# Ruushka

**Ruushka** , ama **Federaalka Ruushka** , waa waddan ku baahsan Bariga Yurub iyo Waqooyiga Aasiya . Waa dalka ugu wayn aduunka , wuxuuna ku fidsan yahay kow iyo toban wakhti , wuxuuna xuduud dhuleed la wadaagaa afar iyo toban wadan . In ka badan 140 milyan oo qof, Ruushku waa dalka ugu dadka badan Yurub waana waddanka sagaalaad ee ugu dadka badan adduunka . Waa waddan si heersare ah loo magaaleeyay , iyadoo lix iyo toban ka mid ah magaalooyinka ay deggan yihiin in ka badan 1 milyan oo qof. Moscow , oo ah magaalada ugu dadka badan Yurub , waa caasimadda iyo magaalada ugu weyn Ruushka , halka Saint Petersburg ay tahay magaalada labaad ee ugu weyn iyo xarunta dhaqanka .

| Ruushka Federaalka*Российская Федерация*  (Af-Ruush) |
| --- |
|
Calanka

Astaanta

 |
| **Heesta qaranka:**  Государственный гимн Российской Федерации
 "Heesta Gobolka ee Federaalka Ruushka" |
| Ruushka ee dunida. Dhulalka lagu muransan yahay waxaa lagu muujiyay cagaar khafiif ah. |
| Caasimadda | Moskow ﻿ / ﻿ |
| Afka rasmiga ah iyo kan qaranka  | Ruush |
| afka qaranka | Eeg Luqadaha Ruushka |
| Qaybaha qowmiyadaha (2021, oo ay ku jiraan Ruushka iyo Crimea) | * 71.7% Ruush
* 3.2% Tataarka
* 1.1% Jeejniya
* 1.1% Bashkir
* 22.9% Kuwa kale ama aan la sheegin
 |
| Diinta (2023) | * + 62% Christianity
		- 61% Russian Orthodoxy
		- 1% other Christian
* 24% no religion
* 5% Islam
* 2% other (including Buddhism)
* 4% unanswered
 |
|  Dadka | Ruush |
| Dawladda | Jamhuuriyad isku dhafan hoos a kali talisnimo kalitalisnimo |
|  |
| • Madaxweyne  | Vladimir Putin |
| • Ra'iisul Wasaare  | Mikhail Mishustin |
| • Afhayeenka Golaha Federaalka  | Valentina Matviyenko |
| • Afhayeenka Duma Gobolka  | Vyacheslav Volodin |
| • Guddoomiyaha Maxkamadda Sare  | Vyacheslav Lebedev |
|  |
| Sharci-dejinta | Aqalka Federaalka |
| • Aqalka sare | Golaha Federaalka |
| • Aqalka hoose | Duma Gobolka |
| Saameynta |
|  |
| • Kievan Rus' | 882 |
| • Vladimir-Suzdal | 1157 |
| • Grand Duchy of Moscow  | 1282 |
| • Boqortooyada Ruushka  | 16 January 1547 |
| • Ruushka Empire  | 2 Nofeembar 1721 |
| • Boqortooyadii waa la baabi'iyay | 15 March 1917 |
| • Soviet Union | 30 December 1922 |
| • Declaration of State Sovereignty | 12 Juun1990 |
| • Russian Federation | 12 December 1991 |
| • Dastuurka hadda jira  | 12 December 1993 |
| • Dawlad-goboleedka la dhisay  | 8 December 1999 |
|  |
| Bedka |
| • Wadarta | 17,098,246 km2 (6,601,670 sq mi) (gudaha xuduudaha caalamiga ah ee la aqoonsan yahay)
17,234,028 km2 (6,654,095 sq mi) (oo ay ku jiraan dhulalka lagu muransan yahay) (1aad) |
| • Biyo (%) | 13 (oo ay ku jiraan dhiiqo) |
| Dadka |
| • Qiyaastii 2025 |  146,028,325 (oo ay ku jirto Crimea)

 144,699,673
(marka laga reebo Crimea) (9aad) |
| • Cufnaanta | 8.4/km2 (21.8/sq mi) (181aad) |
| Wax soo saar (PPP) | Qiyaastii 2025  |
| • Wadarta |  $7.192 tiriliyan (4aad) |
| • Qofkiiba |  $49,383 (43aad) |
| Wax soo saar (magac ahaan) | Qiyaastii 2025  |
| • Wadarta |  $2.076 tiriliyan (11aad) |
| • Qofkiiba |  $14,258 (65aad) |
| Qaybsiga (2020) |  36.0 sinnaan la'aan dhexdhexaad ah |
| Kobaca (2023) |  0.832 aad u sarreeya (52aad) |
| Lacagta | Ruble (₽) (RUB) |
| Saacadda | UTC+2 to +12 |
| Koodhka wicitaanka | +7 |
| Furaha Internetka | * .ru
* .рф
 |

Dejinta aadanaha ee dhulka Ruushka casriga ah waxay dib ugu soo noqotaa Paleolithic Hoose .Bariga Slavs waxay u soo baxeen koox la aqoonsan yahay Yurub intii u dhaxaysay qarniyadii 3aad iyo 8aad ee AD. Dawladdii ugu horreysay ee Bariga Slavic, Kievan Rus ' , waxay soo baxday qarnigii 9aad, 988, waxay qaadatay Masiixiyadda Ortodokska ee Boqortooyada Byzantine . Kievan Rus 'ugu dambeyntii wuu burburay; Grand Duchy ee Moskow ayaa horseeday midaynta dhulalka Ruushka, taasoo keentay in lagu dhawaaqo Tsardom ee Ruushka 1547. Horraantii qarnigii 18aad, Ruushku wuxuu si weyn u ballaariyay iyada oo la adeegsanayo qabsashadii, isku-darka, iyo dadaalka sahamiyeyaasha Ruushka , horumarinta Boqortooyada Ruushka , taas oo weli ah boqortooyadii saddexaad ee ugu weyn taariikhda . Si kastaba ha ahaatee, kacaankii Ruushka ee 1917, taliskii Boqortooyada Ruushka waa la baabi'iyay oo ugu dambeyntii lagu beddelay Ruushka SFSR - dawladdii ugu horreysay ee dastuuri ah oo hantiwadaag ah . Ka dib Dagaalkii Sokeeye ee Ruushka , Ruushka SFSR wuxuu aasaasay Midowga Soofiyeeti oo leh saddex jamhuuriyadood oo kale oo Soofiyeedka , kaas oo ahaa kii ugu weynaa uguna muhiimsanaa. Midowgii Soofiyeeti waxa uu ku tallaabsaday warshadaynta degdega ah 1930-meeyadii , xilligaas oo ay malaayiin qof ku dhinteen taliskii Joseph Stalin , ka dibna waxa uu door muhiim ah ka qaatay xulafadii dagaalkii 2-aad ee adduunka isaga oo hormuud ka ahaa dedaallo ballaadhan oo dhinaca Bariga ah . Markii uu billowday. dagaalkii qaboobaa , waxa ay kula tartamaysay Maraykanka sidii ay fikrado iyo saamayn caalami ah ugu yeelan lahayd . Waagii Midowgii Soofiyeeti ee Qarnigii 20-aad waxa la arkay qaar ka mid ah guulihii teknoloojiyada ee Ruushku ugu mudnaa oo ay ka mid ahaayeen dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee bini’aadmigu sameeyo iyo duullaankii ugu horreeyay ee bani’aadamku ku galay hawada sare .Sannadkii 1991-kii, SFSR-ta Ruushka ayaa ka soo baxday burburkii Midowga Soofiyeeti ee Ruushka.waxa uu ku lug lahaa tiro colaado ah oo ka dhacay dalalkii hore ee Soofiyeedka iyo dalal kale , oo ay ku jiraan dagaalkii uu la galay Georgia 2008 iyo dagaalkii uu kula jiray Ukraine tan iyo 2014. Kii dambe wuxuu ku lug lahaa la-qabsiga caalamiga ah ee aan la aqoonsanayn ee dhulka Yukreeniyaan, oo ay ku jiraan Crimea 2014 iyo afar gobol oo kale 2022 , intii lagu jiray duulaanka socda . Ruushka guud ahaan waxa lagu tiriyaa quwad weyn waana awood goboleed , waxa uu haystaa kaydka ugu badan ee hubka nukliyeerka iyo waxa uu leeyahay kharashka sadexaad ee ugu kharashka badan milatariga aduunka . Waxay leedahay dhaqaale aad u sarreeya oo ah kow iyo tobnaad ee ugu weyn adduunka marka loo eego GDP-ga magac ahaan iyo tan afraad ee ugu weyn PPP , iyada oo ku tiirsan kheyraadka badan ee macdanta iyo tamarta , taas oo ah kaalinta labaad ee ugu weyn adduunka ee wax soo saarka shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah .Si kastaba ha ahaatee, Ruushku waxa uu aad ugu hooseeyaa cabbiraadda caalamiga ah ee dimoqraadiyadda , xuquuqul insaanka iyo xorriyadda saxaafadda , waxa kale oo uu leeyahay heerar sare oo musuqmaasuq la dareemo .Waa xubin joogta ah oo ka tirsan Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ; dal xubin ka ah G20 , SCO , BRICS , APEC , OSCE , iyo WTO ; iyo dawlada xubinta ka ah ururada ka dambeeya Soviet-ka sida CIS , CSTO , iyo EAEU . Ruushku waxa uu hoy u yahay 32 goobood oo dhaxalka aduunka ee UNESCO

## Asalka erayga

Sida laga soo xigtay Qaamuuska Ingiriisiga Oxford , magaca Ingiriisiga ee Ruushka ayaa markii ugu horreysay soo muuqday qarnigii 14aad, oo laga soo qaatay Latin Medieval : Russia , oo la isticmaali jiray qarnigii 11aad iyo inta badan ilo Ingiriis ah qarnigii 12aad, oo markeeda laga soo qaatay Ruushka , 'Ruushka' iyo daba-galka -ia .
Waxaa jira erayo dhowr ah oo Ruush ah oo u tarjuma "Ruushka" Ingiriisiga. Magaca iyo sifada русский , russkiy waxa loola jeedaa qoomiyadda Ruushka . Sifada российский , rossiiskiy waxay tilmaamaysaa muwaadiniinta Ruushka iyada oo aan loo eegin qowmiyadda. Isla sidaas oo kale waxay khuseysaa magaca dhowaan la sameeyay ee россиянин , rossianyn , macnaha muwaadinka Ruushka.
Magacyada ugu da'da weyn ee la adeegsaday waxay ahaayeen Rus ' ( Русь ) iyo "Dhulka Ruushka" ( Русская земля , Russkaya zemlya ). Sida laga soo xigtay Chronicle Primary , ereyga Rus ' wuxuu ka yimid dadka Ruushka , kuwaas oo ahaa qabiil Swedish ah , iyo halka ay ka yimaadeen saddexdii xubnood ee asalka ahaa ee reer Rurikid . Erayga Finnishka ee Iswiidhishka, ruotsi , wuxuu leeyahay asal isku mid ah. Taariikhda casriga ah ee casriga ah, dawladdii dhexe ee dhexe ee bariga Slavic waxaa badanaa loo yaqaan Kievan Rus ' , oo lagu magacaabo caasimaddeeda. Magaca kale ee Laatiinka dhexe ee Rus ' wuxuu ahaa Ruthenia .
Ruushka, magaca hadda ee dalka, Россия ( Rossiya ), wuxuu ka yimid magaca Giriigga Byzantine Ρωσία ( Rosía ). Magaca Росия ( Rosiya ) ayaa markii ugu horreysay la xaqiijiyay 1387. Magaca Rossiya wuxuu ka soo muuqday ilaha Ruushka qarnigii 15aad wuxuuna bilaabay inuu beddelo Rus- ka-yaqaanka ' intii uu kor u kacday Moscow oo ah xarunta dhexe ee Ruushka midaysan. Si kastaba ha ahaatee, ilaa dhamaadkii qarnigii 17aad, dalka waxaa inta badan loo tixraaco dadka deggan sida Rus ' , "Dhulka Ruushka" ( Russkaya zemlya ), ama "Muscovite state" ( Moskovskoye gosudarstvo ), iyo kala duwanaansho kale.
Sanadkii 1721, Peter The Great wuxuu ku dhawaaqay Boqortooyada Ruushka ( Rossiyskaya imperiya ). Magaca Rossiya waxa loo isticmaalay magaca guud ee Boqortooyada Ruushka ee caalamiga ah ka dibna dawladda Ruushka casriga ah. Rossiya waxay ka soocday ethnonym russkiy , maadaama ay tilmaamayso aqoonsiga ka sarreeya, oo ay ku jiraan qowmiyadaha Ruushka. Ka dib Kacaankii Ruushka iyo ku dhawaaqista Ruushka SFSR ee 1918, "Ruushka" ee cinwaanka gobolka wuxuu ahaa Rossiyskaya , halkii Russkaya , sida hore u tilmaamaya dawlad caalami ah, halka kan dambe uu lahaa cabbir qowmiyadeed. Ruushka casriga ah, magaca Rus ' ayaa wali lagu isticmaalaa gabayada ama tiraabta si loo tixraaco Ruushka da'da weyn ama nuxurka la malaynayo ee Ruushka.

## Taariikhda

### Taariikhda hore

Degsiimadii ugu horreysay ee aadanaha ee Ruushka waxay dib ugu noqotaa xilligii Oldowan ee horraantii Paleolithic ee hoose . Qiyaastii 2 milyan oo sano ka hor, wakiilada Homo erectus waxay u haajireen Jasiiradda Taman ee koonfurta Ruushka. Qalabka Flint , qaar ka mid ah 1.5 milyan oo sano, ayaa laga helay Waqooyiga Caucasus . Radiocarbon oo ku taariikhaysan muunado laga soo qaaday godka Denisova ee Buuraha Altai waxa ay qiyaaseen muunada Denisovan ee ugu da'da weyn waxa ay noolaayeen 195-122,700 sano ka hor. Fossils of Denny , isku-dhafka aadanaha qadiimiga ah oo ahaa kala badh Neanderthal iyo badh Denisovan, oo ku noolaa 90,000 oo sano ka hor, ayaa sidoo kale laga helay godka dambe. Ruushku wuxuu hoy u ahaa qaar ka mid ah kuwii ugu dambeeyay ee Neanderthals, laga soo bilaabo 45,000 oo sano ka hor, laga helay godka Mezmaiskaya .
Raadraaca ugu horreeya ee bini'aadamka casriga ah ee Ruushka wuxuu dib ugu noqdaa 45,000 sano, Galbeedka Siberia . Soo saarista hadhaaga dhaqameed ee sare ee bini'aadamka casriga ah , laga bilaabo ugu yaraan 40,000 sano ka hor, ayaa laga helay Kostyonki-Borschyovo , iyo Sungir , oo ku saabsan 34,600 sano ka hor - labadaba galbeedka Ruushka . Aadanuhu waxay gaadheen Arctic Russia ugu yaraan 40,000 oo sano ka hor, Mamontovaya Kurya . Dadka qadiimiga ah ee Waqooyiga Eurasian ee ka yimid Siberiya hiddo ahaan la mid ah dhaqanka Mal'ta-Buret' iyo Afontova Gora waxay ahaayeen qayb muhiim ah oo ka qaybqaata hidde - sideyaasha Ameerikaan hore iyo kuwa ugaadhsiga bari .

Faafinta Da'da Bronze ee Yamnaya Steppe awowgii xoola-dhaqatada intii u dhaxaysay 3300 iyo 1500 BC, [ 44 ] oo ay ku jiraan dhaqanka Afanasievo ee koonfurta Siberia
Mala -awaalka Kurgan wuxuu dhigayaa gobolka Volga-Dnieper ee koonfurta Ruushka iyo Ukraine sida urheimat ee Proto-Indo-Yurub . Hijriyadii hore ee Indo-Yurub ee ka yimid Pontic-Caspian steppe ee Ukraine iyo Ruushka ayaa ku faafay abtirsiinta Yamnaya iyo luqadaha Indo-Yurub ee qaybo badan oo Eurasia ah. Xoolo-dhaqatada reer-guuraaga ah ayaa ka soo baxay Pontic-Caspian steppe oo ka bilaabmaya Chalcolithic . ​​Hadhaagii ilbaxnimooyinkan dalagyada ah ayaa laga helay meelo ay ka mid yihiin Ipatovo , Sintashta , Arkaim , iyo Pazyryk , kuwaas oo xambaarsan raadadkii ugu horreeyay ee fardaha dagaalka . Qurxinta hidda-socodka ee ku hadla qoyska luqadda Uralic ee waqooyiga Yurub waxaa qaabeeyey haajirin ka yimid Siberiya oo bilaabmay ugu yaraan 3,500 sano ka hor.
Qarnigii 3-aad ilaa 4-aad ee AD, boqortooyadii Gothic ee Oium waxay ka jirtay koonfurta Ruushka, taas oo markii dambe uu qabsaday Huns . Intii u dhaxaysay qarniyadii 3aad iyo 6aad AD, Boqortooyada Bosporan , taas oo ahayd siyaasad Hellenistic ah oo ku guulaysatay gumeysigii Giriigga, ayaa sidoo kale laga adkaaday duullaankii reer-guuraaga ahaa ee ay hogaaminayeen qabaa'ilka dagaalka sida Huns iyo Eurasian Avars . Khazars , kuwaas oo asal ahaan ka soo jeeda Turki , waxay xukumayeen jaranjarooyinka u dhexeeya Caucasus ee koonfurta, bari ee soo dhaaftay webiga Volga, iyo galbeedka ilaa Kyiv ee wabiga Dnieper ilaa qarnigii 10aad. Iyaga ka dib waxaa yimid Pechenegs oo abuuray isbahaysi weyn, ka dibna waxaa la wareegay Cuman iyo Kipchak .
Awowayaasha Ruushka waxay ka mid yihiin qabiilooyinka Slavic ee ka soocay Proto-Indo-Yurub, kuwaas oo ka soo muuqday waqooyiga bari ee Yurub c.  1500  sano ka hor. Bariga Slavs waxay si tartiib tartiib ah u degeen galbeedka Ruushka (qiyaastii inta u dhaxaysa Moscow casriga iyo Saint-Petersburg ) laba mowjadood: mid ka soo guuray Kiev oo u socda Suzdal iyo Murom maanta iyo mid kale oo ka yimid Polotsk oo ku wajahan Novgorod iyo Rostov . Kahor socdaalka Slavic, dhulkaas waxaa ku noolaa dadka Finno-Ugrian ah . Laga soo bilaabo qarnigii 7aad wixii ka dambeeyay, Slavs-ka soo gala Bariga Slavs ayaa si tartiib tartiib ah u milmay Finno-Ugrian-ka asalka ah

