# Suugaan

| Suugaan |
| --- |
|  |
| Qaybaha suugaanta |
| Maanso • Hal-Xiraale • Riwaayad
• Maahmaah • Oraah • Sheeko |
| Qalabka |
| Buugaag |
| Habka |
| Gabay Maqaal |
| Eeg sidoo kale |
| Suugaanta soomaalida |

**suugaantu** waa mid kamida tacbiir bixinta insaanka oo ay kamidyihiin caadifad afkaar shaqsi iyo arimo badan oo isku guda jira. suugaantu waxa ay ka koobantahay sida alfaada gabayada iyo samaynta heeso qorista buugaagta qofka suugaanta ku shaqada leh waxa lagu magacaabaa suugaan yahan

## Taariikhda fanka iyo suugaanta.

taariikhda Rag curiyey wax ka mid ahaa cali gurey dishishe sayid mhed cble Hassan shafi faisal axmed xasan Ragna way qoraan dadweynuhuna wuu ku camal falaa, inkasa too dhulka kala duwan ee ay ku nool yihiin dadka xoolaha, beeraha iyo xeebaha ay lahaayeen heeso uu gaar ah. Hadana waxa ka jiray magaalada Saylac ama Awdal oo ay caan ku ahayd heesho ay ku jiraan loqaddo fara badan oo kala duduwan. Ttaasi waxay ku tusaysa xadaarada fug ee Saylac.
waar hussein wxani waan been ee iska daa meelkale isticmaal.Link saxib Soomaligi baa sii dabar goayee maxan samena wayahe.
Kadib marki Boortaqiisku burburiyey magaalooyinki ku teedsana ama ku yaalay xeebaha bada cas kuna daciifiyey islaamki waa waqtigi 1500. Hadaba Saylac waxay ka mid ahayd magaalooyinki uu burburiyey Boortaqiisku marka dadki waxay uu durkeen xaga bariga si cad waxa uu camirmay Berbera, Jigjiga, Odweyne, Ceerigaabo. Waxay dhashay inay abuurmaan magaalooyinka Burco iyo Borame iyo Hargeysa. Waxay lahayeen heeso isku xidhah. Sidaasi bay ku noqotay Hargeysi hooyada fanka iyo suugaanta.

Waxaan ka dhagaystay sanadki 2005 Idaacada Raadiyow Hargeysa warays lala yeeshay Alla haw naxariiste Yuusuf Xaaji Adan si weyn buu uga waramay taariikhdi tacliinta iyo suugaanta Somaliland. Waxaan ka faa'iiday maalinta inoo curiyey heesti la odhan jiray Somaliyey tooso. Taas oo dad badani sheegteen. Waxaan kalo ka ogaaday inoo sameeyey sowdki raaxeeye Alla haw naxariiste Xasan Adan Halac.

Hadaba dhawaan waxa laga sii daayey TV-ga ETN inoo heesta Somaaliyey toos tiriyey Cali Mirre. Markaa fadlan waxaan ka codsanaya kaydka Raadiyow Hargeysa inay mar labaad ku ceeliyaan waraysiggi Yuusuf Xaaji Adan. Waxaana loo baahan yahay inla qoro murtida iyo suugaanta. Bal maanta aan wax yar ka sheego inta aan ka aqaano: Magaca abwaanka heesta uu curiyey ....

