Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Ll Ll |
|   |
|

| Anarâškielâ pustaveh |
| --- |
| Läättinlâš pustaveh |
|  | Aa | Bb | Cc | Dd |  |
| Ee | Ff | Gg | Hh | Ii | Jj |
| Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Pp |
| (Qq) | Rr | Ss | Tt | Uu | Vv |
|  | (Ww) | (Xx) | Yy | Zz |  |
| Eres anarâškielâ pustaveh |
| Ââ | Áá | Ää |
| Čč | Đđ | Ŋŋ |
| Šš | Žž |  |
| Listo pustavijn |

 |

 |
|  |

L
**L** lii läättinlâš puustavoornig 12. já anarâškielâ puustavoornig 17. puustav.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **L**.

## Käldeeh
# Syeinimáánu 20.

**Syeinimáánu 20.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 201. peivi (kárgámive 202. peivi). Ive loopân láá 164 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Maarit, Margit, Reetá, Margaret, Mággá
* syemmilâš kalender: Marketta, Maarit, Reetta, Reeta, Maaret, Margareeta

## Tábáhtusah

* 1564 – Eennâm tuárgistij korrâsávt Meerâ-Aalpâin Ranskaast já Italiast. Eennâmtuárgástâs intensiteet lâi 6,0 Richter ciäkkáduv mield já IX Mercalli ciäkkáduv mield.
* 1705 – Taan pyelimist Oulust masa ubâ niäljád kaavpuguási tuušâi. Porgemáánu 28. peeivi cokkânii nube pyellim, mii tuššâdij taid 39 viässud, moh iä tuššâm oovdeb pyelimist, já toi lasseen iänááš Hahtiperä-kuávlu riddoaaitijd.
* 1810 – Kolumbia šoodâi jiečânâssân Espanjast.
* 1899 – Suomâ pargeipiäláduv (tääl Suomâ sosialdemokraatlâš piäládâh) vuossâmuš piäládâhčuákkim tollui syeinimáánu 17.–20. peeivi Tuurkust.
* 1906 – Nikolai II nanodij uđđâ vaaljâlaavâ, mii tähidij almolii já siämmáá-árvusii jienâstemvuoigâdvuođâ. Uđđâ laavâ tiet Suomâ nisoneh finnejii jienâstemvuoigâdvuođâ vuossâmužžân Euroopist já kuálmádin maailmist.
* 1969 – Vuossâmuš mánudâškirdemmätki luhostui, ko Apollo 11 -mánudâšmooduul siäivui Mánudáá asan.
* 1976 – Viking 1 siäivui Mars asan.

## Šoddâmeh

* 1864 – Erik Axel Karlfeldt, ive 1931 Nobel-kirjálâšvuotâpalhâšume finnim ruátálâš kirječällee (j. 1931)
* 1933 – Trygve Lund Guttormsen, sämmilâš kovetaaidâr já politikkár (j. 2012)
* 1935 – Erkki Elorinne, syemmilâš kirječällee (j. 2021)
* 1938 – Diana Rigg, eŋlandlâš čaittâleijee (j. 2020)
* 1938 – Natalie Wood, ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (j. 1981)
* 1947 – Gerd Binnig, ive 1986 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim saksalâš fysikkár
* 1963 – Frank Whaley, ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, čällee já stivrejeijee
* 1967 – Giorgi Kvirikašvili, georgialâš politikkár já Georgia 12. uáiviminister
* 1971 – Sandra Oh, kanadalâš čaittâleijee

## Jämimeh

* 1156 – Toba, Jaapaan kiäisár iivij 1107–1123 (š. 1103)
* 1937 – Guglielmo Marconi, ive 1909 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim italialâš fysikkár (š. 1874)
* 2005 – James Doohan, kanadalâš čaittâleijee (*Star Trek*) (š. 1920)
* 2007 – Kai Siegbahn, ive 1981 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim ruátálâš fysikkár (š. 1918)
* 2017 – Chester Bennington, ovtâstumstaatâlâš musikkár ("Linkin Park") (š. 1976)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Syeinimáánu 20.**.

## Käldeeh
# 1446

|  |  |
| --- | --- |
| **Ihečyeđeh** | 1200-loho · 1300-loho · 1400-loho · 1500-loho · 1600-loho |
| **Iheloveh** |

---

1390-loho · 1400-loho · 1410-loho · 1420-loho · 1430-loho · 1440-loho 1450-loho · 1460-loho · 1470-loho · 1480-loho · 1490-loho · 1500-loho

