Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Saac (faah faahin)

**Saacad** ama **Goorshee** (ingiriis: Clock ama watch) waa aalad ama shay aadame samee ah oo lagu cabiro wakhtiga.

Waxaa jira noocyo badan oo Saacada ah, sida **saacada gacanta**, **saacada gidaarka**, **saacada gaadiidka** iyo kuwo kale oo badan.

Guud ahaan saacadu waxay sheegtaa wakhtiga.
# Aargon

**Aargon**

Curiyaha Aargon
**Aargon** (ingiriis: Argon) astaanta (Ar) waa curiye kimiko oo leh tiro atom toban-iyo-sideed ah. Waxay ka tirsan tahay guruubka 18aad ee Diwaanka Curiye iyo neefta loo yaqaano Neefta Gobta (Noble Gas).

Curiyaha Aargon waa neefta sadexaad ee ugu badan hawada cirka sare ee dhulka.

Isku dhisyada neefaha Aargon ku jirto waxaa loo isticmaalaa laxaamada iyo waxyaabaha la dhalaalinayo ee warshadha waawayn.

* “Architectural Units of the Universe”
# Svalbard

Longyearbyen
Svalbard (/ ˈsvɑːlbɑːr/ SVAHL-bar, Urban East Norwegian: [ˈsvɑ̂ːɫbɑr] (waxa ku saabsan dhawaqahan)), oo sidoo kale loo yaqaan Spitsbergen, ama Spitzbergen, waa jasiirado Norway ah oo ku yaal Badweynta Arctic. Waqooyiga dhul weynaha Yurub, waxay qiyaastii badhtamaha u dhaxaysa xeebta waqooyi ee Norway iyo cirifka woqooyi.

* Svalbard—Land of the Cold Coasts
# Geeri

*Kani waa maqaal ku saabsan guud ahaan dhimashada.*
*Boga "dhimasho" halkan ayaa laga soo toosiyay.*
Kuoleman puutarha, Hugo Simberg (1906)
Qolofka dadka oo sida badan loo isticmaalo astaanta dhimashada
**Geeridu** sidoo kale loo yaqaano **dhimasho** (Af Ingiriis: *death*; Af-Carabi: موت) waa marka naftu ka baxdo jidhka noole. Sharaxaada Sayniska ee geerida, sidoo kale loo yaqaano *dhimasho*, waa dhamaadka shaqada bayoloji ee suurtagelisa nolosha walax nool. Taasi micnaheedu waa istaagayso wada shaqeynta xubnaha jidhka iyo wixii ku dhexjira. Sida caadiga ah dhimashada waxaa keena waxyaabo badan waxaana ugu caansan gabowga, nafaqodarada, xanuunada, isdilitaanka (suicide), xasuuqida ama dilka (homocide), gaajada iyo baahida, biyola'aanta sidoo kale loo yaqaano haraadka, shilka, dhaawaca iyo wixii la halmaala.

Jidhka noolaha geeriyooday wuu qudhma isla wakhtiyar ka dib dhimashada, wuxuuna ku darsamaa carada. Laakiin waxaa mudo dheer sii jira lafaha iyo ilkaha kuwaasi oo meelaha qaar la helo lafo ama ilko jira kumanaan sano.

Guud ahaan geeridu waa mid xaq ah, sida diinta Islaamka ah ku xusan qof walba sugaysa. Geeridu waa albaabka iyo wadada nolosha aakhiro, waa mid lama huraan ah.
Sidoo kale dhimashado waa arin murugo badan, naxdin, welwel, cabsi, iyo marooradilaac ku keenta qoyska iyo qaraabada laga geeriyooday. Guud ahaana waa mid aadamuhu neceb yahay.

Sidaas daraaddeed markaannu dhimanno, jiritaankeenna wuu dhammaadaa. Kuwii dhintay ma fekeri karaan, wax ma sameyn karaan oo waxna ma dareemi karaan.

Waxaa taariikhda lagu sheegay in tirada dad ah ee dhimatay tan iyo biloowgii aadamaha ay ka badan tahay tirada maanta nool. Taas macnaheedu waa in dad ka badan 7 bilyan (dadka maanta ku nool aduunka) ay horey u geeriyoodeen.

Dhimashadu waa cadow oo kale. Boqortooyada Ilaahay baa dhimashada baabbiʼin doonta. Ma aha inaan ka cabsanno kuwa dhintay. Kuwa dhintay waxba ma oga, waxba ma dareemaan, ma ina arki karaan, waxba ma ina gaarsiin karaan. Ma aha inaan caabudno kuwa dhintay. Yehowah wuxuu leeyahay awoodda uu kuwa dhintay ku soo sarakiciyo. Dhowaan dunida jannay noqon doontaa. Kuwii dhintay waa la soo sarakicin doonaa. Mar dambe ma jiri doonaan gaboobid, curyaannimo iyo dhimasho.

