumaysigii Crown ee uu xukumay gudoomiyihii Ingiriiska. Laba afti ka dib , Newfoundlanders waxay u codeeyeen inay ku biiraan Kanada 1949 gobol ahaan.
Kobaca dhaqaalaha Kanada ee dagaalka ka dib, oo ay weheliso siyaasadihii dawladihii Liberal-ka ahaa ee isdaba-joogga ahaa, ayaa horseeday soo ifbaxa aqoonsiga Kanadiyaanka cusub , oo lagu calaamadeeyay qaadashada calan caleen maple ah 1965, hirgelinta laba-luqadlaha rasmiga ah (Ingiriisi iyo Faransiis) ee 1969, iyo hay'adda barnaamijyada dimoqraadiyadda rasmiga ah ee 79 ayaa sidoo kale lagu aasaasay 19 . sida Medicare , Qorshaha Hawlgabka Kanada , iyo Amaahda Ardayga Kanada ; in kastoo, dawladaha gobolka, gaar ahaan Quebec iyo Alberta, ay ka soo horjeesteen qaar badan oo ka mid ah kuwan soo gelitaanka xukunkooda

Nuqul ka mid ah Axdiga Kanada ee Xuquuqda iyo Xoriyada
Ugu dambayntii, shirar kale oo taxane ah oo dastuuri ah ayaa natiijadii ka soo baxday Xeerka Kanada ee 1982 , ka-guurinta dastuurka Kanada ee Boqortooyada Midowday, iyadoo la raacayo abuurista Axdiga Xuquuqda iyo Xoriyadda ee Kanada . Kanada waxay dhistay madax-bannaani buuxda oo ah waddan madax-bannaan oo hoos yimaada boqortooyadiisa . Sannadkii 1999-kii, Nunavut waxay noqotay dhulkii saddexaad ee Kanada ka dib wada-xaajoodyo xiriir ah oo lala yeeshay dawladda federaalka.
Isla mar ahaantaana, Quebec waxa ku dhacay isbeddelo bulsho iyo dhaqaale oo qoto dheer iyada oo loo marayo Kacaankii Deggan ee 1960-kii, isaga oo dhashay dhaqdhaqaaq qaran oo cilmaani ah . Jabhadda xagjirka ah ee liberation du Québec (FLQ) waxay kicisay Dhibaatada Oktoobar iyada oo qaraxyo iyo afduubyo xiriir ah ay sameeyeen 1970, iyo madax-bannaanida Parti Québécois ayaa la doortay 1976, iyada oo qabanqaabinaysa afti guul-darro ah oo ku saabsan madax-bannaanida.80. habayn qarannimada Quebec dastuur ahaan iyada oo loo marayo Heshiiskii Meech Lake ayaa ku guuldareystay 1990. Tani waxay keentay samaynta Bloc Québécois ee Quebec iyo dhiirigelinta Xisbiga Dib-u-habeeynta ee Kanada ee Galbeedka. Afti labaad ayaa ku xigtay 1995, kaas oo madax-banaanida lagu diiday xad yar oo ah 50.6 ilaa 49.4 boqolkiiba. 1997-kii, Maxkamadda Sare waxay xukuntay in gooni-u-goosadka hal-dhinac ee gobolku uu noqon doono mid aan dastuuri ahayn, waxaana sharciga caddaynaya baarlamaanka, oo qeexaya shuruudaha wada-xaajoodka ka bixitaanka Confederation.
Marka laga soo tago arrimaha madax-banaanida Quebec, tiro xasarado ah ayaa ruxay bulshada Kanada dabayaaqadii 1980-meeyadii iyo horraantii 1990-meeyadii. Kuwaas waxaa ka mid ahaa qaraxii Air India Flight 182 ee 1985, dil wadareedkii ugu weynaa ee taariikhda Kanada; xasuuqii École Polytechnique ee 1989, toogasho jaamacadeed oo lala beegsaday arday dumar ah; iyo Dhibaatada Oka ee 1990, kii ugu horreeyay ee tiro iskahorimaadyo rabshado wata oo u dhexeeya dawladaha gobolka iyo kooxaha asaliga ah. Kanada waxay ku biirtay dagaalkii khaliijka 1990 waxayna ka hawlgashay dhowr hawlgal nabad ilaalin ah sagaashamaadkii, oo ay ku jiraan hawlgalladii Balkans intii lagu jiray iyo ka dib dagaalkii Yugoslavia , iyo Soomaaliya , taas oo keentay dhacdo lagu tilmaamay " Waagii ugu madaw ee taariikhda ciidamada Kanada ". Kanada ayaa ciidamo u dirtay Afgaanistaan ​​2001dii , taasoo keentay in tirada ugu badan ee dhimashada Kanadiyaanka ah hal hawlgal oo milatari tan iyo Dagaalkii Kuuriya ee horaantii 1950-meeyadii.
2011, ciidamada Kanada waxay ka qaybqaateen faragelinta NATO ay hogaamiso ee Dagaalkii Sokeeye ee Liibiya waxayna sidoo kale ku lug lahaayeen la dagaalanka kacdoonka Islaamiga ah ee Ciraaq bartamihii 2010-meeyadii. Faafida COVID-19 ee Kanada waxay bilaabatay Janaayo 27, 2020, taasoo keentay khalkhal bulsho iyo dhaqaale oo baahsan. Sannadkii 2021, xabaalaha suurtagalka ah ee carruurta asaliga ah ayaa laga helay meel u dhow dugsiyadii hore ee Kanada , taas oo muujinaysa xasuuqii dhaqameed ee ka dhanka ahaa dadka asaliga ah . Dagaal ganacsi oo ku lug leh Mareykanka ayaa billowday Febraayo 1, 2025, markii madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu saxiixay amarro lagu soo rogayo badeecadaha soo galaya Mareykanka

## Juqraafiga

Khariidad muuqaal ah oo Kanada ah, oo ku jirta saadaasha cirifka (90° W), oo tusinaya meel sare oo hadhkoodu yahay cagaar ilaa bunni (sare)
Marka la eego bedka guud (oo ay ku jiraan biyaheeda), Kanada waa dalka labaad ee ugu weyn . Dhulka oo kaliya , Kanada ayaa ku jirta kaalinta afraad , sababtoo ah waxay leedahay meesha ugu weyn adduunka ee harooyinka biyaha macaan . Isagoo ka soo jeeda Badweynta Atlaantigga ee bari, oo ku teedsan Badweynta Arctic dhanka woqooyi, iyo Badweynta Baasifigga ee galbeedka, waddanku wuxuu ka kooban yahay dhul dhan 9,984,670 kiiloomitir laba jibaaran (3,855,100 sq mi). Kanada sidoo kale waxay leedahay dhul badeed aad u ballaadhan, oo leh xeebta adduunka ugu dheer oo dhan 243,042 kiiloomitir (151,019 mi). Intaa waxaa dheer in la wadaago soohdinta dhulka ugu weyn adduunka ee Mareykanka - oo dhan 8,891 kiiloomitir (5,525 mi) —Canada waxay xuduud la wadaagtaa Greenland (oo markaa Boqortooyada Danmark ) waqooyi-bari, jasiiradda Hans , iyo xuduud badeed oo leh xuduud badeedka Faransiiska ee dibedda iyo Miquen . Kanada sidoo kale waxay hoy u tahay dejinta woqooyiga adduunka, Digniinta Saldhigga Ciidanka Kanadiyaanka , oo ku taal cidhifka woqooyi ee Jasiiradda Ellesmere — loolka 82.5°N—kaas oo 817 kiiloomitir (508 mi) u jira Cirifka Waqooyi. Latitude, dhulka ugu waqooyi ee Kanada waa Cape Columbia ee Nunavut at 83°6′41″N, iyada oo darafkeeda koonfureed ku taal Jasiiradda Dhexe ee harada Erie at 41°40′53″N. Longitude, dhulka Kanada wuxuu ku fidsan yahay Cape Spear , Newfoundland, 52°37'W, ilaa Mount St. Elias , Yukon Territory, at 141°W.
Kanada waxa loo qaybin karaa todoba gobol oo jireed: gaashaanka Kanadiyaanka , bannaanka gudaha , harooyinka waaweyn–St. Lawrence Lowlands , gobolka Appalachian , Western Cordillera , Hudson Bay Lowlands , iyo Arctic Archipelago . Kaymaha boreal ayaa ku baahsan dalka oo dhan, barafku wuxuu caan ku yahay gobollada waqooyi ee Arctic iyo iyada oo loo sii marayo buuraha Rocky , iyo Prairies Kanadiyaanka ah oo siman oo ku yaal koonfur-galbeed waxay fududeeyaan beeraha wax soo saarka leh. Harooyinka waaweyn waxay quudiyaan wabiga St. Lawrence (koonfur-bari) halkaas oo dhul-hoosaadyadu ay martigeliyaan wax soo saarka dhaqaalaha Kanada. Kanada waxay leedahay in ka badan 2,000,000 harooyin - 563 ka mid ah waxay ka weyn yihiin 100 kiiloomitir laba jibaaran (39 sq mi) - oo ka kooban inta badan biyaha nadiifka ah ee adduunka . Waxa kale oo jira barafka biyaha nadiifka ah ee Canadian Rockies , Buuraha Xeebta , iyo Arctic Cordillera . Kanada waa mid juquraafi ahaan firfircoon , oo leh dhulgariir badan iyo foolkaanooyin suurtagal ah

