# Ranska

| Ranska täsiväldi *République française* (ranskakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  Ranska sajadâh Euroopist |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | Emmanuel Macron |
| Uáiviminister | Sébastien Lecornu |
|  |
| Uáivikaavpug |
Pariisi |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Marseille, Lyon, Toulouse, Lille, Nizza |
|  |
| Ässeeloho (2021) |
67 406 000 (árvu) |
|  |
| Virgáliih kielah |
ranskakielâ |
|  |
| Vaaluut |
euro (EUR) |
|  |
| Äigi |
UTC+1 |
| – kesiäigi |
UTC+2 |
|  |
| Uánádâs |
FR |
| – fiävruin |
F |
| – kirdemmašinijn |
F |
|  |
| Sundenummeer |
+33 |
|  |
| Internet TLD |
.fr |
|  |
| Motto |
"Liberté, Égalité, Fraternité" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *La Marseillaise* |
|  |

**Ranska täsiväldi** (ranskakielân *République française*) ađai **Ranska** (ransk. *France* [fʁɑ̃s]) lii staatâ Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Pariisi. Ranska lii uáli pivnohis mađhâšemeennâm.

## Eennâmtieđâ

Ko Ranska lii stuorrâ väldikodde, te spiekâsteh eennâm jieškote-uv oosij luándutileh čuuvtij nubijnis. Ranska uulât Atlant väldimeerâst Koskâmeerân. Veikkâ paijeel peeli Ranska vijđoduvâst lii vuáládâh, kávnojeh väldikode kuávlust meiddei ollâ váráduvah tegu Aalpah já Pyreneeh. Ranska nuorttârääjist álgá Euroop stuárráámus várádâh Aalpah já eennâm máddáápiäláá rääjist paijaan hormišis Pyrenij várádâh.

### Jäävrih já juuvah

Ollâ várádâhkuávluin kulgijdeh Ranska stuorrâ juuvah, main maaŋgah láá ovtâstum kanavaiguin. Ranska čoođâ Atlantist Koskâmeerân piäsá časijmield maaŋgâi čäcikiäinui mield.

Ranska taveuásist Eŋland kanalân kolgee Seine kolgá Pariisi čoođâ.

## Haldâttâh já politiik

### Kuávlulâš jyehim

Hauts-
de-
France
Normandia
Ile-de-
France
Grand
Est
Burgundi-
Franche-
Comté
Centre-
Val de Loire
Pays de la
Loire
Bretagne
Uđđâ-Akvitania
Auvergne-
Rhône-Alpes
Oksitania
Provence-
Aalpah-
Riviera
Korsika
Ranska
Guayana
Guadeloupe
Martinique
Mayotte
Réunion
*Belgia*
*Luxemburg*
*Saksa*
*Sveicci*
*Italia*
*Ovtâstum
kunâgâskodde*
*Andorra*
*Brasilia*
*Suri-
name*
*Espanja*
*Monaco*
*Eŋland
kaanaal*
*Biskaja-
luohtâ*
*Liguria-
meerâ*
*Koskâmeerâ*

#### Ranska kuávluh já departementeh

| Nannaam-Ranska já Korsika |
| --- |
| Kuávlu | Uáivikaavpug | Departementeh |
|  | Auvergne-Rhône-Alpes | Lyon | Ain, Allier, Ardèche, Cantal, Drôme, Haute-Loire, Haute-Savoie, Isère, Loire, Puy-de-Dôme, Rhône, Savoie |
|  | Bretagne | Rennes | Côtes-d'Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine, Morbihan |
|  | Burgundi-Franche-Comté | Dijon | Côte-d'Or, Doubs, Haute-Saône, Jura, Nièvre, Saône-et-Loire, Territoire de Belfort, Yonne |
|  | Centre-Val de Loire | Orléans | Cher, Eure-et-Loir, Indre, Indre-et-Loire, Loiret, Loir-et-Cher |
|  | Grand Est | Strasbourg | Ardennes, Aube, Bas-Rhin, Haute-Marne, Haut-Rhin, Marne, Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle, Vosges |
|  | Hauts-de-France | Lille | Aisne, Nord, Oise, Pas-de-Calais, Somme |
|  | Île-de-France | Pariisi | Essonne, Hauts-de-Seine, Pariisi, Seine-et-Marne, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Val-d'Oise, Yvelines |
|  | Korsika | Ajaccio | Corse-du-Sud, Haute-Corse |
|  | Normandia | Caen, Rouen | Calvados, Eure, Manche, Orne, Seine-Maritime |
|  | Oksitania | Toulouse | Ariège, Aveyron, Aude, Gard, Gers, Haute-Garonne, Hautes-Pyrénées, Hérault, Lot,Lozère, Pyrénées-Orientales, Tarn, Tarn-et-Garonne |
|  | Pays de la Loire | Nantes | Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Mayenne, Sarthe, Vendée |
|  | Provence-Aalpah-Riviera | Marseille | Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Hautes-Alpes, Var, Vaucluse |
|  | Uđđâ-Akvitania | Bordeaux | Charente, Charente-Maritime, Corrèze, Creuse, Deux-Sèvres, Dordogne, Haute-Vienne, Gironde, Landes, Lot-et-Garonne, Pyrénées-Atlantiques, Vienne |

#### Ranska tovnbeln meerâ kuávluh

*Válduartikkâl: Ranska tovnbeln meerâ kuávluh*
Raanskan kuleh 18 kuávlu já 101 departement lasseen tovnbeln meerâ kuávluh.

| Nommâ | Vuáđulavâlâš status | Uáivikaavpug |
| --- | --- | --- |
|  Clippertonsuálui | Staatâ priivaatomâdâh njuolgist Ranska tovnbeln meerâ aašij ministeriö haaldâšmist (ive 2007 rääjist). | *Asâmettum* |
|  Ranska Polynesia | Nomâtteh tovnbeln meerâ enâmin (*pays d'outre-mer* teikkâ POM), status lii siämmáš ko tovnbeln meerâ siärváduvvâst. | Papeete |
|  Ranska máddáápiälááš já antarktisâš kuávluh | Tovnbeln meerâ territorio (*territoire d'outre-mer* teikkâ TOM) | Port-aux-Français |
|  Uđđâ-Kaledonia | Eromâšsiärvádâh | Nouméa |
|  Saint-Barthélemy | Tovnbeln meerâ siärvádâh (*collectivité d'outre-mer* teikkâ COM) | Gustavia |
|  Saint-Martin | Tovnbeln meerâ siärvádâh (*collectivité d'outre-mer* teikkâ COM) | Marigot |
|  Saint-Pierre já Miquelon | Tovnbeln meerâ siärvádâh (*collectivité d'outre-mer* teikkâ COM) | Saint-Pierre |
|  Wallis já Futuna | Tovnbeln meerâ siärvádâh (*collectivité d'outre-mer* teikkâ COM) | Mata-Utu |

## Ekonomia

### Ráhtulâšvuotâ

Ranskaast lii ennuv tááláá-áigásâš já ollâtásásâš ráhtulâšvuotâ. Pegâlmâsah ranskaliih automeerhah láá Peugeot, Renault já Citroën.

### Eennâmtuálu

Ranska lii Euroop merhâšitteemus eennâmtuálueennâm. Tot lii Italia lasseen maailm stuárráámus viinipyevtitteijee.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Ranska**.

## Käldeeh