### Kievan Rus

Kievan Rus ' ka dib markii Golaha Liubech ee 1097
Aasaaskii dawladihii ugu horeeyey ee bariga Slavic qarnigii 9aad waxay ku soo beegantay imaatinka Varangians , Vikings kuwaas oo ku hawlanaa marin biyoodka oo ka bilaabmaya bariga Baltic ilaa badaha madow iyo Caspian . Sida laga soo xigtay taariikhda asaasiga ah , Varangian oo ka soo jeeda dadka Ruushka , oo lagu magacaabo Rurik , ayaa loo doortay taliyaha Novgorod 862. 882, ku xigeenkiisii ​​Oleg wuxuu u soo baxay koonfurta oo uu qabsaday Kiev , kaas oo horay u bixin jiray cashuurta Khazars . Ina Rurik Igor iyo ina Igor ee Sviatoslav ka dib markii ay hoos u dhigeen dhammaan qabaa'ilka Bariga Slavic maxalliga ah xukunkii Kievan, baabbi'iyey Khazar Khaganate, oo bilaabay dhowr safar military Bulgaria , Byzantium iyo Faaris .
Qarnigii 10-aad ilaa 11-aad, Kievan Rus waxay noqotay mid ka mid ah dawladaha ugu waaweyn uguna barwaaqada badan Yurub. Boqortooyada Vladimir Great (980-1015) iyo wiilkiisa Yaroslav Wise (1019-1054) waxay ka kooban yihiin Da'da Dahabiga ah ee Kiev, kaas oo arkay aqbalaadda Masiixiyadda Ortodokska ee Byzantium , iyo abuurista koodhka sharciga ah ee ugu horreeya ee Slavic qoran , Russkaya Pravda . Waxaa yimid da'dii feudalism iyo maamul-daadejinta, oo lagu asteeyay dagaal joogto ah oo u dhexeeya xubnaha Rurik dynasty ee xukumay Kievan Rus 'si wadajir ah. Awooddii Kiev ayaa hoos u dhacday, iyadoo ay faa'iido u tahay Vladimir-Suzdal ee waqooyi-bari, Jamhuuriyadda Novgorod ee waqooyiga, iyo Galicia-Volhynia ee koonfur-galbeed. Qarnigii 12aad, Kiev waxay lumisay sumcaddeedii hore iyo Kievan Rus 'waxay u kala qaybsantay maamulo kala duwan. Amiir Andrey Bogolyubsky wuxuu ceyriyay Kiev 1169 wuxuuna ka dhigay Vladimir saldhiggiisa, taasoo keentay in awoodda siyaasadeed loo wareejiyo waqooyi-bari.
Hogaamiye Prince Alexander Nevsky , Novgorodiyaanku waxay iska celiyeen iswiidhishkii soo duulay ee Battle of Neva ee 1240, iyo sidoo kale saliibiyiinta Jarmalka ee Battle on the Ice 1242.
Kievan Rus 'ugu dambeyntii waxay ku dhacday duullaankii Mongol ee 1237-1240, taas oo keentay in Kiev iyo magaalooyinka kale laga ceyriyo, iyo sidoo kale dhimashada qayb weyn oo ka mid ah dadweynaha. Soo duulay, oo markii dambe loo yaqaanay Tataarka , ayaa sameeyay dawladdii Horde Golden , oo ka talinaysay Ruushka labadii qarni ee xigay. Kaliya Jamhuuriyadda Novgorod ayaa ka baxsatay qabsashadii shisheeye ka dib markii ay ogolaatay in ay bixiso abaalmarinta Mongols. Galicia-Volhynia waxaa mar dambe nuugi doona Lithuania iyo Poland , halka Jamhuuriyadda Novgorod ay sii waday inay barwaaqowdo waqooyiga. Waqooyi-bari, dhaqamada Byzantine-Slavic ee Kievan Rus' ayaa loo habeeyey si ay u sameeyaan dawlad madaxbannaan oo Ruush ah

### Maamulka Sare ee Moscow

Sergius of Radonezh ducada Dmitry Donskoy ee Trinity Sergius Lavra , ka hor Battle of Kulikovo , oo lagu sawiray rinjiyeynta Ernst Lissner
Burburkii Kievan Rus wuxuu arkay kor u kaca ugu dambeyntii ee maamulka Grand ee Moscow , oo markii hore qayb ka ah Vladimir-Suzdal .11-20  Iyadoo ay weli hoos timaad magaca Mongol - Tataarka iyo iyaga oo kaashanaya, Moscow waxay bilowday inay muujiso saamaynta ay ku leedahay gobolka horraantii qarnigii 14aad, si tartiib tartiib ah u noqotey xoogga hogaaminaya "ururinta dhulalka Ruushka". Markii kursiga Metropolitan ee Kaniisadda Ortodokska ee Ruushka uu u guuray Moscow 1325, saameynteedu way korodhay. Moscow xafiiltanka ugu dambeeya, Jamhuuriyadda Novgorod , waxay ku barwaaqowday xarunta ganacsiga dhogorta iyo dekedda bari ee Hanseatic League .
Waxaa hogaaminayay Prince Dmitry Donskoy ee Moscow, ciidamada midaysan ee maamulayaasha Ruushka waxay jabiyeen Mongol - Tataarka Dagaalkii Kulikovo 1380 .
Ivan III ("The Great") ayaa iska tuuray gacan ku haynta Horde Golden wuxuuna helay madax-bannaanida dhulalka qowmiyadeed ee Ruushka; Kadib wuxuu qaatay magaca madax-banaanida Ruushka oo dhan . Kadib dhicitaankii Constantinople ee 1453, Moscow waxay sheegatay dhaxalka dhaxalka Boqortooyada Roomaanka Bari . Ivan III wuxuu guursaday Sophia Palaiologina , ina-abtidii boqorkii Byzantine ee ugu dambeeyay Constantine XI , wuxuuna ka dhigay gorgorka Byzantine laba madax leh isaga u gaar ah, ugu dambeyntiina Ruushka, jaakad-hubka. Vasili III wuxuu mideeyay dhammaan Ruushka isagoo ku biiray dhowrkii dowladood ee ugu dambeeyay ee madaxbannaanida Ruushka horaantii qarnigii 16aad.

### Boqortooyada Ruushka

Ivan IV wuxuu ahaa amiirkii Grand ee Moscow laga bilaabo 1533 ilaa 1547, ka dibna Tsar ee Ruushka ilaa dhimashadiisa 1584.
Horumarinta fikradaha Rome ee Saddexaad , amiirkii weynaa Ivan IV ("The Terrible") ayaa si rasmi ah loogu caleemo saaray boqortooyadii ugu horreysay ee Ruushka oo dhan 1547. tsar wuxuu ku dhawaaqay xeer cusub oo sharci ah ( Sudebnik of 1550 ), wuxuu aasaasay ururkii ugu horreeyay ee feudal Ruushka ah ( Zemsky Sobor ), dib u habeyn lagu sameeyay militariga, wuxuu xakameeyay saameynta dowladda hoose iyo dib u habeynta. Intii lagu jiray xukunkiisii ​​​​dheeraa, Ivan wuxuu ku dhawaaday inuu labanlaabo dhulkii hore ee weynaa ee Ruushka isagoo ku daray saddexda Tatar khanate: Kazan iyo Astrakhan oo weheliya Volga , iyo Khanate of Sibir ee koonfur-galbeed ee Siberia. Ugu dambeyntii, dhamaadkii qarnigii 16aad, Ruushku wuxuu ballaariyay bariga buuraha Ural . Si kastaba ha ahaatee, Tsardom waxaa wiiqay dagaalkii dheeraa ee Livonian-ka ee aan lagu guulaysan ee ka soo horjeeda isbahaysiga Boqortooyada Poland iyo Grand Duchy ee Lithuania (kadibna midowga Polish-Lithuanian Commonwealth ), Boqortooyada Iswidhan , iyo Danmark-Norway si ay u helaan xeebaha Baltic iyo ganacsiga badda. Sannadkii 1572-kii, ciidan soo duulay oo Tataarka Crimean ah ayaa si buuxda loogu jabiyay dagaalkii muhiimka ahaa ee Molodi .

Khariidadda Feodor Godunov ee Ruushka, sida uu daabacay Hessel Gerritsz 1614
Dhimashada wiilasha Ivan waxay calaamad u tahay dhamaadka boqortooyadii hore ee Rurik ee 1598, iyo marka lagu daro abaartii masiibada ahayd ee 1601-1603 , waxay horseedday dagaal sokeeye, xukunkii is yeelyeelka, iyo faragelin shisheeye intii lagu jiray Waqtigii Dhibaatooyinka horaantii qarnigii 17aad. Polish -Lithuanian Commonwealth , oo ka faa'iidaysanay, ayaa qabsaday qaybo ka mid ah Ruushka, oo ku fiday caasimadda Moscow. Sannadkii 1612, Booliisku waxay ku qasbanaadeen inay dib u gurtaan kooxihii iskaa wax u qabso ee Ruushka, oo ay hogaaminayeen ganacsade Kuzma Minin iyo amiir Dmitry Pozharsky . Boqortooyada Romanov waxay ku raacday carshiga 1613 go'aanka Zemsky Sobor, waddankuna wuxuu bilaabay inuu si tartiib tartiib ah uga soo kabsado dhibaatada.
Ruushku wuxuu sii waday kobaca dhulkiisa ilaa qarnigii 17aad, kaas oo ahaa da'da Cossacks . Sannadkii 1654, hoggaamiyaha Yukreeniyaan, Bohdan Khmelnytsky , wuxuu soo bandhigay in Ukraine la hoos geeyo ilaalinta Ruushka tsar, Alexis , kaas oo aqbalitaanka dalabkaas uu horseeday dagaal kale oo Russo-Polish ah . Ugu dambeyntii, Ukraine ayaa la kala qaybiyay Dnieper , oo ka tagay qaybta bari, ( Bankiga bidix ee Ukraine iyo Kiev ) ee hoos yimaada xukunka Ruushka. Bariga, sahaminta degdega ah ee Ruushka iyo gumeysiga ee Siberian ballaaran ayaa sii waday, ugaarsiga dhogorta qiimaha leh iyo fool maroodiga. Sahamiyayaashii Ruushku waxay u riixeen dhinaca bari ee ugu horrayn ee Wabiga Siberiya , iyo badhtamihii qarnigii 17aad, waxaa jiray degsiimooyin Ruush ah oo ku yaal bariga Siberiya, Jasiiradda Chukchi oo ku taal webiga Amur , iyo xeebta Badweynta Baasifigga. Sannadkii 1648, Semyon Dezhnyov wuxuu noqday Yurubigii ugu horreeyay ee mara marinka Bering Strait.

### Imperial Ruushka

Intii uu joogay Peter the Great , Ruushka waxaa lagu dhawaaqay boqortooyo 1721, wuxuuna isu taagay inuu noqdo mid ka mid ah quwadaha waaweyn ee Yurub. Intii u dhaxaysay 1682 ilaa 1725, Peter wuxuu ka adkaaday Iswidhan dagaalkii weynaa ee Waqooyiga (1700-1721), isaga oo hubinaya helitaanka Ruushka ee ganacsiga badda iyo badda. Sanadkii 1703, Badda Baltic, Peter wuxuu aasaasay Saint Petersburg inay noqoto caasimadda cusub ee Ruushka. Inta lagu jiro xukunkiisa, dib-u-habeyn ballaaran ayaa la sameeyay , taas oo saameyn weyn ku leh dhaqanka Galbeedka Yurub ee Ruushka. Waxaa ku xigtay Catherine I (1725-1727), waxaa ku xigay Peter II (1727-1730), iyo Anna . Boqortooyada Peter I gabadhiisa Elizabeth 1741-1762 waxay aragtay ka qaybqaadashada Ruushka ee Dagaalkii Toddobada Sano (1756-1763). Intii lagu jiray iskahorimaadka, ciidamada Ruushku waxay ka gudbeen Bariga Prussia , iyagoo gaaray Berlin. Si kastaba ha ahaatee, dhimashadii Elizabeth, dhammaan guulahaas waxaa lagu soo celiyay Boqortooyada Prussia by pro-Prussian Peter III ee Ruushka .

Balaadhinta iyo horumarka dhuleed ee Ruushka laga soo bilaabo boqornimada Ivan IV ilaa dhimashadii Peter I
Catherine II ("The Great"), oo xukuntay 1762-1796, ayaa madax ka ahayd da'da Ruushka ee iftiinka . Waxay ku kordhisay xukunka siyaasadeed ee Ruushka ee ku saabsan Commonwealth-ka Lithuania oo ay ku dartay inta badan dhulalkeeda Ruushka , taasoo ka dhigtay waddanka ugu dadka badan Yurub. Koonfurta, ka dib dagaalladii Russo-Turkiga ee lagu guulaystay ee ka dhanka ahaa Boqortooyadii Cusmaaniyiinta , Catherine waxay horumarisay soohdinta Ruushka ilaa Badda Madow, iyada oo kala dirtay Crimean Khanate , oo ku darsatay Crimean . Natiijadii guulihii laga gaaray Qajar Iran oo loo maray dagaalladii Ruushka iyo Faaris , qeybtii hore ee qarnigii 19aad, Ruushku sidoo kale wuxuu qabsaday Caucasus . Beddela Catherine, wiilkeeda Paul , wuxuu ahaa mid aan degganayn oo inta badan diiradda saaray arrimaha gudaha . Ka dib xukunkiisii ​​​​gaabnaa, Catherine istiraatijiyad ayaa la sii waday Alexander I 's (1801-1825) ee Finland ka soo horjeeda Iswidhan daciifka ah 1809, iyo Bessarabia oo ka yimid Cusmaaniyiinta 1812. Waqooyiga Ameerika, Ruushku waxay noqdeen reer Yurub ee ugu horreeya ee Alaska gaadha oo gumaysta . Sannadkii 1803-1806, wareeggii ugu horreeyay ee Ruushka ayaa la sameeyay. Sannadkii 1820-kii, duullaan Ruush ah ayaa helay qaaradda Antarctica

### Awood weyn iyo horumarinta bulshada, sayniska, iyo farshaxanka

Ka-noqoshada Napoleon ee Moscow ee Albrecht Adam (1851)
Intii lagu jiray dagaalladii Napoleonic , Ruushku wuxuu ku biiray xulafada quwadaha Yurub ee kala duwan, wuxuuna la dagaallamay Faransiiska. Duullaankii Faransiisku ku qaaday Ruushka ee joogitaanka awoodda Napoleon ee 1812 wuxuu gaadhay Moscow, laakiin ugu dambeyntii wuu ku guuldareystay markii iska caabin adag oo lagu daray qabowgii Ruushka ee qadhaadhka ahaa ayaa horseeday guuldarro xun oo soo weerartay, kaas oo Pan-European Grande Armée uu la kulmay burbur weyn. Waxaa hogaaminayay Mikhail Kutuzov iyo Michael Andreas Barclay de Tolly , Ciidanka Imperial ee Ruushka ayaa ka saaray Napoleon waxayna kaxeeyeen Yurub oo dhan Dagaalkii Isbahaysiga Lixaad , ugu dambeyntii waxay galeen Paris. Alexander I ayaa gacanta ku hayay ergada Ruushka ee Congress-ka Vienna , kaas oo qeexay Khariidadda Yurub ka dib Napoleon.
Saraakiishii Napoleon ka daba-tagay Galbeedka Yurub waxay keeneen fikradaha xorriyadda dib-u-celinta Ruushka, waxayna isku dayeen inay xakameeyaan awoodaha Tsar intii lagu jiray kacdoonkii Decembrist ee 1825. Dhammaadkii xukunkii konserfatifka ee Nicholas I (1825-1855), xilliga zenith ee awoodda Ruushka, waxay carqaladaysay dagaalkii Crimean ee Yurub

### Dib-u-habaynta liberaaliga ah iyo hanti-wadaaga

Ku-xigeenka Nicholas Alexander II (1855-1881) wuxuu sameeyay isbedello la taaban karo oo dalka oo dhan ah, oo ay ku jiraan dib-u-habaynta xoraynta ee 1861 . Dib-u-habayntani waxay kicisay warshadaynta, waxayna casriyaysay ciidamadii Imperial ee Ruushka, kuwaas oo inta badan Balkanka ka xoreeyay xukunkii Cusmaaniyiinta wixii ka dambeeyay dagaalkii 1877-1878 ee Ruushka iyo Turkiga . Intii lagu jiray inta badan qarnigii 19-aad iyo horraantii 20th, Ruushka iyo Ingiriiska waxay ku heshiiyeen Afgaanistaan ​​iyo dhulalka deriska la ah ee Bartamaha iyo Koonfurta Aasiya; xifaaltankii u dhexeeyay labada boqortooyo ee waaweyn ee reer Yurub waxa loo yiqiin ciyaartii waynayd .
Dabayaaqadii qarnigii 19-aad waxaa dalka Ruushka ka socday dhaqdhaqaaqyo kala duwan oo hantiwadaag ah. Alexander II waxaa dilay sanadkii 1881 argagixisadii kacaanka. Boqorkii wiilkiisa Alexander III (1881-1894) wuu ka xoroobay laakiin wuu nabad badnaa

### Boqortooyada Dastuuriga ah iyo Dagaalkii Adduunka

Intii uu jiray boqorkii Ruushka ee u dambeeyay, Nicholas II (1894-1917), Kacaankii 1905 waxaa kiciyay guuldaradii bahdilaadda ahayd ee Dagaalkii Russo-Japanese . Kacdoonka waa la dejiyay, laakiin dawladda ayaa lagu qasbay inay ogolaato dib-u-habeyn weyn ( Dastuurkii Ruushka ee 1906 ), oo ay ku jiraan bixinta xorriyadda hadalka iyo isu imaatinka , sharciyeynta xisbiyada siyaasadda, iyo abuurista hay'ad sharci-dejin oo la soo doortay, Gobolka Duma

### Kacaan iyo dagaal sokeeye

1914kii, Ruushku waxa uu galay dagaalkii 1aad ee aduunka isaga oo ka jawaabaya ku dhawaaqistii Austraia-Hungary ee dagaalka ka dhanka ah Ruushka ee xulafada la ah Serbia , waxana uu ka dagaalamay wajiyo badan isaga oo ka go'doonsan xulafadiisa Triple Entente . Sannadkii 1916kii, Weerarkii Brusilov ee Ciidanka Imperial ee Ruushka wuxuu ku dhawaaday inuu gebi ahaanba burburiyo Ciidanka Austro-Hungary . Si kastaba ha ahaatee, kalsooni darada dadweynaha ee hore u jirtay ee taliska ayaa sii xoojisay kharashka dagaalka, khasaaraha badan , iyo xanta musuqmaasuqa iyo khiyaanada. Waxaas oo dhami waxay sameeyeen jawiga Kacaankii Ruushka ee 1917, oo lagu fuliyay laba fal oo waaweyn. Horraantii 1917, Nicholas II waxaa lagu qasbay inuu ka tago ; isaga iyo qoyskiisuba waa la xidhxidhay oo markii dambe lagu fuliyay dagaalkii sokeeye ee Ruushka . Boqortooyada waxaa bedelay isbahaysi gariiraya oo xisbiyo siyaasadeed ah oo ku dhawaaqay inay yihiin Dawlad Ku-meel-gaar ah , kuna dhawaaqay Jamhuuriyadda Ruushka . 19kii Janaayo [ OS 6 January], 1918, Golaha Deegaanka ee Ruushka wuxuu ku dhawaaqay Ruushka jamhuuriyad federaal dimuqraadi ah (sidaas darteed ansixinta go'aanka Dawladda Ku-meel-gaarka ah). Maalintii xigtay Golaha Deegaanka waxaa kala diray Golaha Dhexe ee Ruushka oo dhan .
Aasaasi kale oo hantiwadaag ah ayaa wada jirtey, Petrograd Soofiyeeti , oo awood u adeegsaneysa golayaasha sida dimuqraadiga ah loo soo doortay ee shaqaalaha iyo beeralayda, oo loo yaqaan Soviets . Xukunka maamullada cusubi waxa uu sii xumeeyey dhibaatadii dalka ka jirtay, halkii laga xalin lahaa, aakhirkii, Kacaankii Oktoobar , oo uu hoggaaminayey hoggaamiyihii Bolshevik Vladimir Lenin , waxa uu afgambiyey Dawladdii Ku-meel-gaadhka ahayd, waxana uu awood maamul oo buuxda siiyey Midowga Soofiyeeti, taas oo horseedday abuuritaanka dawlad hantiwadaag ah oo ugu horreysa adduunka . Dagaalkii sokeeye ee Ruushku wuxuu ka dhex qarxay dhaqdhaqaaqa cad ee shuuci-diidka ah iyo Bolsheviks oo wata ciidankeeda cas . Ka dib markii la saxiixay Heshiiskii Brest-Litovsk ee soo gabagabeeyey colaadaha Quwadaha Dhexe ee Dagaalkii Adduunka 1aad , Bolshevist Ruushku waxay isku dhiibeen inta badan dhulalkeeda galbeedka, kuwaas oo martigeliyay 34% dadkeeda, 54% warshadaheeda, 32% dhulkeeda beeralayda, iyo 90% qallafsanaanteeda.