# Qoraalo La Xidhiidha

* Aakhiro
* Nolol
* Jano
* Cadaab

# Tixraac

* Maxaa Nagu Dhici Doono Markaan Dhimanno?

* Death
# Kalandarka Miilaadiga

|  |
| --- |
| **Juun** |
| Sabti | Axad | Isniin | Talaado | Arbaco | Khamiis | Jimco |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
|  |  |
| 2026 |

**Kalandarka Miilaadiga**, ama **Kalandarka Grigooriyaan**, ama **Maalintiris** (Af Ingiriis: *gregorian calendar*) waa nidaamka reer Galbeed ay isticmaalaan sii lagu habeeyo, xafido, xisaabiyo wakhtiga maalmaha, todobaadka, billaha, sanadada, qarniyada iyo wixii ka badan. Kalandarka wuxuu dadka ka caawiyaa ineey aaqoonsadaan ciidaha iyo dabaaldegyada diiniga, bulshooyinka, ganacsiga ama ujeedooyinka maamulka.

Kalandarka Miilaadiga waa magac tirsi-sanadeed, wuxuu ka soo bilowdaa dhalashaddii Nebi Ciise, wuxuu ka koobanyahay 12 bilood oo ku kala dhamaada 28, 29, 30 iyo 31. Taariikhda miilaadiga waxaa lagu xisaabiyaa tirs-bileed, mana la xiriiro dabiicadda sida dayaxa iyo qorraxda.

## Bilaha Miilaadiga

**Maanta waaSabti**
13 Juun

2026 M

---

27 Dhu al-Hijjah

1447 H

---

23 Khordad

1405 SH

---

[]
Bilaha Miilaadiga:

1. Janaayo
2. Febraayo
3. Maarso
4. Abriil
5. Maajo
6. Juun
7. Luuliyo
8. Agoosto
9. Sebteembar
10. Oktoobar
11. Nofeembar
12. Diseembar

## Sidoo Kale Fiiri

* Maalintiris
* bilaha
* Todobaadyada iyo
* Maalmaha
* Kalandar
* Kalandarka Hijriga
* Kalandarka Miilaadiga
* Bil
* Bilaha Islaamka

## Tixraac
# Koonfur Australia (gobol)

Koonfur Australia
**Koonfur Australia** (Ingiriis: *South Australia*) waa gobolka koonfur-dhexe ee Ustareliya. Waxay ku fadhidaa mid ka mid ah meelaha ugu qalalan, uguna abaarsan qaarada, laakiin cirifkeeda koonfureed waxa uu ka kooban yahay dhul biyo leh oo barwaaqo ah waana meesha ay ku nool yihiin dadka intiisa badan. Waxa xad u leh Galbeedka Ustareliya dhanka galbeed, Dhulka Galbeedka dhanka waqooyi, Queensland dhanka waqooyi iyo bari, iyo New South Wales iyo Victoria dhanka bari. Dhanka koonfureed waxay ka soo hor jeeddaa *Great Australian Bight*, oo ah bad yar oo ku taal koonfurta badweynta Hindiya (oo loo yaqaan Badweynta Koonfureed ee Ustareliya). Caasimaddu waa Adelaide, oo ku taal xeebta koonfureed.

# Tixraac

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | **WikiMashruuc Juqraafiga** |
| Boggan waa qayb WikiMashruuc Juqraafiga. |
# Dayax Madoowaad

Dayax Madoowaad waa marka dhulku kala dhexgalo dayaxa iyo qoraxda taas oo dayaxa ka qarisa ileyska qoraxda.
**Dayax Madoowaad** (Ingiriis: Lunar Eclipse) waa marka dhulku kala dhexgalo dayaxa iyo qoraxda taas oo dayaxa ka qarsanta ileyska qoraxda.
Dayax Madoowaadku wuxuu dhacaa wakhtiga habeen ah taas oo ileyska qoraxdu ka qarsoomo dayax.
Dayaxu malaha iftiin isaga u gaar ah laakiin wuxuu soo celiyaa falaadhaha ileys ee qoraxda.

Qorax Madoowaad ayaa lid ku ah Dayax Madoowaadka.

