Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Diwali

Laampui cokkiittem lii kuávdáš ärbivyehi diwalist.
Rangoli-taaiđâ
**Diwali** adai čuovâ juhle (nommâ puátá sanskritkielâ säänist *dipavali* 'lamppuráiđu') lii ohtâ hindui puoh tehálumosijn juuhlijn. Tom juhloh meid sikhih, jainaliih já iäráseh-uv. Juhle pištá vittâ peeivi já taas kuleh tiätu ärbivyevih, mutâ sierâ siärvusijn já kuávluin láá meiddei jieškote-uvlágáneh täävih. Juhleäigi meriduvvoo hindui kalender mield. Táválávt diwali juhloo roovvâdmáánu já skammâmáánu kooskâst.

## Ärbivyevih

Juhloi ääigi ulmuuh eereeb iärrás cokkiitteh oljolaampuid já hiärvástâllâmrakettijd, ruhâdâleh, hervejeh paihijdis, poreh ärbivuáválijd heerskuid já eres purrâmušâid sehe uástih skeeŋkâid já uđđâ pihtâsijd. Sij rähtih meid rangolijd, fiijnâ kovosijd ivnáás čunnust já riisist.

Juuhlij kuávdáš immeel lii Lakshmi, mii juhloo eromâšávt kuálmád peeivi.

## Pirâsvädisvuođah

Čuovâ juhleest lii meid nubbe peeli: maaŋgah tuhátteh hiärvástâllâmraketteh hiäjusmiteh ááimu kvaliteet, mii lii jo mudoi-uv hyeni Indiast, kost diwali eromâšávt juhloo. Ton keežild rakettijd cokkiittem lii motomij kuávlui kieldum.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Diwali**.

* www.anarasaavis.fi – Uđđâseh diwalist

## Käldeeh
# Beirut

| Beirut
بيروت |
| --- |
|  |
|  |  |
|  |
| Staatâ |  Libanon |
|  |
| Ässeeloho (2014) | s. 361 366 |
| – metropolkuávlu | s. 2 200 000 |
|  |
| Äigistielâs |
UTC+2 |
| – kesiäigi |
UTC+3 |

**Beirut** (arabiakielân بيروت‎, *Bayrūt*) lii Libanon stuárráámus kaavpug já uáivikaavpug.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- |
| 2012 | 361 366 |
| 2017 | 433 249 |
| 2023 | 2 421 354 |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Beirut**.

## Käldeeh
# Kreikka

| Kreika täsiväldi *Ελληνική Δημοκρατία* (kreikakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  Kreikka sajadâh Euroopist |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | Konstantínos Tasoúlas |
| Uáiviminister | Kyriákos Mitsotákis |
|  |
| Uáivikaavpug |
Ateena |
|  |
| Virgáliih kielah |
kreikakielâ |
|  |
| Vaaluut |
euro (EUR) |
|  |
| Äigi |
UTC+2 |
| – kesiäigi |
UTC+3 |
|  |
| Uánádâs |
GR |
| – fiävruin |
GR |
| – kirdemmašinijn |
SX |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+30 |
|  |
| Internet TLD |
.gr |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Ύμνος εις την Ελευθερίαν (Ýmnos eis tin Eleftherían)* |
|  |

**Kreikka** lii staatâ Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Ateena.

## Eennâmtieđâ

Kreika vijđodâh lii 131 957 km², mast 1 310 km² lii čääci. Vijđoduv mield Kreikka lii maailm 97. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Kreika lii staatâ Maadâ-Euroopist. Ton ránnjástaatah láá Albania, Tave-Makedonia, Bulgaria já Turkki. Kreikkaast staatârääjih láá ohtsis 1 110 km. Kuhemus rääji lii rääji Bulgariain, mii lii 472 km. Uánihumos rääji vist lii 192 km rääji Turkkijn. Kreikka rájášuvá Koskâmeerân. Merâriddo lii ohtsis 13 676 km.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kreikka**.

## Käldeeh
# Linjâšauto

Linjâšauto Oslost
**Linjâšauto** teikkâ **bussi** lii stuorrâ auto, moin maaŋgâs pyehtih mađhâšiđ siämmáá ääigi.

## Kirjálâšvuotâ

* Kurkinen, Jari: Suomen autokoriteollisuuden historia. Helsinki: Autokoriteollisuus ry, 2001. ISBN 978-952-91-3987-3. (suomâkielân)
* Levä, Kimmo (toim.): Maantien ässät: linja-auto 100 vuotta Suomessa (Mobilia-vuosikirja 2005). Kangasala: Mobilia, 2005. (suomâkielân)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Linjâšauto**.