### Cimilada

Noocyada kala soocida cimilada Köppen ee Kanada
Celceliska heerkulka sare ee jiilaalka iyo xagaaga ee Kanada oo dhan way kala duwan yihiin gobol ilaa gobol. Jiilaalku wuxuu noqon karaa mid adag qaybo badan oo dalka ah, gaar ahaan gudaha iyo gobollada Prairie, kuwaas oo la kulma cimilo-qaradeed , halkaas oo celceliska heerkulka maalinlaha ahi uu ku dhow yahay -15 °C (5 °F ), laakiin wuxuu hoos uga dhici karaa -40 °C (-40 °F) oo leh qabow dabayl daran . Gobollada aan xeebaha ahayn, barafku wuxuu dabooli karaa dhulka ku dhawaad ​​lix bilood sanadka, halka qaybo ka mid ah waqooyiga barafku uu sii jiri karo sanadka oo dhan. Xeebta British Columbia waxay leedahay cimilo dhexdhexaad ah, oo leh qabow qabow iyo roobaad. Xeebaha bari iyo galbeed, celceliska heerkulka sare ayaa guud ahaan ah 20s ° C (70s ° F), halka xeebaha u dhexeeya, celceliska heerkulka xagaaga sare wuxuu u dhexeeyaa 25 ilaa 30 ° C (77 ilaa 86 ° F), iyadoo heerkulku uu ka badan yahay 40 ° C (104 ° F).
Inta badan Waqooyiga Kanada waxaa daboolay baraf iyo barmafrost . Mustaqbalka barmafrost-ka lama hubo sababtoo ah Arctic ayaa kuleylaysay saddex jeer celceliska caalamiga ah taas oo ka dhalatay isbeddelka cimilada Kanada . Celceliska heerkulka Kanada ee sannadlaha ah ee dhulka ayaa kor u kacay 1.7 °C (3.1 °F), isbeddellada u dhexeeya 1.1 ilaa 2.3 °C (2.0 ilaa 4.1 °F) gobollo kala duwan, tan iyo 1948 . Gobollada koonfurta ee Kanada, wasakhowga hawada ee Kanada iyo Maraykanka labadaba - oo ay sabab u tahay birta dhalaalaysa, gubista dhuxusha tamarta korontada, iyo qiiqa baabuurta - waxay keentay roobka aashitada , taas oo si weyn u saamaysay marin-biyoodka, koritaanka kaynta, iyo wax soo saarka beeraha. Kanada waa mid ka mid ah gaaska aqalka dhirta lagu koriyo ee ugu weyn caalamka , iyadoo qiiqa sii daaya uu kordhay 16.5 boqolkiiba intii u dhaxaysay 1990 iyo 2022.

### Kala duwanaanshaha noolaha

Dhul-beereedka iyo deegaanka ee Kanada . Ecozones waxaa lagu aqoonsaday midab gaar ah. Deegaannada deegaanku waa qayb-hoosaadyada ecozones waxaana lagu aqoonsaday kood lambar oo gaar ah
Kanada waxay u qaybsantaa 15 dhul iyo shan ecozone badeed . Ecozone-yadani waxay ka kooban yihiin in ka badan 80,000 nooc oo duurjoogta Kanada ah , oo leh tiro siman oo aan weli si rasmi ah loo aqoonsan ama loo helin. Inkasta oo Kanada ay leedahay boqolkiiba hoose ee noocyada endemic marka loo eego dalalka kale , sababtoo ah hawlaha aadanaha, noocyada soo galitaanka iyo arrimaha deegaanka ee dalka , hadda waxaa jira in ka badan 800 noocyada khatarta ah in la lumiyo . Qiyaastii 65 boqolkiiba noocyada dadka degan Kanada waxaa loo tixgeliyaa "Ammaan". In ka badan kala badh ka mid ah muuqaalka Kanada ayaa ah mid sax ah oo ka xor ah horumarka aadanaha. Kaynta boreal ee Kanada waxaa loo arkaa kaynta ugu weyn ee dhulka, iyada oo ku dhawaad ​​3,000,000 kiiloomitir laba jibaaran (1,200,000 sq mi) aanay carqaladayn waddooyinka, magaalooyinka ama warshadaha. Tan iyo dhamaadkii xilligii glacial ee ugu dambeeyay , Kanada waxay ka koobnayd siddeed gobol oo kayn ah oo kala duwan .
Ku dhawaad ​​12.1 boqolkiiba dhulka qaranka iyo biyaha saafiga ah waa aagagga ilaalinta , oo ay ku jiraan 11.4 boqolkiiba oo loo qoondeeyay meelo la ilaaliyo . Ku dhawaad ​​13.8 boqolkiiba dhul badeedkeeda waa la dhawray, oo ay ku jiraan 8.9 boqolkiiba oo loo qoondeeyay meelo la ilaaliyo. Beertii Qaranka ee ugu horeysay ee Kanada , Banff National Park waxaa la aasaasay 1885. Beerta gobolka ee ugu da'da weyn Kanada, Algonquin Provincial Park waxaa la aasaasay 1893. Waxaa la aasaasay 2015. Gobolka duurjoogta qaranka ee ugu weyn Kanada, oo la aasaasay 2018, waa Aagga Duur-joogta Qaranka ee Scott Islands badda .

## Dowladda iyo siyaasadda

Muuqaalka hawada ee dhismayaasha baarlamaanka Kanada iyo agagaarkooda
Kanada waxaa lagu tilmaamay inay tahay " dimuqraadiyad buuxda ", oo leh caado liberaaliga , iyo sinnaanta , aragti siyaasadeed oo dhexdhexaad ah . Xoogga saarista caddaaladda bulshada ayaa ahayd shay kala soocida dhaqanka siyaasadeed ee Kanada. Nabadda, kala dambaynta, iyo dawlad wanaagga , oo ay weheliso sharciga xuquuqda aadanaha , ayaa ah mabaadi'da aasaasiga ah ee federaalka Kanada .
Heer federaal, Kanada waxaa gacanta ku haya laba xisbi oo dhexdhexaad ah oo ku dhaqmaya "siyaasad dillaalnimo": Xisbiga Liberal Party of Canada ee bidix dhexe u janjeera iyo xisbiga Conservative Party ee Kanada (ama kuwii ka horreeyay ). Libaraalka taariikh ahaan u badan ayaa isu dhigaya barta dhexe ee miisaanka siyaasadeed. Shan xisbi waxay lahaayeen wakiillo loo soo doortay baarlamaanka doorashada 2025 — Libaraalka, oo soo dhisay dawlad laga tirada badan yahay; Muxaafidka, oo noqday Mucaarad Rasmi ah ; Bloc Québécois ; Xisbiga Dimuqraadiga Cusub (qabsashada bidixda ; iyo xisbiga Doogga . Siyaasadda midig-fog iyo siyaasadda bidix-fog weligood may ahayn xoog caan ka ah bulshada Kanada.
Kanada waxay leedahay nidaam baarlamaani ah oo ku dhex jira macnaha boqortooyada dastuuriga ah - Boqortooyada Kanada waa aasaaska laamaha fulinta, sharci-dejinta , iyo garsoorka . Boqorka talada haya wuxuu sidoo kale boqor ka yahay 14 waddan oo kale oo madaxbannaan iyo 10-ka gobol ee Kanada . Boqorku wuxuu magacaabayaa wakiil, guddoomiyaha guud , isagoo raacaya talada ra'iisul wasaaraha , si uu u guto inta badan waajibaadkooda boqornimada.

Charles III Boqorka Kanada
Mary Simon Guddoomiyaha Guud ee Kanada
Mark Carney Ra'iisul Wasaaraha Kanada
Boqortooyadu waa isha madax-banaanida iyo maamulka Kanada. Si kastaba ha ahaatee, iyada oo guddoomiyaha guud ama boqortooyadu ay awood u leeyihiin inay awoodaan iyaga oo aan la talin wasiirnimo xaalado dhif ah , isticmaalka awoodaha fulinta (ama awoodda boqortooyada ) waxaa si kale hagaya Golaha Wasiirada , guddi wasiirro ah oo ka tirsan Boqortooyada oo mas'uul ka ah Golaha Baarlamaanka ee la soo doortay oo ay doortaan oo uu hoggaamiyo ra'iisul wasaaraha , . Si loo xaqiijiyo xasilloonida dowladnimada, guddoomiyaha guud wuxuu inta badan u magacaabi doonaa ra'iisul wasaare qofka hadda ah hoggaamiyaha xisbi siyaasadeed oo heli kara kalsoonida aqlabiyadda xubnaha Golaha. Xafiiska Ra'iisul Wasaaraha (PMO) waa mid ka mid ah hay'adaha ugu awoodda badan ee dawladda, oo bilaabaya inta badan sharciyada ansixinta baarlamaanka iyo xulashada magacaabista Dhaxalsugaha guud ee guddoomiyaha, ku-xigeennada , senetarada, garsoorayaasha maxkamadda federaalka, iyo madaxda shirkadaha Crown iyo hay'adaha dawladda. Hogaamiyaha xisbiga kuraasida labaad ee ugu badan waxa uu noqdaa hogaamiyaha mucaaradka rasmiga ah , waana qayb ka mid ah nidaamka baarlamaaniga ah ee iska soo horjeeda ee loogu talagalay in lagu ilaaliyo dawladda.

