Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Singapore

| Singapore täsiväldi *Republic of Singapore* (eŋgâlâskielân)新加坡共和国 (kiinakielân) *Republik Singapura* (malaijikielân)சிங்கப்பூர் குடியரசு (tamilkielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Halimah Yacob |
| Uáiviminister |
Lee Hsien Loong |
|  |
| Uáivikaavpug |
Singapore |
|  |
| Vijđodâh |
725 km² |
|  |
| Ässeeloho (2019) |
5 703 600 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
7 804 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
eŋgâlâskielâ, kiinakielâ, malaijikielâ, tamilkielâ |
|  |
| Vaaluut |
Singapore dollar (SGD) |
|  |
| Äigi |
UTC+8 |
|  |
| Uánádâs |
SG |
| – fiävruin |
SGP |
| – kirdemmašinijn |
9V |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+65 |
|  |
| Internet TLD |
.sg |
|  |
| Motto |
"Majulah Singapura" ("Ovdâskulij, Singapore") |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Majulah Singapura* |
|  |

**Singapore** (malaijikielân *Singapura*; kiinakielân 新加坡, *Xīnjiāpō*; tamilkielân சிங்கப்பூர், *Ciŋkappūr*), virgálâš nommâ **Singapore täsiväldi** (eŋgâlâskielân *Republic of Singapore*; malaijikielân *Republik Singapura*; kiinakielân 新加坡共和国, *Xīnjiāpō Gònghéguó*; tamilkielân சிங்கப்பூர் குடியரசு, *Ciŋkappūr Kudiyarasu*), lii kaavpugstaatâ Aasiast.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 | 1 022 100 | 1966 | 1 934 400 | 1981 | 2 532 835 | 1996 | 3 670 704 | 2011 | 5 183 688 |
| 1951 | 1 068 100 | 1967 | 1 977 600 | 1982 | 2 646 466 | 1997 | 3 796 038 | 2012 | 5 312 437 |
| 1952 | 1 127 000 | 1968 | 2 012 000 | 1983 | 2 681 061 | 1998 | 3 927 213 | 2013 | 3 844 800 |
| 1953 | 1 191 800 | 1969 | 2 042 500 | 1984 | 2 732 221 | 1999 | 3 958 723 | 2013 | 5 399 200 |
| 1954 | 1 248 200 | 1970 | 2 074 507 | 1985 | 2 735 957 | 2000 | 4 027 887 | 2013 | 5 399 162 |
| 1955 | 1 305 500 | 1971 | 2 112 900 | 1986 | 2 733 373 | 2001 | 4 138 012 | 2014 | 5 469 724 |
| 1956 | 1 371 600 | 1972 | 2 152 400 | 1987 | 2 774 789 | 2002 | 4 175 950 | 2015 | 5 535 002 |
| 1957 | 1 445 929 | 1973 | 2 193 000 | 1988 | 2 846 108 | 2003 | 4 114 826 | 2016 | 5 781 728 |
| 1958 | 1 518 800 | 1974 | 2 229 800 | 1989 | 2 930 901 | 2004 | 4 166 664 | 2016 | 5 607 283 |
| 1959 | 1 587 200 | 1975 | 2 262 600 | 1990 | 3 047 132 | 2005 | 4 265 762 | 2017 | 5 612 253 |
| 1960 | 1 646 400 | 1976 | 2 293 300 | 1991 | 3 135 083 | 2006 | 4 401 365 | 2017 | 5 888 926 |
| 1961 | 1 702 400 | 1977 | 2 325 300 | 1992 | 3 230 698 | 2007 | 4 588 599 | 2018 | 5 638 676 |
| 1962 | 1 750 200 | 1978 | 2 353 600 | 1993 | 3 313 471 | 2008 | 4 839 396 | 2019 | 5 703 569 |
| 1963 | 1 795 000 | 1979 | 2 383 500 | 1994 | 3 419 048 | 2009 | 4 987 573 | 2020 | 5 685 807 |
| 1964 | 1 841 600 | 1980 | 2 413 945 | 1995 | 3 524 506 | 2010 | 5 076 732 | 2021 | 5 866 139 |
| 1965 | 1 886 900 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Singapore**.

## Käldeeh
# Madagaskar

| Madagaskar täsiväldi *Repoblikan’i Madagasikara* (malagasikielân) *République de Madagascar* (ranskakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | Michael Randrianirina |
| Uáiviminister | Ruphin Zafisambo |
|  |
| Uáivikaavpug |
Antananarivo |
|  |
| Virgáliih kielah |
malagasikielâ, ranskakielâ |
|  |
| Vaaluut |
ariary (MGA) |
|  |
| Äigi |
UTC+3 |
|  |
| Uánádâs |
MG |
| – fiävruin |
RM |
| – kirdemmašinijn |
5R |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+261 |
|  |
| Internet TLD |
.mg |
|  |
| Motto |
"Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Ry Tanindrazanay malala ô!* |
| Kesto: 1 minuutti ja 3 sekuntia.1:03 |

**Madagaskar** lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Antananarivo.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Madagaskar**.

