Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hangul

| Korean alphabet (*Chosŏn'gŭl* or *Hangul*)  |
| --- |
|  |
| Nooca |  Alphabet
  |
| Luuqadaha | Kuuriyaan, Af-Soomaali (sidoo kale) |
| Abuuraha | Maxkamaddu waxay of King Sejong the Great |
| Waqtiga | 1443 to the present |
| Jiho | Left-to-right |
| ISO 15924 | `Hang, 286` |
| Magac kale oo Unicode ah | Hangul |
|

**Alifbeetada Kuuriya** sidoo kale Koonfurta Kuuriya looga yaqaan **Hangul**, Waqooyiga Kuuriya iyo shiinaha neh looga yaqaan **Chosŏn'gŭl** / **Chosŏn Muntcha** , waa alifbeeto loo isticmaalo in lagu qoro afka Kuuriyaanka ah tan iyo Boqorkii Sejong qarnigii 15aad.

Waa habka rasmiga ah ee kuunfurta iyo woqooyiga kuuriya wax loogu qoro. sidoo kale waxay nidaam wada-rasmi ah oo qoraal ka tahay degmooyin ku yaalo dhiinaha oo madaxa Banaan Yanbian iyo Changbai ee Gobolka Jilin. Waxaa sidoo kale mararka qaar loo isticmaalaa in lagu qoro luqadda Cia-Cia ee looga hadlo meel u dhaw magaalada Baubau ee dalka Indonesia .

Heerka Dhaqanka Kuuriyada, Hangul wuxuu ka kooban yahay 24 xuruuf oo aasaasi oo leh 14 xaraf iyo 10 xaraf shaqal. Asal ahaan, Hangul wuxuu ka koobnaa 28 xaraf oo leh 17 xuruuf shibbaneyaal ah iyo 11 xaraf shaqal ah. Ficil ahaan, waxaa jira 19 xaraf oo isku dhafan oo leh shan shibbaneyaal kacsan (ㄲ ㄸ ㅃ ㅉ ㅆ) iyo 11 shaqal dhib badan (ㅢ ㅚ ㅐ ㅟ ㅔ ㅒ ㅖ ㅘ ㅝ ㅝ ㅞ ㅞ).

Xarfaha Kuuriyada waxay ku qoran yihiin baloogyada syllabic-ka oo leh xarfaha alifbeetada oo loo habeeyey laba cabbir.

Somali Hangul oo sidoo kale loo isticmaali jiray af-soomaaliga (아뿌에-소오마아리까) wakhtiyada qoraalka la cabudhinayo.

## Xusuusin

## Xigashooyinka

## Links Dibadda

* alifbeetada Korean iyo ku dhawaaq by Omniglot
* Online tutorial Hangul at Langintro.com
* miiska Hangul la Audio Muqaal Archived Agoosto 27, 2009 // Wayback Machine
* macluumaad Technical on Hangul iyo koodh caalamiga
* Hangul Sound keyboard Archived Juun 21, 2021 // Wayback Machine at Kmaru.com
* Baro Hangul Archived Oktoobar 18, 2017 // Wayback Machine at-Leaks Project Korean
# Qafaal

Qafaaleyaal ee lagu xidhay Rio de Janeiro, Brazil
**Qafaalka** (Af Ingiriis: *kidnap*;) waa dhacdo sharcidarro ah ee dhibane la xidho, iyo dhaqdhaqaaqood la carqaladayo, la curyaamiyo, la xanibo am la awdo. Qafaalka, badankeed wuxuu la wadaaga maquunin iyo cabsi iyo dhibanaha ee la qafaalay waxaa caado ah in qofkaas aayokatalinta iyo ikhtiyaar laga wiiqay ama la liiqay. Qafaasha wuxuu kaloo la wadaaga weerar. Ujeedoyinka qafaaasha wa kala duwan tahay, sida ujeedo dhaqaale, ujeedo dhul-balaadhsi, ujeedo, ama xoogsheegid gorgortan daraadeed.