Vladimir Lenin wuxuu ka hadlayaa Moscow, 1920, iyadoo Leon Trotsky uu ku tiirsan yahay masraxa
Dawladaha xulafada ahi waxay bilaabeen faragelin ciidan oo aan lagu guulaysan oo ay ku taageerayaan xoogaga ka soo horjeeda shuuciga. Dhanka kale, labada Bolsheviks iyo dhaqdhaqaaqa Caddaan waxay qaadeen ololeyaal masaafurin iyo dil midba midka kale ah, oo loo yaqaan sida ay u kala horreeyaan Argagaxisada Cas iyo Argagixisada Cad . Dhammaadkii dagaalkii sokeeye ee rabshadaha watay, dhaqaalihii Ruushka iyo kaabayaasha dhaqaalaha ayaa si weyn loo waxyeeleeyay, iyo in ka badan 10 milyan ayaa ku dhintay intii uu socday dagaalka, inta badan rayid. Malaayiin waxay noqdeen White émigrés , iyo macluushii Ruushka ee 1921-1922 waxay sheegteen ilaa shan milyan oo dhibanayaal ah.

### Midowgii Soofiyeeti

### Taliska dhaqaalaha iyo bulshada Soofiyeedka

30kii Diseembar 1922, Lenin iyo kaaliyayaashiisu waxay samaysteen Midowga Soofiyeeti , iyagoo ku biiray Ruushka SFSR oo ay noqdeen hal dawlad oo leh Byelorussian , Transcaucasian , iyo jamhuuriyadaha Yukreeniyaan . Ugu dambeyntii isbeddelka xuduudaha gudaha iyo isku-darka intii lagu jiray dagaalkii labaad ee aduunka ayaa abuuray urur ka kooban 15 jamhuuriyada , tirada ugu weyn iyo tirada dadka waa Ruushka SFSR, kaas oo xukumay midowga siyaasad ahaan, dhaqan ahaan, iyo dhaqaale ahaanba.
Ka dib dhimashadii Lenin ee 1924, troika ayaa loo qoondeeyay inuu masuul ka noqdo. Ugu dambeyntii Joseph Stalin , Xoghayaha Guud ee Xisbiga Shuuciga , wuxuu ku guuleystey inuu caburiyo dhammaan kooxaha mucaaradka oo uu ku xoojiyo awoodda gacantiisa si uu u noqdo kaligii-taliyihii dalka 1930-kii. Leon Trotsky , oo ah taageeraha ugu weyn ee kacaanka adduunka , ayaa laga soo masaafuriyay Midowga Soofiyeeti 1929, iyo fikradda Stalin ee Socialism in One Country waxay noqotay khadka rasmiga ah. Halgankii gudaha ee sii socday ee xisbiga Bolshevik wuxuu ku dhammaaday nadiifin weyn .

### Stalinism iyo casriyeynta

Hambalyo uu diray Joseph Stalin oo ku saabsan furitaanka Stalingrad Tractor Plant
Intii uu hogaaminayay Stalin , dawladdu waxay bilawday dhaqaalaha taliska , warshadaynta dalka oo u badan miyiga , iyo ururinta beeralayda . Inta lagu jiro muddadan isbeddelka dhaqaale iyo bulsho ee degdegga ah, malaayiin dad ah ayaa loo diray xeryaha shaqada ciqaabta , oo ay ku jiraan dad badan oo lagu xukumay siyaasadeed oo lagu tuhunsan yahay ama mucaaradka dhabta ah ee xukunka Stalin, iyo malaayiin ayaa la tarxiilay oo loo masaafuriyey meelaha fog ee Midowga Soofiyeeti. Habaynta ku meel gaadhka ah ee beeraha dalka, oo ay weheliso siyaasadaha qallafsan ee dawladda iyo abaarta, waxay keentay abaartii Soofiyeedka ee 1932-1933 , taas oo dishay 5.7 ilaa 8.7 milyan, 3.3 milyan oo iyaga ka mid ah ayaa ku jiray Ruushka SFSR. Midowgii Soofiyeeti, ugu dambeyntii, wuxuu sameeyay isbeddelka qaaliga ah ee ka yimid dhaqaalihii ugu badnaa ee beeralayda ilaa xarun warshadeed oo weyn muddo gaaban gudaheed.

### Dagaalkii Labaad ee Adduunka iyo Qaramada Midoobay

Laba gabdhood oo da'yar ayaa soo ururiyay qoryaha PPD-40 intii lagu jiray go'doominta Leningrad 1942
Dagaalkii Stalingrad , oo ahaa dagaalkii ugu weynaa uguna dhiigga badnaa taariikhda dagaalka, wuxuu dhammaaday 1943-kii isagoo guul muhiim ah ka gaaray ciidamadii Jarmalka
Midowgii Soofiyeeti waxa uu galay dagaalkii labaad ee aduunka 17kii Sebtembar 1939kii markii uu ku duulay Poland , iyada oo la raacayo hab-maamuuska sirta ah ee heshiiskii Molotov-Ribbentrop ee Nazi Germany . Midowgii Soofiyeeti ayaa markii dambe ku duulay Finland , wuxuuna qabsaday oo la wareegay dalalka Baltic-ga iyo weliba qaybo ka mid ah Romania .  : 91-95  22 Juun 1941, Jarmalku wuxuu soo duulay Midowga Soofiyeeti , wuxuu furay Jabhadda Bari , tiyaatarka ugu weyn ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka.  : 7
Ugu dambayntii, ilaa 5 milyan oo askari oo ka tirsan ciidanka cas ayaa Naasigu qabsaday; 272  kan dambe wuxuu si badheedh ah u dilay gaajo ama si kale u dilay 3.3 milyan oo POWs Soviet , iyo tiro badan oo rayid ah, sida " Qorshaha Gaajada " uu doonayay inuu fuliyo Generalplan Ost . 175–186  Inkasta oo Wehrmacht ay hore u guulaysteen, weerarkooda waxa la hakiyay dagaalkii Moscow . Ka dib , Jarmalku waxay la kulmeen guuldarooyin waaweyn markii ugu horeysay ee Battle of Stalingrad ee jiilaalka 1942-1943, ka dibna Dagaalkii Kursk ee xagaaga 1943 . waxaa soo gaaray gaajo iyo in ka badan hal milyan oo dhimasho ah, laakiin waligood isma dhiibin. Ciidamada Soofiyeedka ayaa ku qulqulay Bariga iyo Bartamaha Yurub 1944-1945 waxayna qabsadeen Berlin May 1945. Bishii Agoosto 1945, Ciidanka Cas ayaa weeraray Manchuria waxayna ka saareen Jabbaan Waqooyi Bari Aasiya, taas oo gacan ka geysatay guushii Isbahaysiga ee Japan.
Muddadii 1941-1945 ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka waxa Ruushka looga yaqaannaa Dagaalkii Waddaniga weynaa . Midowga Soofiyeeti, oo ay weheliyaan Maraykanka, Boqortooyada Ingiriiska iyo Shiinaha ayaa loo tixgeliyey afartii ugu weynaa ee quwadaha isbahaysiga ee dagaalkii labaad ee aduunka, ka dibna waxay noqdeen afar booliis , kuwaas oo aasaas u ahaa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay . 27  Intii uu dagaalku socday, dhimashada rayidka Soofiyeedka iyo milatarigu waxay ahayd qiyaastii 26-27 milyan ,taasoo ka dhigan kala badh dhammaan dhaawacyadii dagaalkii labaad ee Adduunka .295  Dhaqaalaha Soofiyeedka iyo kaabayaasha dhaqaalaha waxaa soo gaaray burbur aad u weyn, taas oo sababtay abaartii Soofiyeedka 1946-1947 .Si kastaba ha ahaatee, kharashka badan ee allabari, Midowga Soofiyeeti wuxuu u soo baxay inuu yahay awood caalami ah.

### Awood sare iyo dagaal qabow

Saddexda Waaweyn ee Shirkii Yalta ee Febraayo 1945, Winston Churchill Franklin D. Roosevelt iyo Joseph Stalin
Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, sida laga soo xigtay Shirkii Potsdam , Ciidanka Cas ayaa qabsaday qaybo ka mid ah Bariga iyo Bartamaha Yurub, oo ay ku jiraan Jarmalka Bari iyo gobollada bari ee Austria . Dawlado shuuci ah oo ku tiirsan ayaa lagu rakibay dawladaha bariga Bloc . Ka dib markii uu noqday quwadda labaad ee nukliyeerka adduunka ,Midowga Soofiyeeti wuxuu aasaasay Isbahaysiga Warsaw Pact , wuxuuna galay halgan loogu jiro xukunka caalamiga ah, oo loo yaqaan Dagaalkii Qaboobaa , oo ay la tartamayeen Maraykanka iyo NATO .

### Khrushchev Thaw dib u habaynta iyo horumarinta dhaqaalaha

Ka dib dhimashadii Stalin ee 1953 iyo muddo gaaban xukunka wadajirka ah , hogaamiyaha cusub Nikita Khrushchev ayaa cambaareeyay Stalin oo bilaabay siyaasadda de-Stalinization , oo sii daayay maxaabiis badan oo siyaasadeed oo ka mid ah xerooyinka shaqada Gulag . Fududeynta guud ee siyaasadaha cadaadiska ayaa markii dambe loo yaqaan Khrushchev Thaw . Isla mar ahaantaana, xiisadda dagaal qabow waxay gaartay meeshii ugu sarreysay markii ay labada iska soo horjeeda isku qabsadeen gantaallada Jupiter-ka ee Mareykanka oo la geynayo Turkiga iyo gantaallada Soofiyeedka ee Cuba .
Sannadkii 1957kii, Midowga Soofiyeeti wuxuu hawada sare u diray dayax- gacmeedkii ugu horreeyay adduunka , Sputnik 1 , sidaas ayuuna ku billowday xilligii hawada sare . Cosmonaut Ruush ah Yuri Gagarin wuxuu noqday bini'aadamkii ugu horreeyay ee ku wareega dhulka, isagoo raacaya Vostok 1 ee shaqaalaha hawada 12 Abriil 1961

### Muddadii hantiwadaaga horumaray ama xilligii fadhiidnimada

Ka dib markii Khrushchev laga saaray 1964, waxaa dhacay xilli kale oo xukun wadareed , ilaa Leonid Brezhnev noqday hogaamiyaha. Xilligii 1970-meeyadii iyo horraantii 198-aadkii ayaa markii dambe loo asteeyay xilligii fadhiidnimada . Dib-u-habaynta Kosygin ee 1965-kii ayaa ujeeddadeedu ahayd in qayb ahaan la baahiyo dhaqaalaha Soofiyeedka . Sannadkii 1979-kii, ka dib kacdoonkii shuuciga ahaa ee Afgaanistaan ​​​​hoggaaminayey, ciidamadii Soofiyeeti waxay soo weerareen waddanka, ugu dambeyntiina waxay bilaabeen dagaalkii Soofiyeeti iyo Afgaanistaan .Bishii Maajo 1988, Soofiyeedku wuxuu bilaabay inuu ka baxo Afgaanistaan , sababtoo ah mucaaradka caalamiga ah, dagaalka jabhada ee ka soo horjeeda Soviet-ka, iyo taageero la'aanta muwaadiniinta Soofiyeedka.

### Perestroika, dimuqraadiyeynta iyo madaxbanaanida Ruushka

Hogaamiyihii Soofiyeedka Mikhail Gorbachev iyo madaxweynihii Maraykanka Ronald Reagan oo ku sugnaa fagaaraha cas intii lagu jiray shirkii Moscow , 31 May 1988
Laga soo bilaabo 1985kii, hogaamiyihii ugu dambeeyay ee Soofiyeedka Mikhail Gorbachev , oo doonayay in uu sameeyo dib-u-habeyn xor ah oo ku saabsan nidaamka Soofiyeedka, wuxuu soo bandhigay siyaasadaha glasnost (furfurnaanta) iyo perestroika (dib u habeyn) isku day lagu doonayo in lagu soo afjaro muddada dhaqaale-xumada iyo in la dimuqraadiyeeyo dawladda . Tani, si kastaba ha ahaatee, waxay keentay in ay kor u kacaan dhaqdhaqaaqyo xooggan oo wadani iyo gooni-gooni ah oo dalka oo dhan ah. Kahor 1991, dhaqaalaha Soofiyeedka wuxuu ahaa kan labaad ee ugu weyn adduunka, laakiin sanadihii ugu dambeeyay, wuxuu galay dhibaato.
Sannadkii 1991-kii, qalalaase dhaqaale iyo siyaasadeed ayaa billaabay in uu sii qarxo, kaddib markii dalalka Baltic-ga ay doorteen in ay ka go'aan Midowgii Soofiyeeti. 17kii Maarso, afti ayaa la qabtay, taas oo badi muwaadiniinta ka qaybqaatay ay u codeeyeen in Midowga Soofiyeeti loo beddelo federaal cusub . Bishii Juun 1991, Boris Yeltsin wuxuu noqday Madaxweynihii ugu horreeyay ee si toos ah loo doorto taariikhda Ruushka markii loo doortay Madaxweynaha SFSR ee Ruushka. Bishii Agoosto 1991, isku day afgambi oo ay sameeyeen xubno ka tirsan dawladdii Gorbachev, oo ay si toos ah uga soo horjeedeen Gorbachev oo ujeedadoodu ahayd ilaalinta Midowgii Soofiyeeti, taas beddelkeedana waxay horseedday dhammaadka Xisbigii Shuuciga ee Midowgii Soofiyeeti. 25kii Diseembar 1991, ka dib kala diristii Midowgii Soofiyeeti , oo ay weheliso Ruushka casriga ah, waxaa soo baxay afar iyo toban dawladood oo kale oo ka dambeeyay Soviet-ka

### Xiriirka Ruushka ee madaxa banaan

### U gudubka dhaqaalaha suuqa iyo qalalaasaha siyaasadeed

Vladimir Putin ayaa loo dhaariyay xilka madaxweynanimo markii ugu horreysay ee la caleema saaro , iyadoo Boris Yeltsin uu eegayay, 2000.
Burburkii dhaqaale iyo siyaasadeed ee Midowgii Soofiyeeti ayaa Ruushka u horseeday niyad jab qoto dheer oo daba dheeraaday. Intii lagu jiray iyo ka dib burburkii Midowgii Soofiyeeti, dib-u-habeyn ballaaran oo ay ku jiraan kuwo gaar loo leeyahay , suuqa iyo xoreynta ganacsiga ayaa la sameeyay, oo ay ku jiraan isbeddello xagjir ah oo ay la socdaan " daaweynta naxdinta leh ". Baahinta gaarka ah waxay si weyn u wareejisay maamulka ganacsiga ee wakaaladaha dawliga ah shakhsiyaadka xiriirka gudaha ee dawladda, taas oo keentay kor u kaca oligarchs Ruush . Qaar badan oo ka mid ah taajiriinta cusub waxay u guureen balaayiin lacag caddaan ah iyo hanti meel ka baxsan dalka iyagoo raacay duulimaad weyn oo raasumaal ah . Niyad-jabka dhaqaaluhu wuxuu horseeday burburka adeegyada bulshada - heerka dhalashada ayaa hoos u dhacday halka dhimashadu ay kor u kacday, malaayiinna waxay ku dhufteen faqri, halka musuq-maasuq xad-dhaaf ah, iyo sidoo kale kooxaha dambiilayaasha iyo dambiyada abaabulan ayaa si aad ah kor ugu kacay.
Dabayaaqadii 1993dii, xurguftii u dhaxaysay Yeltsin iyo baarlamaanka Ruushka waxa ay ku dhammaatay xiisad dastuuri ah oo ku dhammaatay gacan ka hadal iyada oo loo adeegsaday awood ciidan. Intii ay xiisaddu socotay, Yeltsin waxa taageeray dawladaha reer galbeedka, waxaana la dilay in ka badan 100 qof

### Dastuurka casriga ah ee xorta ah, iskaashiga caalamiga ah iyo xasilinta dhaqaalaha

Bishii Disembar, afti ayaa la qaaday oo la ansixiyay, taasoo soo bandhigtay dastuur cusub, oo siinaya madaxweynaha awoodo aad u weyn. 1990-meeyadii waxa aafeeyay iskahorimaadyo hubaysan oo ka dhacay Waqooyiga Caucasus , labadaba iskahorimaadyo qowmiyadeed oo maxalli ah iyo kacdoonno Islaamiyiin gooni-gooni ah . Laga soo bilaabo markii gooni u goosadka Chechniya ay ku dhawaaqeen madax-bannaanidii horraantii 1990-meeyadii, dagaal jabhadeed oo goosgoos ah ayaa dhexmaray kooxaha fallaagada iyo ciidamada Ruushka. Weerarro argagixiso oo ka dhan ah dadka rayidka ah waxaa fuliyay gooni u goosadka Chechniya, oo galaafatay nolosha kumannaan rayid ah oo Ruush ah.
Burburkii Midowgii Soofiyeeti ka dib, Ruushku waxa uu la wareegay masuuliyadda dejinta daymaha dibadda ee dambe. 1992, inta badan kontaroolada qiimaha macaamiisha waa la tirtiray, taasoo keentay sicir barar aad u daran oo si weyn hoos u dhigay qiimaha ruble. Khasaaraha miisaaniyadeed ee sarreeya oo ay weheliso duulimaadka raasumaalka ah ee sii kordhaya iyo awood la'aanta bixinta deynta, waxay sababtay xiisadda dhaqaale ee Ruushka 1998 , taas oo keentay hoos u dhac kale oo GDP ah.