## Käldeeh
# Atlant väldimeerâ

Tave- já Maadâ-Atlant
**Atlant väldimeerâ** ađai **Atlant** lii maailm nubben stuárráámus väldimeerâ Kuálhismeerâ maŋa. Ton nuorttiibeln láá Euroop já Afrik já viestârbeln Tave- já Maadâ-Amerik. Ton vijđodâh lii paijeel 41 miljovn km². Atlant lii lamaš tehálâš kiäinu kaavpâšmân já maađhâšmân jo čuođijd iivijd.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Atlant väldimeerâ**.

## Käldeeh
# Libya

| Libya staatâ **دولة ليبيا (arabiakielân) *Dawlat Lībiyā |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Mohamed al-Menfi |
| Uáiviminister |
Abdul Hamid Dbeibeh |
|  |
| Uáivikaavpug |
Tripoli |
|  |
| Vijđodâh |
1 759 541 km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
arabiakielâ |
|  |
| Vaaluut |
Libya dinaar (LYD) |
|  |
| Äigi |
UTC+2 |
|  |
| Uánádâs |
LY |
| – fiävruin |
LAR |
| – kirdemmašinijn |
5A |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+218 |
|  |
| Internet TLD |
.ly ليبيا. |
|  |
| Motto |
الحرية والعدالة والديمقراطية |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Libya, Libya, Libya (* ليبيا ليبيا ليبيا‎ *Lībiyā, Lībiyā, Lībiyā)* |
|  |

**Libya staatâ** (arabiakielân دولة ليبيا‎‎, *Dawla Lībiyā*) ađai **Libya** (arabiakielân ليبيا‎‎, *Lībiyā*) lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Tripoli.

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih

Libya lii staatâ tave-Afrikist. Libya ránnjástaatah láá viestârist Tunisia já Algeria, mäddin Niger já Tšad, maadânuorttân Sudan já nuorttân Egypt.

### Geologia

#### Tullâväärih

*Válduartikkâl: Listo Kap Verde tullâvaarijn*
Libyast láá kulmâ tullâvääri. Tain alemus lii Haruj (1 200 m). Ton majemuš russoom lâi 2 310 ± 810 ihheed tassaaš. Eres tullâväärih láá Gharyan vulkaanisâš kieddi, mon majemuš russoom lâi pleistoseenist, já Waw an Namus, mon majemuš russoom lâi holoseenist.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

Libyast ääsih suulân 6,8 miljovn olmožid, kiäin 97 % láá sunnimuslimeh.

### Kielah

Libya virgálâš kielâ lii arabiakielâ, mutâ ton lasseen sárnuh berberkielâid, eŋgâlâskielâ já italiakielâ.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Libya**.

## Käldeeh
# Indonesia

| Indonesia täsiväldi *Republik Indonesia* (indonesiakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Joko Widodo |
| Väripresident |
Ma'ruf Amin |
|  |
| Uáivikaavpug |
Jakarta |
|  |
| Vijđodâh |
1 904 569 km² |
| – sisčääci |
4,85 %  |
|  |
| Ässeeloho (2018) |
267 670 543 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
138 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
indonesiakielâ |
|  |
| Vaaluut |
Indonesia rupia (IDR) |
|  |
| Äigi |
UTC+7 - UTC+9 |
|  |
| Uánádâs |
ID |
| – fiävruin |
RI |
| – kirdemmašinijn |
PK |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+62 |
|  |
| Internet TLD |
.id |
|  |
| Motto |
"Bhinneka Tunggal Ika" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Indonesia Raya* |

**Indonesia** lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Jakarta.

## Historjá

### Uđđâ uáivikaavpug

Indonesia president Joko Widodo meridij ive 2019 huksiiškyettiđ eennâmsis uđđâ uáivikaavpug. Uđđâ uáivikaavpugin lii huksejuumin Nusantara. Kaavpug lii paijaanmin Borneon, mii lii ohtâ maailm riggásumos suolluin biodiversiteetis uáinust.