## Käldeeh
# Kazakstan

| Kazakstan täsiväldi **Қазақстан Республикасы (kazakkielân) *Qazaqstan Respublïkası* Республика Казахстан (ruošâkielân) *Respublika Kazahstan |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Kassym-Jomart Tokayev |
| Uáiviminister |
Askar Mamin |
|  |
| Uáivikaavpug |
Nur-Sultan |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Almaty, Karaganda |
|  |
| Vijđodâh |
2 724 900 km² |
| – sisčääci |
1,7 %  |
|  |
| Ässeeloho (2020) |
18 711 200 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
7 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
1,17 % (2014) |
|  |
| Virgáliih kielah |
kazakkielâ, ruošâkielâ |
|  |
| Vaaluut |
tenge (KZT) |
|  |
| Äigi |
UTC+5 |
|  |
| Uánádâs |
KZ |
| – fiävruin |
KZ |
| – kirdemmašinijn |
UN |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+7 (+997) |
|  |
| Internet TLD |
.kz .қаз |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Менің Қазақстаным (Meniŋ Qazaqstanım)* |
| Kesto: 1 minuutti ja 29 sekuntia.1:29 |

**Kazakstan** lii staatâ Euroopist já Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Nur-Sultan.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kazakstan**.

## Käldeeh
# Papua Uđđâ-Guinea

| Papua Uđđâ-Guinea jiečânâs staatâ *Independent State of Papua New Guinea* (eŋgâlâskielân) *Independen Stet bilong Papua Niugini* (tok pisin -kielân) *Independen Stet bilong Papua Niu Gini* (hiri motu -kielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
parlamentaarlâš demokratia, vuáđulavâlâš monarkia |
|  |
| Kunâgâs |
Charles III |
| Kenraalkuvernöör Uáiviminister |
Bob Dadae James Marape |
|  |
| Uáivikaavpug |
Port Moresby |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Lae, Arawa |
|  |
| Vijđodâh |
462 840 km² |
| – sisčääci |
2,2 %  |
|  |
| Ässeeloho (2020) |
8 935 000 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
15 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
1,84 % (2014) |
|  |
| Virgáliih kielah |
eŋgâlâskielâ, tok pisin -kielâ, hiri motu -kielâ |
|  |
| Vaaluut |
kina (PGK) |
|  |
| Äigi |
UTC+10, UTC+11 |
| – kesiäigi |
ij lah |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – Australiast |
16. čohčâmáánu 1975 |
|  |
| Uánádâs |
PG |
| – fiävruin |
PNG |
| – kirdemmašinijn |
P2 |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+675 |
|  |
| Internet TLD |
.pg |
|  |
| Motto |
‘Unity in diversity’ |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *"O Arise, All You Sons"* |
|  |

**Papua Uđđâ-Guinea** lii staatâ Oseaniast. Ton uáivikaavpug lii Port Moresby.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Papua Uđđâ-Guinea**.

## Käldeeh
# Kamtšatka eennâmtuárgástâs 2025

Eennâmtuárgástâskárttá
**Kamtšatka eennâmtuárgástâs 2025** lii stuorrâ eennâmtuárgástâs, mii tábáhtui Ruošâst Kamtšatka njargâeennâm aldasijn syeinimáánu 30. peeivi 2025 suulân peeli kulmâ Suomâ ääigi. Ovtâstum staatâi geologia tutkâmkuávdáá (USGS) mield eennâmtuárgástâs tábáhtui 19,3 km jieŋŋâlvuođâst já ton magnitud lâi 8,8 Richter ciäkkáduv mield.

Eennâmtuárgástâs tovâttij tsunamipááruid Kuálhismeerâst. Enâmeh pirrâ Kuálhismeerâ evakuistii ulmuid já adelii tsunamiváruttâsâid, mutâ maŋeláá maaŋgah váruttâsah kiässojii maassâd, tastko pááruh lijjii-uv ucebeh ko ovdil nobdui. Alemuuh pááruh mitteduvvojii Havaijist. Toh lijjii 1,7 meetter alosiih.