Guriga Baarlamaanka ee ku-meel-gaarka ah ee ku-meel-gaarka ah, West Block
Baarlamaanka Kanada wuxuu soo saaraa dhammaan sharciyada federaalka. Waxay ka kooban tahay Boqortooyada, Aqalka Baarlamaanka, iyo Guurtida . In kasta oo Kanada ay dhaxashay fikradda Ingiriiska ee sarraynta baarlamaanka , tani waxay ahayd markii dambe, iyada oo la ansixiyay Sharciga Dastuurka, 1982, dhammaan laakiin gabi ahaanba waxaa beddelay fikradda Mareykanka ee sarraynta sharciga .
Mid kasta oo ka mid ah 343 xubnood ee Baarlamaanka ee Aqalka Baarlamaanka waxaa lagu soo doortaa tiro badan oo fudud degmada doorasho ama fuushan. Sharciga Dastuurka, 1982 , wuxuu u baahan yahay in aan wax ka badan shan sano u dhexeynin doorashooyinka, inkastoo sharciga doorashooyinka Kanada uu tan ku xaddiday afar sano oo leh "go'an" taariikhda doorashada ee Oktoobar; Doorashada guud waa in weli uu ku dhawaaqaa guddoomiyaha guud, waxaana keeni kara talada ra'iisul wasaaraha ama codka kalsoonida ee Golaha. Xubnaha 105 ee golaha guurtida, kuwaas oo kuraastooda loo qaybiyo qaab gobol, waxay u adeegaan ilaa da'da 75.
Federaalka Kanada wuxuu u qaybiyaa mas'uuliyadda dawladda inta u dhaxaysa dawladda federaalka iyo 10-ka gobol. Sharci-dejinta gobolku waa kuwo aan sharci ahayn waxayna ku shaqeeyaan qaab baarlamaani ah oo la mid ah Aqalka Hoose. Saddexda dhul ee Kanada sidoo kale waxay leeyihiin sharci-dejin, laakiin kuwani maaha kuwo madaxbannaan, waxay leeyihiin mas'uuliyad dastuuri ah oo ka yar gobollada, waxayna ka duwan yihiin qaab dhismeedkooda gobolka

### Sharciga

Dastuurka Kanada waa sharciga ugu sarreeya ee dalka, wuxuuna ka kooban yahay qoraal iyo heshiisyo aan qornayn. Sharciga Dastuurka, 1867 (oo loo yaqaan Xeerka Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska, 1867 ka hor 1982), wuxuu xaqiijiyay maamul ku saleysan horudhac baarlamaanka iyo awoodaha kala qeybsanaanta dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada. Xeerka Westminster, 1931 , oo si buuxda loo siiyay madax-bannaani buuxda, iyo Xeerka Dastuurka, 1982 , wuxuu soo afjaray dhammaan xiriirkii sharci-dejinta ee Ingiriiska, iyo sidoo kale in lagu daro qaacidada wax ka beddelka dastuurka iyo Axdiga Kanada ee Xuquuqda iyo Xoriyadda . Axdigu waxa uu dammaanad qaadayaa xuquuqda aasaasiga ah iyo xorriyadaha kuwaas oo inta badan aanay dawladi ka gudbi karin; Si kastaba ha ahaatee qodob ayaa u ogolaanaya Baarlamaanka iyo sharci-dejinta gobolka in ay baabi'iyaan qaybo ka mid ah Axdiga muddo shan sano ah.

Maxkamadda Sare ee Kanada oo ku taal Ottawa, galbeedka Baarlamaanka Hill
Garsoorka Kanada ayaa tarjuma tarjuma, awood u leh inuu sharraxaadda barnaamijyada baarlamaanka ee ku sharxay dastuurka. Maxkamada Sare ee kanaalada waa Maxkamada ugu darajada ,Garsoorka kama dambeysta ah, sida tan iyo 2017 hogaaminayay Richard Wagner , Gudoomiyaha Maxkamadda Sare ee Kanada . Taliyaha guud wuxuu kormeeraa sagaasha ee maxkamadda marka uu la taliyo ra'iisul weerar iyo weerarrada . Golaha Maxkamada fedaraalku wuxuu sidoo kale magacaabayaa garsoorayaal maxkamadaha sare ee tubaakada.
qolka guud ayaa meel walba ka jira marka laga reebo Quebec, halkaas oo maskaxda madaniga ah uu u badan yahay. albaabka dembigu waa mas' xaddidan oo keliya oo wanaagsan labiska Kanada oo dhan. Dhaqangelinta Injirta, oo ay ku jiraan maxkamadaha dembiyada, waa si rasmi ah mas' fur gobolka, oo ay xireen booliska gobolka iyo kuwa degmada. Badi miigga iyo qaar, mas'uuliyiinta bilayska waxaa lagu dhuftay la siiya booliiska Royal Canadian Mounted Police .
Makhaayadaha Aborijiniska Kanada waxa uu xuquuqdii dastuuri ah oo la aqoonsan yahay dhulka iyo dhaqamada dhaqanka ee soo baxay asaliga ah ee Kanada. Heshiisyo iyo sharciyo kala duwan ayaa la aasaasay si loogu calaamadiyo xiriirka ka dhexeeya Yurubiyaanka iyo dadyoowga asaliga ah. Doorka Aborijiniska iyo xuquuqaha ayan waxaa lagu qoray qaybta 35 ee bogga Dastuurka, 1982 . Waxaa ku jiri kara, shaqada, sida caawinta, iyada oo loo marayo siyaasadda Wareejinta caafimaadka Hindiya , iyo ka dhaafida xuquuqdata

### Gobolada iyo dhulalka

Kanada waa federaal ka kooban 10 gobol oo federaal ah , oo loo yaqaan, iyo saddex dhulal federaal ah . Kuwaas waxaa loo qaybin karaa afar gobol oo waaweyn : Western Canada , Central Canada , Atlantic Canada , iyo Northern Canada ( Bari Kanada waxaa loola jeedaa Bartamaha Kanada iyo Atlantic Canada wadajir). Calaamadda iyo dhulalka waxay leeyihiin mas' block bulshada sida, xarig , baahi , iyo muujinta bulshada, iyo sidoo kale maamulka maamulka (lakin maaha, dembiyada). In kasta oo gobolladu ay ka kooban yihiin noocyo kala duwan oo kala duwan, sinnaanta moodooyinka waxaa bixiya bixinaya si loo hubiyo in si macquul ah shaqada iyo canshuuraha loo fiiriyo tallaalka hodanka ah iyo kuwa saboolka ah.
Farqiga ugu weyn ee u dhexeeya gobolka Kanadiyaanka iyo dhulalka ayaa ah in gobolladu ay ka helaan madax-banaanidooda waajibaadka iyo waajibaadka iyo qaybaha Dastuurka, 1867 , halka qodobka dhulalka ay leeyihiin awoodo ay u wakiisheen baarlamaanka Kanada iyo wakiilladu waxay matalaan Boqorka golihiisa boos , si toos ah. Awoodaha ka soo baxaya Xeerka Dastuurka, 1867 , waxa ay kala qaybsan yihiin dawladaha iyo qaybaha gobolka inay si gaar ah u caddayn iyo isbeddel kasta oo lagu sameeyo habraacaas wuxuu u baahan yahay wax ka beddelka dastuurka , isbeddelka doorarka iyo awoodaha dhulalka uu samayn karo hal dhinac oo keliya Baarlamaanka Kanada.

### Xiriirka dibadda

Ergada Diplomaasiyadeed ee Kanada
Kanada waxaa loo aqoonsan yahay inay tahay awood dhexe ay ku leedahay mawduucyada ah iyada oo u janjeerta inay raadiso xalal dhinacyo badan leh iyo macallimiin caalami ah . Kanada waxay caan ku tahay sida ay uga go'an tahay nabadda iyo amniga ah, iyo sidoo kale ciidda colaadaha, iyo alka gargaar soo koraya .
Kanada iyo Jaamacadda waxay leeyihiin xidhiidh dheer oo adag; taariikh ahaan xulafada dhow, waxay si joogto ah isaga kaashadaan ololaha militariga iyo dadaallada bani'aadamnimada. Kanada waxa ay sidoo kale ilaalisaa xidhiidhka taariikhi iyo dhaqameed oo ay la leedahay Ingiriiska iyo Faransiiska ,iyada oo ay weheliso labada waddan ee ay hore u gumaysan jireen iyada oo loo qaybnimadeeda Commonwealth of Nations iyo Ururka doorka ah ee de la Francophonie . Kanada waxaa lagu xusay inay xiriir togan la leedahay Nederland , iyada oo ay ugu wacan tahay, qayb ahaan, gacantii ay ka xustay Nederland intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka . Kanada waxay xafiisyo walaaceeda iyo qunsuliyadeed ku leedahay in ka badan 270 goobood oo ku yaal dhegaha 180 waddan oo shisheeye ah.
Kanada waxay kor u qaaddaa qiyamka ay wadaagto iyada oo ka qaybqaadanaysa ururo caalami ah oo badan . Kanada waxay xubin ka ahayd Qaramada Midoobay (UN) 1945 samaa bixiyey Ciidanka Difaaca Hawada Waqooyiga iyada oo ay weheliso Maraykanka 1958. Wadanku wuxuu xubin ka ahaa aasaasaha Madasha Iskaashiga Dhaqaalaha ee Aasiya-Pacific ( APEC ) ee 1989 markii ku biiray Ururka Dawladaha Mareykanka (OAS) 1990

### Ciidan iyo nabad ilaalin

A Canadian McDonnell Douglas CF-18 Hornet ee "calaamadaynta gaarka ah" ee ay adeegsadeen kooxda CF-18 ee 2014
Marka laga soo taago gooyo badan oo shaqsi ah, in ka badan 3,000 oo Ciidanka Qalabka Sida ee Kanada (CAF) ayaa la geeyay hawlgallo badan oo laga sameeyay badda . Ciidamada midaysan ee Kanadiyaanka waxay ka kooban yihiin Ciidanka Badda ee Royal Canadian Navy , Ciidanka Kanada , iyo Ciidanka Cirka ee Royal Canadian Air Force . Qaranku wuxuu shaqaaleeyaa shaqaalaysiinta leh, tabaruce ah oo ku dhow 68,000 oo shaqaale ah iyo 27,000 shaqaale kayd ah - kor u kaca ilaa 71,500 iyo 30,000 siday u kala adeegaan "Strong, Secure, Engaged" -oo leh qayb-hoosaad ah war 5.000 Canadian Rangers. calaamada 2022-kii, cuntooyinka Canada waxa uu gaadhay ku dhawaad ​​​​$26.9 bilyun, ama ku dhawaad ​​1.2 inch wax-soo-saarka guud ee dalka (GDP) – taas oo ka dhigaysa 14-AAD ARAGGANAAN .
Doorkii Kanada ee ilaalinta ilaalinta ilaalinta iyo ka qaybqaadashada dadaallada nabad-ilaalinta ee 20aad ayaa door weyn ka ciyaartay muuqaalkeeda togan ee caalamka. Nabad-ilaalintu waxay si qoto dheer ugu dhex jirtaa dhaqanka Kanadiyaanka iyo muujinta kala soocida ee dadka Kanadiyaanka ahi ay dacwadan inay siyaasaddooda dibadda ka dhigayaan Maraykanka. Kanada ayaa Maktabad dheer ka soo jiidatay inay ka qaybgasho hawlgallada militari ee aan cunaqabatayn Qaramada Midoobay, sida Dagaalkii Vietnam ama duulaankii 2003 ee Ciraaq . Tan iyo iidellada 21aad, ka- warbixinada warbixinta ee Kanadiyaanka ee ilaalinta nabad ilaalinta Qaramada Midoobay ayaa si weyn hoos ugu dhacday. Hoos u dhaca weyni waxay natiijada ka dhalatay Kanada oo hagaysay ka- mkpọsakeeda hawlgallada sababta ay Qaramada Midoobay oggolaatay iyada oo loo marayo Ururka Heshiiska Waqooyiga Atlanta , halkii ay si toos ah u soo marin lahayd UN. Isbeddelka ka-hortagga iyada oo loo marayo NATO waxay keentay in loo beddelo hawlgallo badan oo Millatari iyo dilaa ah halkii ay ka heli lahaayeen agabka ilaalinta ilaalinta dhaqanka.