Tááláš uáivikaavpug Jakarta lii kuuloold päcimin meddâl kiävtust, tastko tot vuáju. Totkei mield niäljádâs Jakartast lii pááccám čääsi vuálá ive 2050 räi. Suijân vuájumân láá pajaneijee merâase, hyenes čääsimeddâlistemsysteem já vájuvâš luoddâviärmádâh. Tágárij sujâi keežild suullân 10 miljovn ulmuu tááláš uáivikaavpug šadda kuuloold mut vissásávt aassâmkiälbutteemmin.

## Eennâmtieđâ

#### Tullâväärih

Indonesiast láá nyevt 130 aktiivlâžžâd tullâväärrid.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Indonesia**.

## Käldeeh
# Salomonsuolluuh

| Salomonsuolluuh *Solomon Islands* (eŋgâlâskielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
parlamentaarlâš demokratia, vuáđulavâlâš monarkia |
|  |
| Kunâgâs |
Charles III |
| Kenraalkuvernöör Uáiviminister |
David Vunagi Manasseh Sogavare |
|  |
| Uáivikaavpug |
Honiara |
|  |
| Vijđodâh |
28 896 km² |
| – sisčääci |
3,2 %  |
|  |
| Ässeeloho (2018) |
652 857 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
18,1 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
2,07 % (2014) |
|  |
| Virgáliih kielah |
eŋgâlâskielâ |
|  |
| Vaaluut |
Salomonsuollui dollar (SBD) |
|  |
| Äigi |
UTC+11 |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – Britanniast |
7. syeinimáánu 1978 |
|  |
| Uánádâs |
SB |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+677 |
|  |
| Internet TLD |
.sb |
|  |
| Motto |
"To Lead is to Serve" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *"God Save Our Solomon Islands"* |

**Salomonsuolluuh** láá staatâ Oseaniast. Ton uáivikaavpug lii Honiara.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Salomonsuolluuh**.

## Käldeeh
# Fidži

| Fidži täsiväldi *Republic of Fiji* (eŋgâlâskielân) *Matanitu ko Viti* (fidžikielân)फ़िजी गणराज्य  (*Fijī Ganarājya*) (fidžihindikielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Wiliame Katonivere |
| Uáiviminister |
Sitiveni Rabuka |
|  |
| Uáivikaavpug |
Suva |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Lautoka, Nausori, Nadi, Lami |
|  |
| Vijđodâh |
18 274 km² |
|  |
| Ässeeloho (2018) |
926 276 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
46,4 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
0,56 % (2018) |
|  |
| Virgáliih kielah |
eŋgâlâskielâ, fidžikielâ, fidžihindikielâ |
|  |
| Vaaluut |
Fidži dollar (FJD) |
|  |
| Äigi |
UTC+12 |
| – kesiäigi |
UTC+13 |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – Ovtâstum kunâgâskoddeest |
10. roovvâdmáánu 1970 |
|  |
| Uánádâs |
FJ |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+679 |
|  |
| Internet TLD |
.fj |
|  |
| Motto |
"Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui" (fidžikielâ) |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *God Bless Fiji* |
| Kesto: 1 minuutti ja 27 sekuntia.1:27 |
|  |
| Oovdiš staatâ(h) |  Fidži dominio (1970–1987)  Fidži sirdoeennâm (1874–1970) |

**Fidži täsiväldi** ađai **Fidži** (fidžikielân *Matanitu ko Viti*, fidžihindikielân *फ़िजी*) lii suáluikuávlu staatâ Oseaniast, Kuálhismeerâ maadâuásist, Uđđâ-Seeland taavaapeln. Ton uáivikaavpug lii Suva.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Fidži**.

## Käldeeh
# Tonga

| Tonga kunâgâskodde *Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga* (tongakielân) *Kingdom of Tonga* (eŋgâlâskielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
monarkia |
|  |
| Kunâgâs | Tupou VI |
| Uáiviminister | Fatafehi Fakafānua |
|  |
| Uáivikaavpug |
Nukuʻalofa |
|  |
| Vijđodâh |
747 km² |
| – sisčääci |
4 %  |
|  |
| Ässeeloho (2016) |
100 651 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
139 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
tongakielâ, eŋgâlâskielâ |
|  |
| Vaaluut |
paʻanga (TOP) |
|  |
| Äigi |
UTC+13 |
|  |
| Uánádâs |
TO |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+676 |
|  |
| Internet TLD |
.to |
|  |
| Motto |
Ko e ʻOtua mo Tonga ko hoku tofiʻa |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga* |
|  |

**Tonga** lii staatâ Oseaniast. Ton uáivikaavpug lii Nukuʻalofa.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Tonga**.

