Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Muusik

**Muusik** lii jienân vuáđudeijee taaiđâ teikâ viestâdem häämi. Muusikân ij lah oovtčielgiitlâš miäruštâllâm, já masa mii peri jienâid puáhtá leđe muusik, jis jienâ pyevtitteijee lii nuuvt tárguttâm, teikâ kuldâleijee tom tagarin ana.

Muusikist láá maaŋgah ulâttemmudoh, tego jienâ, ritmâ, dynamiik já rááhtus. Muusikist puáhtá leđe maŋaluvâi leijee nuottâaloduvâin šaddee melodia. Tot puáhtá leđe rahtum tuše čuojânâssáin (lávloottáá), kuás ton kočoduvvoo instrumentaalmuusikin. Muusik puáhtá pyevtittiđ meid čuojânâsttáá, nuuvt ko kuorolaavlâ, a cappella -laavlâ teikkâ njuurgâs. Muusik ovdán ain ääigist, já tast lii tempo ađai ovdánemliähtu, mut tast ij veltihánnáá lah ritmâčuojânâsâin teikâ čuojâlditmáin rahtum ritmâ. Populaarmuusikist taat lii kuittâg-uv táválâš.

## Muusik šlaajah

Muusik šlaajâ meriduvvoo táválávt ton stiijlâ mieldi, mut meid kuávlu, äigipaje, čuojânâsâi já kevttimmerhâšume mieldi. Muusik puáhtá jyehiđ almolávt kuulmâ uásán: taaiđâmuusikân, populaarmuusikân já aalmugmuusikân.

### Viestâreennâmlâš taaiđâmuusik

*Válduartikkâl: Taaiđâmuusik*
Viestâreennâmlâš taaiđâmuusik ađai klassisâš muusik meerhâš epioovtâdlii viestâreennâmlâš muusik ärbivyevi iäruttâssân populaarmuusikist já aalmugmuusikist. Tot juáhádât äigipoojijd, moh láá antiik, koskâäigi, renessans, baarook, galant, klassism, romantiik, 1900-lovo taaiđâmuusik já tááláš muusik.

Klassisâš muusik vyelišlaajah láá čuojânâsâi mieldi ovdâmerkkân sinfonia já káámmármuusik sehe kevttimmerhâšume mieldi ovdâmerkkân kirkkomuusik já orkestermuusik. Eres taaiđâšlaajâid siävutteijee taaiđâmuusik šlaajah láá ooppera, musikaal já baaleet.

### Populaarmuusik

*Válduartikkâl: Populaarmuusik*
Populaarmuusikáin tárguttuvvoo táválávt tááláš kaavpugpirrâsist šoddâm makkuuttâsmuusik, mii ij lah taaiđâmuusik, ijge aalmugmuusik, mut lii finnim vaiguttâsâid kuohtuin. Populaarmuusik lii táválávt kávpálâš, já tot háputtâl stuorrâ kuldâleijeejuávhuid. Kuittâg-uv maaŋgah vyelišlaajah ovdâsteh muulsâiävtulâš kulttuurijd já kritisisteh váldukulttuur.

Populaarmuusik madduuh láá Ovtâstum staatâin, já tast láá ennuv vaiguttâsah afroameriklâš muusikist. Populaarmuusik vyelišlaajah láá ovdâmerkkân pop, rock, meetaal, soul, folk, blues, jazz já elektronisâš muusik.

### Aalmugmuusik já maailmmuusik

*Válduartikkâleh: Aalmugmuusik já Maailmmuusik*
Aalmugmuusikin kočoduvvoo ovdâráhtulâšvuođâlâš pirrâsist šoddâm muusik, mii lii sirdâšum puolvâst nuubán vuárháttáá já nuotâttáá. Aalmugmuusikist ij lah tiätu nuotâsteijein, já tot lii šoddâm táválávt kuhes äigikooskâst. Tondiet tot lii tahheevuoigâdvuođâin rijjâ materiaal. Tááláá ääigi aalmugmuusik jiešvuođah ovdâstuvvojeh távjá populaarmuusikân.

Maailmmuusik ađai etnomuusik meerhâš puohlágán ij-viestâreennâmlâš teikâ ij-angloameriklâš muusik. Tot puáhtá leđe aalmugmuusik teikâ uđđâsub muusik, mon tahhee lii tiäđust.