## Dhaqaalaha

Degmada maaliyadeed ee Toronto waa xarunta labaad ee dhaqaalaha ugu weyn Waqooyiga Ameerika, waana tan toddobaad ee ugu weyn adduunka xagga shaqada iyo wadnaha warshadaha maaliyadda ee Kanada
Dhaqaalaha isku-dhafka ah ee Kanada waa mid aad u horumarsan , oo lagu qiimeeyay kaalinta sagaalaad ee adduunka ugu weyn marka loo eego GDP-ga magac ahaan marka la eego 2023 , qiyaastii US$ 2.221 trillion . Wadanku waa mid ka mid ah waddamada ugu waaweyn ganacsiga adduunka , oo leh dhaqaale heer caalami ah . Sannadkii 2021, ganacsiga Kanada ee badeecadaha iyo adeegyadu wuxuu gaadhay $2.016 trillion.  Dhoofinta Kanada waxay dhammaatay in ka badan $637 bilyan, halka alaabteeda la soo dejisay ay qiimaheedu ka badnaayeen $631 bilyan, taas oo ku dhawaad ​​$391 bilyan ay ka timid Maraykanka.  2018, Kanada waxay lahayd hoos u dhac ganacsi oo alaab ah $ 22 bilyan iyo hoos u dhaca ganacsiga ee adeegyada $ 25 bilyan. Sarifka saamiyada Toronto waa sarifka saamiyada sagaalaad ee ugu wayn aduunka marka lasameeyo suuq geynta suuqa , iyada oo taxaysa in ka badan 1,500 shirkadood oo leh isku darka suuqa kala iibsiga ee ka badan US$2 trillion .
Bank of Canada waa bangiga dhexe ee dalka.  Wasiirka maaliyadda iyo wasiirka hal-abuurka, sayniska, iyo warshadaha waxay isticmaalaan xogta Statistics Canada si ay awood ugu yeeshaan qorsheynta maaliyadeed iyo horumarinta siyaasadda dhaqaalaha. Kanada waxay leedahay qayb bangi iskaashato oo xooggan , oo leh xubinnimada ugu sarreysa adduunka ee qof kasta ee ururada deymaha .  Waxay ku jirtaa heerka hoose ee Heerka Musuqmaasuqa (14th ee 2023)  iyo "waxaa si weyn loo tixgeliyaa inay ka mid yihiin wadamada ugu musuqmaasuqa yar adduunka". Waxay ku jirtaa heerka sare ee Warbixinta tartanka caalamiga ah (19th ee 2024).  Dhaqaalaha Kanada waxa uu ka sarreeyaa waddamada reer galbeedka intooda badan marka loo eego Tusmada Xoriyadda Dhaqaalaha ee Heritage Foundation  waxayna la kulmaan kala duwanaansho dakhli oo aad u hooseeya . Kanada waxa ay ka mid tahay dalalka ugu hooseeya ee ugu horumarsan xagga kiraynta guryaha  iyo maalgashiga tooska ah ee shisheeye .
Laga soo bilaabo horraantii qarnigii 20-aad, kobaca wax soo saarka Kanada , macdanta, iyo waaxyaha adeegga ayaa ka beddelay waddankii dhaqaalihii miyiga u badnaa una beddelay mid magaalo-magaaleed, mid warshadeed.  Dhaqaalaha Kanadiyaanka waxaa u badan warshadaha adeegga , kaas oo ka shaqeeya qiyaastii saddex-meelood meel shaqaalaha dalka. Kanada waxay leedahay qayb aasaasi ah oo aan caadi ahayn oo muhiim ah , kuwaas oo kaymaha iyo warshadaha batroolka ay yihiin qaybaha ugu caansan. Magaalooyin badan oo ku yaal waqooyiga Kanada, halkaas oo beeralaydu ku adag tahay, waxaa sii wata miinooyinka u dhow ama ilo alwaax ah.

⬛Kanada
🟩Wadamada iyo dhulalka leh heshiisyada ganacsiga xorta ah
Is dhexgalka dhaqaale ee Kanada iyo Maraykanka aad buu u kordhay ilaa dagaalkii labaad ee aduunka . Kanada - Heshiiska Ganacsiga Xorta ah ee Maraykanka (FTA) ee 1988 wuxuu baabi'iyay canshuuraha u dhexeeya labada waddan, halka Waqooyiga Ameerika Heshiiska Ganacsiga Xorta ah (NAFTA) uu ballaariyay aagga ganacsiga xorta ah si loogu daro Mexico 1994 (kadibna waxaa beddelay Canada-United States-Mexico ). Laga bilaabo 2023, Kanada waa saxeexa 15 heshiisyada ganacsiga xorta ah ee 51 waddan oo kala duwan.
Kanada waa mid ka mid ah dhawrka waddan ee horumaray ee sida saafiga ah u dhoofiya tamarta. Atlantic Canada waxay haysataa kayd gaas dabiici ah oo aad u ballaadhan , iyo Alberta waxay martigelisaa kaydka saliidda afraad ee ugu weyn adduunka. Ciidda saliidda Athabasca ee ballaadhan iyo kaydka saliidda kale waxay Kanada siiyaan 13 boqolkiiba kaydka saliidda adduunka, taasoo ka dhigaysa saddexaad ama afraad ee ugu weyn adduunka . Kanada ayaa sidoo kale ka mid ah alaab-qeybiyeyaasha ugu weyn adduunka ee wax soo saarka beeraha ; Gobolka Canadian Prairies waa mid ka mid ah kuwa ugu muhiimsan caalamka ee soo saara sarreenka, canola , iyo miraha kale. Kanada dhoofinta ugu weyn waa zinc, uranium, dahab, nickel, platinoids , aluminium, steel, iron ore, coking coal, lead, copper, molybdenum , cobalt, iyo cadmium. Kanada waxay leedahay qayb wax soo saar oo baaxad leh oo xuddun u ah koonfurta Ontaariyo iyo Quebec, oo leh baabuur iyo aeronautics oo matalaya warshado muhiim ah gaar ahaan. Warshadaha kalluumeysiga ee dalka ayaa sidoo kale ah qayb muhiim ah oo ka qaybqaata dhaqaalaha.

### Sayniska iyo farsamada

Sannadka 2020, Kanada waxay ku bixisay ku dhawaad ​​$41.9 bilyan cilmi-baarista gudaha iyo horumarinta , iyada oo qiyaasaha dheeriga ah ee 2022 ay ku kacayso $43.2 bilyan. Laga bilaabo 2023 , waddanku wuxuu soo saaray 15 Nobel abaalmarinta physics , chemistry iyo caafimaadka . Wadanku wuxuu ku jiraa kaalinta toddobaad ee saamiga adduunka ee maqaallada lagu daabacay joornaalada sayniska , sida laga soo xigtay Nature Index , waxayna hoy u tahay xarumaha dhowr shirkadood oo tiknoolajiyada caalamiga ah. Kanada waxay leedahay mid ka mid ah heerarka ugu sarreeya ee helitaanka internetka adduunka , iyada oo qiyaastii 95 boqolkiiba dadkeeda ay da'doodu tahay 15 iyo wixii ka sareeya.

Gacanta Robotka Hawada ee ay dhistay Kanadiyaanka (bidix), loona yaqaan Canadarm , ayaa qaybta truss ee P5 u wareejisay cudud robotic ah oo saldhigeedu yahay Canada , oo loo yaqaan Canadarm2
Guulaha kanada ee kabaha iyo tignoolajiyada ka mid ah abuurista baytariga calaamadaha ee alkaline, calaamadaha insulinta , tallaalka dabaysha , iyo baaritaanno ku saabsan qaabka qofka ee nukleus atomiga . Waxyaalaha kale ee kabaha ee Canadian-ka ah waxaa ka mid ah garaaca wadnaha macmalka ah , khariidaynta kortexka muuqaalka , mooto mikroskoob elektaroonig ah , tectonics plate , barashada qoto dheer , tign tababara taabasho badan , iyo qalabka godka madow ee ugu ciyaari , Cygnus X-1 . Kanada waxay leedahay taariikh dheer oo lagu ogaanayo hidde-sideyaasha, oo ay ku jiraan unugyada asliga ah , mutagenesis-ku hagayo goobta , soo-dhoweynta T-cell , biyaha hidda-wadayaasha keena Fanconi anemia , cystic fibrosis , iyo bilawga hore ee cudurka Alzheimers , iyo cuduro kale oo badan.
Wakaaladda Hawada Kanada waxay waddaa barnaamij meel bannaan oo adeeg ah oo kayd lagu saarayo-meel-dheer, meeraha, iyo cilmi-baaris duulista, oo ay weheliso gantaallo iyo dayax-gacmeedyo. Kanada waxay dirtay dayax-gacmeedkii ugu horreeyay, Alouette 1 , 1962. ka qaybqaata Saldhigga Hawada Caalamiga ah ee caan ku tahay aaladaha robotka, sida Kanadarms badan . Kanada waxay bilawday mashruucyo badan oo mustaqbalka fog ah, oo ay ku jiraan taxanaha dayax-gacmeedka ee Radarsat iyo gantaallada Black Brant .