## Käldeeh
# Uđđâ-Seeland

| Uđđâ-Seeland *Aotearoa* (māorikielân) *New Zealand* (eŋgâlâskielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
parlamentaarlâš demokratia, vuáđulavâlâš monarkia |
|  |
| Kunâgâs |
Charles III |
| Kenraalkuvernöör Uáiviminister |
Cindy Kiro Christopher Luxon |
|  |
| Uáivikaavpug |
Wellington |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Auckland, Christchurch, Dunedin |
|  |
| Vijđodâh |
268 838 km² |
| – sisčääci |
1,6 %  |
|  |
| Ässeeloho (2020) |
5 030 120 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
18,3 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
0,83 % (2014) |
|  |
| Virgáliih kielah |
māorikielâ, eŋgâlâskielâ, seevvimkielâ |
|  |
| Vaaluut |
Uđđâ-Seeland dollar (NZD) |
|  |
| Äigi |
UTC+12 |
| – kesiäigi |
UTC+13 |
|  |
| Uánádâs |
NZ |
| – fiävruin |
NZ |
| – kirdemmašinijn |
ZK |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+64 |
|  |
| Internet TLD |
.nz |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *"God Defend New Zealand"* |
| Kesto: 1 minuutti ja 3 sekuntia.1:03 |

**Uđđâ-Seeland** (eŋgâlâskielân *New Zealand*, māorikielân *Aotearoa*) lii staatâ Oseaniast. Ton uáivikaavpug lii Wellington.

## Ekonomia

### Tuuriism

Almugijkoskâsii maađhâšmist lii stuorrâ roolâ Uđđâ-Seeland ekonomiast. Ive 2023 Uđđâ-Seelandist ellii paijeel 3,2 miljovn turistid, main 1,3 miljovn olmožid lijjii australialiih.

Tuuriistviäru valdui anon enâmist ive 2019. Tuuriistmáávsu ferttejeh mäksiđ stuorrâ uási turistijn sehe motomeh uáppeeh já pargeeh, kiäh puátih Uđđâ-Seelandân. Australialiih já stuorrâ uási Kuálhismeerâ enâmij aalmugjesânijn vuod iä taarbâš mäksiđ tuuriistviäru. Roovvâdmáánu 1. peeivi 2024 tuuriistmáksu pajanij 35 Uđđâ-Seeland dollarist 100 dollarân. Uđđâ-Seeland esivääldi mield tuuriistviäru aledem suijân lâi tot, ete enâmist eelih jyehi ive ain eenâb turisteh. Tuuriistviäru ruuđah kiävttojeh infrastruktuur paijeentolâmân já huolâtmân sehe luándusuoijâlmân.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Uđđâ-Seeland**.

## Käldeeh
# San Francisco

San Francisco lippu

**San Francisco** lii kaavpug já pirrâdâhkodde Ovtâstum staatâi Kalifornia uásistaatâst. San Francisco lii ohtâ Kalifornia kulttuurlijn já ekonomâlijn kuávdáin. Kaavpug lii San Francisco njaargâ keejist. Kuálhismeerâ pirâstit tom viestârpeln já San Francisco luohtâ nuorttiibeln. Luákkáás kaavpug lii eennâmtuárgástâskuávlust. San Francisco lii 17. stuárráámus kaavpug Ovtâstum staatâin já niäljádin stuárráámus Kalifornia kaavpugijn. Ton ässeeloho ive 2020 lâi 873 965. San Francisco luovtâ metropolkuávlust (*San Francisco Bay Area*) ääsih suullân 8,6 miljovn olmožid. San Francisco kaavpug vijđodâh lii 121 km² já ton ässeesaahâdvuotâ lii suulân 7 194 ässed/km². Espanjaliih vuáđudii San Francisco kesimáánu 29. peeivi 1776. Kaavpug ässeeloho šoodâi jotelávt iivij 1848–1855 Kalifornia kollekurgâlem keežild.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1848 | 1 000 | 1920 | 506 676 | 2000 | 776 733 | 2016 | 870 887 |
| 1849 | 25 000 | 1930 | 634 394 | 2005 | 739 426 | 2017 | 884 363 |
| 1860 | 56 802 | 1940 | 634 536 | 2010 | 805 235 | 2018 | 883 963 |
| 1870 | 149 473 | 1950 | 775 357 | 2010 | 805 704 | 2019 | 881 549 |
| 1880 | 233 959 | 1960 | 740 316 | 2011 | 815 016 | 2019 | 883 869 |
| 1890 | 298 997 | 1970 | 715 674 | 2012 | 827 420 | 2020 | 873 965 |
| 1900 | 342 782 | 1980 | 678 974 | 2013 | 837 442 | 2023 | 808 988 |
| 1910 | 416 912 | 1990 | 723 959 | 2014 | 852 469 |  |  |
| Käldee: Wikidata |

## Käldeeh