---

 |
| **Iveh** | 1390 · 1391 · 1392 · 1393 · 1394 · 1395 · 1396 · 1397 · 1398 · 1399 1400 · 1401 · 1402 · 1403 · 1404 · 1405 · 1406 · 1407 · 1408 · 1409 1410 · 1411 · 1412 · 1413 · 1414 · 1415 · 1416 · 1417 · 1418 · 1419 1420 · 1421 · 1422 · 1423 · 1424 · 1425 · 1426 · 1427 · 1428 · 1429 1430 · 1431 · 1432 · 1433 · 1434 · 1435 · 1436 · 1437 · 1438 · 1439 1440 · 1441 · 1442 · 1443 · 1444 · 1445 · 1446 · 1447 · 1448 · 1449 1450 · 1451 · 1452 · 1453 · 1454 · 1455 · 1456 · 1457 · 1458 · 1459 1460 · 1461 · 1462 · 1463 · 1464 · 1465 · 1466 · 1467 · 1468 · 1469 1470 · 1471 · 1472 · 1473 · 1474 · 1475 · 1476 · 1477 · 1478 · 1479 1480 · 1481 · 1482 · 1483 · 1484 · 1485 · 1486 · 1487 · 1488 · 1489 1490 · 1491 · 1492 · 1493 · 1494 · 1495 · 1496 · 1497 · 1498 · 1499 1500 · 1501 · 1502 · 1503 · 1504 · 1505 · 1506 · 1507 · 1508 · 1509 |

**1446** (**MCDXLVI**) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1440-lovo čiččâd ihe.

## Tábáhtusah

## Šoddâmeh

## Jämimeh

## Käldeeh
# Vatikaanriijkâ

| Vatikaanriijkâ *Status Civitatis Vaticanae* (läättinkielân) *Stato della Città del Vaticano* (italiakielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
absoluutlâš monarkia, teokratia |
|  |
| Paavi | Leo XIV |
|  |
| Uáivikaavpug |
Città del Vaticano (kaavpugstaatâ) |
|  |
| Eres kaavpugeh |
– |
|  |
| Vijđodâh |
0,49 km² |
|  |
| Ässeeloho (2019) |
825 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
924 ässed/km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
italiakielâ, läättinkielâ (juridisâš já kirho kielâ), ranskakielâ (diplomaatkielâ), saksa (suáldátlâš, sveiccilâškaarti kielâ) |
|  |
| Vaaluut |
euro (EUR) |
|  |
| Äigi |
UTC+1 |
| – kesiäigi |
UTC+2 |
|  |
| Jiečânâsvuotâ |  |
| – sopâmuš Italiain |
kuovâmáánu 11. 1929 |
|  |
| Uánádâs |
VA |
| – fiävruin |
V |
| – kirdemmašinijn |
HV |
|  |
| Jotolâh |
uálgispiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+39 |
|  |
| Internet TLD |
.va |
|  |
| Motto |
ij lah |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Inno e Marcia Pontificale* |
|  |

**Vatikaan** (italiakielân *Vaticano*, läättinkielân *Civitas Vaticana*) ađai **Vatikaanriijkâ** (italiakielân *Stato della Città del Vaticano*, läättinkielân *Status Civitatis Vaticanae*) lii staatâ Euroopist, Italia uáivikaavpug Rooma siste. Tot lii sehe vijđoduvâs já ässeelovvoos peeleest maailm ucemus jiečânâs staatâ.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- |
| 1931 | 711 |
| 2009 | 466 |
| 2011 | 572 |
| 2013 | 594 |
| 2017 | 1 000 |
| 2018 | 618 |
| 2023 | 764 |
| 2024 | 882 |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Vatikaanriijkâ**.

## Käldeeh
# Porgemáánu 1.

**Porgemáánu 1.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 213. peivi (kárgámive 214. peivi). Ive loopân láá 152 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Mäiree
* syemmilâš kalender: Maire

## Tábáhtusah

* 772 – Stefanus III väljejui katolilii kirho 94. paavin.
* 1876 – Coloradost šoodâi Ovtâstum staatâi 38. uásistaatâ.
* 2024 – Islandlâš finnodâholmooš Halla Tómasdóttir algâttij Island president virgeest.

## Šoddâmeh

* 845 – Sugawara no Michizane, jaapaanlâš politikkár já tivtâsteijee (j. 903)
* 992 – Hyeonjong, Goryeo kunâgâs iivij 1009–1031 (Korea) (j. 1031)
* 1084 – Heonjong, Goryeo kunâgâs iivij 1094–1095 (Korea) (j. 1097)
* 1819 – Herman Melville, ovtâstumstaatâlâš kirječällee (j. 1891)
* 1945 – Douglas Dean Osheroff, ive 1996 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár
* 1963 – Coolio, ovtâstumstaatâlâš ráppájeijee (j. 2022)
* 2001 – Johannes Vang, tavesämmilâš-kveeni stivrejeijee já kietâčällee
* 2002 – Yungmiqu, sämmilâš pyevtitteijee já ráppájeijee

## Jämimeh

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Porgemáánu 1.**.

## Käldeeh