## sidoo kale eeg

Islaam

horumar

ilbaxnimo

hashiiska

## Tixraac
# Seyul

| Seoul
서울시 |
| --- |
| Special City |
| Seoul Special City 서울특별시 |
|  |
| Seal of Seoul |
| Map of South Korea with Seoul highlighted |

 South Korea

**Asia**

caasimada korea ee Aasiya, magaalooyin waaweyn oo leh Tokyo iyo magaalooyin waawayn oo udhaw caasimada Beijing, caasimada koonfurta korea, bariga Asia,
koonfurta korea magaalooyin waaweyn oo leh dad aad u tiro badan

## sido Kale fiiri

South Korean won
# Abaalmarinta Filimka Masduulaagii Ciraad

| Abaalmarinta Filimka Masduulaagii Buluug |
| --- |
| *Current: Abaalmarinta Filimka Masduulaagii Buluug 41aad* |
| Dalka | Koonfur Kuuriya |
| Waxaa soo bandhigay | Sports Chosun |
| Ugu horrayn la guddoonsiiyey | Nofeembar 30, 1963 (1963-11-30) |
| Website | www.blueaward.co.kr |
| Warbaahinta telefishinka/raadiyaha |
| Shabakada | SBS |

**Abaalmarinta Filimka Masduulaagii Ciraad** (Hangul: 청룡영화상; RR: *Cheongryong Yeonghwasang*) waa xaflad abaalmarin sanadle ah oo lagu soo bandhigo *Sports Chosun* (sumad walaashiis ah *Chosun Ilbo*) si heer sare ah filimka Koonfur Kuuriya.

## Tix
# Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang

| Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang |
| --- |
| *Current: Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang 57aad* |
| Lagu abaalmariyey | Heerka sare ee filimka, telefishanka iyo masraxa |
| Dalka | Koonfur Kuuriya |
| Waxaa soo bandhigay | *Ilgan Sports* JTBC Plus |
| Ugu horrayn la guddoonsiiyey | Janaayo 18, 1965 (1965-01-18) |
| Website | www.baeksangawards.co.kr |

Kuwii ugu dambeeyay ee ku guuleystay Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang|

|  |
| --- |
| **2021** |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|   |  |  |
| Abaalmarinta | Abaalmarinta Weyn (Filim) |  Abaalmarinta Weyn (Telefishanka) |
| Guuleyste | Lee Joon-ik (*The Book of Fish*) (Agaasime) | Yoo Jae-suk |
|   |  |  |
| Abaalmarinta | Atoore ugu Fiican (Filim) | Atoore ugu Fiican (Telefishanka) |
| Guuleyste | Yoo Ah-in (*Voice of Silence*) | Shin Ha-kyun (*Beyond Evil*) |
|   |  |  |
| Abaalmarinta | Atariisho ugu Fiican (Filim) | Atariisho ugu Fiican (Telefishanka) |
| Guuleyste | Jeon Jong-seo (*The Call*) | Kim So-yeon (*The Penthouse: War in Life*) |

 |

**Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang**, oo sidoo kale loo yaqaan **Abaalmarinta Farshaxanka Paeksang**, waa abaalmarinno heer sare ah xagga filimada, telefishanka iyo masraxa ee Koonfur Kuuriya. Abaalmarintan waxaa markii ugu horreysay soo bandhigay Chang Key-young ee 1965, aasaasihii wargeyska *Hankook Ilbo*, oo magaciisa qalinka ahaa "Baeksang". Waxaa loo aasaasay horumarinta dhaqanka iyo farshaxanka Kuuriya ee caanka ah iyo kor u qaadista niyadda fannaaniinta.  Waxaa loo tixgeliyaa inay yihiin mid ka mid ah abaalmarinnada madadaalada ugu qiimaha badan ee Koonfur Kuuriya.

Abaalmarinta Farshaxanka Baeksang ayaa sannad walba lagu soo bandhigaa xafladda abaalmarinta oo ay soo qabanqaabiyeen *Ilgan Sports* iyo JTBC Plus, oo xiriir la leh *JoongAng Ilbo*, badiyaa rubuca labaad ee sannad kasta. Waa xafladda kaliya ee dhammaystirka abaalmarinnada ee Koonfur Kuuriya oo lagu aqoonsanayo heerka sare ee filimka, telefishanka iyo masraxa.

## Tix
# Wayback Machine

Wayback Machine waa degel leh bogag shabakad ah oo hore. Waa mashiinka waqtiga ee internetka.

