Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sokorow

Astaanta Macaanka
**Sonkoraw** waa xanuunka loo yaqaano sokorowga ama macaanka (lat. diabetes mellitus).waana xanuun wate noqda sida uu u badan yahay. Wuxuu ku lug leeyahay sida ay sonkortu ugu milanto dheecaammada kale ee jirka. Macaanka ama Sokorow:ga waxaa sababa marka dhecaanka loo yaqaan Insuliinka ee uu sameeyo ganaca uu yaraado ama marka uusan jirin dheecaankaasi gabi ahaanba. Wuxuu u kala baxaa laba nooc oo kala ah Nooca koowaad iyo nooca labaad (type 1 iyo type 2). midka koobaad qofka wuxuu ku dhacaa isagoo da' yar oo ganaca(pancreas)maba sameeyo dheecaanka insuliin. Midka labaad, qofka isaga oo wayn buu ku dhacaa markaa insuliin masoo saaro ama insuliinku wuxuu noqdaa mid aan waxtar lahayn, inta badan qofku cuntada aan caafimaadka u fiicneyn iyo cayilaada ayaa yareysa sameynta insuliinka. Sokorowga waxaa lagu daaweeyaa insuliinka oo lagu duro (mudo) meel jirka ka mid ah, sida bowdada, iyo jimicsi badan iyo in la is caateeyo.

* Diabetes​—“The Silent Killer”
# Aduunka

Aduun
**Aduunka** waa meere kamid ah iskujoogga Meereyaasha Qorraxda. Aduunka isagoo marinkiisa ama wadadiisa ku jira ayuu qorraxda ku wareegtaa. Qaabka waa ugxan yahay – waa sida goobaab wareegsan oo labada doc in yar ka diisan. Taa waxay ina garadsiineysaa in fogaanta uu had walba aduunka qorraxda u jiro sanad gudaheed aanay isku mid ahayn. Halkii jeer oo aduunka ku soo wareegto qorraxda waxay ku qaadata 365 ¼ maalin. Sanad walboo afaraad oo shintiris-sanadeedka (kalendarka) ka mid ah wuxuu noqdaa 366 malmood, waxaana la yiraahda sanad shindhalad ah (skuddår). Sanad walboo 4-aad waa inuu maalindheri ahaadaa, maxaa yeelay aduunka 365 maalin in ka badan bay ku qaadata halkii wareeg. Haddi aan sidaa la yeelin xooga qalad ah baa tirsiga galaaya. Sidaa daraadeed bey sanad shindhalad ah ugu jirin qarni walboo aan u qaybsami karin 400. Tusaale sanadkii 1900 ma ahayn sanad shindhalad ah, haseyeeshe sandakii 2000 wuxuu ahaa shindhalad, waayo waa loo qaybin kara 400. Xilliyada Sanadka aduunku wuxuu mariin meerkiisa ku jiraa isagoo 23,5 º darajo qorraxda ka janjeersan. Sidaas daraadeed fogaanta sare ee qorraxda ay had walba inoo jirto wey kala duwan tahay sanadka gudihiisa.

## Labada Cirif EE aduunka

Kala duwanaanta fogaanta ay qoraxdu dhulka u jirto waxay aad ugu weyn tahay woqooyiga iyo koofurta kakoonka dhulka. Gobollada saaran hareeraha dhulbaraha wey ku yartahay kaladuwanaantaasi Gobollada ku kala yaal labada cirif ee aduunka, oo la kala yiraahdo Qudbiga woqoyi iyo Qudbiga koofureede, maalin kasto oo ka mid ah xilliga jiilaalka qorraxda kama dhacdo oo cirkay ku taallan tahay. Bartanka xilli-barafeedkuna waa qorrax la’aan. Gobollada dhulbaraha agagaariyase hal berina qorraxda kama maqnaato, oo cirkay sare ayey ugu shidan tahay. Kala duwanaanta hadba inta fogaan ay sanadka gudihiisa qorraxdu ka korreyso aduunka.Hadba intii loo sii dhowaado aagga woqooyi ama aagga koofureed bey fogaanta sii weynaataa. Sidaas daraadeed intiiba dhulbaraha woqooyi ama koofur looga sii fogaanayo bay kala duwanaashada xilliyada sanadkuna sii kordhaan.