## qaar kamida suugaanyahanda

somaliyeed

* - = Somaliyey toos.
* - Ismaciil cagaf = Marsin geel ka cabaaya, wuu ina kala raray.
* - Saxardiid jabiye = Wixi ila garadow gobanimo ha toorina, hasheena maandeeq.
* - Xasan Adan Halac = Raaxeeye, Jalaaliyo.
* - Axmed Suleeman Bide = Sida geed caleenlo, soo noqnoqosho.
* - Cali Sugule = Hawdka dooliyo faafan, waaba baryey, kowaan ka hadha.
* - Xusein Aw Faarax = Dhirta xididka hoosa, amaanada Ilaahay.
* - Cismaan Adan Askari = Naaf dhalad, warqadahaan.
* - Cabdi Adan Qays = aduunyo, ubaxi baxayoy, soo jiidh wanaaga, akhiro.
* - Maxamed Ibrahim Hadrawi = Hooyo, Cajabeey,Suleekha.
* - Maxamed Cumer Huryo = Indha deeralay, bada caashaq.
* - Faysal Cumer mushteeg = Subcis, rifduun, lacag, hadardari carada.
* - Xusein Jaamac ( Xaaji Gujis) = Gaasira, gobaad, hawenka uu samir.
* - Xasan Xaaji Cabdillahi ( Xasan-Ganay ) = Sayla, diimis, waayaha, geediga.
* - Maxamed Adan - Dacar = Shacni iyo wanaag, kalay raaski ii raac.
* - Cabdi Iidaan = Casaan midabka dhiinka ah, xurmo daran, Diiggaa, Jacayl Biri ma goyo, Hadaan baaadad leeyahay
* - Maxamud Cabdillahi - Sangob = Sabaalo, Llix kun iyo lix boqol.
* - Cali Suleeman Bide = Balan baalis, Galbis, saylaha libaaxo.
* - Dheeg = Dad nimada aqoonso, caawo waxa leh.
* - Xasan = Saxar qaada fooraha, gododle, darmaantaan jeclaayey, shacbant.
* - Cabdi Cali Wayd = wehelkay, wadnahayga dhiiga, haygo dilin.
* - Xasan Sh Muumin = Shimbirayo heesa, waa qaali malabku.babayggi jamamiyo.
* - Ibrahim Gadhle = Dadka hayska weyneyn, maxa dayr cadgeeloo.
* - Cabdiraxmaan Xasan = Rafiiq, dhexdeena, guudlow libaaxiyo.
* - Sulub = Daaroraha hilaaciyo, qaysiyo cilmo dilay.
* - Yusuf Shukri = Somaliland dadkayga Somaliland dalkayga.
* - Axmed Aw Geedi = Sumalow darbane, labaddi, Alla waa xojoy.
* - Kayd = gobay liico ha jabin.
* - Xayd = (qadar) geel dhalay ku maale.
* - Cabdillahi yare = Laan dheer.
* - Baashe = Horta ayey isku keen diray.
* - Maxamed Suleman = Malyuun hibo la siista.
* - abwaan axmed abshir dhoore daljir
* - Abwaan Khadar Cali Warsame (Shaah)= Raali noqo naftaydaay, Riyo, Guul Alle, Xamda.

Hadaba Maanta inta yar iga hooya cidi aqoon fiican uu leh kaydka suugaanta waxaan jecelahay inayno ka faa'iidno nabad gelyo.