Logo
# Taarikhda

*Internet Archive* wuxuu bilaabay Mashiinka Wayback Oktoobar 2001.

# Tixraac
# Isniin

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Isniin** waa maalin usbuuceed, waxeyna u dhaxaysaa Axadda iyo Talaadada.

Isniin waa maalinta sadexaad ee isbuuca Islaam ahaan , waana maalinta koowaad ee isbuuca marka laga fiiro istandharka ISO 8601, waxay badanaa tahay maalinta wadama gaalada shaqada laga bilaabo.

luqada Ingiriiska waxaa lagu yiraahdaa Monday, mida Finnishakana Maanantai, Nederlanka/Holandees Maandag.

## Todobada maalin ee Todaboodka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Talaado

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Talaado** waa maalin usbuuceed, waxeyna u dhaxaysaa Isniinta iyo Arbacada.

Talaado waa maalinta afaraad ee usbuuca dhicana istandharka ISO 8601 waxay ka tahay maalinta labaad ee usbuuca.

luqada Ingiriiska waxaa lagu yiraahdaa Tuesday, mida Finnishakana Tiistai

## Todobada maalin ee Todabaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Arbaco

**Arbaco** (Af Ingiriis: *Wednesday*, Af Carabi: الأربعاء) waa maalin ka mid ah maalmaha Todobaadka , waxeyna u dhaxaysaa Talaadoda iyo Khamiista.

Arbacada waa maalinta shanaad ee todobaadka dhicana istandharka ISO 8601 waxay ka tahay maalinta sadaxaad ee usbuuca.

## Maalmaha Todobaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Khamiis

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Khamiis** waa maalin usbuuceed, waxeyna u dhaxaysaa Arbacada iyo Jimcaha.

Khamista waa maalinta lixaad ee usbuuca, dhicana istandharka ISO 8601 waxay ka tahay maalinta afaraad ee usbuuca.

luqada Ingiriiska waxaa laguyiraahdaa Thursday, mida Finnisgggggghakana torstai

## Todobada maalin ee Todabaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Jimco

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Jimco** waa maalin usbuuceed u dhaxayso khamiista iyo sabtiga, waana maalinta fasaxa ee umadda islaamka

Jimaca waa maalinta ugudanbeyso ee usbuuca, dhicana istandharka ISO 8601 waxay madax weynihii hore ee jamhuuriyada fadaral ka itoobiya mudane qoslaaue ka tahay maalinta shanaad ee usbuuca.

luqada Ingiriiska waxaa laguyiraahdaa Friday, mida Finnishakana Perjantai

## Todobada maalin ee Todabaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Sabti

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Sabti** waa maalinta Todobaadka ugu horeeysa, waxeyna u dhaxaysaa Jimcaha iyo Axadda.

Sabti waxay dhinaca istandharka ISO 8601 ka tahay maalinta lixaad ee usbuuca. Kalandarka Roomaanka iyo Yuhuuda waa maalinta usbuuca ugu dambeyso.

luqada Ingiriiska waxaa laguyiraahdaa Saturday, mida Finnishakana Lauantai.
Tan Jermalkana waa Samstag

## Todobada maalin ee Todabaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Axad

|  |
| --- |
| **Todobaadka** |
|  |
| Sabti |
| Axad |
| Isniin |
| Talaado |
| Arbaco |
| Khamiis |
| Jimco |

**Axad** waa maalinta labaad ee Todobaadka, waxayna u dhaxaysaa Sabtiga iyo Isniinta.

axad waxay dhicana istandharka ISO 8601 ka tahay maalinta todobaad ee usbuuca. Kalandarka gaalada waxay u tahay maalin fasax ah oo aanan la shaqynin

luqada Ingiriiska waxaa lagu yiraahdaa Sunday, mida Finnishakana Sunnuntai.

## Todobada maalin ee Todabaadka

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco
# Saac

Kani waa maqaal ku saabsan Halbeega Wakhtiga.  adeegsi kale, eeg Saac (faah faahin).
**Saacad** (ingiriis: hour; carabi: ساعة ama وحدة) waa halbeeg lagu cabiro wakhtiga taas oo astaanteeda waafaqsan Nidaamka Caalamiga ee Halbeega tahay (**h**). Sida caadiga ah, cabirka hal saac waa 60 daqiiqo, ama 3600 ilbiriqsi. Sidoo kale *hal* saac waa mid ka mid ah 24ka saacadood ee maalinta iyo habeenka.