Kreml tallaa tieđetteijee Dmitri Peskov mield kihheen ij jáámmám Ruošâst eennâmtuárgástâs ige tsunami keežild. Lammâšum ulmui meereest sun ij muštâlâm. Pááruh tuššâdii Ruošâst kuittâg rakânâsâid. Kamtšatka njargâenâmist rusoškuođij meid Kljutševskoi tullâvääri, já kuárdee laava kuulgâi ton rivte mield. Kljutševskoi lii Euraasia alemus aktiivlâš tullâvääri.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kamtšatka eennâmtuárgástâs 2025**.

## Käldeeh
# El Salvador

| El Salvador täsiväldi *República de El Salvador* (espanjakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Nayib Bukele |
|  |
| Uáivikaavpug |
San Salvador |
|  |
| Vijđodâh |
21 041 km² |
| – sisčääci |
1,5 %  |
|  |
| Ässeeloho (2018) |
6 420 746 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
303,1 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
espanjakielâ |
|  |
| Vaaluut |
Ovtâstum staatâi dollar (USD) |
|  |
| Äigi |
UTC−6 |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – Espanjast – Koskâ-Amerik littotäsivääldist |
15. čohčâmáánu 1821 13. cuáŋuimáánu 1838 |
|  |
| Uánádâs |
SV |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+503 |
|  |
| Internet TLD |
.sv |
|  |
| Motto |
"Dios, Unión, Libertad" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Saludemos La Patria Orgullosos* |
| Kesto: 4 minuuttia ja 15 sekuntia.4:15 |

**El Salvador** lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug lii San Salvador.

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih

El Salvador lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton ránnjástaatah láá maadâviestârist Honduras já taveviestârist Guatemala. Ton maadârääji lii Kuálhismeerâ riddo.

### Geologia

#### Tullâväärih

*Válduartikkâl: Listo El Salvador tullâvaarijn*
El Salvadorist láá maaŋgah tullâväärih. Tain alemus lii Santa Ana (2 381 m). Stuárráámus uási El Salvador tullâvaarijn iä lah aktiivliih, já toi majemuš russoom lâi holoseenist.

## Haldâttâh já politiik

### Kuávlulâš jyehim

*Válduartikkâl: El Salvador departementeh*
El Salvador lii juohhum 14 departementân (*departamentos*), moh láá juohhum 262 kieldân (*municipios*). Departementeh láá juohhum meiddei neelji kuávlun: viestârkuávlun (*occidental*), koskâkuávlun (*central* já *paracentral*) já nuorttâkuávlun (*oriental*).

|  |
| --- |
|  |
| **La Zona Occidental** Ahuachapán Santa Ana Sonsonate | **La Zona Oriental** Usulután San Miguel Morazán La Unión | **La Zona Central** La Libertad Chalatenango Cuscatlán San Salvador  | **La Zona Para-Central** La Paz Cabañas San Vicente |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **El Salvador**.

## Käldeeh
# 2000-loho

|  |  |
| --- | --- |
| **Ihečyeđeh** | 1800-loho · 1900-loho · 2000-loho · 2100-loho · 2200-loho |
| **Iheloveh** |

---

1990-loho · 2000-loho · 2010-loho · 2020-loho · 2030-loho · 2040-loho 2050-loho · 2060-loho · 2070-loho · 2080-loho · 2090-loho · 2100-loho

---

 |
| **Iveh** | 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024 · 2025 · 2026 · 2027 · 2028 · 2029 2030 · 2031 · 2032 · 2033 · 2034 · 2035 · 2036 · 2037 · 2038 · 2039 2040 · 2041 · 2042 · 2043 · 2044 · 2045 · 2046 · 2047 · 2048 · 2049 2050 · 2051 · 2052 · 2053 · 2054 · 2055 · 2056 · 2057 · 2058 · 2059 2060 · 2061 · 2062 · 2063 · 2064 · 2065 · 2066 · 2067 · 2068 · 2069 2070 · 2071 · 2072 · 2073 · 2074 · 2075 · 2076 · 2077 · 2078 · 2079 2080 · 2081 · 2082 · 2083 · 2084 · 2085 · 2086 · 2087 · 2088 · 2089 2090 · 2091 · 2092 · 2093 · 2094 · 2095 · 2096 · 2097 · 2098 · 2099 2100 · 2101 · 2102 · 2103 · 2104 · 2105 · 2106 · 2107 · 2108 · 2109 |

**2000-loho** lii tááláš ihečyeti, moos kuleh iveh 2000–2099. Tot lii kuálmád ihetuhháát vuossâmuš ihečyeti.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **2000-loho**.

## Käldeeh