Dayax madoowaad
# Taariikhda Dayax Madoowaadka

# Dayax Madoowaadka Meereyaasha

### Akhrin dheeraad ah

* Astronomical Calculations
* A Shadow on the Moon

---

Meere Dhul
Cimiga Xidigaha

---
# Musanbiig

| *Jamhuuriyadda Musanbiig (so) República de Moçambique (pt) République du Mozambique (fr)* |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| Calan |

 |
| **Qaarada** | Afrika |
| Location of Musaanbiiq  |
| **Caasimada** | Maputo |

Musaanbiiq

**Musaanbiig** ama **jamhuuriyadda musanbiig** (Af-Bortuqiis Republica de Moçambique) waa wadan oo ku yaalo koonfurta bari ee qaarada Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada kala ah Tansaaniya oo ka xiga woqooyiga,Malaawi iyo Saambiya oo ka xiga woqooyi galbeed,Simbaabwi oo ka xiga koonfur galbeed, koonfurta hoose neh waxaa ka xiga Koonfur Afrika iyo Swasiland. Wadankaan caasimadiisa waa Maputo.

Conselh municipal de Maputo
## Xubin

* comesa

* Midowga Afrika

* Qaramada Midoobay

## Waddanmha La Degaaan Mozambique

* Brazil 300+:

* Tanzania 400+

* Great Britain 2;000+:

* South Africa 1000+

## sido kale firii

* Somali Degaanka
# Alifbeetada Kiriiliga

Alifbeetada Kiriiliga
**Alifbeetada Kiriiliga** (Af-Ingiriisi: Cyrillic alphabet, Af-Ingiriisi IPA: /sɪˈrɪlɪk/) waa alifbeetada Slavik-ga hooyo. Hadda waxa loo isticmaalaa in lagu qoro Ruush, Yukraynian, Belarusian, Rusyn, Bulgaariya, Makedoniya iyo inta badan luqadaha Koonfurta Slavik. Waxaa la sameeyay Boqortooyadii Bulgaariya ee ugu horeysay qarnigii 10aad. Midowgii Soofiyeeti wuxuu sameeyay luqado badan oo aan Slavik ahayn oo ku yaal Kaukasus, Siberiya, Aasiyada Dhexe iyo waqooyiga Ruushka in lagu qoro Kiriil.

# Tixraacyada
# CD

CD
**CD** (**c**ompact **d**isc) waa optical disc (saxanka indhaha) kaas oo loo adeegsado keydinta Digital data, markii hore waxaa loo isticmaali jiray keydinta codka oo kaliya waxeyna suuqyada soo gashay Oktoobar 1982, CD caadiga ah dhumuc ahaan waa 120 mm.

## Lambarada dibadda

* The Compact Disc​—What Is It All About?
# Western European Summer Time

Waqtiga Xagaaga ee Jiilaalka Europe (WEST)

Waqtiga Xagaaga ee Jiilaalka Europe (WEST) waa barnaamijka wakhtiga kaydka qoraxda ee xilliga kulaylaha, 1 saac ka hor Iskudhafka Universal Time. Waxaa loo isticmaalaa: Islands Canary, Portugal (oo ay ku jirto Madeira laakiin ma ahan Azores), Ireland, Boqortooyada Ingiriiska, ingiriisyada boqortooyada Ingiriiska, jasiiradaha Faroe
Waqtiga xagaaga ee Galbeedka Yurub waxaa lagu yaqaanaa wadamada ay khuseyso sida:

British Summer Time (BST) ee Boqortooyada Ingiriiska.
Irish Standard Time (IST) (Amighteánach na hÉireann (ACÉ)) ee Ireland. Xitaa mararka qaarkood si khalad ah ayaa loo yaqaan "Irish Summer Time" (Am Samhraidh na hÉireann).

Nidaamku wuxuu ka dhacaa Axaddii ugu dambaysay bishii Maarso ilaa Axaddii ugu dambaysay bishii Oktoobar sannad kasta. Labada bilowga iyo dhammaadka barnaamijyada, isbedelka saacadu wuxuu dhacayaa 01:00 UTC. Inta lagu jiro jiilaalka, Waqti Galbeedka Yurub (WET, UTC + 0) ayaa loo isticmaalaa.

Taariikhda bilawga iyo dhammaadka ee qorshaha waa asimmetrical marka la eego saacadaha iftiinka maalinlaha: waqtiga wakhti-sannadeedka ee sanadka oo la mid ah iftiinka qoraxda ilaa dhammaadka Oktoobar waa bartamihii Febraayo, ka hor inta aan la bilaabin xilliga xagaaga. Isku-dhafiddu waxay ka tarjumaysaa heerkul ka badan dherarka iftiinka.

Ireland waxay ilaalinaysaa Waqtiga caadiga ah inta lagu Joro bilaha xagaaga iyo isbedelada UTC + 0 xilliyada jiilaalka. Waqtiga qaboobaha xilliga qaboobaha ee Irland wuxuu bilaabmaa Axadda ugu dambeysa bisha Oktoobar wuxuuna ku dhamaadaa Axadda ugu dambeysa Maarso, natiijadu waxay la mid tahay sidii ay u aragto xilliga xagaaga.

