Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Maadâ-Afrik

| Maadâ-Afrik täsiväldi *iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika* (zulukielân) *iRiphablikhi yoMzantsi-Afrika* (xhosakielân) *Republiek van Suid-Afrika* (afrikaanskielân) *Repabliki ya Afrika-Borwa* (tavesothokielân) *Rephaboliki ya Aforika Borwa* (tswanankielân) *Rephaboliki ya Afrika Borwa* (maadâsothokielân) *Riphabliki ya Afrika Dzonga* (tsongakielân) *iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika* (swazikielân) *Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe* (vendakielân) *iRiphabliki yeSewula Afrika* (maadâ-ndebelekielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  |
| Staatâhäämi |
täsiväldi |
|  |
| President |
Cyril Ramaphosa |
|  |
| Uáivikaavpug |
Kapkaavpug (lahâasâttemlâš) Pretoria (haaldâtlâš) Bloemfontein (riehtilâš) |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Johannesburg, Durban, Port Elizabeth |
|  |
| Vijđodâh |
1 221 037 km² |
|  |
| Virgáliih kielah |
zulukielâ, xhosakielâ, afrikaanskielâ, tavesothokielâ, tswanakielâ, maadâsothokielâ, tsongakielâ, swazikielâ, vendakielâ já maadâ-ndebelekielâ |
|  |
| Vaaluut |
Maadâ-Afrik rand (ZAR) |
|  |
| Äigi |
UTC+2 |
|  |
| Uánádâs |
ZA |
| – fiävruin |
ZA |
| – kirdemmašinijn |
ZS |
|  |
| Jotolâh |
čižetpiälásâš |
|  |
| Sundenummeer |
+27 |
|  |
| Motto |
"ǃke e꞉ ǀxarra ǁke" |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Maadâ-Afrik aalmuglaavlâ* |
|  |

**Maadâ-Afrik**, virgálávt **Maadâ-Afrik täsiväldi**, lii täsiväldi Afrikist. Tast láá kulmâ uáivikaavpug: Kapkaavpug (lahâasâttemlâš), Pretoria (haaldâtlâš) já Bloemfontein (riehtilâš).

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih

Maadâ-Afrik lii staatâ máddáápiäláá Afrikist. Maadâ-Afrik ránnjástaatah láá Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mosambik já Eswatini. Lesotho lii enklaavin Maadâ-Afrik siste.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Maadâ-Afrik**.

## Käldeeh
# Juovlâmáánu 26.

**Juovlâmáánu 26.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 360. peivi (kárgámive 361. peivi). Ive loopân láá 5 peeivi.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Tiäppân, Tiäppu, Tapani
* syemmilâš kalender: Tapani, Teppo, Tahvo

## Tábáhtusah

* 795 – Leo III väljejui katolilii kirho 96. paavin.
* 1951 – Tikanoja-taaiđâviäsu lekkui Vaasast.

## Šoddâmeh

* 1601 – Alessandro Marsili, italialâš filosof (j. 1670)
* 1814 – Pericle Mazzoleni, italialâš politikkár (j. 1880)
* 1872 – Norman Angell, ive 1933 Nobel-ráávhupalhâšume finnim eŋlandlâš kirječällee já oovdiš aalmugovdâsteijee (j. 1967)
* 1949 – José Ramos-Horta, nuorttâtimorlâš politikkár, Nuorttâ-Timor 4. president já ive 1996 Nobel-ráávhupalhâšume vyeittee
* 1954 – Roy Jacobsen, taažâ kirječällee (j. 2025)
* 2000 – Isac Elliot, syemmilâš poplávloo

## Jämimeh

* 956 – Wulfstan, York arkkâpispe (šoddâmihe ij tiäđust)
* 1006 – Gao Qiong, kiinalâš kenraal já kuvernöör (š. 935)
* 2021 – Desmond Tutu, ive 1984 Nobel-ráávhupalhâšume finnim maadâafriklâš pispe já arkkâpispe (š. 1931)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Juovlâmáánu 26.**.

## Käldeeh
# Cuáŋuimáánu

|  |
| --- |
| **Máánuh** |
|  |
| Uđđâivemáánu |
| Kuovâmáánu |
| Njuhčâmáánu |
| Cuáŋuimáánu |
| Vyesimáánu |
| Kesimáánu |
| Syeinimáánu |
| Porgemáánu |
| Čohčâmáánu |
| Roovvâdmáánu |
| Skammâmáánu |
| Juovlâmáánu |

**Cuáŋuimáánu** lii gregoriaanlâš já juliaanlâš kalender mield ive niäljád mánuppaje. Cuáŋuimáánust láá 30 peivid.

## Nommâ

Cuáŋuimáánu lii finnim noomâs tast, et eidu talle cuáŋui kuáddá pyereest ulmuu-uv. Ko Säämi kiđđâ ovdán, talle iđedist puolâšiijâ maŋa já motomin peiviv-uv muotâ lii nuuvt koorâs, et ton alne puáhtá väzziđ. Taggaar muotâkerdi, mii kuáddá ulmuu, lii cuáŋui. Sárnumkielâst taat nommâ uánnán maŋgii: ulmuuh eteh "uđđivemáánu".

Cuáŋuimáánu nommâ lii kevttum vuossâmuu tove eskin Anarâš-kalenderist. Tast lii lamaš aanoost meiddei suomâkiel noomâst luávnejum "huhtimáánu".

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Cuáŋuimáánu**.

## Käldeeh
# Kesimáánu 10.

**Kesimáánu 10.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 161. peivi (kárgámive 162. peivi). Ive loopân láá 204 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Siäppu
* syemmilâš kalender: Seppo

## Tábáhtusah

* 2023 – syemmilâš aalmugovdâsteijee já irâtteijee Sofia Virta väljejui Ruánáá lito uđđâ saavâjođetteijen.

## Šoddâmeh

* 866 – Uda, Jaapaan kiäisár iivij 887–897 (j. 931)
* 940 – Abu al-Wafa' Buzjani, persialâš matematikkár já täsnitiettee (j. 998)
* 1830 – Wilhelm Linsén, syemmilâš arkkiteht (j. 1858)

## Jämimeh

* 1836 – André-Marie Ampère, ranskalâš fysikkár (š. 1775)
* 1987 – Elizabeth Hartman, ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee (š. 1943)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Kesimáánu 10.**.

## Käldeeh