## Käldeeh
# Kiova

**Kiova** (ukrainakielân *Київ*) lii kaavpug Ukrainast. Tot lii Ukraina uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug. Kiova lii tehálâš ráhtulâšvuođâ, tiettuu já kulttuur kuávdáš.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 900 | 50 000 | 1797 | 19 000 | 1900 | 260 000 | 1933 | 608 000 | 2003 | 2 621 689 |
| 1000 | 10 000 | 1806 | 27 200 | 1905 | 450 000 | 1937 | 775 850 | 2005 | 2 666 401 |
| 1000 | 50 000 | 1811 | 23 300 | 1907 | 404 000 | 1939 | 846 724 | 2008 | 2 740 233 |
| 1100 | 100 000 | 1835 | 36 500 | 1909 | 468 000 | 1940 | 930 000 | 2010 | 2 785 131 |
| 1200 | 100 000 | 1840 | 44 700 | 1912 | 442 000 | 1943 | 180 000 | 2011 | 2 799 199 |
| 1241 | 35 000 | 1845 | 50 000 | 1913 | 626 600 | 1944 | 250 000 | 2012 | 2 814 258 |
| 1482 | 8 000 | 1856 | 56 000 | 1913 | 595 000 | 1945 | 472 000 | 2013 | 2 845 023 |
| 1552 | 6 000 | 1861 | 65 000 | 1914 | 626 300 | 1959 | 1 104 334 | 2014 | 2 868 702 |
| 1571 | 12 000 | 1863 | 68 400 | 1917 | 430 500 | 1964 | 1 292 000 | 2015 | 2 887 974 |
| 1647 | 15 000 | 1865 | 71 365 | 1919 | 544 369 | 1970 | 1 631 908 | 2016 | 2 907 684 |
| 1666 | 12 000 | 1872 | 120 000 | 1922 | 366 000 | 1979 | 2 143 855 | 2017 | 2 928 193 |
| 1666 | 10 000 | 1874 | 127 251 | 1923 | 422 975 | 1981 | 2 248 000 | 2018 | 2 934 522 |
| 1742 | 15 000 | 1874 | 116 774 | 1926 | 493 873 | 1989 | 2 587 945 | 2019 | 2 950 819 |
| 1742 | 20 000 | 1880 | 188 500 | 1928 | 538 000 | 1992 | 2 642 700 | 2020 | 2 967 360 |
| 1763 | 42 000 | 1884 | 154 500 | 1930 | 578 000 | 1998 | 2 620 900 | 2021 | 2 962 180 |
| 1770 | 20 000 | 1894 | 200 000 | 1931 | 586 000 | 2001 | 2 611 327 | 2022 | 2 952 301 |
| 1771 | 17 000 | 1897 | 247 723 |  |  |  |  |  |  |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kiova**.

## Käldeeh
# Ruoššâ

| Ruošâ federaatio **Российская Федерация (ruošâkielân) *Rossijskaja Federatsija |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
littotäsiväldi |
|  |
| President |
Vladimir Putin |
| Uáiviminister |
Mihail Mišustin |
|  |
| Uáivikaavpug |
Moskova |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Pietari, Novosibirsk, Jekaterinburg, Kazan, Nižni Novgorod, Tšeljabinsk, Krasnodar, Samara, Omsk |
|  |
| Vijđodâh |
17 075 400 km² |
| – sisčääci |
1,1 %  |
|  |
| Ässeeloho (2022) |
146 980 061 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
8,5 ässed/km² |
| – aalmugstuárrum |
0,04 % (2020) |
|  |
| Virgáliih kielah |
ruošâkielâ |
|  |
| Vaaluut |
ruble (RUB) |
|  |
| Äigi |
UTC+2 / UTC+12 |
|  |
| Uánádâs |
RU |
| – fiävruin |
RUS |
| – kirdemmašinijn |
RA |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+7 |
|  |
| Internet TLD |
.ru .su .рф |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Государственный гимн Российской Федерации (Gosudarstvennyi gimn Rossiiskoi federatsii, "Ruošâ federaatio hymni")* |
|  |

**Ruoššâ** (ruošâkielân Росси́я, *Rossija*) lii staatâ Euroopist já Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Moskova.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Ruoššâ**.

## Käldeeh