Iskugeynta maalinta iyo habeenku waa 24 saacadood.

# Halbeega Saacad

Saacad oo ah cabir lagu qiyaaso wakhtiga ayaa ka sameeysan halbeegyo ka sii yar cabirka, kuwaas oo ah daqiiqad iyo ilbiriqsi.

* 1 saac = 3600 ilbiriqsi

* 1 saac = 60 daqiiqo

* 1 saac = 0.04166667 maalin
# Todobaad

| Maalmaha Todobaadka |
| --- |
|   | Sabti |   | Axad |   | Isniin |   |
|   | Talaado |   | Arbaco |   | Khamiis |   |
|   | Jimco |   |

**Todabaadka** ama **Usbuuc** , sitimaan wuxuu ka koobmaa todobo maalmood oo kala ah,

* Sabti
* Axad
* Isniin
* Talaado
* Arbaco
* Khamiis
* Jimco

Sanadkii waxaa ku jiro ilaa iyo 52 usbuuc

* Shalay
* Berri

* Mustaqbalka
# Ilbiriqsi

**Ilbiriqsi**

Kani waa maqaal ku saabsan halbeega Wakhtiga.  adeegsi kale, eeg Ilbiriqsi (faah faahin).
**Ilbiriqsigu** (ingiriis: Second) sumad (S) waa halbeega ugu yar qiyaasta wakhtiga. Ilbiriqsi waxa ka wayn daqiiqad, waxayna kamid tahay Todobada Halbeeg ee loo yaqaano Nidaamka Caalamiga ee Halbeega ee aduunka laga adeegsado.

Sidaas oo kale waxa ay ka mid tahay kun amin oo ka mid ah 60 daqiiqo; waxa ay kasii mid tahay 3600 amin oo ay saacadu ka koobantahay.

Saacadu waa 60 daqiiqo, hal Daqiiqona waa 60 Ilbiriqsi.

# Cabirka Ilbiriqsi

Ilbiriqsi oo ah cabirka ugu yar halbeega wakhtiga ayaa marka la barbar dhigo halbeegyada kale sidan u dhiganta:

* 1/60 daqiiqo
* 1/3,600 Saacad
* 1/86,400 Maalin
* 1/31,557,600 Sanad
# Daqiiqad

**DaqiiqadDaqiiqad** (Ingiriis: Minute) waa cabir ka mid ah halbeega lagu qiyaaso wakhtiga. Sidoo kale daqiiqad waxay ka mid tahay Nidaamka Caalamiga ee Halbeega taas oo lagu tiriyo wakhtiga.

Hal daqiiqo waxay u dhigantaa lixdan (60) ilbiriqsi.

# Cabirka Daqiiqad

* 1 daqiiqo = 60 Ilbiriqsi

* 1 daqiiqo = 0.01666667 saac

* 1 daqiiqo = 0.00069444 maalin

* 1 daqiiqo = 0.0000019 sanad
# Bilaha

*Kani waa maqaal ku saabsan Bilaha Sanadaha. Qoraal ku saabsan bisha fadlan fiiri dayax. Isticmaalo kale oo ku saabsan bilaha fiiri Bil*.
**Bil** (astaan: ), weedh **Bilo** ama **Billo** Wadar **bilood** (Ingiriis: month; Carabi: شهر) waa tiro wakhti ah lagu qiyaaso wareega dayaxa, sidoo kale loo isticmaalo xisaabinta wakhtiga sanadka. Sida ku xusan helitaanka culimada sayniska iyo cilmi falaga wareega saxda ah ee hal bil waa 29.53 maalmood oo u dhiganta hal wareeg oo dayaxu ku sameeyay meeraha dhulka.

## Bilaha afka Soomaaliga

Sanadka miilaadiyada wuxuu ka koobanyahay 12 bilood. Magacyada bilahaas afka soomaaliga waxaa loo qoraa sida hoos ku qoran.