## Habeenka iyo maalinta

Markii laga hadlaayo habeenka iyo maalinta Qoraxda waxaa dhahnaa: ”Qorraxdu waa dhacday ama waa soo baxday”. Inkastoo aynu had iyo jeer aan sidaa ku tilmaamno, Hadana Qoraxdu ma aha wax dhaca mana soo baxda, ee dhulkaa isku udub-wareegta. Dhulka inuu hal mar si buuxda isugu udub-wareegana waxay ku qaadata 24 saac. Inta dhulku isku wareegayo, Qorraxdu inftiinkeeday ku haysaa, oo sidaas bey habeen iyo maalin ku kala noqoto.

Wxaa kuu cadeeynaya inaysan qoraxda dhicin marka aad moodo in aay kaa dhacday hadii aad joogto Somalia qorraxda waa u muuqataa dadka galbeedka kaa sii xiga siiba sida America dadka joogo subax ayeeyba u tahay oo marka ay ayaga ka miriqdo adigana kuu soo muuqanee.
# Faysbuug

Faysbuug|  |
|  |
| Nooca | U dhexeeya dadka |
| ka ganacsaday sida | * NASDAQ: FB
* NASDAQ-100
* S&P 100
* S&P 500 Index
 |
| ISIN | US30303M1027 |
| Shirkada | Internet |
| La aasaasay | Febraayo 4, 2004 (2004-02-04) |
| Aasaasaha | * Mark Zuckerberg
* Eduardo Saverin
* Andrew McCollum
* Dustin Moskovitz
* Chris Hughes
 |
| Xarunta | Menlo Park, Kalifornia, Maraykanka |
| Meelaha loo adeegsaday | Maraykanka (2004–2005) Caalamka oo dhan, marka laga reebo wadano dhowr ah (2005–hada) |
| Dadka muhiimka ah | Mark Zuckerberg (Gudoomiye) Sheryl Sandberg (Sarkaalka maamulka) |
| Dakhliga | 122 Euro (2015)  |
| Tirada inta ka shaqeeso | 18,770 (March 31, 2017) |
| kaabayaasha | Instagram Facebook Messenger WhatsApp Oculus VR |
| Website | www.facebook.com  |

**Faysbuug** waa shirkad weyn oo ka howlgasha bar-internet iyo bar bulsho u adeegta bulsho badan oo ku dhaqan meelo badan oo caalamka ah. Shirkada Wejibuug waxaa xarunteeda ugu sareeysa ku taalaa Menlo Park, kalifornia. Shirkadani waxaa la aasaasay Febraayo 4, 2004, waxaana fikrada iska lahaa dhowr dhalinyaro ah oo ka mid yahay Mark Zuckerberg, Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz, iyo Chris Hughes.

## Hordhac

**Faysbuug** waa bog wada xaajood ah, oo ka heli kartid saaxiibo cusub. 250.000 oo dad cusub ah, ayaa is diiwaangaliyo maalin kasto, soomaali gaareeso in ka badan Malaayin wey isticmaalaan. faysbuug waxaa laga leeyahay dalka Maraykanka, markii hore waxaa soo alifay, yar mareykan ah, oo la dhoho (Mark Zuckerberg), kadib neh Microsoft ayaa xoogaa ka gadatay, in kastoo (Mark Zuckerberg) oo diiday in oo wada gado bogga. Faysbuug qiimo waxoo ku fadhiyaa oo gaareeso, lacag billion oo dolarka mareykanka ah. Faysbuug waxaa la aasaasay 2004 dadka isticmaala waxaa lugu qiyaasaa 1 bilyann. Wadamada Bakistaan, Iran, Suuriya, Shiinaha iyo Fiyetnam ayaa joojiyay isticmaalka.

## Sharaxaad

Faysbuug waxaa la sheegay in uu ka qayb qaatay kacdoono badan oo ka dhacay wadamada carabta oo qaarkood xukun ka looga tuuray madaxdii dalalka carbeed qaarkood. Soomalidu bilowgii faysbuug ga ma aysan isticmaali jirin balse waxii ka danbeyay 2009 ayay aad ugu soo biireen isticmaalka aalada facbook ee casriga ah.

## Sidoo kale fiiri

* **Google** LLC.
	+ Youtube.com, LLC.