### U dhaqaaqida dhaqaale la casriyeeyay, siyaasad dhexe iyo dib u dhac dimuqraadi ah

31kii Diisambar 1999kii, Madaxweyne Yeltsin si lama filaan ah ayuu isu casilay, isagoo xilka ku wareejiyay ra'iisul wasaarihii dhawaan la magacaabay iyo ku-xigeenkiisii ​​uu doortay, Vladimir Putin . ka dib Putin wuxuu ku guuleystey doorashadii madaxtinimo ee 2000 , wuxuuna ka adkaaday jabhada Chechnya dagaalkii labaad ee Jeejniya .
Putin wuxuu ku guuleystey mar labaad oo madaxtinimo 2004. Qiimaha saliidda sare iyo kor u kaca maalgashiga shisheeye ayaa arkay dhaqaalaha Ruushka iyo heerka nolosha ayaa si weyn u soo fiicnaaday. Xukunka Putin wuxuu kordhiyey xasilloonida, halka uu Ruushka u beddelay dawlad keli talis ah . 2008, Putin wuxuu qabtay jagada ra'iisul wasaaraha, halka Dmitry Medvedev loo doortay madaxweyne hal xilli, si uu u sii hayo awoodda inkastoo sharci xaddidan ; muddadan waxaa lagu tilmaamay inay tahay " tandemoqraadiyad

Dhulalka uu Ruushku qabsaday ee Ukraine laga bilaabo 30kii Sebtembar 2022 wakhtigaas lagu dhawaaqay la wareegistooda
Ka dib qalalaasaha diblumaasiyadeed ee ka dhexeeya Georgia ee deriska la ah , Dagaalkii Russo-Georgian wuxuu dhacay intii u dhaxaysay 1-12 Agoosto 2008, taas oo keentay in Ruushku aqoonsado laba gobol oo gooni-goosad ah oo ka tirsan dhulalka uu haysto ee Georgia . Wuxuu ahaa dagaalkii ugu horreeyay ee Yurub qarnigii 21aad. Wax ka bedelka dastuurka 2008 ayaa lagu sheegay in muddada madaxweynaha loo kordhiyay lix sano halka aqalka hoose (State Duma) laga dhigay shan sano. Putin ka dib wuxuu ku guulaystey doorashadii madaxtinimo ee 2012 , taas oo sii hurisay mudaaharaadyadii " Kacaanka Barafka

### Duulaanka Ukraine

Horraantii 2014-kii, kadib kacdoonkii reer galbeedka ee taageersanaa dalka ay jaarka yihiin ee Ukrain, Ruushku waxa uu la wareegay Crimea ka dib markii afti lagu murmay oo ku saabsan xaaladda Crimea oo Ruushku qabsaday. Isku-darka ayaa abuuray kacdoon ka socda gobolka Donbas ee Ukraine, oo ay taageerayaan faragelinta milatariga Ruushka oo qayb ka ah dagaal aan la shaacin oo ka dhan ah Ukraine . Calooshood u shaqeystayaal Ruush ah iyo ciidamada milatariga, oo taageero ka helaya maleeshiyooyinka gooni-goosadka maxalliga ah, ayaa dagaal ku qaaday bariga Ukraine oo ay kaga soo horjeedaan dawladda cusub ee Ukraine ka dib markii dawladda Ruushku ay kobcisay mudaaharaadyo ka dhan ah dawladda iyo Ruushka oo ka dhacay gobolka, inkastoo inta badan dadka deggani ay ka soo horjeedaan ka go'itaanka Ukraine. Iyadoo ay socdaan mudaaharaadyo ka dhan ah musuqmaasuqa dalka oo dhan , Putin ayaa dib loo doortay mar labaad oo isku xigta doorashadii madaxtinimo ee 2018. Kordhinta ugu weyn ee iskahorimaadka, Ruushku wuxuu bilaabay duulaan buuxa oo Ukraine ah 24 Febraayo 2022. Duullaanku wuxuu calaamad u yahay dagaalkii ugu weynaa ee caadiga ahaa ee Yurub tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka, waxaana la kulmay cambaareyn caalami ah, iyo sidoo kale cunaqabataynta Ruushka.

Putin oo la socda Shoigu , Gerasimov , Belousov , Yevkurov iyo taliyayaasha degmooyinka militariga Ruushka 15 May 2024
Putin oo la socda Shoigu , Gerasimov ,Belousov , Yevkurov iyo taliyayaasha degmooyinka militariga Ruushka 15 May 2024

## Juqraafiga

Khariidadda Topographic ee Ruushka
Baaxadda baaxadda leh ee Ruushku waxa ay ku fidsan tahay qaybta bari ee Yurub iyo qaybta waqooyi ee Aasiya. Waxay ku fidsan tahay cidhifka waqooyi ee Eurasia waxayna leedahay xeebta afraad ee aduunka ugu dheer , in ka badan 37,653 km (23,396 mi). Ruushku waxa uu u dhexeeyaa loolka 41° iyo 82° N , iyo longitudes 19° E iyo 169° W , oo dhererkiisu dhan yahay 9,000 km (5,600 mi) bari ilaa galbeed, iyo 2,500 ilaa 4,000 km (1,600 ilaa 2,50 mi). Ruushka, dhul ahaan, wuxuu ka weyn yahay saddex qaaradood, wuxuuna leeyahay meel la mid ah tan Pluto .
Ruushku wuxuu leeyahay sagaal saf oo waaweyn oo buuraley ah, waxaana laga helaa gobollada koonfureed ee ugu hooseeya , kuwaas oo wadaaga qayb muhiim ah oo ka mid ah buuraha Caucasus (oo ay ku jiraan Mount Elbrus , taas oo ah 5,642 m (18,510 ft) waa meesha ugu sarreysa ee Ruushka iyo Yurub); Buuraha Altai iyo Sayan ee Siberia ; iyo Buuraha Bariga Siberian iyo Jasiiradda Kamchatka ee Bariga Fog ee Ruushka (oo ay ku jiraan Klyuchevskaya Sopka , oo dhererkeedu yahay 4,750 m (15,584 ft) waa volcano firfircoon ee ugu sarreeya Eurasia). Buuraha Ural , oo u kala socda waqooyi ilaa koonfur iyada oo loo marayo galbeedka dalka, waa qani ku ah kheyraadka macdanta, waxayna sameeyaan xuduud dhaqameed oo u dhexeeya Yurub iyo Aasiya . Meesha ugu hooseysa ee Ruushka iyo Yurub , waxay ku taal madaxa badda Caspian, halkaas oo Niyad-jabka Caspian uu gaaro 29 mitir (95.1 ft) oo ka hooseeya heerka badda.

Harada barafaysan ee Baikal oo u dhaw Jasiiradda Olkhon , jasiiradda harada saddexaad ee ugu weyn adduunka
Ruushka, oo ah mid ka mid ah saddexda waddan ee adduunka oo dhan oo xuduud la leh saddex badood , waxa uu xidhiidh la leeyahay tiro badan oo badaha ah. Jasiiradaha ugu waaweyn iyo jasiiradaha waxaa ka mid ah Novaya Zemlya , Franz Josef Land , Severnaya Zemlya , New Siberian Islands , Wrangel Island , Kuril Islands (afar ka mid ah waxay ku muransan yihiin Japan ) iyo Sakhalin . Jasiiradaha Diomede , oo ay maamulaan Ruushka iyo Maraykanku, waxay u jiraan kaliya 3.8 km (2.4 mi); iyo Kunashir Island ee jasiiradaha Kuril waxay kaliya 20 km (12.4 mi) u jirtaa Hokkaido , Japan.
Ruushka, oo ah hoyga in ka badan 100,000 wabi, ayaa leh mid ka mid ah kheyraadka biyaha dusha sare ee ugu weyn adduunka, iyada oo harooyinkeedu ay ka kooban yihiin qiyaastii rubuc meel biyo nadiif ah oo adduunka ah . Harada Baikal , tan ugu weyn uguna caansan biyaha nadiifka ah ee Ruushka, waa harada ugu qoto dheer, ugu daahirsan, ugu da'da weyn uguna awooda badan, kana kooban shan meelood meel biyaha sare ee cusub ee aduunka. Ladoga iyo Onega ee waqooyi-galbeed ee Ruushka waa labada harooyinka ugu waaweyn Yurub . Ruushka ayaa kaalinta labaad kaga jira Brazil marka loo eego wadarta kheyraadka biyaha la cusboonaysiin karo . Volga ee galbeedka Ruushka, oo si weyn loogu tixgeliyo inuu yahay webiga qaranka Ruushka, waa webiga ugu dheer Yurub wuxuuna sameeyaa Volga Delta , delta webiga ugu weyn qaaradda. Wabiyada Siberian ee Ob , Yenisey , Lena , iyo Amur waxay ka mid yihiin webiyada aduunka ugu dheer

### Cimilada

Baaxadda Ruushka iyo fogaanshiyaha meelo badan oo ka mid ah aagagga badda ayaa keenaya xukunka cimilada qaarada ee qoyan ee dalka intiisa badan, marka laga reebo tundra iyo koonfur-galbeed ee xad dhaafka ah. Kala duwanaanshaha buuraha ee koonfurta iyo bari waxay hor istaagaan qulqulka hawada diiran ee ka imanaysa badweynta Hindiya iyo Pacific, halka bannaanka Yurub ee ku dhereran galbeedka iyo woqooyiga uu u furo inuu saameyn ku yeesho badweynta Atlantic iyo Arctic. Inta badan waqooyi-galbeed ee Ruushka iyo Siberiya waxay leeyihiin cimilo dhul-beereed ah , oo leh jiilaal aad u daran gobollada gudaha ee waqooyi-bari Siberiya (inta badan Sakha , halkaas oo Cirifka Waqooyi ee Qabowgu uu ku yaal heerkul hooseeya -71.2 °C ama -96.2 °F), iyo jiilaal dhexdhexaad ah oo meelo kale ah. Xeebta ballaaran ee Ruushka ee ku teedsan badweynta Arctic iyo jasiiradaha Arctic ee Ruushka ayaa leh cimilo cimilo

Kala soocida cimilada Köppen ee Ruushka
Qaybta xeebta ee Krasnodar Krai ee ku taal badda madow, gaar ahaan Sochi , iyo qaar ka mid ah xeebaha iyo gudaha ee Waqooyiga Caucasus waxay leeyihiin cimilo qoyan oo qoyan oo leh jiilaal qafiif ah iyo qoyan. Gobolo badan oo ka mid ah Bariga Siberiya iyo Bariga Fog ee Ruushka, jiilaalku waa qallayl marka loo eego xagaaga, halka qaybaha kale ee dalka ay la kulmaan xitaa roobab badan xilliyada. Roobabka jiilaalka ee dalka intiisa badan waxay u da'aan sida baraf. Qaybaha galbeed ee gobolka Kaliningrad iyo qaybo ka mid ah koonfurta Krasnodar Krai iyo Waqooyiga Caucasus waxay leeyihiin cimilo badweyn . Gobolka ku teedsan Volga Hoose iyo xeebta Badda Caspian, iyo sidoo kale qaar ka mid ah jeexjeexyada koonfureed ee Siberiya, waxay leeyihiin cimilo semi-oomane ah .
Inta badan dhulka, waxaa jira laba xilli oo kala duwan, jiilaal iyo xagaaga, maadaama gu'ga iyo deyrta ay badiyaa kooban yihiin. Bisha ugu qabow waa Janaayo (Febraayo ee xeebta); sida caadiga ah ugu kulul waa Luulyo. Heerkul aad u weyn ayaa caadi ah. Xilliga jiilaalka, heerkulku wuu sii qabowsadaa koonfurta ilaa woqooyiga iyo galbeedka ilaa bari labadaba. Kulaylku wuxuu noqon karaa mid aad u kulul, xitaa Siberiya. Isbeddelka cimilada ee Ruushka ayaa keenaya dab-damis badan oo soo noqnoqda , iyo dhalaalidda baaxadda weyn ee waddanka ee permafrost

### Kala duwanaanshaha noolaha

Ruushka, oo ay ugu wacan tahay cabbirkiisa weyn, wuxuu leeyahay nidaamyo deegaan oo kala duwan, oo ay ku jiraan lamadegaanka polar , tundra , kaynta-tundra , taiga , kaynta isku dhafka ah iyo ballaaran ,kaynta kaynta , steppe , lamadegaanka-sare, iyo kulaylaha hoose . Qiyaastii kala badh dhulka Ruushku waa kaymo, waxayna leedahay aagga adduunka ugu weyn ee kaynta, taas oo soo saarta qaar ka mid ah qaddarka ugu sarreeya ee carbon dioxide .

Beerta Qaranka ee Yugyd Va ee Jamhuuriyadda Komi waa beerta qaran ee ugu weyn Yurub.
Kala duwanaanshiyaha noolaha ee Ruushka waxaa ka mid ah 12,500 nooc oo dhirta xididdada dhiigga ah , 2,200 nooc oo bryophytes ah , qiyaastii 3,000 nooc oo lichens ah , 7,000-9,000 nooc oo algae ah , iyo 20,000-25,000 oo nooc oo fangaska ah. Xayawaanaadka Ruushku waxay ka kooban yihiin 320 nooc oo naasley ah , in ka badan 732 nooc oo shimbiro ah, 75 nooc oo xamaarato ah, qiyaastii 30 nooc oo amphibians ah , 343 nooc oo kalluunka biyaha saafiga ah ( endemism sare ), qiyaastii 1,500 nooc oo kalluunka biyaha cusbada ah , 9 nooc oo cyclostomata ah , iyo qiyaastii 100-0 ( dhammaadka 100-0).  Ku dhawaad ​​1,100 nooc oo dhir iyo xayawaan ah oo dhif iyo naad ah ayaa lagu daray Buugga Xogta Cas ee Ruushka .
Nidaamka deegaanka dabiiciga ah ee Ruushka ayaa lagu kaydiyaa ku dhawaad ​​15,000 oo dhul dabiici ah oo si gaar ah loo ilaaliyo oo heerar kala duwan leh, oo haysta in ka badan 10% bedka guud ee dalka. Waxay ka kooban yihiin 45 kayd biosphere ah ,64 jardiinooyin qaran ah iyo 101 kayd dabiici ah . Inkasta oo hoos u dhac ku yimid, waddanku wuxuu weli leeyahay habab badan oo deegaanka ah kuwaas oo weli loo tixgeliyo kaynta saxda ah , gaar ahaan aagga waqooyiga taiga, iyo tundra subarctic ee Siberia.  Ruushku waxa uu lahaa tusmaynta hufnaanta dhuleed kaynta celceliska dhibcaha 9.02 ee 2019, isaga oo ku daraya 10th marka loo eego 172 waddan, iyo waddankii ugu horreeyay ee kaalinta koowaad ka gala adduunka ugu weyn.

### Dowladda iyo siyaasadda

Madaxweyne Vladimir Putin
Mikhail Mishustin Ra'iisul Wasaare
Shaxda nidaamka siyaasadeed ee Ruushka
Ruushku marka loo eego dastuurku waa jamhuuriyad federaali ah oo siman oo leh nidaam madax-weyne oo badheed ah , oo uu madaxweynuhu yahay madaxa dawladda , iyo ra'iisul wasaaruhuna waa madaxa dawladda . Waxa loo qaabeeyey sidii dimoqraadiyad matalaysa xisbiyada badan , iyadoo dawladda federaalku ka kooban tahay saddex waaxood:
Sharci-dejinta: Golaha federaalka ee labada aqal ee Ruushka , oo ka kooban 450-xubnood Duma State iyo 170-xubnood Golaha Federation , ansixiyay sharciga federaalka , ku dhawaaqay dagaal , ansixiyaa heshiisyada, wuxuu leeyahay awoodda boorsada iyo awoodda xilka qaadista madaxweynaha.
Fulinta: Madaxweynuhu waa taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida , wuxuuna magacaabayaa Xukuumadda Ruushka (Xukuumadda) iyo saraakiisha kale, kuwaas oo maamula oo dhaqangeliya sharciyada iyo siyaasadaha federaalka. Madaxweynuhu waxa uu soo saari karaa wareegtooyin aan xad lahayn , waase haddii aanay ka hor imanayn dastuurka ama sharciga federaalka.
Garsoorka : Maxkamadda Dastuuriga ah , Maxkamadda Sare iyo Maxkamadaha hoose ee federaalka , kuwaas oo garsoorayaashoodu ay magacaabeen Golaha Federaalku soo jeedinta madaxweynaha, waxay fasiraan sharciyada waxayna burin karaan sharciyada ay u arkaan inay ka soo horjeedaan dastuurka .
Madaxweynaha waxaa lagu soo doortaa cod dadweyne oo lix sano ah, waxaana la dooran karaa wax aan ka badneyn laba jeer. Wasaaradaha xukuumadda waxay ka kooban yihiin ra'iisul wasaaraha iyo ku xigeenadiisa, wasiirro, iyo shaqsiyaad kale oo la soo xulay; dhamaantood waxaa soo magacaabaya madaxweynaha marka uu soo jeediyo ra’iisul wasaaraha (halka magacaabista kan dambe ay u baahan tahay ogolaanshaha Duma State). United Russia waa xisbiga siyaasadeed ee ugu awooda badan Russia , waxaana lagu tilmaamay " teendho weyn " iyo " xisbiga awooda ".
Ka dib Soviet-Ruushka waxay ahayd dimoqraadiyad cilladaysan intii uu madaxweynaha ahaa Boris Yeltsin . 267​​​ ​​​​​​​ :223  Nidaamka siyaasadeed waxa uu ka soo unkamay kalitalisnimo doorasho oo isu rogtay nidaam keli talis ah oo isku xidhan .  : 323  Saynisyahannada siyaasadda qaarkood waxay ku sifeeyeen Putin inuu yahay madaxa kalitalisnimada , ama nidaam shakhsi ah. Mudadii labaad ee Putin uu ahaa madaxweynaha waxa ay horseedday is-maamulid dheeraad ah, : 512   : 80-81  taasoo ahayd tii ugu muhiimsanayd tan iyo xilligii Soofiyeedka, iyada oo ay qorayaasha qaar soo jeedinayaan dib u soo noolayn guud . Siyaasadaha maamulida Putin waxaa guud ahaan loogu yeeraa Putinism

### Kala qaybsanaan siyaasadeed

Ruushka, marka loo eego dastuurka, waa mid isku mid ah (oo leh suurtagalnimada qaabeynta asymmetric) federaalka . Si ka duwan qaabkii asymmetric Soviet ee RSFSR, halkaas oo jamhuuriyadaha kaliya ay ahaayeen "mawduucyada federaalka", dastuurka hadda jira wuxuu kor u qaaday maqaamka gobollada kale ilaa heerka jamhuuriyada wuxuuna ka dhigay dhammaan gobollada la siman cinwaanka "mawduuca federaalka". Gobollada Ruushku waxay leeyihiin meelo ay ka mid yihiin awooddooda, laakiin gobolladu ma laha madax-bannaani, ma laha maqaam qaran, xaq uma laha inay muujiyaan wax madaxbannaani ah dastuurkooda, xaqna uma laha inay ka go'aan dalka. Sharciyada goboladu kama hor iman karaan shuruucda federaalka.
Mawduucyada federaalka waxay leeyihiin matalaad siman—laba ergo midkiiba — Golaha Federaalka , aqalka sare ee Baarlamaanka Federaalka. Si kastaba ha ahaatee, way ku kala duwan yihiin heerka madax-bannaanida ay ku raaxaystaan. Degmooyinka federaalka ee Ruushka waxaa aasaasay Putin 2000 si ay u fududeeyaan maamulka dhexe ee maadooyinka federaalka. Asal ahaan todoba, hadda waxaa jira siddeed degmo oo federaal ah, oo mid walba uu madax ka yahay ergey uu magacaabay madaxweynuhu.