## Tirakoobka dadweynaha

Khariidadda cufnaanta dadweynaha Kanada (2014)
Bidix sare: Waddada Quebec–Windsor Corridor waa gobolka ugu dadka badan ee la deggan yahay uguna warshadaysan
Tirakoobka Kanada ee 2021 wuxuu tiriyay wadarta dadweynaha 36,991,981, oo ah koror ku dhawaad ​​5.2 boqolkiiba marka loo eego tirada 2016. Waxa lagu qiyaasaa in dadka Kanada ay kor u dhaafeen 40,000,000 sanadka 2023 . Kanada waxay leedahay mid ka mid ah heerarka socdaalka qof kasta ee ugu sarreeya adduunka, oo ay horseed u tahay siyaasadda dhaqaalaha iyo isu-keenidda qoyska . Rikoor 483,390 soo galooti ah ayaa la aqbalay 2024 .waxa ay dib u dajin u samaysay in ka badan 47,600 sanadii 2022
Cufnaanta dadweynaha Kanada, oo ku nool 4.2 deggane kiiloomitir laba jibaaran (11/sq mi), ayaa ka mid ah kuwa ugu hooseeya adduunka, iyada oo qiyaastii 95 boqolkiiba dadweynaha deggan koonfurta 55aad ee isbarbardhigga woqooyi. Qiyaastii 80 boqolkiiba dadku waxay ku nool yihiin 150 kiiloomitir (93 mi) ee soohdinta Maraykanka. Kanada aad ayaa loo magaaleeyay, iyadoo in ka badan 80 boqolkiiba dadka ku nool ay ku nool yihiin xarumaha magaalooyinka. Inta badan dadka Kanadiyaanka ah (in ka badan 70 boqolkiiba) waxay ku nool yihiin in ka hooseysa 49-aad isbar-bar , iyadoo 50 boqolkiiba dadka Kanadiyaanka ah ay ku nool yihiin koonfurta 45°42′ (45.7 darajo) waqooyi. Qaybta ugu dadka badan dalka waa Waddada Quebec City–Windsor Corridor ee Koonfurta Quebec iyo Koonfurta Ontaariyo ee ku teedsan harooyinka waaweyn iyo wabiga St. Lawrence.
Inta badan dadka Kanadiyaanka ah (boqolkiiba 81.1) waxay ku nool yihiin guryaha qoyska, 12.1 boqolkiiba waxay sheegeen inay keligood nool yihiin, iyo 6.8 boqolkiiba waxay la nool yihiin qaraabo kale ama dad aan qaraabo ahayn. Boqolkiiba kow iyo konton qoys waa lammaane leh ama aan lahayn carruur, 8.7 boqolkiiba waa qoysas hal waalid ah, 2.9 boqolkiiba waa qoysas jiilal badan, iyo 29.3 boqolkiiba waa qoysas hal qof ah

### Qowmiyad

Jawaab bixiyaasha tirakoobka Kanada 2021 waxay iskood uga warbixiyeen in ka badan 450 " isir ama asal dhaqameed ". Kooxaha ugu waaweyn ee la doortay waxay ahaayeen: Yurub ( 52.5 boqolkiiba), Waqooyiga Ameerika ( 22.9 boqolkiiba), Asian ( 19.3 boqolkiiba), Waqooyiga Ameerika ( 6.1 boqolkiiba), Afrika ( 3.8 boqolkiiba), Latin, Bartamaha iyo Koonfurta Ameerika ( 2.5 boqolkiiba), Caribbean ( 2.1 boqolkiiba), Oceanian ( 0.3 boqolkiiba), iyo kuwa kale ( 0.3 boqolkiiba). In ka badan 60 boqolkiiba dadka Kanadiyaanka ah ayaa sheegay hal asal, iyo 36 boqolkiiba ayaa sheegay in ay asal ahaan ka soo jeedaan qowmiyado badan, sidaas awgeed wadarta guud waxay ka weyn tahay 100 boqolkiiba

168ka ugu sarreeya qowmiyad ama asal dhaqameed ayaa iskood uga warbixiyey Kanadiyaanka tirakoobka 2021
Tobanka waddan ee ugu badan ee is-sheegga isir ama asal dhaqameed ee 2021 waxay ahaayeen Kanadiyaanka ( xisaabinta 15.6 boqolkiiba dadweynaha), oo ay ku xigto Ingiriisi (14.7 boqolkiiba), Irish (12.1 boqolkiiba), Scottish (12.1 boqolkiiba), Faransiis ( 11.0 boqolkiiba), Jarmal (8.1 boqolkiiba), Shiinaha (4.7 boqolkiiba ), Talyaani (3.3 boqolkiiba), Talyaani (3.3 boqolkiiba) .
36.3 milyan oo qof oo la tiriyey sanadka 2021, ku dhawaad ​​25.4 milyan ayaa sheegay inay yihiin " Caddaan ", oo ka dhigan 69.8 boqolkiiba dadweynaha. Dadka asaliga ah ee matalaya 5 boqolkiiba ama 1.8 milyan oo qof, ayaa kordhay 9.4 boqolkiiba marka la barbardhigo dadka aan asaliga ahayn, kuwaas oo koray 5.3 boqolkiiba 2016 ilaa 2021 . kuwa ugu badan ee 2021 waxay ahaayeen Koonfurta Aasiya (2.6 milyan oo qof; 7.1 boqolkiiba), Shiinaha (1.7 milyan; 4.7 boqolkiiba), Madow (1.5 milyan; 4.3 boqolkiiba), Filibiin (960,000 2.6 boqolkiiba), Carabta (690,000; 1.9 boqolkiiba sida Koonfur Ameerika), 0.0% Latin America . (390,000; 1.1 boqolkiiba), Galbeedka Aasiya (360,000; 1.0 boqolkiiba), Kuuriyaan (220,000; 0.6 boqolkiiba) iyo Jabbaan (99,000; 0.3 boqolkiiba).
Intii u dhaxaysay 2011 iyo 2016, dadka laga tirada badan yahay ee muuqda ayaa kor u kacay 18.4 boqolkiiba. Sannadkii 1961, ilaa 300,000 oo qof, in ka yar boqolkiiba laba dadka Kanada, waxay ahaayeen xubno ka tirsan kooxaha laga tirada badan yahay ee muuqda. Tirakoobka 2021 wuxuu muujiyay in 8.3 milyan oo qof, ama ku dhawaad ​​rubuc (23.0 boqolkiiba) dadweynaha, ay isu sheegeen inay yihiin ama ay ahaayeen soo galooti la degay ama deganaanshaha rasmiga ah ee Kanada - oo ka sarreeya tirakoobkii 1921 ee rikoorkii hore ee 22.3 boqolkiiba. Sannadkii 2021, Hindiya, Shiinaha, iyo Filibiin ayaa ahaa saddexda waddan ee ugu sarreeya asal ahaan muhaajiriinta u soo guuraya Kanada

Luuqado badan ayaa ay adeegsadaan dadka reer Kanada, oo Ingiriisi iyo Faransiis ( luqadaha rasmiga ah ) ay yihiin afafka hooyo ee boqolkiiba 54 iyo 19 boqolkiiba dadka Kanadiyaanka ah, siday u kala horreeyaan. Siyaasadaha laba-luqadnimo ee Kanada ee rasmiga ah waxay siinayaan muwaadiniinta xaqa ay ku helaan adeegyada dawladda dhexe Ingiriisi ama Faransiis midkoodna luqadda rasmiga ah ee laga tirada badan yahay waxay dammaanad qaadeen dugsiyadooda dhammaan gobollada iyo dhulalka.
Xeerka Luqadda Rasmiga ah ee Quebec ee 1974 ayaa Faransiiska u asaasay luqadda rasmiga ah ee gobolka. Inkasta oo in ka badan 82 boqolkiiba dadka Faransiiska ku hadla ee Kanada ay ku nool yihiin Quebec, waxaa jira dad fara badan oo ku hadla afka Faransiiska ee New Brunswick , Alberta , iyo Manitoba , iyada oo Ontario ay leedahay dadka ugu badan ee Faransiiska ku hadla ee ka baxsan Quebec. New Brunswick, gobolka kaliya ee rasmiga ah ee labada luuqad ku hadla, ayaa leh Acadian French laga tirada badan yahay oo ka kooban 33 boqolkiiba dadweynaha. Waxa kale oo jira kooxo Acadians ah oo ku yaala koonfur-galbeed ee Nova Scotia, ee Cape Breton Island, iyo bartamaha iyo galbeedka Prince Edward Island.
Gobollada kale ma laha luqado rasmi ah sida, laakiin Faransiiska waxaa loo isticmaalaa luqad wax lagu baro, maxkamadaha, iyo adeegyada kale ee dawladda, marka lagu daro Ingiriisiga. Manitoba, Ontario, iyo Quebec waxay ogol yihiin in Ingiriisi iyo Faransiis labadaba lagaga hadlo sharci-dejinta gobolka iyo sharciyada ayaa lagu soo rogay labada luqadood. On Ontario, Faransiisku wuxuu leeyahay xoogaa sharci ah, laakiin si buuxda uma wada shaqayn. Waxaa jira 11 kooxo af asali ah , oo ka kooban in ka badan 65 luqadood iyo lahjado kala duwan. Dhowr luqadood oo asaliga ah ayaa maqaam rasmi ah ku leh Gobollada Waqooyi Galbeed. Inuktitut waa luqadda ugu badan ee Nunavut waana mid ka mid ah saddexda luqadood ee rasmiga ah ee dhulka.
Marka la eego tirakoobka 2021, in ka badan 7.8 milyan oo Kanadiyaan ah ayaa ku qoray luqad aan rasmi ahayn luqaddooda koowaad . Qaar ka mid ah luqadaha koowaad ee caadiga ah ee aan rasmiga ahayn waxaa ka mid ah Mandarin (679,255 ku hadla luqadda koowaad), Punjabi (666,585), Cantonese (553,380), Isbaanish (538,870), Carabi (508,410), Tagalog (461,150), Talyaani (319,50), Talyaani (237,890). Dalka waxa kale oo uu hoy u yahay luqado badan oo dhegoolayaasha ah , kuwaas oo qaarkood ay yihiin kuwo asaliga ah. Luqadda Calaamadaha Ameerikaanka (ASL) ayaa laga isticmaalaa dalka oo dhan sababtoo ah badinta ASL ee dugsiyada hoose iyo sare. [ 317 ] Luqadda Calaamadaha Quebec (LSQ) ayaa ugu horrayn loogu isticmaalaa Quebec