## Xigasho

* www.facebook.com

## Tixraac

Facebook. May 5, 2017 (caawin)

Carlson, Nicholas (March 5, 2010\_how-facebook-was-founded-2010-3. Soo qaatay March 23, 2017. (caawin
# Dhedig

**Dhedig** (calaamad:♀) Sidoo kale loo yaqaanaa naag, dumar, ama gabar,bilcaan iyo inan waa qeyb ka mid ah noolaha sida dadka iyo xayawaanka. Dhediga waxaa ka soo horjeeda lab. Astaamaha dhadiga lagu garto waxaa ka ka mid ah in ee wax dhali karaan sida xayawaanada Naasleeysda ah ama ukun dhigi karaan sida xayawaanada kale.
Lee yihiina xubno taran sida Xubinka taranke raga ee manida soo saara iyo ka dumarke ukunta keenaba.AMF.
# Lo'

| Lo' |
| --- |
|  |
| Lo' |
| Kala soocida cilmiga ah |
| Boqortooyo: | Animalia  |
| Qaybinta: | Chordata  |
| Gacalka: | Mammalia  |
| Dirka: | Artiodactyla  |
| Bahka: | Bovidae  |
| Duulka: | Bos  |
| Noocyada: | B. taurus  |
| Magaca laba-geesoodka ah |
| Bos taurus Linnaeus (1758) |
|  |
| Meelaha laga heli karo **lo'o** |

**Lo'** (Ingiriis: Cattle) ama **sac** waa xoolo gurijoog ah oo dadku dhaqdaan. Si la mid ah noolaha kale, **lo'du** waxay u kala baxdaa dibi oo ah lab la xardhay, yoc oo ah lab la xardhin, iyo sac oo ah dhedig.
Sidoo kale, **lo'du** waa xayawaan naasley ah. Taas micnaheedu waa in **sacu** nuujiyo ilmahiisa.

**Lo'da** dhedig waxay leeyihiin 4 naasoo oo caano fiican laga helo. **Sacaha** waxa laga maalaa caano la cabo, mar ahaantaana laga sameeyo subag, burcad, yoghurt iyo waxyaabo kale.

Dhinaca kale, lo' labeed oo ah dibida waxaa loo isticmaalaa in beeraha lagu qoto, wax lagu jiito iwm.

Isku soo duuboo, lo'du waxay quudisaa shacabka aduunka ayadoo hilibkooda oo la cuno.

Wakhti laga joogo 10,500 oo sano, ayaa **lo'da** lagu dhaqan jirey koonfurbari dalka Turkiga. Intaas oo qarni oo ka dambeeysay **lo'du** waxay ku faafeysay dunida. In ka badan 1.3 bilyan oo **lo'** ah ayaa maanta ku nool daafaha dunida.

Guud ahaan, **lo'du** waa xoolo muhiim u ah aadamaha ayagoo laga helo hilib uu nafaqo ka helo jidhka dadku, dhogor laga sameeyo dharka, xadhkaha iwm.
Intaas waxaa dheer, saxarada xoolaha laga helo waxaa lagu nafaqeeyaa carada.
# Nabadsuge

*Kani waa maqaal ku saabsan ciidanka nabadsugida. Qeybo kale oo ciidanka fiiri Ciidanka Qalabka Sida.*
*Boga "Askari" iyo "Ciidanka Nabad Sugida" halkan ayaa laga soo toosiyay.*
Astaanka Ciidanka Booliiska Soomaaliyeed
**Ciidanka Nabad Sugida** (Af Ingiriis: *police*; Af Carabi: شرطة) waa mid ka mid ah ciidamada amniga ee hoostaga wasaarada arimaha gudaha, wadanada qaarna hoos tega wasaarada cadaalada. Ciidanka nabadsugida waxaa lagu talagalay iney ilaaliyaan nabadgelyada magaalooyinka, caasimadaha iyo guud ahaan wadanka dhexdiisa.
Booliiska waxey ka kooban yihiin qeybo badan waxaana ka mid qeybta ladagaalanka mukhaadaraadka, ciidanka wadooyinka (taraafikada), dembi baadhista iyo wixii la halmaala.

* The Police—Why Are They Necessary?

## Muuqaalo

* Sawir
*
*

## Sidoo kale fiiri

* Ciidanka Amniga
* Ciidanka Sirdoonka
* Ciidanka Nabadsugida Soomaaliya

## Xigasho