### Xiriirka dibadda

Putin iyo dhiggiisa G20 ee Osaka , 2019
Ruushku waxa uu leeyahay shabakadda dublamaasiyadeed ee lixaad ee ugu weyn adduunka marka la gaadho 2024 . Waxa ay xidhiidh dublamaasiyadeed la leedahay 187 dawladood oo Qaramada Midoobay ka tirsan , laba dawladood oo qayb ahaan la aqoonsan yahay , iyo laba waddan oo Qaramada Midoobay u qaabilsan kormeerayaal iyo 143 safaaradood . Ruushku waa mid ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay . Guud ahaan waxaa lagu tilmaamaa inay tahay awood weyn , inkastoo la su'aalay in ay sii hayn karto heerkan. Ruushku sidoo kale waa quwad hore oo hore oo ah hormuudka xubinta ka ah Midowgii Soofiyeeti ee hore. iyo dhaxalka sharciga ah ee siyaasadaha dibadda ee Soofiyeedka. Waa xubin ka mid ah G20 , OSCE , iyo APEC - iyo xubnaha hogaaminaya ururada sida CIS , EAEU , CSTO , iyo SCO . Ruushku wuxuu sidoo kale xubin ka ahaa G8 (hadda G7 ) iyo qayb ka mid ah Golaha Yurub ka hor inta aan laga saarin labada kooxood ee 2014 iyo 2022, siday u kala horreeyaan.
Ruushku waxa uu xidhiidh dhow la leeyahay dalka ay jaarka yihiin ee Belarus , kaas oo qayb ka ah Dawlad-goboleedka Midowga , oo ah isku xidhka labada dawladood. Serbia waxa ay taariikh ahaan xulafo dhow la ahayd Ruushka, maadaama labada dal ay wadaagaan xidhiidh dhaqameed, qowmiyad iyo diineed oo xooggan. Laga soo bilaabo qarnigii 21aad, xidhiidhka ka dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha ayaa si weyn u xoojiyay laba geesood iyo dhaqaale ahaan sababtoo ah danaha siyaasadeed ee la wadaago. Hindiya waa macaamiisha ugu weyn ee qalabka militariga Ruushka, labada dal waxay wadaagaan xiriir istaraatiijiyadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo xooggan tan iyo xilligii Soofiyeedka. Ruushku wuxuu leeyahay saameyn weyn oo siyaasadeed guud ahaan juqraafi ahaan muhiim u ah Koonfurta Caucasus iyo Bartamaha Aasiya, labada gobol ayaa lagu tilmaamay inay qayb ka yihiin "dabada dambe" ee Ruushka ama "meel u dhow"

Ruushka
 Wadamada ku jira liiska wadamada aan saaxiibada ahayn ee Russia. Liiskan ayaa waxaa ku jira dalal cunaqabateyn ku soo rogay Ruushka duulaanka uu ku qaaday Ukraine.
Ruushku waxa uu Turkiga la wadaagaa xidhiidh istiraatijiyadeed oo adag, tamar iyo difaac . Waxay ilaalisaa xidhiidhka wanaagsan ee Iran, maadaama ay tahay xulafo istiraatiiji ah iyo dhaqaale. Ruushka ayaa sidoo kale si weyn u horumariyay xiriirka uu la leeyahay Kuuriyada Waqooyi ka dib duulaankii Ukraine ee 2022, iyadoo la kordhiyay iskaashiga difaaca. Isla mar ahaantaana, xiriirka ay la leedahay deriska deriska ah ee Ukraine iyo dunida Galbeedka - gaar ahaan Mareykanka iyo wadammada wadajirka ah ee Midowga Yurub iyo NATO - ayaa burburay.
Qarnigii 21-aad, Ruushku waxa uu waday siyaasad dibadeed oo gardarro ah oo ujeeddadeedu tahay in lagu sugo awoodda gobolka ee Yurub iyo kordhinta saamaynta caalamiga ah, iyo sidoo kale kordhinta taageerada gudaha ee dawladda. Waxay bilawday faragelin milatari oo ku saabsan dawladihii Soviet-ka ee Georgia iyo Ukraine, iyo sidoo kale Suuriya intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee daba dheeraaday si ay u kordhiso saamaynta ay ku leedahay Bariga Dhexe . Ruushka ayaa sidoo kale si sii kordheysa u riixay inuu ballaariyo saameyntiisa guud ahaan Arctic , Aasiya -Pacific , Afrika iyo Latin America . Saddex-meelood laba meel dadka adduunka, gaar ahaan dalalka soo koraya ee Koonfurta Caalamka , waa dhexdhexaad ama siyaasad ahaan u janjeera dhanka Ruushka. Ruushku waxa kale oo uu sii waday adeegsiga xeelado qaran dumis ah si uu u kordhiyo aragtida awoodiisa juqraafiyeed ee dalalka ay xafiiltamaan, oo ay ku jiraan dagaalka internetka , ololeyaal been abuur ah , weerarro kharibaad ah , isku day dil , jebinta hawada sare iyo saber-rattling nuclear.

### Milatari

Sukhoi Su-57 dagaalyahan jiilka shanaad ee Ciidanka Cirka ee Ruushka
Ciidamada Ruushka waxay u kala qaybsan yihiin ciidamada dhulka , ciidamada badda , iyo hawada hawada -sidoo kale waxaa jira laba hub oo kala madax banaan oo kala ah ciidamada gantaalaha istiraatijiga ah iyo ciidamada cirka . Laga bilaabo 2025 , millatarigu waxa ay haystaan ​​1.1 milyan oo shaqaale firfircoon ah , kuwaas oo ah shanaad ee ugu wayn adduunka iyo ilaa 1.5 milyan oo shaqaale kayd ah . Waa qasab dhammaan muwaadiniinta ragga ah ee da'doodu u dhaxayso 18-27 in loo diyaariyo hal sano oo ka mid ah adeegga Ciidanka Qalabka Sida.
Ruushku waxa uu ka mid yahay shanta dawladood ee la aqoonsan yahay ee haysta hubka Nukliyeerka , oo leh kaydka ugu badan ee hubka Nukliyeerka ; in ka badan kala bar hubka nukliyeerka adduunka waxaa iska leh Ruushka. Ruushku waxa uu haystaa raxanta labaad ee ugu weyn maraakiibta quusta gantaalaha ballistic-ga ah , waana mid ka mid ah saddexda waddan ee keliya ee ka hawlgala duqaymaha istaraatiijiga ah .Laga bilaabo 2023 , Ruushku waxa uu hayaa kharashka saddexaad ee ugu sarreeya adduunka , isaga oo kharash gareeya $109 bilyan, oo u dhiganta 5.9% GDP-ga. Sidoo kale waa dhoofinta hubka saddexaad ee ugu weyn , waxayna leedahay warshad difaac oo ballaaran oo wadani ah , taasoo soo saarta inta badan qalabkeeda militari

### Xuquuqda Aadanaha

Xadgudubyada ka dhanka ah xuquuqul insaanka ee Russia ayaa waxaa isa soo taraya warbixino ay soo gudbiyaan dimuquraadiyada iyo kooxaha xuquuqul insaanka ee hogaaminaya . Gaar ahaan, Amnesty International iyo Human Rights Watch waxay sheegeen in Ruushku aanu ahayn mid dimuqraadi ah oo u oggolaanaya xuquuq yar oo siyaasadeed iyo xorriyadaha madaniga ah ee muwaadiniintiisa.
Laga soo bilaabo 2004, Freedom House waxay Ruushka ku qiimeysay "mid aan xor ahayn" marka la eego sahanka Xoriyadda ee Adduunka . Tan iyo 2011, Unugga Sirdoonka Dhaqaalaha ayaa Russia ku qiimeeyay "xukunka madax-bannaanida" ee tusmada Dimuqraadiyadda , isagoo ku qiimeeyay 150th ee 167 waddan ee 2024 . Dowladda Ruushka waxaa si weyn u dhaleeceeyay mucaaradka siyaasadeed iyo dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha doorashooyin aan caddaalad ahayn , caburinta xisbiyada siyaasadda mucaaradka iyo mudaaharaadyada , cadaadis lagu hayo hay'adaha aan dawliga ahayn iyo xoojinta cadaadiska iyo dilka saxafiyiinta madaxa banaan

Ka dib duulaankii Ruushka ee Ukraine 2022, mudaharaadyo looga soo horjeedo ayaa ka dhacay guud ahaan Ruushka. Mudaaharaadyada ayaa la kulmay cadaadis baahsan, taasoo keentay in ilaa 15,000 oo qof la xiro.
Muslimiinta, gaar ahaan Salafiyada , ayaa cadaadis kala kulmay Ruushka. Si loo baabi'iyo kacdoonka Waqooyiga Caucasus , mas'uuliyiinta Ruushka ayaa lagu eedeeyay dil aan loo meel dayin, xiri, qasab la waayay, iyo jirdil loo geystay dad rayid ah. Magaalada Dagestan , qaar ka mid ah salafiyiinta oo ay weheliyaan dhibaatayn dawladeed oo ku salaysan muuqaalkooda, ayaa guryahooda lagu qarxiyay hawlgallo ka dhan ah mucaaradka. Chechens iyo Ingush ee ku jira xabsiyada Ruushka ayaa lagu soo waramayaa inay ku kacaan xadgudubyo ka badan kuwa qowmiyadaha kale. Intii lagu guda jiray duulaankii 2022 ee Ukraine, Ruushku wuxuu sameeyay xeryo sifeyn ah halkaas oo dad badan oo Yukreeniyaan ah ay la kulmaan xadgudubyo oo si qasab ah loogu diro Ruushka; Xeryaha ayaa la barbar dhigay kuwii loo adeegsaday dagaalladii Jeejniya . Cadaadiska siyaasadeed ayaa sidoo kale kor u kacay ka dib bilawgii duulaanka, iyada oo la sameeyay sharciyo qeexaya ciqaabta "calaamadaha" ciidamada qalabka sida.
Ruushku waxa uu soo rogay dhawr xayiraad xuquuqda LGBTQ . 2013, sharci lid ku ah LGBTQ oo mamnuucaya "dacaayadaha khaniisiinta" ayaa si wadajir ah u ansixiyay Duma State iyo Golaha Federaalka, ka dib waxaa saxiixay sharciga Vladimir Putin. Sannadkii 2020, baarlamaanka Ruushku wuxuu sharciyeeyey mamnuucid dastuuri ah oo ku saabsan guurka dadka isku jinsiga ah , iyo 2021 Wasaaradda Caddaaladdu waxay u magacawday kooxda xuquuqda LGBTQ ee Shabakadda LGBT ee Ruushka inay tahay " wakiil shisheeye ". Sannadkii 2022, wax-ka-beddello dheeraad ah ayaa lagu sameeyay sharciga 2013 ee lidka ku ah LGBTQ. 2023, baarlamaanka Ruushku wuxuu ansixiyay sharci mamnuucaya qalliinka dib-u-dejinta jinsiga ee dadka jinsiga ah iyo Maxkamadda Sare ee Ruushka waxay mamnuucday dhaqdhaqaaqa caalamiga ah ee LGBTQ sida "xagjirnimo", oo ka mamnuucaya dalka. Sannadkii 2024, Maxkamadda Sare waxay soo saartay xukunnada ugu horreeya ee xukunka dambe.

### Sharciga, musuqmaasuqa iyo dembiyada

Raashiya wixii ka dambeeyay Soviet-ka ee taliskii Vladimir Putin waxa lagu maamulay qaab hanti-wadaag ah . Nidaamkeeda siyaasadeed ayaa siyaabo kala duwan loogu tilmaamay sida kleptocracy , oligarchy , iyo plutocracy . Laga bilaabo 2024 , waa dalka Yurub ugu hooseeya ee lagu qiimeeyay tusmada sannadlaha ah ee Transparency International , taasoo ku jirta kaalinta 154aad ee 180ka waddan ee liiska ku jira

Hogaamiyaha mucaaradka Alexei Navalny oo hogaaminaya mudaaharaadayaasha Moscow ee mudaaharaadyada musuqmaasuqa lagaga soo horjeedo ee 2017-2018
Musuqmaasuqa ayaa si weyn u kordhay ka dib burburkii Midowgii Soofiyeeti, waxaana loo arkaa arrin muhiim ah oo bulshada dhexdeeda ah. Waxay saamaysaa qaybo kala duwan, oo ay ku jiraan dhaqaalaha, dawladda , sharci fulinta , daryeelka caafimaadka , waxbarashada , iyo ciidamada. Dhaqaalaha hooska ee Ruushka ayaa lagu qiyaasay inuu yahay 44% wadarta guud ee GDP ee 2018. Cutubyo militari oo ciqaabeed ayaa la geeyay sida ciidamada duufaanka inta lagu jiro dagaalka Russo-Ukrain ee socda tan iyo 2022, sida Storm-Z iyo Storm-V cutubyada. Marka loo eego qiyaasaha ay samaysay BBC-da, ku dhawaad ​​48,000 oo maxaabiis ah ayaa loo qoray inay u dagaalamaan Kooxda Wagner.
Qoraalka aasaasiga ah iyo aasaasiga ah ee sharciyada ee Russia waa dastuurka. Xeerarka, sida Xeerka Madaniga ah ee Ruushka iyo Xeerka Dambiyada Ruushka , ayaa ah ilaha ugu sarreeya ee sharciga Ruushka. Ruushku waxa uu leeyahay dadka ugu badan ee la xidhxidhay Yurub, iyo dadka shanaad ee ugu badan maxaabiista adduunka. Xadka xabsigu wuxuu ka mid yahay kuwa ugu sarreeya Yurub, inkasta oo tiradu si joogto ah hoos ugu dhacday, 59% tan iyo 2000. Ilaa 2021 , heerka dilka ula kac ah ee Ruushka wuxuu istaagay 6.8 qof kasta 100,000. Sannadkii 2023, Ruushku wuxuu lahaa suuqa labaad ee ugu weyn adduunka ee ganacsiga hubka sharci darrada ah, ka dib Maraykanka, waxaa lagu tilmaamay inay tahay xudunta muhiimka ah ee ka ganacsiga dadka, waxaana kaalinta koowaad kaga jira Yurub iyo 19aad ee adduunka ee Tusaha Dambiyada Abaabulan ee Caalamiga ah

## Dhaqaalaha

Ruushku waxa uu leeyahay dakhli sare , warshadaysan, dhaqaale isku dhafan oo ku jihaysan suuqa ka dib isbedel qallafsan oo ka yimid qaabkii la qorsheeyay ee Soofiyeedka intii lagu jiray 1990-meeyadii. Waxay leedahay dhaqaalaha kow iyo tobnaad ee ugu weyn GDP magac ahaan iyo dhaqaalaha afaraad ee ugu weyn GDP ( PPP ). Marka la eego sanadka 2023 , waaxda adeeggu waxa ay ku dhowdahay 57% wadarta guud ee GDP, waxaana ku xiga qaybta warshadaha (30%), halka qaybta beeruhu ay tahay ta ugu yar, oo ah 3% wadarta guud ee GDP. Waxay leedahay xoog shaqaale ah oo ku saabsan 73 milyan, taas oo ah siddeedaad ee ugu weyn adduunka. Ganacsiga ugu weyn ee Ruushka waa Shiinaha

Xarunta Ganacsiga Caalamiga ah ee Moscow
Horumarinta bini'aadamka ee Ruushka ayaa lagu qiimeeyaa sida "aad u sarreeya" Tusmada Horumarinta Aadanaha ee sanadlaha ah . Ku dhawaad ​​70% wadarta guud ee GDP-ga Ruushka waxa dhaqaajiya isticmaalka kama dambaysta ah , waddankuna waxa uu leeyahay suuqa laba iyo tobnaad ee ugu weyn adduunka ee macaamiisha . Russia ayaa leh tirada shanaad ee ugu badan ee bilyaneerada adduunka. Si kastaba ha ahaatee, sinnaan la'aanta dakhligeeda ayaa weli ah mid aad u sarreeya marka loo eego waddamada kale ee horumaray. Kala duwanaanshaha kheyraadka dabiiciga ah ee maadooyinka federaalka ayaa sidoo kale horseeday kala duwanaansho dhaqaale ee gobolka . Heerarka sare ee musuqmaasuqa , hoos u dhaca dakhliga dhoofinta saliidda, xoog shaqaale oo sii yaraanaya, duulimaadka raasamaal ee dadka , iyo gabowga iyo hoos u dhaca dadweynaha ayaa sidoo kale ah caqabadaha waaweyn ee kobaca dhaqaalaha mustaqbalka.
Ka dib duulaankii Ruushka ee 2022 ee Ukraine , waddanku wuxuu la kulmay cunaqabatayn ballaaran iyo falal kale oo maaliyadeed oo taban oo ka yimid dunida reer galbeedka iyo xulafadeeda kuwaas oo ujeeddadoodu tahay in dhaqaalaha Ruushka laga saaro nidaamka maaliyadeed ee reer galbeedka. Si kastaba ha ahaatee, Ruushku wuxuu soo gabagabeeyey u gudubka dhaqaalaha dagaalka , wuxuuna muujiyay adkeysiga tallaabooyinkan oo kale si ballaaran, ilaalinta xasilloonida dhaqaalaha iyo kobaca - oo ay ugu horreyso kharashaadka milatari ee sarreeya , kor u kaca isticmaalka qoyska iyo mushaharka , shaqo la'aanta yar , iyo korodhka kharashka dawladda . Hase yeeshee, sicir-bararka ayaa ahaa mid aad u sarreeya, oo leh khabiiro saadaaliyay in cunaqabatayntu ay saameyn xun ku yeelan doonto dhaqaalaha Ruushka muddo dheer.