### Diinta

Kanada diin ahaan way kala duwan tahay, oo ka kooban caqiido iyo caadooyin kala duwan. Dastuurka Kanada wuxuu tilmaamayaa Ilaah; si kastaba ha ahaatee, Kanada ma laha kaniisad rasmi ah, dawladduna waxay si rasmi ah uga go'an tahay ku dhaqanka jamac diimeed . Xorriyadda diinta ee Kanada waa xuquuq dastuuri ah oo la ilaaliyo.
Heerarka ku-dhaqanka diinta ayaa si joogto ah hoos ugu dhacay ilaa 1970-meeyadii. Iyadoo Masiixiyaddu ay hoos u dhacday ka dib markii ay hal mar udub dhexaad u tahay dhaqanka Kanadiyaanka iyo nolol maalmeedka, Kanada waxay noqotay waddan ka dambeeya Masiixi , dawlad cilmaani ah . Inkasta oo inta badan dadka Kanadiyaanka ah ay u arkaan diinta inay tahay mid aan muhiim ahayn nolol maalmeedkooda, waxay weli aaminsan yihiin Ilaah. Ku dhaqanka diinta waxaa guud ahaan loo arkaa arrin gaar ah.
Marka loo eego tirakoobka 2021, Masiixiyaddu waa diinta ugu weyn Kanada, iyadoo Roman Catholics ay matalaan boqolkiiba 29.9 dadka ugu badan ee raacsan. Masiixiyiinta guud ahaan ka dhigan 53.3 boqolkiiba dadweynaha, waxaa ku xiga dadka ka warbixinaya diin la'aan ama aan diin lahayn 34.6 boqolkiiba. Diimaha kale waxaa ka mid ah Islaamka (4.9 boqolkiiba), Hinduism (2.3 boqolkiiba), Sikhism (2.1 boqolkiiba), Buddhism (1.0 boqolkiiba), Yuhuudda (0.9 boqolkiiba), iyo ruuxa asaliga ah (0.2 boqolkiiba). Kanada waxay leedahay dadka labaad ee ugu weyn qaranka Sikh , ka dambeeya Hindiya .

## Caafimaadka

Daryeelka caafimaadka Kanada waxaa lagu bixiyaa nidaamka gobolka iyo dhulalka ee daryeelka caafimaadka dadweynaha ay maalgeliyaan , si aan rasmi ahayn loogu yeero Medicare . Waxa haga qodobada Xeerka Caafimaadka Kanada ee 1984 waana mid caalami ah . Helitaanka caalamiga ah ee adeegyada caafimaad ee dawladdu maalgeliso "waxaa inta badan dadka Kanadiyaanka ah u tixgeliyaan qiimo aasaasi ah oo hubinaya caymiska daryeelka caafimaadka qaranka qof kasta meel kasta oo uu ku nool yahay dalka". Qiyaastii 30 boqolkiiba daryeelka caafimaadka Kanadiyaanka waxa laga bixiyaa qaybta gaarka loo leeyahay. Tani waxay inta badan bixisaa adeegyada aan daboolin ama qayb ahaan ay daboolin Medicare, sida daawooyinka la qoro , dhakhtarka ilkaha iyo indhaha . Qiyaastii 65 ilaa 75 boqolkiiba dadka Kanadiyaanka ah waxay leeyihiin nooc ka mid ah caymis caafimaad oo dheeri ah; Qaar badan oo ka mid ah waxay ka helaan loo-shaqeeyayaasha ama galaan barnaamijyada adeegga bulshada ee sare.

Kharashka caafimaadka iyo maalgelinta dalka . Wadarta kharashka caafimaadka qofkiiba dollarka Maraykanka (PPP)
Si la mid ah waddamo kale oo badan oo horumaray, Kanada waxa la kulma korodhka kharashyada daryeelka caafimaadka taas oo ay ugu wacan tahay isbeddelka tirakoobka ee dadka da'da ah, oo leh hawlgab badan iyo dad yar oo da'da shaqada ah. 2021, celceliska da'da Kanada waxay ahayd 41.9 sano. Cimriga nolosha waa 81.1 sano. Warbixin 2016 ah oo uu soo saaray madaxa caafimaadka dadweynaha ayaa lagu ogaaday in 88 boqolkiiba dadka Kanadiyaanka ah, oo ka mid ah tirada ugu badan ee dadka ku nool wadamada G7, ay muujiyeen inay "caafimaad wanaagsan leeyihiin ama aad u wanaagsan yihiin". Boqolkiiba 80 ka mid ah dadka qaangaarka ah ee Kanadiyaanka ah ayaa iskood u sheega in ay haystaan ​​​​ugu yaraan hal arrin oo khatar ah oo loogu talagalay cudurrada daba-dheeraada: sigaar-cabista, dhaqdhaqaaq la'aanta jireed, cunto aan caafimaad lahayn ama isticmaalka khamriga xad-dhaafka ah. Kanada waxay leedahay mid ka mid ah heerarka ugu sarreeya ee buurnaanta dadka waaweyn ee wadamada OECD , taas oo gacan ka geysata ku dhawaad ​​​​2.7 milyan oo xaaladood oo sonkorow ah . Afar cudur oo dabadheeraad ah - kansar (sababta ugu horreysa ee dhimashada), cudurrada wadnaha iyo xididdada dhiigga , cudurrada neef-mareenka , iyo sonkorowga - xisaabaadka 65 boqolkiiba dhimashada Kanada. Waxaa Kanada ku nool ku dhawaad ​​8 milyan oo qof oo da'doodu tahay 15 jir oo leh hal ama in ka badan oo naafo ah .
2024, Machadka Kanada ee Macluumaadka Caafimaadka wuxuu qiyaasay in kharashka daryeelka caafimaadku gaadhay $372 bilyan, ama 12.4 boqolkiiba GDP-ga Kanada sanadkaas. Sannadkii 2022, kharashka qof kasta ee Kanada ee kharashyada caafimaadka ayaa kaalinta 12aad ka galay nidaamyada daryeelka caafimaadka ee OECD . Kanada waxay samaysay ku dhawaad, ama ka sarreeya celceliska inta badan tilmaamayaasha caafimaadka OECD tan iyo horraantii 2000-meeyadii, oo ka sarreeya celceliska tilmaamayaasha OECD ee wakhtiyada sugitaanka iyo helitaanka daryeelka, celceliska dhibcaha tayada daryeelka iyo isticmaalka kheyraadka. Warbixinta Sanduuqa Dawlada Dhexe ee 2021 isbarbardhigga nidaamyada daryeelka caafimaadka ee 11ka waddan ee ugu horumarsan ayaa galay Kanada kaalinta labaad ilaa ugu dambeysa. Daciifnimada la aqoonsaday ayaa marka la barbardhigo sare u kacday heerka dhimashada dhallaanka, baahsanaanta xaaladaha daba-dheeraada, waqtiyada sugitaanka ee dheer, helitaanka liita ee daryeelka saacadaha ka dambeeya, iyo la'aanta daawooyinka dhakhtar qoro iyo caymiska ilkaha. Dhibaatada sii kordheysa ee nidaamka caafimaadka Kanada waa la'aanta xirfadlayaasha daryeelka caafimaadka, iyo awoodda isbitaalka

## Waxbarashada

Kanada gobol ahaan iyo territori ahaanba, taas oo muujinaysa boqolkiiba dadka da'doodu u dhaxayso 25 ilaa 64 ee haysta shahaadada koowaad ee jaamacadda ama ka sareeya, iyo boqolkiiba dhibicdu waxay isbeddelaysaa 2016 ilaa 2021
Waxbarashada Kanada inta badan waxaa loo bixiyaa si guud , waxaa maalgeliya oo kormeera dawladaha federaalka , gobolka , iyo dawladaha hoose . Waxbarashadu waxay ku dhex jirtaa xukunka gobolka, manhajka gobolkana waxaa kormeera dawladeeda. Waxbarashada Kanada guud ahaan waxay u qaybsantaa waxbarashada aasaasiga ah , waxaana ku xiga waxbarashada sare iyo tan ka dambaysa . Waxbarasho Ingiriisi iyo Faransiis labadaba ah ayaa laga heli karaa meelo badan oo Kanada ah. Kanada waxay leedahay tiro badan oo jaamacado ah, ku dhawaad ​​dhamaantood si guud ayaa loo maalgeliyaa. Waxaa la aasaasay 1663, Université Laval waa machadka ugu da'da weyn ee ka dambeeya dugsiga sare ee Kanada. Saddexda jaamacadood ee ugu sarreeya qaranka waa Jaamacadda Toronto , McGill , iyo Jaamacadda British Columbia . Jaamacadda ugu weyn waa Jaamacadda Toronto , taas oo ay dhigtaan in ka badan 85,000 oo arday.
Sida lagu sheegay warbixin 2022 ay soo saartay OECD, Kanada waa mid ka mid ah waddamada ugu aqoonta badan adduunka; waddanku wuxuu ku jiraa kaalinta koowaad adduunka oo dhan boqolkiiba dadka qaangaarka ah ee haysta waxbarasho jaamacadeed, iyada oo in ka badan 56 boqolkiiba dadka waaweyn ee Kanada ay heleen ugu yaraan shahaadada jaamacadeed ama shahaado jaamacadeed. Kanada waxay ku bixisaa celcelis ahaan 5.3 boqolkiiba GDP-ga waxbarashada. Wadanku waxa uu si weyn u maalgeliyaa waxbarashada jaamacadeed (in ka badan US$20,000 ardaygiiba). Laga bilaabo 2022 , 89 boqolkiiba dadka qaangaarka ah ee da'doodu u dhaxayso 25 ilaa 64 waxay kasbadeen wax u dhigma shahaadada dugsiga sare, marka la barbardhigo celceliska OECD ee 75 boqolkiiba.

