# Koskâ-Afrik täsiväldi

| Koskâ-Afrik täsiväldi *Ködörösêse tî Bêafrîka* (sangokielân) *République centrafricaine* (ranskakielân) |
| --- |
|  |  |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | Faustin-Archange Touadéra |
| Uáiviminister | Félix Moloua |
|  |
| Uáivikaavpug |
Bangui |
|  |
| Vijđodâh |
622 984 km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
sangokielâ já ranskakielâ |
|  |
| Vaaluut |
CFA-frangi (XAF) |
|  |
| Äigi |
UTC+1 |
| – kesiäigi |
ij kiävtust |
|  |
| Uánádâs |
CF |
| – fiävruin |
RCA |
| – kirdemmašinijn |
TL |
|  |
| Sundenummeer |
+236 |
|  |
| Internet TLD |
.cf |
|  |
| Motto |
"Unité, Dignité, Travail" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *La Renaissance* |

**Koskâ-Afrik täsiväldi** (sangokielân: *Ködörösêse tî Bêafrîka*; ranskakielân *République centrafricaine*) ađai **Koskâ-Afrik** lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug lii Bangui.

## Eennâmtieđâ

Koskâ-Afrik täsivääldi vijđodâh lii 622 984 km², mast 0 km² lii čääci. Vijđoduv mield Koskâ-Afrik täsiväldi lii maailm 47. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Koskâ-Afrik täsiväldi lii staatâ Koskâ-Afrikist. Ton ránnjáenâmeh láá Tšad tavveen, Sudan já Maadâ-Sudan tavveen já nuorttân, Kongo demokraatlâš täsiväldi já Kongo täsiväldi mäddin sehe Kamerun viestârist. Koskâ-Afrik täsivääldist staatârääjih láá ohtsis 5 920 km. Kuhemus rääji lii rääji Kongo demokraatlijn täsivaldijn, mii lii 1 747 km. Uánihumos rääji vist lii 174 km rääji Sudanáin.

| Ránnjástaatâ | Rääji kukkodâh | Kárttá |
| --- | --- | --- |
| Kamerun | &&&&&&&&&&&&0901.&&&&00901 km |  |
| Kongo demokraatlâš täsiväldi | &&&&&&&&&&&01747.&&&&001 747 km |
| Kongo täsiväldi | &&&&&&&&&&&&0487.&&&&00487 km |
| Maadâ-Sudan | &&&&&&&&&&&01055.&&&&001 055 km |
| Sudan | &&&&&&&&&&&&0174.&&&&00174 km |
| Tšad | &&&&&&&&&&&01556.&&&&001 556 km |

### Morfologia

*Válduartikkâl: Listo Koskâ-Afrik täsivääldi vaarijn*
Koskâ-Afrik täsivääldi alemus saje lii Mont Ngaoui (1 410 m). Ton vyeligumos saje vist lii Ubangi-nommâsâš juuhâ (335 m).

### Šoŋŋâdâh

Ko saahâ lii šoŋŋâduvâst, te Koskâ-Afrik täsivääldi puáhtá jyehiđ kyevti uásán. Taveuásist lii ohtâ arvepaje jyehi ive vyesimáánust čohčâmáánun. Arvepaje ääigi arva suulân 875–1 000 mm. Mudoi šoŋŋâdâh lii uáli koškes. Maadâuásist vuod šoŋŋâdâh lii trooppisub. Tobbeen koške paje pištá tuše kyehti mánuppaje (juovlâmáánu já uđđâivemáánu), já koskâmiärálávt arva 1 500–2 000 mm jyehi ive. Ive koskâliegâsvuotâ lii mäddin 23 °C já tavveen 26 °C. Tavveen liegâsvuotâ mulsâšud kuittâg eenâb ko mäddin.

### Biodiversiteet

Koskâ-Afrik täsiväldi lii Afrik saavaankuávlust, mut šadolâšvuotâ mulsâšud ennuv tavveen máádás. Tavveen iä lah muorah. Mäddin vuod lii trooppisâš arvemecci.

## Haldâttâh já politiik

### Kuávlulâš jyehim

*Válduartikkâl: Koskâ-Afrik täsivääldi prefektuureh*
Koskâ-Afrik täsivääldi prefektuureh ive 2020 rääjist
Juovlâmáánu 10. peeivi 2020 rääjist Koskâ-Afrik täsiväldi lii juohhum 20 prefektuurân. Toi lasseen lii uáivikaavpug Bangui, mii lii autonomisâš kieldâ.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 1 503 501 | 1972 | 1 900 665 | 1983 | 2 484 402 | 1994 | 3 200 633 | 2005 | 3 960 897 |
| 1961 | 1 529 229 | 1973 | 1 937 323 | 1984 | 2 555 936 | 1995 | 3 275 695 | 2006 | 4 032 102 |
| 1962 | 1 556 656 | 1974 | 1 975 917 | 1985 | 2 622 989 | 1996 | 3 350 299 | 2007 | 4 106 897 |
| 1963 | 1 585 765 | 1975 | 2 017 379 | 1986 | 2 684 214 | 1997 | 3 424 733 | 2008 | 4 185 106 |
| 1964 | 1 616 515 | 1976 | 2 061 620 | 1987 | 2 740 708 | 1998 | 3 498 140 | 2009 | 4 266 247 |
| 1965 | 1 648 830 | 1977 | 2 108 539 | 1988 | 2 795 175 | 1999 | 3 569 523 | 2010 | 4 349 921 |
| 1966 | 1 682 874 | 1978 | 2 158 987 | 1989 | 2 851 604 | 2000 | 3 638 316 | 2011 | 4 436 217 |
| 1967 | 1 718 558 | 1979 | 2 213 997 | 1990 | 2 912 824 | 2001 | 3 704 045 | 2012 | 4 525 209 |
| 1968 | 1 755 260 | 1980 | 2 274 089 | 1991 | 2 979 588 | 2002 | 3 767 248 | 2013 | 4 616 417 |
| 1969 | 1 792 150 | 1981 | 2 340 047 | 1992 | 3 050 789 | 2003 | 4 987 640 | 2017 | 4 659 080 |
| 1970 | 1 828 710 | 1982 | 2 411 118 | 1993 | 3 125 144 | 2004 | 3 893 595 | 2023 | 5 152 421 |
| 1971 | 1 864 745 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Käldee: Wikidata |

### Kielah

*Válduartikkâl: Koskâ-Afrik täsivääldi kielah*
Koskâ-Afrik täsiväldi lii maaŋgâkielâlâš eennâm. Ethnologue mield tobbeen láá 72 ellee kiellâd. Staatâ virgáliih kielah láá ranskakielâ já sangokielâ.

## Kulttuur

### Valastâllâm

Koskâ-Afrik täsiväldi uásálistij Olympialáid vuossâmuu keerdi ive 1968 já lii uásálistám jyehi tove ive 1984 rääjist, mut tot ij lah vala vuáittám oovtâgin miitaal.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Koskâ-Afrik täsiväldi**.

## Käldeeh