Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Korea (staatâ)

Korea lâi Nuorttâ-Aasiast
**Korea** lii historjálâš staatâ Aasiast, Korea njargâenâmist.

Nommâ staatân puátá Goryeo-dynastiast, mii haldâšij tom iivij 918–1392. Iivij 1392–1910 tobbeen haldâšij Joseon-dynastia.
Ive1905 enâmist poođij Portsmouth sopâmuššáin Jaapaan protektoraat, já ive 1910 Jaapaan vaaldij eennâm haldusis.
Korea lâi Jaapaan haldâšem nube maailmsuáđi loopâ räi 1945, kuás Jaapaan adelâđâi. Talle Ovtâstum staatah já Sovjetlitto juohhii eennâm koskâinis nuuvt, ete rääji juuđij 38. kobdodâhkiärdu.
Ive 1948 Sovjetlito kuávlust rahtui *Korea demokraatlâš aalmugtäsiväldi* ađai Tave-Korea, Ovtâstum staatâi kuávlust vuod *Korea täsiväldi ađai* Maadâ-Korea. Tai enâmij kooskâst lâi iivij 1950–1953 Korea suáti, mii nuuvâi viärjuliäpun.

## Käldeeh

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Korea (staatâ)**.

* Korea
# Kesimáánu 30.

**Kesimáánu 30.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 181. peivi (kárgámive 182. peivi). Ive loopân láá 184 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Peivee
* syemmilâš kalender: Päiviö, Päivö

## Tábáhtusah

Helsinki Pride 2018
* 2018 – Helsinki Pridest šoodâi ohtâ stuárráámuin aalmugtábáhtuumijn kuássin Suomâst, ko toos uásálistij ulâttâsmeeri, ohtsis suulân 100 000 olmožid.
* 2020 – Mississippi uásistaatâ puáris lippu valdui meddâl kiävtust.

## Šoddâmeh

* 1803 – Ernst Lohrmann, syemmilâš arkkiteht (j. 1870)
* 1954 – Serž Sargsjan, armenialâš politikkár já Armenia täsivääldi 3. president iivij 2008–2018
* 1939 – José Emilio Pacheco, meksikolâš tihtâčällee já kirječällee (j. 2014)

## Jämimeh

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kesimáánu 30.**.

## Käldeeh
# Karibia

Karibia
Karibia
**Karibia** lii kuávlu Tave-Amerik já Maadâ-Amerik kooskâst, moos kuleh Karibiameerâ já ton suolluuh. Suáluikuávlu taavaa- já nuorttiibeln láá Atlant väldimeerâ já Sargassomeerâ já taveviestârist Meksikoluohtâ.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Karibia**.

## Käldeeh
# Panama

| Panama täsiväldi *República de Panamá* (espanjakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | José Raúl Mulino |
|  |
| Uáivikaavpug |
Panamá |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Colón, David |
|  |
| Vijđodâh |
75 420 km² |
| – sisčääci |
2,9 %  |
|  |
| Ässeeloho (2018) |
4 176 869 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
56 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
espanjakielâ |
|  |
| Vaaluut |
Panama balboa (PAB) |
|  |
| Äigi |
UTC−5 |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – Espanjast – Kolumbiast |
28. skammâmáánu 1821 3. skammâmáánu 1903 |
|  |
| Uánádâs |
PA |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+507 |
|  |
| Internet TLD |
.pa |
|  |
| Motto |
"Pro Mundi Beneficio" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Himno Istmeño* |
|  |

**Panama** ađai **Panama täsiväldi** (espanjakielân *República de Panamá*) lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton uáivikaavpug lii Panamá (espanjakielân *Ciudad de Panamá*).

## Eennâmtieđâ

Panama vijđodâh lii 75 420 km², mast 1 080 km² lii čääci. Vijđoduv mield Panama lii maailm 118. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Panama lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton ránnjástaatah láá viestârist Costa Rica já maadânuorttân Kolumbia. Panamast staatârääjih láá ohtsis 687 km. Kuhemus rääji lii rääji Costa Ricain, mii lii 348 km. Uánihumos rääji vist lii 339 km rääji Kolumbiain. Panama taavaabeln lii Karibiameerâ já máddáábeln Kuálhismeerâ. Panama uáli ovtâstit Karibiameerâ já Kuálhismeerâ. Merâriddo lii ohtsis 2 490 km.

| Ránnjástaatâ | Rääji kukkodâh | Kárttá |
| --- | --- | --- |
| Kolumbia | 339 km |  |
| Costa Rica | 348 km |

### Geologia

#### Tullâväärih

*Válduartikkâl: Listo Panama tullâvaarijn*
Barú lii Panama alemus vääri.
Panamast láá kulmâ tullâvääri. Tain alemus lii Barú (3 474 m). Eres tullâväärih láá El Valle já La Yeguada. El Valle ij lah aktiivlâš, já ton majemuš russoom lâi holoseenist. Barú majemuš russoom lâi ive 1550, já La Yeguada majemuš russoom lâi ive 1620.

### Morfologia

Panama alemus saje lii Barú čokke (3 474 m). Ton vyeligumos saje vist lii Kuálhismeerâ riddo (0 m).

## Haldâttâh já politiik

Panama staatâhäämi lii presidentlâš täsiväldi. Ton staatâhovdâ lii staatâ president. Tááláš president lii José Raúl Mulino.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Panama**.

## Käldeeh