# Tšad

| Tšad täsiväldi *République du Tchad* (ranskakielân)جمهورية تشاد (arabiakielân) *Jumhūriyyat Tašād* |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President | Mahamat Déby |
| Uáiviminister |
Allamaye Halina |
|  |
| Uáivikaavpug |
N'Djamena |
|  |
| Vijđodâh |
1 284 000 km² |
| – sisčääci |
1,93 %  |
|  |
| Virgáliih kielah |
arabiakielâ, ranskakielâ |
|  |
| Vaaluut |
CFA-frangi (XAF) |
|  |
| Äigi |
UTC+1 |
|  |
| Uánádâs |
TD |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+235 |
|  |
| Internet TLD |
.td |
|  |
| Motto |
"Unité, Travail, Progrès" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *La Tchadienne* |
|  |

**Tšad** lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii N'Djamena.

## Eennâmtieđâ

Tšad vijđodâh lii 1 284 000 km², mast 24 800 km² (1,93 %) lii čääci. Vijđoduv mield Tšad lii maailm 22. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Tšad lii siseennâmriijkâ Koskâ-Afrik taveuásist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Libya, nuorttân Sudan, mäddin Koskâ-Afrik täsiväldi, maadâviestârist Kamerun, viestârist Nigeria já taveviestârist Niger. Tšadist staatârääjih láá ohtsis 6 406 km. Kuhemus rääji lii rääji Koskâ-Afrik täsivaldijn, mii lii 1 556 km. Uánihumos rääji vist lii 85 km rääji Nigeriain.

| Ránnjástaatâ | Rääji kukkodâh | Kárttá |
| --- | --- | --- |
| Kamerun | &&&&&&&&&&&01116.&&&&001 116 km |  |
| Koskâ-Afrik täsiväldi | &&&&&&&&&&&01556.&&&&001 556 km |
| Libya | &&&&&&&&&&&&0950.&&&&00950 km |
| Niger | &&&&&&&&&&&01196.&&&&001 196 km |
| Nigeria | &&&&&&&&&&&&&085.&&&&0085 km |
| Sudan | &&&&&&&&&&&01403.&&&&001 403 km |

### Geologia

#### Tullâväärih

*Válduartikkâl: Listo Tšad tullâvaarijn*
Tšadist láá oovce tullâväärrid. Tain alemus lii Emi Koussi (&&&&&&&&&&&03415.&&&&003 415 m). Tšad tullâväärih iä lah aktiivliih, já toi majemuš russoom lâi holoseenist.

### Morfologia

*Válduartikkâl: Listo Tšad vaarijn*
Tšad alemus saje lii Emi Koussi, mii paijaan &&&&&&&&&&&03415.&&&&003 415 m alodâhân. Ton vyeligumos saje vist lii Djourab äävist (160 m).

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho | Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1960 | 3 002 596 | 1972 | 3 816 295 | 1983 | 4 829 852 | 1994 | 6 755 540 | 2005 | 10 014 413 |
| 1961 | 3 061 423 | 1973 | 3 908 721 | 1984 | 4 954 649 | 1995 | 6 980 351 | 2006 | 10 356 822 |
| 1962 | 3 122 357 | 1974 | 4 000 505 | 1985 | 5 091 809 | 1996 | 7 216 321 | 2007 | 10 694 366 |
| 1963 | 3 184 775 | 1975 | 4 088 858 | 1986 | 5 242 737 | 1997 | 7 463 347 | 2008 | 11 030 628 |
| 1964 | 3 247 798 | 1976 | 4 173 072 | 1987 | 5 407 077 | 1998 | 7 724 316 | 2009 | 11 039 873 |
| 1965 | 3 310 921 | 1977 | 4 254 762 | 1988 | 5 582 282 | 1999 | 8 002 899 | 2010 | 11 720 781 |
| 1966 | 3 373 563 | 1978 | 4 336 366 | 1989 | 5 764 631 | 2000 | 8 301 151 | 2011 | 12 080 037 |
| 1967 | 3 436 227 | 1979 | 4 421 416 | 1990 | 5 951 574 | 2001 | 8 620 917 | 2012 | 12 448 175 |
| 1968 | 3 500 777 | 1980 | 4 512 758 | 1991 | 6 142 558 | 2002 | 8 959 964 | 2013 | 12 825 314 |
| 1969 | 3 569 777 | 1981 | 4 610 917 | 1992 | 6 338 934 | 2003 | 9 311 234 | 2018 | 15 477 751 |
| 1970 | 3 644 911 | 1982 | 4 715 985 | 1993 | 6 542 419 | 2004 | 9 665 024 | 2023 | 19 319 064 |
| 1971 | 3 727 381 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Tšad**.

## Käldeeh