Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Island

| Island *Ísland* |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
parlamentaarlâš täsiväldi |
|  |
| President | Halla Tómasdóttir |
| Uáiviminister | Kristrún Frostadóttir |
|  |
| Uáivikaavpug |
Reykjavík |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Kópavogur, Hafnarfjörður, Akureyri, Reykjanesbær |
|  |
| Vijđodâh |
103 000 km² |
| – sisčääci |
2,7 %  |
|  |
| Ässeeloho (2020) |
364 134 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
3,5 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
islandkielâ |
|  |
| Vaaluut |
Island ruvnâ (ISK) |
|  |
| Äigi |
UTC±0 |
|  |
| Uánádâs |
IS |
| – fiävruin |
IS |
| – kirdemmašinijn |
TF |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+354 |
|  |
| Internet TLD |
.is |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Lofsöngur* |
|  |

**Island** lii staatâ Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Reykjavík.

## Eennâmtieđâ

Island vijđodâh lii 103 000 km², mast 2 750 km² lii čääci. Vijđoduv mield Island lii maailm 108. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Island lii jiečânâs täsiväldi Tave-Euroopist. Islandist staatârääjih láá ohtsis 0 km, tastko tot lii suáluistaatâ. Merâriddo lii ohtsis 4 970 km.

### Morfologia

Hvannadalshnúkur lii Island alemus vääri.
Island alemus saje lii Hvannadalshnúkur čokke (2 110 m). Ton vyeligumos saje vist lii Atlant väldimeerâ riddo (0 m).

Stuárráámus uási Islandist lii laavakiedij vuálá šoddâm ävđineennâm. Island lii meiddei jieŋâ eennâm, ko iänááš uási ton vijđoduvâst lii vijđes jieŋâduvâi vyelni.

Island lii kyevti nubijnis iäráneijee nannaamrááptu kooskâst. Euraasia já Tave-Amerik rááptuh maneh nubijnis olgoláá ain mottoom seenti ivveest, mon keežild Islandist tábáhtuveh eennâmtuárgástusah já tullâvarij rusomeh.

#### Tullâväärih

Island lii koskâsii vulkaanlii saajeest Atlant väldimeerâ taveuásist. Koskâmiärálávt tullâväärirusomeh tábáhtuveh Islandist neelji teikâ viiđâ ive kooskâi.

Islandist tábáhtui ive 2010 stuorrâ tullâväärirussoom, ko Eyjafjallajökull-tullâvääri čuulgâi stuorrâ kunnâpoolvâid áimoid. Taat tovâttij maaŋgâ piäiván vädisvuođâid kirdemjotolâhân. Eenâb ko 100 000 kirdemid lijjii macâttum, já ulmuuh karttii vyerdiđ pyereeb kirdemtile ton saajeest, kost sij jo talle lijjii.

## Haldâttâh já politiik

Island staatâhäämi lii parlamentaarlâš täsiväldi. Island staatâhovdâ lii Island president. Tááláš president lii Halla Tómasdóttir.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Island**.

## Käldeeh
# Njaalâ

| Njaalâ *Vulpes lagopus (Linnaeus, 1758)* |
| --- |
|  |
| Tile | **LC** (eellimvuáimálâš) |
| Tile Suomâst | **CR** (kriittisávt uhkevuálásâš) |
|  |
|  |
| Tieđâlâš luokittâllâm |
| Doomeen |
Sellâvááimusliih *Eucarya* |
| Kodde |
Elleekodde *Animalia* |
| Uáiviráiđu |
Savosuonâsiih *Chordata* |
| Vyeliráiđu |
Čielgitávtáliih *Vertebrata* |
| Luokka |
Njomâtteijeeh *Mammalia* |
| Vyeliluokka |
Šoddâdeijee njomâtteijeeh *Theria* |
| Uásiluokka |
Vuosâmaadâlâš njomâtteijeeh *Eutheria* |
| Lahko |
Piätuelleeh *Carnivora* |
| Vyelilahko |
Caniformia |
| Hiäimu |
Penuvelleeh *Canidae* |
| Suuhâ |
Riämnjáh *Vulpes* |
| Šlaajâ | *lagopus* |

**Njaalâ** (*Vulpes lagopus*) lii penuvelleid kullee piätuellee, mii iälá maailm taveoosij tundrakuávluin.

## Stuárudâh já olgohäämi

Njaalâ lii ucceeb ko riemnjis já tiäddá suulân 2,5–8 kg. Njaalâ lii 55–65 cm kukke, já ton seibi lii 30–35 cm. Njaalâ turkkâ lii vielgâd tälviv já ruškisräänis keessiv. Čuovjisriämnjá turkkâ lii tevkis čuovjisräänis pirrâ ive. Njaalâ peeljih láá uánihááh, já toi keeči lii jurbâd, vâi toh iä kolmuu.

## Lavdâm já eellimpiirâs

Njaalâ lavdâm
Njaalâ iälá arktâsijn kuávluin Kanadast, Alaskast, Ruošâst, Ruánááeennâm robdâoosijn, Islandist, Čokkevaarijn, Skandinaviast já Suomâst. Njaalah šoddâduvvojeh meid čevđiellen, já talle toh kočoduvvojeh čuovjisriemnjisin.

Njaalâ lii ollásávt vuáhádum arktâlâš pirrâsân já ličij-uv jurdemist, et njaalâst láá puoh ääših oornigist, mut iä lah. Njaalâst mana tááláá ääigist hyenebeht ko kuássin ovdil, já tot kámppádâl-uv suhâjämimis vuástá.

Moonnâm ihečyeđe pelni lii áimu čielgâsávt lieggânâm ovdii iähtun já njaalâ eellimpiirâs taađeest káržum.

Riemnjis lii korrâsávt loskâm njaalâ eellimpirâskuávluin ton suujâst, et ovdâmerkkân pessimääigi muádi ceehi lieggânem (13°:st 15°:n) uáivild tom, et njaalâ eellimpirrâsist šadda riämnjá eellimpiirâs.

## Eellimvyevih já lattim

Njaalâ lii aktiivlumos veigin, ko ocá purrâmâš. Njaalâ lii puohporree piätuellee, mut válduevvisin láá kuittâg kozzâsäpligeh já muldesäpligeh. Talle ko smavvâ jursseeh láá vääniht, te njaalâ kárttá tuuttâđ luddijd, toi moonijd já uđâgáid sehe muorjijd já haškáid. Tot porá meiddei stuárráámušâid tiivrijd.

Taan ääigi váiluh njaalâ eellimpirrâsist stuorrâpiäđuh masa ollásávt, tegu kumppi, kuobžâ já ketki, já njaalâ ij čuuvtijgin pyevti ávhástâllâđ piäđui koddem poccui pasâttâsâigijn.

## Lasanem

Njaalâ iälá ohtuunis teikkâ parâinis. Tot lii oskolâš pelikuáimásis, já paarâ sáttá iälustiđ maaŋgâid iivijd oovtâst, ađai nuuvt kuhháá ko pelikyeimi lii elimin.

Lasanemäigi álgá kuovâmáánust, já njaalâ kiäimá kiđđâtäälvi njuhčâ- tâi cuáŋuimáánust. Piäju lii suáhirääji paajaabeln čunoitiäváin teikkâ keđgijuovâin. Čuávjiäigi lii 51–53 peivid. Vyesimáánu loopâst teikâ kesimáánu aalgâst šaddeh 2–4 čiivgâ.

## Kovegalleria

*
*
*
*
*
*

## Käldeeh