## Sido kale fiiri
# Yurubta Galbeed

yurubta Galbeed (midabaka oranjiga) iyo koonfur galbeed yurub (midabka oranjiga tiqda ah), sida laga soo xigtay CIA.
Video taken by the crew of Expedition 29 on board the ISS on a pass over Western Europe
Yurubta galbeed (af-carabi: أوروبا الغربية, af-ingiriis: Western Europe) waa qaybta galbeed ee qaarada yurub, taasoo kulansanaysa : Isbayn, burtuqiiska, Faransa, Austriya, Jarmalka {Iswiisarlaan}, Ingiriiska, ayrlaan, Luksaamboorgi, denmark, holland, belgium, iyo Andorra,
# Faaranhaayt

Faaranhaayt

Faaranheyd waa halbeeg lagu cabiro ama lagu qiyaaso heerkulka sida Celsius, waxaana loo sumadeyaa xarafka (F) waxaana loogu magac daray caalimkii alifay ee reer Jarmal Daniel Gabriel Fahrenheit.
**Faaranhaayt** : Daniel Gabriel Fahrenheit, 1724.

Heerkulka iyo isbedelkiisa kabiloow/ilaa kelvin| ka | Loo bedalay | Habka |
| --- | --- | --- |
| kelvin | Celsius | T(°C) = T(K) - 273,15 |
| kalsius | kelvin | T(K) = T(°C) + 273,15 |
| kelvin | Faaranhaayt | T(°F) = (T(K) × 1,8) - 459,67 |
| Faaranhaayt | kelvin | T(K) = (T(°F) + 459,67) / 1,8 |
# Infragaduud

**Shucaaca infragaduud** (IR) (*en:infrared*) waa nooc ka mid ah shucaaca korantada (mawjada leh koronto). Hirarka ayaa ka dheer iftiinka oo aadanuhu arki karaan kana gaaban yahay mawjadaha.

Mowjadaha infragaduud-ku dhow waxay u dhexeeyaan 800 nm iyo 1.4 µm. Inta badan infragaduud-ka qoraxda ayaa ku dhow-infragaduud. Sawirka kulaylka waxaa inta badan lagu sameeyaa hirarka shucaaca kulaylka inta u dhaxaysa 8 iyo 15 µm.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Maqaalkan guud waa la *bilaabay*. Wax ma ka taqaan **Infragaduud** sida taariikhdeeda ama xidhiidhka ay la leedahay mawduucyo kale? Waxaa laga yaabaa inaad ku aragto macluumaadka Wikibidhiya Ingiriiska ama luqado kale oo ay tahay in la tarjumo? Markaa waxaad ku caawin kartaa Wikibidhiya leh wax ka bedel oo ku dar xog*.* |
# Galbeedka Afrika

| Galbeedka Afrika West Africa |
| --- |
| Area | 5,112,903 km2 (7aad) |
| Bulshada | 340,000,000 (2013 qiyaas) (4aad) |
| Cufnaanta | 49.2/km2 (127.5/sq mi) |
| Dadka | Galbeedka Afrikan (West African} |
| Wadanada |
Liiska
* Benin
* Burkina Faso
* Template:CPV
* Ivory Coast
* Gambia
* Gaana
* Guinea
* Template:GBS
* Liberia
* Mali
* Nayjeeriya
* Nigeria
* Template:Country data SHN (British overseas territory)
* Senegal
* Sierra Leone
* Template:TOG
* Cameroon
* Maghreb:
* Aljeeriya
* Morocco
* Tunisia
* Template:ESH
* Template:MTN
 |

**Galbeedka Afrika** (Af Ingiriis: *West Africa*; Af Carabi: غرب أفريقيا; sidoo kale loo yaqaano **Dadka Galbeedka AfrikaPeople of Western Africa*) waa deegaan balaadhan oo dhaca galbeedka qaarada Afrika, taasi oo leh 18 wadan kuwasi oo kala ah:

* Aljeeriya
* Morocco
* Benin,
* Burkina Faso,
* Cape Verde,
* Gambia,
* Ghana,
* Guinea,
* Guinea-Bissau,
* Ivory Coast,
* Liberia,
* Mali,
* Mauritania,
* Niger,
* Nigeria,
* Saint Helena,
* Senegal,
* Sierra Leone,
* Sao Tome and Principe
* Togo.

## Sidoo Kale Fiiri

* Bariga Afrika
* Badhtamaha Afrika
* Waqooyiga Afrika
* Koonfurta Afrika

* William R. Brown

## Tixraac