## Dhaqanka

Taallo Dhaqamada Kala Duwan ee uu qoray Francesco Pirelli, Toronto
Taariikh ahaan, Kanada waxaa horyaaly Ingiriis, Faransiis , iyo dhaqamada iyo caadooyinka asalka ah. Intii lagu jiray dhacdooyinka 20aad, Kanadiyaanka haysta dhulaha Afrika, Kariibiyaanka, iyo Aasiya waxay ku dareen celiyeen Kanadiyaanka iyo dhaqankooda.
Dhaqanka Kanada wuxuu saameyn ku yeeshaa qaababka kala duwan ee ay ka kooban tahay, siyaasadda kor u qaada bulshooyin ah waa la ilaaliyaa dastuur ahaan. Tan iyo 1960-meeyadii, Kanada waxay awood xuquuqul insaanka iyo ka- xannibaada dhammaan. Aqoonsiga Kanadiyaanka waxa uu ka soo wareegay asal ahaan British ku salaysan una guuray dhaqamo kala duwan intii u koobay 1960-meeyadii iyo 1970-meeyadii. Siyaasadda ah ee gobolka ee dhaqamada kala duwan waxaa inta badan lagu tilmaamaa mid ka mid ah tilmaamaha loo baahan yahay ee Kanada iyo qayb muhiim ah oo lagu kala saaro kabaha Kanadiyaanka. Quebec, luqada dhaqanku waa mid koonfurta waxaan jiray dhaqan Canadian Canadian ah oo ka duwan dhaqanka Kanada ee wadnaha. Guud ahaan, Kanada waxay ku jirtaa aragtida mosaic-dhaqameedka qaybaha hoose ee gobolka oo leh meelo kala duwan iyo qawmiyad qawmiyad .
Habka maamulka kanada ee ruujinta saaraya dhaqamada badan, kaas oo ku salaysan diinta , isdhexgalka bulshada, iyo waxbarashada dugsiyada midigta fog, ayaa leh taageero dadweyne oo. Siyaasadaha Dowladda Sida Xalalka Walaalaha ah, canshuuraha sare loo qaado si loo qaybiyo xoolaha, sharci-dejinta ciqaabta dilka , dadaalada Kanadalada ee lagu ciribtirayo faqriga , ficilta adag , habdhaqan xornimo bulsheed oo ku dhaleeceeyay haweenka (sida uurka ) iyo mamnuucista LGBT , iyo sharciyeynta euthanasia iyo qaar xashiishka ayaa tilmaamaya dhaqanka. Kanadiyaanka sidoo kale waxay aqoonsadaan siyaasadda gargaarka gudaha dalka, ilaalinta ilaalinta ilaalinta, beerta nidaamka qaranka, iyo Axdiga Kanada ee Xuquuqda iyo Xoriyadda.

### Suugaanta

Qoraaga Margaret Atwood ayaa soo jeedisay in intii lagu jiray 1970-yadii suugaanta Kanadiyaanka ay wali raadinayeen aqoonsi qaranSuugaanta Kanada waxay inta badan u qaybsantaa suugaan Faransiis-iyo Ingiriisi, kuwaas oo ku qotoma dhaqanka suugaanta ee Faransiiska iyo Ingiriiska, siday u kala duwan yihiin. Sheekooyinkii ugu horreeyay ee Kanadiyaanka ahaa dalalka socdaal iyo saxinta. Tani waxay u bixisay mawduuc mawduuc oo waaweyn oo suugaanta Canadian taariikhiga ah: dabeecadda, nolosha xudduudaha, iyo booska Kanada ee caddaynta, kuwaas oo lagu xiray maskaxda garrison . Kobcinta suugaanta Kanadiyaanka waxay si qotodheer ugu xidhxidhan yihiin xaaladaha taariikheed iyo bulsho ee dalka, inta badan waxay muujinaysaa warbixinta iyo isbeddelada bulshada Kanada. Sida suugaanta Kanadiyaanka u sii gudubtay qarniyadii 20-aad iyo 21-aad, waxay wax ka qabanayaan maadooyin iyo mawduucyo kala duwan, sida haweenka, qaybaha LGBTQ, waayo-aragnimada soogalootiga, arrimaha, xiriirka dadka asaliga ah, iyo qiyamka Kanada iyo furo.

Taageerada taageero ee hay'adaha dawliga ah, sida Golaha Fanka ee Kanada iyo muujinta deeqaha kala duwan ee gobolka, waxay fududaysaa abuurista, daabacadaha, iyo sawirada qorayaasha Kanada . Qorayaal badan oo Kanadiyaanka ah ayaa helay abaalmarinno suugaaneed caalami ah oo ay ku jiraan sheekooyinka Nobel ee suugaanta , buugaagta , iyo suugaan Pulitzer ee khayaaliga . Abaalmarinta suugaanta Kanada iyo abaalmarinnada waxaa ka mid ah Abaalmarinta Suugaanta Guud ee Guddoomiyaha , Abaalmarinta Giller , Abaalmarinta Gabayada Latner Griffin ee Trust , Abaalmarinta Burt ee Koowaad, Suugaanta Inuit iyo Métis iyo abaalmarinno suugaaneed loogu talagalay diyaarinta

### Muusiga

Daabacaaddii asalka ahayd ee " O Canada " oo Ingiriisi, 1908 (Faransiis, 1880)
Muusiga Kanada waxa uu ka tarjumayaa muuqaalo kala duwan oo heer gobol ah Kanada waxay samaysay kaabayaal muusiko oo aad u ballaadhan oo ay ku jiraan hoolalka kaniisadaha , hoolalka qolka , xarumaha ilaalinta akadeemiyada , xarumaha fanka , shirkadaha duubista , idaacadaha , iyo kanaalada muusiga ee telefishinka . Barnaamijyada taageerada dawladda, sida Sanduuqa Muusikada Kanada, waxay caawiyaan fannaaniin iyo ganacsato badan oo abuura, soo saara oo suuq geynaya muusikada Kanada ee asalka ah iyo kuwa kala duwan. Iyada oo ay sabab u tahay muhiimada dhaqameed, iyo sidoo kale hindisayaasha dawladda iyo xeerarka, warshadaha muusiga ee Kanada waa mid ka mid ah kuwa ugu weyn adduunka, oo soo saara laxamiistayaal caalami ah oo caan ah fannaaniin , iyo isku xidh . Baahinta muusiga ee dalka waxaa maamula CRTC. Akademiyada Kanada ee Diiwaangelinta Farshaxanka iyo Sayniska waxay soo bandhigtaa abaalmarinnada warshadaha muusikada ee Kanada, Abaalmarinta Juno . Hall of Fame Music Canadian waxay sharfaan fannaaniinta Kanadiyaanka guulaha noloshooda.
" God Save the King " waxaa laga isticmaali jiray Kanada ilaa dabayaaqadii 1700-meeyadii waana heesta boqortooyo ee dalka. Muusiga wadaniga ah ee Kanadiyaanka ayaa soo taxnaa in ka badan 200 sano, oo leh " The Bold Canadian ", oo la qoray 1812, caan ka ahaa qarnigii 19aad oo dhan. " The Maple Leaf Forever ", oo la qoray 1866, waxay ahayd mid caan ah oo u adeegay sidii heesta wadaniga ah ee aan rasmiga ahayn ee Ingiriisiga Kanada. " O Kanada ", oo asal ahaan ka kooban Faransiis 1880, sidoo kale waxay u adeegtay sidii heesta calanka aan rasmiga ahayn qarnigii 20aad waxaana loo qaatay heesta rasmiga ah ee dalka 1980