### Gaadiidka iyo tamarta

Gaadiidka tareenada ee Ruushka waxaa inta badan gacanta ku haya jidka tareenada ee ay dawladdu maamusho . Wadarta dhererka wadooyinka tareenada ee la wada isticmaalo waa kan saddexaad ee aduunka ugu dheer , oo dhaafa 87,000 km (54,100 mi). Laga bilaabo 2019 , Ruushku waxa uu leeyahay shabakada shanaad ee aduunka ugu wayn , oo leh in ka badan 1.5 milyan km oo wadooyin ah. Si kastaba ha ahaatee, cufnaanta waddooyinkeeda ayaa ka mid ah kuwa ugu hooseeya adduunka, qayb ahaan ilaa dhulkeeda ballaaran. Marin-biyoodyada gudaha ee Ruushka ayaa ah kuwa ugu dheer adduunka , oo dhan 102,000 km (63,380 mi). Waxay leedahay in ka badan 900 garoon diyaaradeed , kaalinta toddobaad ee adduunka, kaas oo kan ugu mashquulka badan yahay Gegida Caalamiga ah ee Sheremetyevo ee Moscow. Dekadaha ugu waaweyn waxaa ka mid ah Dekedda Novorossiysk , Dekedda weyn ee Saint Petersburg iyo Dekedda Vladivostok

Jidka Tareenka ee Trans-Siberian waa khadka tareenka ugu dheer adduunka, isaga oo ku xiraya Moscow ilaa Vladivostok
Gegida caalamiga ah ee Sheremetyevo waa madaarka ugu mashquulka badan Ruushka
Ruushka wuxuu leeyahay mid ka mid ah kheyraadka tamarta ugu weyn adduunka inta lagu jiro dhulkiisa ballaaran, gaar ahaan gaasta dabiiciga ah iyo saliidda , kuwaas oo door muhiim ah ka ciyaara isku filnaanshiyaha tamarta iyo dhoofinta. Waxaa si weyn loogu tilmaamay inay tahay quwad sare oo tamarta ah . Ruushku waxa uu leeyahay kaydka gaaska ugu wayn ee la xaqiijiyay aduunka , kaydka dhuxusha labaad ee ugu wayn , kaydka saliida ee sideedaad ee ugu wayn , iyo kaydka saliida ee ugu wayn Yurub. Laga bilaabo 2023 , sidoo kale waa soosaarka labaad ee ugu weyn iyo dhoofinta saddexaad ee ugu badan ee gaaska dabiiciga ah , iyo sidoo kale soosaarka iyo dhoofinta saliidda ceyriin ee labaad . Qaybta weyn ee saliidda iyo gaaska ee Ruushku waxay ku xisaabtameen 30% dakhliga miisaaniyada federaalka ee 2024, oo hoos uga dhacay 50% bartamihii 2010-meeyadii, taas oo soo jeedinaysa kala duwanaansho dhaqaale.
Ruushka waa dalka saddexaad ee ugu wax soo saarka tamarta badan adduunka marka la gaaro 2023 . Shidaalka fosilku wuxuu xisaabiyaa in ka badan 64% wax soo saarka tamarta iyo 87% isticmaalka tamarta. Gaaska dabiiciga ah ayaa ilaa hadda ah isha ugu weyn ee tamarta, oo ka kooban kala bar wax soo saarka tamarta iyo 42% isticmaalka korontada. Ruushku wuxuu ahaa waddankii ugu horreeyay ee horumariya awoodda nukliyeerka rayidka ah, isagoo dhisay warshaddii ugu horreysay ee nukliyeerka adduunka 1954, wuxuuna weli hormuud ka yahay tignoolajiyada tamarta nukliyeerka waxaana loo arkaa inuu yahay hoggaamiye caalami ah oo ka shaqeeya fal-celinta neutron -ka . Ruushku waa dunida afraad ee soo saarta tamarta nukliyeerka . Siyaasadda tamarta ee Ruushku waxay ujeedadeedu tahay in la ballaariyo doorka tamarta nukliyeerka iyo horumarinta tignoolajiyada cusub ee reactor. Ruushku waa dalka kaliya ee dhisa oo ka shaqeeya barafka ku shaqeeya tamarta nukliyeerka , kaas oo fududeeya marinka marinka badda woqooyi , : 192  oo ka caawiya ka faa'iidaysiga siyaasadiisa Arctic shelf continental shelf .
Ruushka ayaa ku biiray heshiiskii Paris ee isbedelka cimilada 2015, waxayna ansixiyeen heshiiska 2019. Gaaska aqalka dhirta lagu sii daayo ayaa ah kan afaraad ee ugu weyn adduunka marka la gaaro 2023 . Dhuxusha ayaa ka badan 10% isticmaalka tamarta. Ruushku waa soo saaraha shanaad ee ugu weyn ee tamarta korontada laga bilaabo 2022 , oo leh koronto koronto oo wax ku biirinaysa ku dhawaad ​​shanaad ee wadarta tamarta tamarta (17%). In kasta oo ay tahay tamarta siddeedaad ee ugu weyn ee la cusboonaysiin karo illaa 2023 , isticmaalka iyo horumarinta ilaha tamarta kale ee la cusboonaysiin karo ayaa weli ah mid aan muuqan, maadaama Ruushku uu ka mid yahay dalal yar oo aan lahayn taageero xooggan oo dawladeed ama mid dadweyne oo loogu talagalay kala-guurka tamarta dib loo cusboonaysiin karo

### Beeraha iyo kalluumaysiga

Hilibka ee gobolka Tomsk , Siberiya
Beeraha, kaymaha iyo kalluumaysigu waxay ka qaybqaataan 3.3% wadarta guud ee GDP ee dalka marka la eego sanadka 2023 . Waxay leedahay aagga afraad ee adduunka ugu weyn ee la beero , oo ah 1,265,267 kiiloomitir laba jibaaran (488,522 sq mi). Si kastaba ha ahaatee, qallafsanaanta deegaankeeda awgeed, kaliya 13.1% dhulkeeda ayaa ah beeralay , iyada oo 7.4% dheeraad ah ay tahay mid la beeri karo . Dhulka beeralayda ee dalka waxa loo arkaa qayb ka mid ah " dambiisha rootiga " ee Yurub. In ka badan saddex-meelood meel meel la beero ayaa loo qoondeeyay dalagyada calafka, iyo dhul-beereedka soo haray waxaa loo isticmaalaa dalagyada warshadaha , khudaarta, iyo miraha. Wax soo saarka ugu muhiimsan ee beeralayda Ruushku waxay had iyo jeer ahayd hadhuudh, taas oo si fiican u fadhiisata kala badh dhulka dalagga. Ruushku waa dhoofinta ugu badan ee sarreenka aduunka waana kan ugu badan ee soo saara shaciirka iyo qamadiga . Waxa kale oo ay ka mid tahay dhoofinta ugu badan ee gallayda iyo saliidda gabbaldayaha , iyo sidoo kale hormoodka wax soo saarka bacriminta .
Falanqeeyayaasha kala duwan ee la qabsiga isbeddelka cimilada ayaa saadaaliyay fursadaha waaweyn ee beeraha Ruushka inta lagu jiro inta ka hartay qarniga 21-aad iyadoo awood-u-heliddu ay sii kordheyso Siberiya, taas oo horseedi doonta u haajiridda gudaha iyo dibedda labadaba gobolka. Iyadoo ay ugu wacan tahay xeebta weyn ee ay ku teedsan yihiin saddex badood iyo laba iyo toban badood oo cidhifyo ah, Ruushku waxa uu ilaaliyaa warshadaha kalluumaysiga ee lixaad ee ugu wayn adduunka , isaga oo qabsaday ku dhawaad ​​5 milyan oo tan oo kalluun ah 2018 . wadarta kalluunka cusub iyo barafaysan.

### Sayniska iyo farsamada

Ruushku wuxuu ku kharash gareeyay 1% GDP-ga cilmi baarista iyo horumarinta sanadka 2019, iyada oo leh miisaaniyada tobnaad ee ugu sareysa adduunka . Waxa kale oo ay gashay kaalinta tobnaad ee aduunka tirada daabacaadaha sayniska ee 2020, iyada oo ku dhawaad ​​1.3 milyan oo waraaqo ah. Ilaa 1904tii, Nobel Prize waxaa la guddoonsiiyay 26 Soofiyeedka iyo Ruushka xagga fiisigiska , kimistariga , caafimaadka , dhaqaalaha , suugaanta iyo nabadda . Ruushku wuxuu galay 60th ee Tusaha Hal-abuurka Caalamiga ah ee 2024, oo hoos uga dhacay 45th ee 2021.
Tan iyo wakhtiyadii Nikolay Lobachevsky , oo hormuud ka ahaa joomatari aan Euclidean ahayn , iyo Pafnuty Chebyshev , oo ah macalin caan ah, xisaabyahannada Ruushku waxay noqdeen kuwa ugu saameynta badan adduunka. Dmitry Mendeleev waxa uu alifay miiska xilliyeedka , oo ah qaabka ugu muhiimsan ee kimistariga casriga ah . Sagaal xisaabyahan oo Soofiyeedka iyo Ruushka ah ayaa lagu abaalmariyay Biladda Goobaha . Grigori Perelman waxaa la siiyay Abaalmarinta Dhibaatada Abaalmarinta Clay Millennium Prize ee caddayntiisii ​​​​ugu dambeysay ee malo-awaalka Poincaré ee 2002, iyo sidoo kale Biladda Beeraha ee 2006

Mikhail Lomonosov (1711-1765), saynisyahano xisaabeed , hal-abuure, gabayaa iyo farshaxan
Alexander Popov wuxuu ka mid ahaa hal-abuurayaashii raadiyaha , halka Nikolai Basov iyo Alexander Prokhorov ay ka mid ahaayeen hal-abuurayaasha laser iyo maser . Oleg Losev waxa uu sameeyay tabarucaad muhiim ah oo ku saabsan isgoysyada semiconductor , waxa uuna helay diodes iftiin leh . Vladimir Vernadsky waxaa loo arkaa mid ka mid ah aasaasayaashii geochemistry , biochemistry , iyo radiogeology . Élie Metchnikoff is known for his groundbreaking research in immunology. Ivan Pavlov is known chiefly for his work in classical conditioning Lev Landau made fundamental contributions to many areas of theoretical physics.
Nikolai Vavilov ayaa si fiican loogu yaqaanay inuu aqoonsaday xarumaha asalka ah ee dhirta la beeray .Trofim Lysenko wuxuu caan ku ahaa Lysenkoism .Saynisyahano badan oo caan ah oo Ruush ah iyo hal-abuurayaal ayaa ahaa émigrés . Igor Sikorsky wuxuu ahaa hormuudka duulista . Vladimir Zworykin wuxuu ahaa hal-abuuraha nidaamka telefishinka iconoscope iyo kinescope . Theodosius Dobzhansky wuxuu ahaa qofka udub dhexaad u ah cilmiga bayoolajiga evolutionary shaqadiisa ee qaabaynta isku dhafka casriga ah . George Gamow wuxuu ahaa mid ka mid ah u doodayaasha ugu horreeya ee aragtida Big Bang

### Sahminta hawada sare

Mir , Saldhigga hawada sare ee Ruushka oo ka shaqayn jiray LEO
Roscosmos waa wakaaladda hawada sare ee qaranka Ruushka. Guulaha dalka ee dhanka tignoolajiyada hawada sare iyo sahaminta hawada waxaa dib loogu celin karaa Konstantin Tsiolkovsky , oo ah aabaha astronautics aragtiyeed , kuwaas oo shaqooyinkooda ay dhiiri galiyeen hogaaminta injineerada gantaalada Soofiyeedka, sida Sergey Korolyov , Valentin Glushko , iyo qaar kale oo badan oo gacan ka gaystay guusha barnaamijka hawada Soofiyeedka ee marxaladaha hore ee ka baxsan tartanka : 6–7, 333
Sannadkii 1957-kii, waxa la diray dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku wareegaya Dhulka , Sputnik 1 . Sannadkii 1961-kii, safarkii ugu horreeyay ee bini-aadminimo ee hawada sare waxaa si guul leh u sameeyay Yuri Gagarin . Qaar badan oo kale oo ka mid ah diiwaannada sahaminta hawada ee Soofiyeedka iyo Ruushka ayaa dhacay. Sannadkii 1963-kii, Valentina Tereshkova waxay noqotay haweeneydii ugu horreysay iyo tan ugu da'da yar hawada sare , iyadoo duullimaad kaligeed ku tagtay Vostok 6 . Sannadkii 1965, Alexei Leonov wuxuu noqday bini'aadmigii ugu horreeyay ee sameeya socodka hawada sare , isaga oo ka soo baxay kaabsalka hawada sare intii lagu jiray Voskhod 2 .
Sannadkii 1957-kii, Laika , oo ah eyga hawada sare ee Soofiyeedka , ayaa noqday xayawaankii ugu horreeyay ee ku wareega dhulka, dushiisa Sputnik 2 . Sannadkii 1966kii, Luna 9 waxa ay noqotay dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee gaadha ku degista badbaadada ee jidhka samada , Dayaxa . Sannadkii 1968-kii, Zond 5 wuxuu keenay Earthlings-kii ugu horreeyay (laba tortoises iyo qaab nololeed oo kale) si ay u wareegaan Dayaxa. Sannadkii 1970-kii, Venera 7 wuxuu noqday dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku degay meere kale, Venus . Sannadkii 1971, Mars 3 wuxuu noqday dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee ku degay Mars . : 34-60  Isla muddadaas, Lunokhod 1 waxay noqotay sahaminta hawada sare ee ugu horreysa , halka Salyut 1 ay noqotay saldhigga hawada sare ee ugu horreeya .
Laga bilaabo 2023 , Ruushku wuxuu leeyahay 181 dayax-gacmeed firfircoon oo hawada sare ah, kaas oo ah kan saddexaad ee ugu sarreeya adduunka. Intii u dhaxaysay duulimaadkii u dambeeyay ee barnaamijka Shuttle Space ee 2011 iyo 2020 SpaceX hawsheedii ugu horreysay ee shaqaalaheeda , gantaallada Soyuz ayaa ahaa baabuurta kaliya ee soo rididda awood u leh in ay cirbixiyeennada geeyaan ISS .Luna 25 ayaa la bilaabay Agoosto 2023, waxay ahayd tii ugu horreysay ee barnaamijka sahaminta dayaxa Luna-Glob

### Dalxiiska

Peterhof Palace ee Saint Petersburg, oo ah goobta Dhaxalka Adduunka ee UNESCO
Dalxiisayaasha ajnabiga ah intooda badan waxay ka yimaadaan Shiinaha. Waddooyinka dalxiiska ee waaweyn ee Ruushka waxaa ka mid ah safar ku wareegsan giraanta dahabiga ah ee Ruushka , marinka mawduuca ee magaalooyinka qadiimiga ah ee Ruushka; safarrada wabiyada waaweyn sida Volga; wuxuu ku socdaa safafka buuraha sida Buuraha Caucasus , iyo safarrada jidka caanka ah ee Trans-Siberian Railway . Goobaha ugu caansan ee Russia waxaa ka mid ah Red Square , Peterhof Palace , Kazan Kremlin , Trinity Lavra ee St. Sergius iyo Lake Baikal.
Moscow, oo ah caasimadda guud ee qaranka iyo xudunta taariikhiga ah, waa megacity casri ah oo mashquul badan ; Waxay haysaa qaab dhismeedka qadiimiga ah iyo xilligii Soofiyeedka iyadoo ku faanaysa farshaxan sare, ballet heer caalami ah, iyo dhismayaal casri ah . Saint Petersburg , caasimadda Imperial, waxay caan ku tahay naqshadaha qadiimiga ah, cathedrals, matxafyada iyo tiyaatarada, habeenada cadcad , wabiyada qallafsan iyo kanaalo badan. Ruushku wuxuu caan ku yahay aduunka oo dhan madxafyada hodanka ah, sida Ruushka State Ruush , Hermitage State , iyo Tretyakov Gallery , iyo tiyaatarada sida Bolshoi iyo Mariinsky . Moscow Kremlin iyo Saint Basil's Cathedral waxay ka mid yihiin calaamadaha dhaqameed ee Ruushka.

### Tirakoobka dadweynaha

Cufnaanta dadweynaha ee degmooyinka Ruushka marka loo eego tirakoobka 2021
Qowmiyadaha Ruushka oo ay ku nool yihiin in ka badan hal milyan marka loo eego tirakoobkii 2010-kii
Ruushka waxa lagu qiyaasey 146.0 milyan 2025 (143.6 milyan marka laga reebo Crimea iyo Sevastopol), ayaa hoos uga dhacay 147.2 milyan tirakoobkii 2021 . Waa dalka ugu dadka badan Yurub iyo dalka sagaalaad ee ugu dadka badan adduunka. Iyada oo cufnaanta dadweynaha ee 8.5 dadka deggan kiiloomitir laba jibaaran (22 degane / sq mi), Ruushku waa mid ka mid ah waddammada adduunka ugu dadka yar , iyada oo inta badan dadkeedu ay ku urursan yihiin qaybteeda galbeedka . Dalku aad buu u magaaleeyay , iyadoo saddex-meelood laba meel ay ku nool yihiin magaalooyinka . Ilaa 2024 , wadarta heerka bacriminta guud ahaan Ruushka waxaa lagu qiyaasay 1.41 carruur ah oo dhashey haweeneydiiba, taas oo ka hooseysa heerka beddelka 2.1 iyo kuwa ugu hooseeya adduunka . Ka dib, waxay leedahay mid ka mid ah dadka ugu da'da weyn adduunka, oo leh da'da dhexe ee 41.9 sano.
Dadka Ruushku waxa ay kor u dhaafeen in ka badan 148 milyan sanadkii 1993-kii, ka dib markii ay hoos u dhaceen heerka dhimashadu oo kor u dhaaftay heerka dhalashada , taas oo falanqeeyayaasha qaar ay ku tilmaameen dhibaato bulsho . Sannadkii 2009, waxay diiwaangelisay kobaca dadweynaha sannadlaha ah markii ugu horreysay shan iyo toban sano, ka dibna waxay la kulantay kobaca dadweynaha sannadlaha ah sababtoo ah heerarka dhimashada oo hoos u dhacay , heerarka dhalashada oo kordhay , iyo socdaalka oo kordhay. Si kastaba ha ahaatee, faa'iidooyinka dadwaynaha ayaa dib loo rogay tan iyo 2020, maadaama dhimashada xad dhaafka ah ee COVID-19 ay sababtay hoos u dhaca nabadeed ee ugu weyn taariikhda. Ka dib duulaankii Ruushka ee Ukrain ee 2022 , dhibaatada tirakoobka ayaa sii korodhay, taas oo ay sabab u tahay dhimashada sare ee militariga [ 505 ] iyo dib u soo cusboonaysiinta socdaalka . Daraasadihii ugu dambeeyay waxay muujiyeen in inta u dhaxaysa 15-45% muhaajiriinta Ruushku ay ku noqdeen Ruushka, inkastoo tirooyinkani aysan ahayn kuwo dhammaystiran.
Ruushku waa dawlad caalami ah oo leh maamulo hoosaadyo badan oo xiriir la leh beelaha laga tirada badan yahay ee kala duwan. Waxaa jira in ka badan 193 qoomiyadood oo dalka oo dhan ah . Tirakoobkii 2010, ku dhawaad ​​81% dadku waxay ahaayeen qowmiyada Ruushka , 19% soo hadhayna waxay ahaayeen qowmiyado laga tiro badan yahay. In ka badan afar-meelood afar ka mid ah dadka Ruushku waxay ka soo jeedaan Yurub - kuwaas oo badidoodu ahaayeen Slavs , oo leh tiro aad u tiro badan oo Finno-Ugric ah iyo dadyowga Jarmalka . Ruushka waxa uu leeyahay dadka soogalootiga ah ee saddexaad ee ugu badan adduunka, iyada oo in ka badan 12 milyan oo muhaajiriin ah ay deggan yihiin waddanka illaa 2019 . Inta badan dadka soo galootiga ah waxay ka soo jeedaan dawladihii ka dambeeyay Soviet-ka , iyadoo kala bar ay ka yimaadeen Ukraine iyo Kazakhstan ilaa 2020