## Magacyada Bilaha

| Bilaha sanadka miilaadiyada |
| --- |
|   | Janaayo |   | Febraayo |   | Maarso |   |
|   | Abriil |   | Maajo |   | Juun |   |
|   | Luuliyo |   | Agoosto |   | Sebteembar |   |
|   | Oktoobar |   | Nofeembar |   | Diseembar |   |

* Janaayo **Todob Febraayo **Xeys Maarso **Diraac Abriil **Seermoweydo Maajo Candhoqoys
* Juun Gu' yar
* Luuliyo Xagaa-cadde
* Agoosto Xagaa-madoobe
* Sebteembar Karan
* Oktoobar Dambarsame
* Nofeembar Deyr-halalood
* Diseembar Dallaalo

## Jadwalka Bilaha

| Sida U Kala Horeeyaan | Magaca | Maalmaha |
| --- | --- | --- |
| 1 | Janaayo | 31 maalmood |
| 2 | Febraayo | 28 maalmood, 29 casho (afartii sano) |
| 3 | Maarso | 31 maalmood |
| 4 | Abriil | 30 maalmood |
| 5 | Maajo | 31 maalmood |
| 6 | Juun | 30 maalmood |
| 7 | Luuliyo | 31 maalmood |
| 8 | Agoosto | 31 maalmood |
| 9 | Sebteembar | 30 maalmood |
| 10 | Oktoobar | 31 maalmood |
| 11 | Nofeembar | 30 maalmood |
| 12 | Diseembar | 31 maalmood |

* Hijri

## Tixraac
# Habeen

Habeen
**Habeen** (Af Ingiriis: *Night*) waa toban-iyo-labo saacadood oo ka mid ah wakhtiga taas oo ku beegan wakhti gees ka mid ah dhulku ka sii jeedo qoraxda.

Habeenku waa waa goorta ileyska qoraxdu ka maqan yahay qeeyb ka mid ah dunida.

Habeen waxaa lid ku ah ama ka soo horjeeda maalin.

## sidoo kale eeg

* Dharaar
* Galab
* Habeen
* Saq Dhexe
* Barqo
* Aroor

## Tixraac
# Kalandar

|  |
| --- |
| **Juun** |
| Sabti | Axad | Isniin | Talaado | Arbaco | Khamiis | Jimco |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
|  |  |
| 2026 |

**Maanta waaJimco**
12 Juun

2026 M

---

26 Dhu al-Hijjah

1447 H

---

22 Khordad

1405 SH

---

[]
**Maalintiris** (Af Ingiriis: *Calendar*; Af Carabi: تقويم) waa magaca guud ee xisaabinta iyo tirinta wakhtiga, taasi oo inta ugu badan lagu xisaabiyo maalin, todobaad, bil iyo sanad.

Dunida aan ku noolnahay waxaa jira tiro badan oo Kaalendaro ah kuwaasi ooy isticmaalaan qoomiyado iyo dalal kala duwan. Kuwa ugu caansan ee dunida inteeda ugu badan laga isticmaalo waxaa ka mid ah: Kalandarka Miilaadiga, Kalandarka Hijriga, Kalandarka Itoobiya, Kalandarka Shiinaha, Kalandarka Yuhuuda iyo kuwo kale oo badan.`

Taariikhda miilaadiga waxaa lagu xisaabiyaa tirs-bileed, mana la xiriiro dabiicadda sida dayaxa iyo qorraxda.

## Hordhac

**Kalandar**, **Maalintiris** (Af Ingiriis: *calendar*; Af Carabi: تقويم) waa nidaam lagu habeeyo, xafido, xisaabiyo wakhtiga maalmaha, todobaadka, billaha, sanadada, qarniyada iyo wixii ka badan. Kalandarka wuxuu dadka ka caawiyaa ineey aaqoonsadaan ciidaha iyo dabaaldegyada diiniga, bulshooyinka, ganacsiga ama ujeedooyinka maamulka.

## Bilaha Miilaadiga

Bilaha Miilaadiga:

1. Janaayo
2. Febraayo
3. Maarso
4. Abriil
5. Maajo
6. Juun
7. Luuliyo
8. Agoosto
9. Sebteembar
10. Oktoobar
11. Nofeembar
12. Diseembar

## Sidoo Kale Fiiri

* Maalintiris
* bilaha,
* Todobaadyada iyo
* maalmaha