### Warbaahinta

Baabuurta dayax gacmeedka ee Hay'adda Warbaahinta Kanada (CBC), oo loo isticmaalo baahinta telefishinka tooska ah
Warbaahinta Kanada waa madax-bannaan aan faafreeb lahayn , kala duwan , oo aad gobolaysan. Xeerka Baahinta waxa uu ku dhawaaqayaa "nidaamku waa inuu u akhriyo si loo ilaaliyo, tayeeyo, iyo dhaqanka, waxbarashada, bulshada, iyo dhaqaalaha Kanada". Kanada waxay leedahay qaybo warbaahineed oo si fiican u horumarsan, laakiin wax soo saarkeeda dhaqan - gaar ahaan filimada , bandhigyada telefishinka iyo joornaallada - badanaa waxaa hadheeyay alaabada laga keeno Maraykanka. Natiijo ahaan, ilaalinta dhaqanka Kanadiyaanka ah ee gaarka ah waxaa taageera shirkadaha, shirkadaha, hay'adaha sida Canadian Broadcasting Corporation (CBC), Guddiga Filimada Qaranka ee Kanada (NFB), iyo Canadian Radio-TV and Communication Commission (CRTC).
Warbaahinta Kanada, daabac daabacadda iyo dhijitaalka ah , iyo labada luqadood ee muuqaal ah, waxaa inta badan gacanta ku haya " shirkad faro-ku-tiris ah ". Shirkadda ugu weyn ee shirkadaha waa warbaahinta guud ee qaranka ee Canadian Broadcasting Corporation, taas oo sidoo kale door weyn ka ciyaarta soo saarista alaabada dhaqanka guddaha, iyada oo ku ilaalin raadiyaha iyo shabakadaha TV-ga ee xorriyadda iyo France. Marka lagu daro CBC-da, qaar ka mid ah degmooyinka gobolka waxay ku deeqeen baahinta TV-ga waxbarasho sidoo kale, sida TVOntario iyo Télé-Québec .
warbaahinta aan wararka ahayn ee kanada, oo ay ku jiraan filimada iyo qaybaha, waxaa laga sameeyey abuuraasha ah, sidoo kale kuwa laga keeno mareykaniga, England, Australia, iyo Faransiiska. Dadaal lagu dhimayo cadadka warbaahinta ajnabiga ah, faragelinta rabshada ee warbaahinta telefishinka waxaa ku jiri kara nidaaminta nuxurka iyo maal-gashiga . Sharciyada canshuuraha Kanada ayaa akhriyaya tartanka ajnabiga ah ee gaarka ah joornaalka

### Ciyaaraha

Farshaxanka ciyaarta ee Edie Parker oo ka baxsan Hoolka caanka ah ee Hockey ee Toronto
Ciyaaraha qaranka kanada waa xegada barafka iyo lakrosse . Ciyaaraha kale eeleyda ah waxaa ka mid ah curling , basketball , baseball , soccer , iyo kubbadda cagta . Guulaha waaweyn ee ciyaaraha Kanada waxaa lagu calaamadeeyay "Halls of Fame" badan iyo madxafyo, sida Hall of Fame ee Kanada .
Kanada waxa ay Maraykanka la wadaagtaa dhawr horyaal oo isborti oo waawayn. kooxaha Kanadiyaanka ee ku jira horyaalada oo ku jira todobo faransiis oo ka tirsan National Hockey League , , furka oo Kubadda Cagta ee Major League Soccer , iyo hal koox mid kasta oo ka mid ah Kubadda Koleyga ee Major League Baseball iyo Ururka Kubadda Koleyga Qaranka . Tartamada ciyaartoyda kale ee caanka ah waxaa ka mid ah kubada cagta Kanada , National Lacrosse League , kanada Kanada , iyo tartanka curling ee ay qabtaan Curling Canada . Kanadiyaanka waxay u aqoonsadeen xeego inay tahay cayaarta ay door bidayaan ee daawashada, waxaan ku xigay kubbadda cagta iyo kubbadda koleyga.
Marka la eegu ka qaybgalka, dabaasha ayaa ahayd ciyaartii ugu badan ee la soo sheegay saddex-meelood meel (35 etejin) Kanadiyaanka 2023. Tani waxay si dhow ula socotay baaskiilka (33 roojin) iyo orodka (27 dhismaha). Caannimada ciyaaraha gaarka ah way kala duwan yihiin; guud ahaan, dadka Kanada ku dhashay waxay u badan tahay inay ka qaybqaataan ciyaaraha jiilaalka sida xeegada barafka (ciyaaraha kooxda da'yarta ee ugu), kaydka barafka , barafka iyo baraafka , marka la barbar dhigo, kuwaas oo u badan tahay inay ciyaaraan kubbadda cagta (ciyaaraha ugu ciyaartoyga dhalinyarada), ama kubbadda kolayga . Isboortiga sida golf-ka , kubbadda laliska , badminton , bowling-ka , iyo fanka dagaalka ayaa sidoo kale si weyn loogu bartay dhalinyarada iyo hiwaayadda.
Kanada waxay ku guuldarreysatay guul Olombikada Jiilaalka iyo Olombikada Xagaaga -gaar ahaan Ciyaaraha Jiilaalka sida "wadamada ciyaaraha jiilaalka" - ciyaartoyda marti-qaadka dhaqanka isboorti oo heer sare ah oo caalami ah sida Olombikada Xagaaga 1976 , 1988 Olombikada Jiilaalka , 2010 Haweenka FIFA 2010 World Pan. Dalka ayaa loo wada wadajiray si uu u martigeliyo Koobka Adduunka ee FIFA 2026 oo ay weheliyaan Mexico iyo Mareykanka.

## Xubin

* IMF
* IADB
* OECD
* Midowga Yurub
* Bankiga Aduunka
* Kooxda Labaatanka
* Qaramada Midoobay

## Gobollada

| Gobollada | Aagga | Dadka |
| --- | --- | --- |
| **Kanada** | **9,093,507** | **35,151,728** |
| Alberta | 642,317 | 4,067,175 |
| British Columbia | 925,186 | 4,648,055 |
| Manitoba | 553,556 | 1,278,365 |
| New Brunswick | 71,450 | 747,101 |
| Newfoundland and Labrador | 373,872 | 519,716 |
| Northwest Territories | 1,183,085 | 41,786 |
| Nova Scotia | 53,338 | 923,598 |
| Nunavut | 1,936,113 | 35,944 |
| Ontario | 917,741 | 13,448,494 |
| Prince Edward Island | 5,660 | 142,907 |
| Quebec | 1,356,128 | 8,164,361 |
| Saskatchewan | 591,970 | 1,098,352 |
| Yukon | 474,391 | 35,874 |

Gold Coast
## Sido Kale fiiri

* United Kingdom
* United States
* Australia

## Tixraac

"Heesta Boqortooyada" Archived Diseembar 6, 2020 // Wayback Machine

"Warbixinta Horumarinta Aadanaha 2025"

Magacaabidda Kanada: Sheekooyin ku saabsan Magacyada Goobta Kanada

Da'da cusub ee Elizabethan: Dhaqanka, Bulshada iyo Aqoonsiga Qaranka kadib Dagaalkii Labaad ee Adduunka

"Barnaamijka Tirakoobka Dashboardka Xogta Dashboard"

Qoraalka Xiriirka: Bulshooyinka Deganayaasha Yurub iyo Hindida ee Xuduudaha Iroquoia, 1667-1783

Dhirta, Dadka, iyo Goobaha: Doorarka Ethnobotany iyo Ethnoecology ee Xuquuqda Dhulka ee Dadka asaliga ah ee Kanada iyo Wixii ka dambeeya

Xuquuqda Aasaaska iyo Heshiisyada Kanada: Qoraallada Sharciga, Sinnaanta, iyo Ixtiraamka Farqiga

Dugsiyada Deganaanshaha Kanada: Taariikhda, Qaybta 1, Soo Bilaabantay 1939: Warbixinta Ugu Dambeysa ee Guddiga Runta iyo Dib-u-heshiisiinta ee Kanada, Cadadka

"Horumarinta Runta, Dib-u-heshiisiinta Mustaqbalka: Kooban Warbixinta Ugu Dambeysa ee Guddiga Runta iyo Dib-u-heshiisiinta ee Kanada" Archived Luuliyo 6, 2016 // Wayback Machine

Laga soo bilaabo Heshiisyada ilaa Kaydka: Dawladda Federaalka iyo Dadka Dhaladka ah ee ku nool Territorial Alberta, 1870-1905

Dagaalkii Wayn ee Kanada, 1914–1918: Sida ay Kanada u caawisay Badbaadinta Boqortooyada Ingiriiska oo ay u noqotay Qaran Waqooyiga Ameerika

Siyaasadda Luuqada: Khilaaf, Aqoonsi, iyo jamac dhaqameed marka la eego dhinaca isbarbardhigga: Khilaaf, Aqoonsi, iyo jamac dhaqameed marka la eego

"Qabuuraha Kanada ee aan calaamadda lahayn: Sida dugsiyada la deggan yahay ay u fuliyeen "xasuuq dhaqameed" oo ka dhan ah carruurta asaliga ah"

"Trump wuxuu soo rogay tacriifooyin xaaqid ah. Halkan waxaa ah jadwalka sida aan halkan ku gaadhnay"

Haysashada jaakada cagajuglaynta: Kanada iyo Boqortooyada Mareykanka

"Furitaanka Doorka Neoliberalism-ka ee Siyaasadda Siyaasadda Dhimista Saboolnimada ee Ontaariyo, Kanada: Daraasad Case oo Sharaxan iyo Falanqeyn Halis ah"

"UNHCR waxay ku baaqeysaa in tallaabo wadajir ah la qaado maadaama barakaca lagu qasbay uu gaaray rikoor cusub sanadka 2022"

"Qowmiyad ama asal ahaan xagga jinsiga iyo da'da: Kanada, gobollada iyo dhulalka, goobaha tirakoobka ee magaalooyinka iyo tirakoobka tirakoobka oo leh qaybo"

"Dadka laga tirada badan yahay iyo kooxda dadweynaha ee la arki karo heerka jiil: Kanada, gobollada iyo dhulalka, goobaha tirakoobka ee magaalooyinka iyo tirokoobka qaybo"

The Economic Impact of the 2010 Vancouver, Canada, Winter Olympics on Oregon and the Pacific Northwest: hearing before the Subcommittee on Trade, Tourism, and Economic Development of the Committee on Commerce, Science, and Transportation, United States Senate, One Hundred Ninth Congress, first session, August 5, 2005

Soo-dejinta Ku-meel-gaadhka ah ee Ku-meel-gaadhka ah ee Isticmaalka Koobka Adduunka Haweenka

"Waa maxay sababta Toronto ay ugu faraxsan tahay Ciyaaraha Pan Am"

"Koobka Adduunka 2026: Canada, US iyo Mexico waxay si wadajir ah ugu guuleysteen martigelinta tartanka"

*
*
* Archived Agoosto 26, 2022 // Wayback Machine