### Luuqad

**Luqadaha laga tirada badan yahay ee Ruushka oo dhan**

Luuqadaha Altaic iyo Uralic ee lagaga hadlo guud ahaan Ruushka
Luuqadaha Altaic iyo Uralic ee lagaga hadlo guud ahaan Ruushka
Waqooyiga Caucasus waa qawmiyad - luqad ahaan kala duwan
Ruushku waa luqadda rasmiga ah iyo luqadda inta badan lagaga hadlo Ruushka. Waa luqadda hooyo ee loogu hadlo Yurub, luqadda ugu badan ee juquraafi ahaan ee Eurasia, iyo sidoo kale luqadda Slavic ee ugu ballaaran adduunka . Ruushku waa mid ka mid ah labada luuqadood ee rasmiga ah ee saaran saldhiga hawada sare ee caalamiga ah , iyo sidoo kale mid ka mid ah lixda luuqadood ee rasmiga ah ee Qaramada Midoobay .
Ruushku waa waddan ku hadla luqado badan : qiyaastii 100-150 luqadood oo laga tirada badan yahay ayaa lagaga hadlaa dalka oo dhan. Marka loo eego Tirakoobka Ruushka ee 2010 , 137.5 milyan oo dalka oo dhan ayaa ku hadla afka Ruushka, 3.1 milyan waxay ku hadlaan Tataarka , 1.1 milyan waxay ku hadlaan Yukreeniyaan . Dastuurku waxa uu siinayaa jamhuuriyadaha dalka gaar ka ah xaqa ay u leeyihiin in ay samaystaan ​​luuqado dawladeed oo u gaar ah marka laga reebo Ruushka, sidoo kale waxa uu dammaanad qaadayaa muwaadiniintooda xaqa ay u leeyihiin in ay ilaashadaan afkooda hooyo iyo in ay u abuuraan shuruudo ay ku bartaan iyo horumarkooda. Si kastaba ha ahaatee, khubaro kala duwan ayaa ku andacoodey in kala duwanaanta luqadda Ruushku ay si degdeg ah hoos ugu dhacday sababtoo ah luuqado badan oo halis ah

### Diinta

Axadda Trinity ee Ruushka; Kaniisada Ortodokska ee ruushka waxa ay soo martay dib u soo noolayn aad u wayn tan iyo burburkii Midowgii Soofiyeeti , oo ahaa wadan lahaa siyaasad dawladeed oo cawaan ah .
Ruushku dastuur ahaan waa dawlad cilmaani ah oo si rasmi ah u ilaalisa xorriyadda diinta. Diinta ugu weyn waa diinta Masiixiga ee Eastern Ortodokska , oo ay ugu weyn tahay Kaniisadda Ortodokska ee Ruushka , kaas oo si sharci ah loogu aqoonsan yahay "doorka gaarka ah" ee dalka "taariikhda iyo samaynta iyo horumarinta ruuxa iyo dhaqanka." Masiixiyadda , Islaamka , Yuhuudda , iyo Budhiismka waxa sharciga Ruushku u aqoonsan yahay diimaha "dhaqameed" ee dalka oo ka kooban "dhaxalka taariikhiga ah".
Islaamku waa diinta labaad ee ugu weyn Ruushka waxayna dhaqan u tahay inta badan dadyowga ku nool Waqooyiga Caucasus iyo qaar ka mid ah dadyowga Turkiga ee ku nool gobolka Volga-Ural . Dad badan oo Buddhist ah ayaa laga helaa Kalmykia , Buryatia , Zabaykalsky Krai , waana dadka ugu badan ee ku nool Tuva .  Dadka dayacan waxay ku dhaqmaan diimaha kale - sida Rodnovery (Slavic Neopaganism), Assianism (Scythian Neopaganism),  qowmiyadaha kale ee Paganisms, iyo dhaqdhaqaaqyada u dhexeeya Pagan sida Ringing Cedars ' Anastasianism , ee Siberianism .iyo Tengrism , dhaqdhaqaaqyo Neo-Theosophical kala duwan sida Roerichism - oo ka mid ah diimaha kale.  Qaar ka mid ah diimaha laga tirada badan yahay ayaa la kulmay cadaadis qaarna waa laga mamnuucay dalka: gaar ahaan, 2017 Markhaatiyaasha Yehowah ayaa laga mamnuucay Ruushka, iyagoo wajahaya cadaadis tan iyo markaas, ka dib markii lagu dhawaaqay "xagjir" iyo "aan caadi ahayn" iimaan.
Sannadkii 2012, ururka cilmi-baarista Sreda, oo kaashanaya Wasaaradda Cadaaladda , ayaa daabacay Arena Atlas, oo ku xiran tirakoobka 2010, oo si faahfaahsan u tiraya dadka diinta iyo jinsiyadaha ee Ruushka, oo ku salaysan sahan ballaaran oo waddanka oo dhan ah. Natiijooyinka ayaa muujiyay in 47.3% Ruushku ay ku dhawaaqeen inay yihiin Masiixiyiin - oo ay ku jiraan 41% Ruushka Ortodokska, 1.5% si fudud Ortodoks ama xubnaha kaniisadaha Ortodokska ee aan Ruushka ahayn, 4.1% Masiixiyiin aan xiriir la lahayn, iyo in ka yar 1% rumaystayaasha hore , Catholics ama Protestants - 25% waxay ahaayeen rumaystayaal aan xiriir la lahayn diin gaar ah , 13% waxay ahaayeen Muslimiin , 13% waxay ahaayeen k . 1.2% waxay ahaayeen kuwa raacsan "diimaha dhaqameed ee ixtiraamaya ilaahyada iyo awoowayaasha" ( Rodnovery , Paganisms kale, Shamanism Siberian iyo Tengrism ), 0.5% waxay ahaayeen Buddhist, 0.1% waxay ahaayeen Yuhuud diimeed iyo 0.1% waxay ahaayeen Hindus.

### Waxbarashada

Moscow State University , machadyada waxbarashada ugu caansan ee Russia
Moscow State University , machadyada waxbarashada ugu caansan ee Russia
Ruushku waxa uu leeyahay heerka wax-akhriska dadka waaweyn ee 100%, waxana uu leeyahay waxbarasho khasab ah muddo 11 sano ah, gaar ahaan carruurta da'doodu tahay 7 ilaa 17-18. Waxay siisa waxbarasho bilaash ah muwaadiniinteeda dastuur ahaan. Wasaaradda Waxbarashada ee Ruushka ayaa mas'uul ka ah waxbarashada aasaasiga ah iyo dugsiga sare, iyo sidoo kale waxbarashada farsamada gacanta, halka Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska ee Ruushka ay mas'uul ka tahay sayniska iyo tacliinta sare. Mas'uuliyiinta gobolku waxay nidaamiyaan waxbarashada gudaha xukunkooda iyadoo la raacayo qaabka jira ee sharciyada federaalka. Russia waxa ay ka mid tahay wadamada aduunka ugu aqoonta badan,waxana uu leeyahay qaybta lixaad ee ugu saraysa ee ka qalin jabiyay heerka jaamacadeed marka la eego boqolkiiba dadka,iyada oo 62%.
Nidaamka waxbarashada dugsiga ka hor ee Ruushka waa mid aad u horumarsan oo ikhtiyaari ah, qaar ka mid ah shan-meelood afar meel carruurta ay da'doodu u dhaxayso 3 ilaa 6 waxay dhigtaan xannaano-maalmeedyo ama xannaanooyin. Dugsiga hoose waa qasab kow iyo toban sano, laga bilaabo da'da 6 ilaa 7, oo u horseedaya shahaadada waxbarashada guud ee aasaasiga ah. Laba ama saddex sano oo dheeraad ah oo dugsi ayaa looga baahan yahay shahaadada heerka labaad, iyo qaar ka mid ah toddoba-meeloodba siddeed ee Ruushku waxay sii wataan waxbarashadooda oo dhaaftay heerkan.
Gelitaanka machadka tacliinta sare waa doorasho iyo tartan aad u sarreeya: koorsooyinka heerka koowaad waxay caadi ahaan qaataan shan sano. Jaamacadaha ugu da'da weyn iyo kuwa ugu waaweyn Russia waa Jaamacadda Gobolka Moscow iyo Jaamacadda Gobolka Saint Petersburg .Waxaa jira toban jaamacadood oo heer federaal ah oo dalka oo dhan ah.

### Caafimaadka

Ruushku dastuur ahaan wuxuu dammaanad qaadayaa daryeel caafimaad oo bilaash ah, oo caalami ah dhammaan muwaadiniinta Ruushka iyada oo loo marayo barnaamijka caymiska caafimaadka dawladda ee khasabka ah. Wasaaradda Caafimaadka ee Federaalka Ruushka waxay kormeertaa nidaamka daryeelka caafimaadka dadweynaha ee Ruushka, qaybtana waxaa ka shaqeeya in ka badan laba milyan oo qof. Gobollada federaalku sidoo kale waxay leeyihiin waaxyo caafimaad oo u gaar ah oo kormeera maamulka deegaanka. Qorshe caymis caafimaad oo gaar ah ayaa loo baahan yahay si loo helo daryeel caafimaad oo gaar ah gudaha Ruushka.

Metallurg, sanatorium xilligii Soofiyeedka ee Sochi
Ruushka ayaa 7.39% GDP-giisa ku kharash gareeyay daryeelka caafimaadka 2021. Kharashkeeda daryeelka caafimaadku aad ayuu uga hooseeyaa waddamada kale ee horumaray. Ruushku waxa uu leeyahay mid ka mid ah saamiga ugu jinsiga badan ee dumarka adduunka , iyada oo 0.859 lab ah dhedig kasta, sababtoo ah heerka dhimashada ragga ee sarreeya . Laga soo bilaabo 2022 , rajada nolosha guud ee Russia markay dhalatay waa 73 sano (68 sano ragga iyo 78 sano dumarka), korodhka qiyaastii 4.86 sano laga bilaabo 2000. Wadanku wuxuu leeyahay heer aad u hooseeya (40 dhalashada dhalashada 0 ).
Sababaha ugu waaweyn ee dhimashada Russia waa cudurrada wadnaha iyo xididdada dhiigga . Heerka isticmaalka khamriga taariikhiga ah ee waddanku waa arrinta ugu weyn ee caafimaadka, maadaama ay weli tahay mid ka mid ah kuwa ugu sarreeya adduunka , inkastoo hoos u dhac weyn uu ku yimid tobankii sano ee la soo dhaafay. Arrimaha kale ee caafimaad ee baahsan waa cayilka , dadka waaweyn intooda badan waa cayil ama cayil , iyo sigaar cabista , taas oo ka mid ah kuwa ugu sarreeya adduunka Heerka isdilka sare ee Ruushka ayaa sidoo kale ah arrin bulsho oo muhiim ah.

## Dhaqanka

Tiyaatarka Bolshoi ee Moscow, habeenkii
Dhaqanka Ruushku waxa uu ka tarjumayaa isku-dhafka dheer, tartiib-tartiib ah, iyo isku-dhafan ee walxo kala duwan oo ku beegan qarniyo badan oo horumarineed, ballaarin, iyo is-dhexgalka dadyo kala duwan, dhaqdhaqaaqyo farshaxan, iyo dhaqamo. Ruushku wuxuu si weyn u saameeyay muusiga qadiimiga ah , ballet , masraxa, xisaabta , ciyaaraha , rinjiyeynta , iyo cinema Qorayaasha Ruushka iyo faylasuufyada ayaa door muhiim ah ka ciyaaray horumarinta suugaanta Yurub iyo fikirka. Ruushku waxa kale oo uu gacan ka gaystay saayniska, tignoolajiyada iyo sahaminta hawada sare .
Ruushku waxa uu hoy u yahay 32 goobood oo ah Dhaxalka Adduunka ee UNESCO , 21 ka mid ah waa dhaqameed, halka 31 ay ku jiraan liiska hordhaca ah. Qurba-joogta caalamiga ah ee Ruushka ayaa sidoo kale door weyn ka qaatay faafinta dhaqanka Ruushka ee adduunka oo dhan. Astaanta qaranka Ruushka, gorgorka laba-madaxa leh , waxay dib ugu noqotaa xilligii Tsardom waxaana lagu muujiyay jaakaddeeda hubka iyo heraldry . Bear -ka Ruushka iyo Hooyada Ruushka waxaa badanaa loo isticmaalaa sida shakhsiyadda qaranka ee dalka. Caruusadaha Matryoshka waxaa loo tixgeliyaa astaanta dhaqameed ee Ruushka

### Fasaxyada

Ruushku waxa uu leeyahay siddeed fasax oo rasmi ah oo ka kooban xusaska dadweynaha, waddaniyadda, iyo diinta. Sannadku wuxuu ka bilaabmaa Maalinta Sannadka Cusub ee 1 Janaayo, ugu dhakhsaha badan waxaa ku xiga Kirismaska ​​Ortodokska ee Ruushka 7da Janaayo; labaduba waa ciidaha ugu caansan dalka. Difaacaha Maalinta Aabbaha , oo u heellan raga, waxaa loo dabaaldegaa 23ka Febraayo. Maalinta Caalamiga ah ee Haweenka ee 8-da Maarso, waxay kasbatay Ruushka xilligii Soofiyeedka. Dabaaldegga sannadlaha ah ee haweenka ayaa noqday mid caan ah, gaar ahaan ragga Ruushka ah, in iibiyeyaasha ubaxa ee Moscow ay inta badan arkaan faa'iidada "shan iyo toban jeer" in ka badan marka loo eego fasaxyada kale. Maalinta Gu'ga iyo Shaqaalaha , asal ahaan fasaxa xilligii Soofiyeedka ee loogu talagalay shaqaalaha, ayaa loo dabaaldegaa 1 May.

Shiraacyada Scarlet oo lagu dabaaldegayo hareeraha Neva ee Saint Petersburg
Maalinta Guusha , taas oo sharaf u ah guushii Soofiyeedka ee Nazi Germany iyo Dhamaadka Dagaalkii Adduunka II ee Europe , waxaa loo dabaal 9 May sida dhoolatus weyn sannadlaha ah ee Moscow ee Red Square iyo calaamadee dhacdada caanka ah ee guutada Immortal . Ciidaha kale ee waddaniga ah waxaa ka mid ah Maalinta Ruushka ee 12 June, oo loo dabaaldego xuska madaxbannaanida Ruushka ee ka soo horjeeda Midowga Soofiyeeti ee burburay,  iyo Maalinta Midnimada ee 4 November, oo lagu xusayo kacdoonkii 1612 ee calaamadeeyay dhammaadka qabsashadii Polish ee Moscow .
Waxaa jira fasaxyo badan oo caan ah oo aan dadweynaha ahayn. Sannadka cusub ee hore waxa la dabaaldegaa 14ka Janaayo.  Maslenitsa waa fasax qadiimi ah oo caan ah Bariga Slavic. Maalinta Cosmonautics ee 12 Abriil, oo lagu maamuusayo safarkii ugu horreeyay ee aadanaha ee hawada.  Laba ciidood oo Masiixi ah oo waaweyn waa Easter iyo Trinity Sunday

### Farshaxanka iyo dhismaha

Rinjiyeynta hore ee Ruushka waxa lagu matalay astaamo iyo frescos firfircoon . Horraantii qarnigii 15-aad, farshaxan-yaqaanka caanka ah ee Andrei Rublev wuxuu abuuray qaar ka mid ah farshaxanka diineed ee ugu qaalisan ee Ruushka. Akadeemiyada Farshaxanka ee Ruushka , oo la aasaasay 1757 si loo tababaro farshaxannada Ruushka, waxay keentay farsamooyinka reer galbeedka ee rinjiyeynta cilmaaniga ah ee Ruushka. Qarnigii 18-aad, aqoonyahannada Ivan Argunov , Dmitry Levitzky , Vladimir Borovikovsky waxay noqdeen kuwo saameyn leh. Horraantii qarnigii 19-aad waxay aragtay sawirro badan oo caan ah Karl Briullov iyo Alexander Ivanov , kuwaas oo labaduba loo yaqaanay sawiro taariikhi ah oo Romantic ah .Ivan Aivazovsky , rinji kale oo Romantic ah, ayaa loo arkaa mid ka mid ah sayidyada ugu weyn ee farshaxanka badda .