Hunguri calaf baa xukuma

Hantina dhaqan baa shushuba

Dadkana hiddihiisa guud

Wixii la hayaa dhexyaal

Xaq iyo u-hal-buuxintiisa

Habboonkiyo waalid tiisa

Hilbiyo ku-arooriddooda

Siduu uga hawl yaraysto

Halmaan laga yeeli maayo

Hawiyo tumashoy dhashayda

Ka daa gacan-haadiskaaga

Barbaar hanaqaad ku leexday

Duciyo habaar qaadan waayey

Cir iyo heeguu noqdaa

Hadhaysa dhul aan aqoone

Hoygii madhan wiilashiisa

Haween dumar baa ka sheegta

Hablaha kacaybaa u yeedha

Haldhaa jecel baa u qaybsan

Inaan hadlo maan sugaynin

Baxnaanana maan horjoogsan

Hubsiinana maan illaawin

Hoggeediyo xaajadayda

Dareenka haloosigiisa

Hu'giisa inaan ka qaado

Hayaanka fogaaday baa leh

Markaan cidla hiil ka waayey

Naftayda halaanhalkeeda

Waxaan huri waayey sheego

Haantii lulatay dhegayso

Hoobaanta agtaada taalla

Hadhiinadu baadi weeye

Hashii korisaa u ciillan

Qofaad halab-saariddiisa

Daryeelka horseedadiisa

Dedaallada heensihiisa

Habeenna ka seexan weydey

Ku meel maray heegantaada

Markuu hagar kuu banneeyo

Dharaar ku haleeli waayo

Hortaada waxaa yimaadda

Sidaad ugu heellanayde

Harraad iyo waa kalkiise

Hillaac baxayow dhegayso

Siday talo kaaga hoostay

Calooshu intay ku hoysey

Hiyigu ku baxnaaninaayey

Horraadka intaad jaqaysey

Dhabtaydu intay ku haysey

Intaad huwanayd taftayda

Hobeeya hobey hobeyda

Intaan dusha kuugu heesay

Intaan hanad kuugu yeedhay

Hawraaraha kugu ammaanay

Intaan hubin kuu xambaaray

Dartaa u hoggaansanaaday

Hadhuubada aan ku siiyey

Habniin adigoo ku diidey

Intaan hambo kuu daboolay

Hammuun iyo gaajo qaatay

Adoo haqab-beel ku seexday

Intaan hurdo kuu illaaway

Ilaashay hareerahaaga

Hungaa i xasuusinaysa

Hayaydana meel shishaa leh

Hilowga naftaa aloosan

Kashaa hinqanaysa goorba

Hankaa i waraysanaaya

Tolow hebel mee ku foogan

Aniyo hirashaa is weyney

Higsiga noloshaa adkaaday

Adduun iyo haybsigiisa

Hangool li'idaan ku daayey

Waxaan ku hagaagi waayey

Dhankaad ku hagaagsanayde

Adoo ka hanweyn xaggayga

Qof kuugu hanweyn dantiisa

Ciddaad ku hallaysay mooyi!

Halyeynnimadaada sheelan

Habawgiyo dhiirrintiisa

Ayaan halis kuu tusayne

Intaan kugu hawlo-daaley

Intaan kugu hoodo-sheegtay

Intaan hebla' kuugu faanay

Hilaado fog bay lahayde

Inaan hafarkaaga qaato

Sidaad ku heshaa da' weyne

Adiyo habigaaga mooyi!

Habaaska inaad cantuugto

Adoo hanadaan ka dooratay

Xaggayga hibaan ku saaray

Anigu ku habaari maayo

Huqbaase ku raadinaysa

Hibaaq xalan maad ahayne

Hufnaanta dhibtii abuurtay

Inaanay hadhayn yiqiinso!

Hawaala adduun rabbaa og

Dadkuna kala hoodo weeye

Haddeer iyo tii haddeer

Hadhow iyo tii hadhow

Hoosiyo sare tii ku raacda

Anuunbaa hooyadaaya.

# Qoraalo La Xidhiidha

* Heeso Soomaali
* Fanka Soomaalida
* gitaar
* turunbo
* narso
* durbaan
* biyaano
* gabay
* hees
* laxan
* muusiga
* qaaci
* qaraami

Aar Maanta
# Linkiyo Banaanka

* Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa Archived Diseembar 20, 2007 // Wayback Machine
* Suugaanta diinta (Soomaali)
* Oud Cafe
* shanqadha kabanka

# Axmadoow ga,adii gabay watanan tirin tan yo gordhere

# \*ina aaan gor fayn wayana lamood gabayga suuganta

# \*Aaan bal giijo maantoo kaluuu igud boon yahayeee

# \*goortaaana cilmigaan raba inaan idin ku giijaaye

# \*war waa gagi barwaaqa oo nabadu ay giigto

# \*oo gaydho iyo caday gabax lagu ilaaleeyo

# \*Aad migii gar waaqsadaan cidina gaarayne.                  1

# \*Aduun yadaan gidoon tayoo horumarka gaaraysa

# \*goobtaa waxay ku gaareen ogoow aqoonta weeyaane

# \*Gantaalahan quwada wayn yeeshayo islaam lagu garacaayo

# \*cilma lagu gorfeyayo gibilalo yelay

# \*Aadmigii garwaq sadaan cidina garayne

# \*gunta hadal kaygana hadan idin yar garsiiyo

# \*garashiyo aqoonbaa aduun lagugar qadaye

# \*jaahilnimo inay guntahaan idin gar waaq siiyay

Kala xariir

Email.warabexinka11@gmail.com