Karl Bryullov , Maalinta ugu dambeysa ee Pompeii (1833
Qasriga Jiilaalka wuxuu u adeegay sidii deggenaansho rasmi ah ee Boqortooyada Ruushka
1860-meeyadii, koox ka mid ah xaqiiqooyinka muhiimka ah ( Peredvizhniki ), oo uu hogaaminayay Ivan Kramskoy , Ilya Repin iyo Vasily Perov ayaa jebiyey akadeemiyadda, waxayna ku sawireen dhinacyada badan ee nolosha bulshada ee sawirada. Qarnigii 20aad waxa la arkay kor u kaca calaamadda , oo ay u taagan yihiin Mikhail Vrubel iyo Nicholas Roerich . Avant -garde Ruushku wuxuu kobcay qiyaastii 1890 ilaa 1930; Fannaaniinta adduunka saamaynta ku leh waayahaan waxay ahaayeen El Lissitzky , Kazimir Malevich , Natalia Goncharova , Wassily Kandinsky , iyo Marc Chagall .
Taariikhda dhismaha Ruushku wuxuu ka bilaabmaa dhismayaal hore oo alwaax ah oo Slavs qadiimiga ah iyo dhismaha kaniisadda Kievan Rus ' . Masiixaynta Kievan Rus' waxay keentay qarniyo badan dhismaha Byzantine . Ka dib qabsashadii Mongol, Kievan Rus 'ayaa jaray xiriirkii ay la lahayd Boqortooyada Byzantine, iyo naqshadaha Ruushku waxay arkeen hal-abuuro asal ah, sida hal-abuurnimada iconostasis . Aristotle Fioravanti iyo naqshadeeyayaasha kale ee Talyaanigu waxay keeneen isbeddellada Renaissance ee Maamulka Sare ee Moscow , taas oo saameyn ku yeelatay dib u dhiska Kremlin ee Moscow . Qarnigii 16aad wuxuu arkay horumarinta kaniisadaha teendhada u eg iyo naqshadaynta basasha , taas oo ah muuqaal gaar ah oo ka mid ah naqshadaha Ruushka. Qarnigii 17-aad, "qaabka dabka" ee qurxinta ayaa ku soo batay Moscow iyo Yaroslavl , si tartiib tartiib ah u gogol xaareysa Naryshkin baroque ee 1680-meeyadii.
Ka dib dib-u-habaynta Peter The Great, naqshadaha Ruushka ayaa saameyn ku yeeshay qaababka Galbeedka Yurub. Dhadhanka qarniga 18-aad ee dhismaha Rococo wuxuu horseeday shaqooyinka Bartolomeo Rastrelli iyo taageerayaashiisa . Dhismayaasha Ruushka ee ugu saameynta badan qarnigii siddeed iyo tobnaad, Vasily Bazhenov , Matvey Kazakov , iyo Ivan Starov , waxay sameeyeen taallooyin waara oo ku yaal Moscow iyo Saint Petersburg waxayna aasaaseen saldhigyo badan oo Ruush ah oo raacay. Intii lagu jiray xukunka Catherine the Great, Saint Petersburg waxaa loo beddelay matxaf bannaanka ah ee naqshadaha Neoclassical . Under Alexander I, qaabka Boqortooyada wuxuu noqday qaab-dhismeedka dhabta ah . Qeybtii labaad ee qarnigii 19-aad waxaa xukumay Neo-Byzantine iyo qaabka Soo noolaynta Ruushka . Horraantii qarnigii 20aad, soo noolaynta neoclassical Ruush waxay noqotay isbeddel. Hababka ugu badan ee qarnigii 20aad ee dabayaaqadii waxay ahaayeen Art Nouveau , Dhismaha , iyo Hantiwadaaga Classicism

### Muusiga

Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893), rinjiyeynta 1893 ee Nikolai Dmitriyevich Kuznetsov
Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893), rinjiyeynta 1893 ee Nikolai Dmitriyevich Kuznetsov
Ilaa qarnigii 18aad, muusiga Ruushka wuxuu ka koobnaa inta badan muusikada kaniisadda iyo heesaha dhaqanka iyo qoob ka ciyaarka. Qarnigii 19-aad, waxa lagu qeexay xiisadda u dhaxaysa laxamiistaha qadiimiga ah Mikhail Glinka oo ay weheliyaan xubno kale oo ka tirsan The Mighty Handful , kuwaas oo markii dambe ay ku guulaysteen goobada Belyayev , iyo Ururka Muusiga ee Ruushka oo ay hogaaminayaan laxanayaasha Anton iyo Nikolay Rubinstein . Dhaqankii dambe ee Pyotr Ilyich Tchaikovsky , mid ka mid ah halabuurayaashii ugu weynaa ee xilligii Romantic, ayaa sii waday ilaa qarnigii 20aad Sergei Rachmaninoff . Halabuurayaashii dunida caanka ka ahaa ee qarnigii 20-aad waxaa ka mid ah Alexander Scriabin , Alexander Glazunov , Igor Stravinsky , Sergei Prokofiev iyo Dmitri Shostakovich , ka dibna Edison Denisov , Sofia Gubaidulina , Georgy Sviridov , iyo Alf .
Intii lagu jiray xilligii Soofiyeedka, muusigga caanka ah wuxuu sidoo kale soo saaray tiro caan ah oo caan ah, sida labada balladeers - Vladimir Vysotsky iyo Bulat Okudzhava , iyo jilayaasha sida Alla Pugacheva . Jazz , xitaa iyada oo cunaqabatayn ka timid maamulka Soofiyeedka, ayaa u kobcay oo u xuubsiibtay mid ka mid ah noocyada muusiga ee ugu caansan dalka. Sannadkii 1980-meeyadii, muusiga dhagaxa ayaa caan ka noqday Ruushka oo dhan, wuxuuna soo saaray kooxo ay ka mid yihiin Aria , Aquarium , DDT , iyo Kino ; Hogaamiyihii dambe Viktor Tsoi , wuxuu ahaa gaar ahaan, qof weyn. Muusigga Pop-gu wuxuu ku sii socday inuu ku faafo Ruushka tan iyo 1960-meeyadii, iyada oo la adeegsanayo ficillo caan ah oo caalami ah sida taTu

### Cunto

Kvass waa cabitaan qadiimi ah oo Ruush ah.
Cunnada Ruushka waxaa sameeyay cimilada kala duwan ee dalka, dhaqanka iyo diinta, iyo juqraafiga ballaaran; waxay la mid tahay dalalka deriska ah. Dalagga galley , qamadiga, shaciir , iyo masago ayaa bixiya maaddooyinka rootiga, canjeelada iyo badarka kala duwan, iyo sidoo kale cabitaano badan. Rooti , ​​noocyo badan oo kala duwan ah, ayaa aad looga jecel yahay Ruushka oo dhan. Maraqa dhadhanka leh iyo maraqa waxaa ka mid ah shchi , borsch , ukha , solyanka , iyo okroshka . Smetana ( labeen dhanaan culus ) iyo majones ayaa inta badan lagu daraa maraq iyo saladh. Pirozhki , blini , iyo syrniki waa canjeelada waddaniga ah . Hilibka lo'da ee Stroganoff , : 266  Chicken Kiev , : 320  pelmeni , iyo shashlyk waa cuntooyin hilib caan ah . Cuntooyinka kale ee hilibka waxaa ka mid ah duub kaabajka cufan ( golubtsy ) oo badanaa laga buuxiyo hilib. Salad waxaa ka mid ah salad Olivier , vinegret , iyo herring labisan .
Cabitaanka khamriga qaranka ee Ruushka waa kvass , iyo cabitaanka khamriga qaranka waa vodka ; Wax-soo-saarkeeda Ruushka (iyo meelo kale) waxay soo taxnayd qarnigii 14-aad. Wadanku wuxuu leeyahay isticmaalka vodka ugu sarreeya adduunka, halka biirku uu yahay cabitaanka khamriga ugu caansan. Khamrigu aad ayuu caan uga noqday Ruushka qarnigii 21aad. Shaahu waxa uu caan ka ahaa Ruushka qarniyo badan

### Warbaahinta iyo shineemada

Tower Ostankino ee Moscow, qaab dhismeedka xorta ah ee ugu dheer Yurub
Waxaa jira 400 oo wakaaladaha wararka ee Ruushka, kuwaas oo ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee caalamiga ah ee ka shaqeeya TASS , RIA Novosti , Sputnik , iyo Interfax . Telefishinku waa warbaahinta ugu caansan Ruushka. Waxaa ka mid ah 3,000 idaacadaha shatiga leh ee dalka oo dhan, kuwa caanka ah waxaa ka mid ah Radio Rossii , Vesti FM , Echo of Moscow , Radio Mayak , iyo Russkoye Radio . 16,000 oo ka mid ah wargeysyada diiwaangashan, Argumenty i Fakty , Komsomolskaya Pravda , Rossiyskaya Gazeta , Izvestia , iyo Moskovskij Komsomolets ayaa caan ah. Kanaalka koowaad ee ay dawladdu maamusho iyo Russia-1 ayaa ah kanaalada ugu horreeya ee wararka, halka RT ay tahay astaanta u ah hawlgallada warbaahinta caalamiga ah ee Ruushka. Ruushku waxa uu leeyahay suuqa ciyaaraha fiidyaha ee ugu wayn Yurub, iyada oo in ka badan 65 milyan oo ciyaartoy ay ka joogaan dalka oo dhan.
Shaleemada Ruushka iyo ka dib Soofiyeedka waxay ahayd goob aad u kulul oo hal-abuurnimo, taasoo keentay in filimaan caan ka ah dunida sida Battleship Potemkin , kaas oo loo magacaabay filimkii ugu weynaa ee abid soo mara Bandhigga Adduunka ee Brussels ee 1958. Filim-sameeyayaashii Soofiyeeti, gaar ahaan Sergei Eisenstein iyo Andrei Tarkovsky , oo ka mid ah agaasimayaasha ugu caansan adduunka ayaa sii socon doona. Eisenstein waxa uu ahaa arday Lev Kuleshov , kaas oo soo saaray aragtidii mihnadlaha ah ee Soofiyeedka ee tafatirka filimada ee dugsigii filimka ugu horreeyay ee adduunka, Machadka All-Union Institute of Cinematography . Aragtida " Kino-Eye " ee Dziga Vertov waxay saameyn weyn ku yeelatay horumarinta filim-sameynta filimada iyo xaqiiqada shaleemada. Qaar badan oo filimaan ah oo waaqiciga hantiwadaaga Soofiyeedka ayaa si farshaxanimo leh u guulaystay, oo ay ku jiraan Chapaev , Cranes Are Flying , iyo Ballad of a Soldier .
1960-meeyadii iyo 1970-meeyadii ayaa lagu arkay shaleemo Soofiyeedka oo aad u kala duwan oo farshaxanimo ah. Majaajilada Eldar Ryazanov iyo Leonid Gaidai ee wakhtigaas waxay ahaayeen kuwo aad loo jecel yahay, iyada oo qaar badan oo ka mid ah hal-ku-dhigyo weli la isticmaalo maanta. Sannadkii 1961-68 Sergey Bondarchuk wuxuu agaasimay laqabsiga filimka Oscar -ku-guuleystay ee Leo Tolstoy ee dagaalka iyo nabadda , kaas oo ahaa filimka ugu qaalisan ee lagu sameeyo Midowga Soofiyeeti. 1969-kii, Vladimir Motyl 's White Sun of the Desert ayaa la sii daayay, filim aad loo jecel yahay oo ah nooca ostern ; filimka waxaa dhaqan ahaan daawata cosmonauts ka hor safar kasta oo hawada. Kadib burburkii Midowgii Soofiyeeti, warshadaha shineemooyinka Ruushka waxaa soo gaaray khasaare weyn; si kastaba ha ahaatee, laga soo bilaabo dabayaaqadii 2000-meeyadii, waxay aragtay kobac mar kale, wayna sii fidaysaa.

### Ciyaaraha

Kubadda cagta waa ciyaaraha ugu caansan Ruushka. Xulka kubbadda cagta ee Midowga Soofiyeeti waxay noqdeen horyaalkii ugu horreeyay ee Yurub iyagoo ku guuleystay Euro 1960 waxayna gaareen finalka Euro 1988 . Kooxaha Ruushka ee CSKA Moscow iyo Zenit Saint Petersburg ayaa ku guuleystay UEFA Cup 2005 iyo 2008 . Russia waxay ahayd wadanka marti galinaya koobka Confederations Cup 2017 , iyo 2018 FIFA World Cup . Si kastaba ha ahaatee, kooxaha Ruushka ayaa hadda laga ganaaxay tartamada FIFA iyo UEFA.

Maria Sharapova , oo hore u ahaan jirtay ciyaartoyga 1-aad ee tennis-ka adduunka, ayaa ahayd gabadha ugu mushaharka badan adduunka 11 sano oo xidhiidh ah.
Xeegada barafka ayaa aad caan uga ah Ruushka, kooxda xeegada barafka ee Soofiyeedka ayaa si caalami ah u maamuli jirtay ciyaaraha inta ay jirtay. Bandy waa ciyaaraha qaranka ee Ruushka, taariikh ahaanna waxa ay ahayd dalka ugu guulaha badan ciyaaraha. Xulka kubbadda koleyga Ruushka ayaa ku guuleystay EuroBasket 2007 , iyo kooxda kubbadda koleyga Ruushka ee PBC CSKA Moscow ayaa ka mid ah kooxaha ugu guulaha badan kubbadda koleyga Yurub. Formula One Grand Prix ee sanadlaha ah ee Ruushka ayaa lagu qabtay Sochi Autodrom ee Beerta Olombikada Sochi , ilaa laga soo afjarayo duulaankii Ruushka ee Ukraine 2022.
Taariikh ahaan, ciyaartooyda Ruushku waxay ka mid ahaayeen tartamayaasha ugu guulaha badan ciyaaraha Olombikada . Ruushku waa qaranka hogaaminaya jimicsiga laxanka , dabaasha la isku waafajiyay ee Ruushka waxaa loo arkaa inay yihiin kuwa aduunka ugu fiican. Sawirku waa isboorti kale oo caan ka ah Ruushka, gaar ahaan lammaanaha barafka iyo qoob ka ciyaarka barafka . Russia waxa ay soo saartay ciyaartoy badan oo tennis caan ah. Chess sidoo kale waa madadaalo caan ah oo si weyn looga jecel yahay qaranka, iyadoo qaar badan oo ka mid ah ciyaartoyda chess-ka adduunka ugu sarreeya ay ahaayeen Ruush tobaneeyo sano. Ciyaaraha Olombikada Xagaaga ee 1980 ayaa lagu qabtay Moscow, iyo Olombikada Jiilaalka 2014 iyo Ciyaaraha Olombikada Jiilaalka 2014 ayaa lagu qabtay Sochi. Si kastaba ha ahaatee, Russia ayaa sidoo kale laga xayuubiyay 43 billadaha Olombikada ee ciyaartoydeeda sababo la xiriira xadgudubyada doping-ka , taas oo ah tan ugu badan waddan kasta, iyo ku dhawaad ​​​​saddex meelood meel wadarta guud ee adduunka

## Xubin

* IMF\_\*

\_-\_—\_-\_—\_-\_.:

* Bankiga Aduunka\_\*

\_-\_-\_-\_-\_-\_-\_-\_-\_-\_-.:

* Kooxda Labaatanka\_\*

\_-\_-\_-\_-\_-\_-\_\_\_\_\_-\_—\_—\_-:.

* Qaramada Midoobay\_\*

\_-\_—\_\_\_-\_-\_-\_\_\_-\_-\_-\_-\_-.:

## Documentary

* Anatomy ee Putinism (2023)

## Midowga(Etixaadka!)Sofiyetka.

* Armania
* Azerbaijan

* Belarus
* Estoniya

* Joorjiya

* Kasakhstan

* Qargistan

* Latfiya
* Lithuaniya

* Moldofa

* Tadsjikistan

* Turkmenistan
* Usbekistan

* Ukraine

## Sido Kale fiiri

* Soviet Union “USSR” Former States.:
* Azerbaijan:

* Kazakhstan:.

* Kyrgyzstan:.
* Tajikistan:.

* Usbekistan:.

  .:

.

## Tixraac

"Jasiiradaha Kurile: Waa maxay sababta Ruushka iyo Japan aysan waligood nabad u samayn Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib"

Oggolaanshaha iyo xakamaynta goobta shaqada ee awoodda leh: Ruushka iyo Shiinaha marka la barbardhigo

"Daabacaadda Muuqaalka Dhaqaalaha Adduunka, Abriil 2025 Edition. (Ruushka)"

Taariikhda Ruushka Casriga ah: Laga soo bilaabo Tsarism ilaa Qarnigii Labaatanaad, Daabacaadda Saddexaad

"Genomes qadiimiga ah waxay muujinayaan dhaqanka bulshada iyo taranka ee hore ee Upper Paleolithic foragers"

"Kumanaan fardooley ah ayaa laga yaabaa inay ku dhufteen da'da Bronze Europe, taas oo beddeleysa dadka maxalliga ah"

"Falanqaynta isku xigxiga genome-ballaaran ee dadyowga qowmiyadaha ee ku baahsan Ruushka"

Ururka Cilmi-baarista Bani'aadamnimada Casriga ah

"Boqortooyadu waxay dib u soo celisaa: Kobcinta Bariga Bloc ee Hanti Soofiyeedka ilaa Mas'uuliyadda Soofiyeedka"

"Madax-bannaanida Dalalka Baltic-ka: Xorriyadda: Moscow waxay si rasmi ah u aqoonsan tahay Lithuania, Latvia iyo Estonia, oo soo afjaraysa nus qarniga xakamaynta. Soofiyeedka si ay u bilaabaan wadahadal dhawaan ku saabsan xiriirka cusub ee saddexda waddan"

"Codeynta Gorbachev waxay taageertaa laakiin maaha mid lagu qanci karo: Midowga Soofiyeeti: Qorshihiisa ilaalinta midnimada federaalka waa la taageeray-laakiin sidoo kale Yeltsin waa madaxweynanimada Ruushka"

"26 sano ka dib, Ruushku wuxuu qorsheynayaa inuu dib u bixiyo dhammaan deynta dibadda ee Midowga Soofiyeeti"

"Russia says it confirmed Wagner leader Prigozhin died in a plane crash"

"Ka baxsan Ruushka, noqosho maxalli ah: Dariiqyada la qabsiga dhicitaankii Midowga Soofiyeeti ee qowmiyadaha Ruushka ee Jamhuuriyadihii hore ee Soofiyeedka"

"Dilalka Ruushka ee ka dhanka ah kuwa taageeraya Ukraine ayaa lagu kashifay Yurub, sarkaal ayaa yiri"

"Warbixinta Mareykanka ayaa sheegtay in Ruushku uu ka mid yahay 'kuwii ugu xumaa' ee xorriyadda diinta"

"Codbixiyayaasha Ruushku waxay dib u soo celiyeen afti lagu mamnuucayo guurka dadka isku jinsiga ah"

"Gladiator Duufaanta: Sida Ruushku u Isticmaalo Dembiilayaasha la qorto si ay ugala dagaallamaan Unugyada Weerarada Ba'an ee Ukraine"

"Xuquuqda luqadda iyo waxbarashada ee jamhuuriyadda Ruushka: dhinaca midnimada iyada oo loo marayo labbiska"

"Rivieia Ruush: laga bilaabo sanatoriums Soofiyeedka ilaa jardiinooyin qurxoon, hagahaaga socodka ee badda Sochi"

"Sawir-barafka ayaa dul saaran baraf khafiif ah. Waa tan sida loo hagaajiyo"

"Xukunka Ruushka ee Australian Open"

"Moscow 1980 Olombikada Xagaaga - Ciyaartoyda, Biladaha & Natiijooyinka"

"Sochi 2014 Olombikada Jiilaalka - Ciyaartoyda, Biladaha & Natiijooyinka"

"Miyaa Ruushka laga tuurayaa Ciyaaraha Olombikada Isniinta

"Aqoonsiga Ruushku ku leeyahay dabaasha isku xidhan waxa ay dhalisaa labanlaab dahab ah"

"Waa maxay sababta Ruushku u leeyahay heerka dhimashada sare ee wadnaha iyo xididdada dhiigga? Isbarbardhigga biomarkers-ku-saleysan dhiigga ee Norway waxay saameyneysaa dhaawaca wadnaha ee aan ischaemic ahayn"

"Xoojinta Ruushka ee Abkhazia waxay halis gelinaysaa danaha reer galbeedka iyo Georgian"

Russia on the road to dictatorship: Internal political repercussions of the attack on Ukraine

"Argagixisadu waxay ku hanjabtay Ruushka iyo tallaabooyinkeeda ka hortagga argagixisada"

"Xoolo-dhaqatada reer guuraaga ahi waxay raad xooggan kaga tageen reer Yurub iyo Aasiyaanka"

Cillad tixraac: Calaamadaha `<ref>` ayaa jira koox la magacaabay "lower-alpha", laakiin lama helin calaamadda u dhiganta. `<references group="lower-alpha"/>`.