# Taažâ

| Taažâ kunâgâskodde *Kongeriket Norge* (kirjetárukielân) *Kongeriket Noreg* (uđđâtárukielân) *Norgga gonagasriika* (orjâlâškielân) *Nöörjen gånkarijhke* (maadâsämikielân) *Vuona gånågisrijkka* (juulevsämikielân) |
| --- |
|  lippu |  vaakun |
|  Taažâ sajadâh Euroopist |
| Staatâhäämi |
vuáđulavâlâš monarkia |
|  |
| Kunâgâs |
Harald V |
| Uáiviminister |
Jonas Gahr Støre (Ap) (2021–) |
|  |
| Uáivikaavpug |
Oslo |
|  |
| Eres kaavpugeh |
Bergen, Ruándim |
|  |
| Vijđodâh |
384 484,38 km² |
| – sisčääci |
5,4 %  |
|  |
| Ässeeloho (2026) |
5 627 400 |
|  |
| Virgáliih kielah |
tárukielâ |
|  |
| Vaaluut |
Taažâ ruvnâ (NOK) |
|  |
| Äigi |
UTC+1 |
| – kesiäigi |
UTC+2 |
|  |
| Uánádâs |
NO |
| – fiävruin |
N |
| – kirdemmašinijn |
LN |
|  |
| Sundenummeer |
+47 |
|  |
| Internet TLD |
.no |
|  |
| Motto |
Alt for Norge |
|  |
| Aalmuglâšlaavlâ | *Ja, vi elsker dette landet* |
|  |

**Taažâ**, virgálávt **Taažâ kunâgâskodde** (kirjetárukielân *Kongeriket Norge*, uđđâtárukielân *Kongeriket Noreg*, orjâlâškielân *Norgga gonagasriika*, maadâsämikielân *Nöörjen gånkarijhke*, juulevsämikielân *Vuona gånågisrijkka*, kveenikielân *Norjan kuninkhaanvaltakunta*), lii jiečânâs staatâ Tave-Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Oslo.

## Eennâmtieđâ

Taažâ vijđodâh lii 384 484,38 km², mast 20 218,02 km² ađai 5,3 % lii čääci. Vijđoduv mield Taažâ lii maailm 69. stuárráámus staatâ.

### Sajadâh já rääjih

Taažâ lii Tave-Euroopist.
Taažâ lii staatâ Tave-Euroopist. Ton ránnjástaatah láá mäddin já maadânuorttân Suomâ sehe nuorttân Ruotâ já Ruoššâ. Taažâ kuhemus rääji lii Ruottáin; tot lii 1 666 km kukke. Uánihumos lii 191 km rääji Ruoššáin.

### Morfologia

Galdhøpiggen lii Taažâ alemus vääri.
Taažâ alemus saje lii Galdhøpiggen čokke (1 155 m); vyeligumos lii Taažâmeerâ riddo (0 m).

## Haldâttâh já politiik

Taažâ uđđâ läänih ive 2024 rääjist
Taažâ lii parlamentaarlâš demokratia já vuáđulavâlâš monarkia. Tot lii ohtâsâšstaatâ, mast láá kyehti haaldâtlâš tääsi staatâ vuoluubeln: läänih já kieldah. Ton staatâhovdâ lii Taažâ monark, kii lii lamaš 1991 rääjist kunâgâs Harald V. Taažâ roonnig lii lamaš Sonja. Ive 2021 Taažâ pargeipiäláduv politikkárist Jonas Gahr Størest šoodâi Taažâ haldâttâhjođetteijee ađai Taažâ uáiviminister.

### Kuávlulâš jyehim

Läänih láá Taažâ alemuu tääsi kuávluhaldâttâhohtâdâh. Läänih juáhhojeh kieldáid. Motomijn kieldâin láá kaavpugvuoigâdvuođah.

Ive 2020 Taažâst lijjii 356 kieldâd.

#### Táálááh läänih

Kesimáánu 14. peeivi 2022 Taažâ Stuorrâtigge meridij, ete uđđâivemáánu 1. peeivi 2024 rääjist Taažâ juáhhoo 15 läänin. Ovdil uđđâivemáánu 1. peeivi 2024 Taažâst lijjii 11 läännid.

| ISO-koodi | Vaakun | Nommâ | Haaldâtlâš kuávdáš | Eennâmhiärá sajadâh | Vaaljâpirrâdâh | Ässeeloho | Vijđodâh km² | Kieldâi meeri |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 03 |  | Oslo | Oslo | Moss | Oslo | &&&&&&&&&0717710.&&&&00717 710 | &&&&&&&&&&&&0454.0120000454,12 | 1 |
| 11 |  | Rogaland | Stavanger | Stavanger | Rogaland | &&&&&&&&&0499417.&&&&00499 417 | &&&&&&&&&&&09377.01000009 377,10 | 23 |
| 15 |  | Møre já Romsdal | Molde | Molde | Møre já Romsdal | &&&&&&&&&0270628.&&&&00270 628 | &&&&&&&&&&014355.062000014 355,62 | 26 |
| 18 |  | Nordland | Bodø | Bodø | Nordland | &&&&&&&&&0243081.&&&&00243 081 | &&&&&&&&&&038154.062000038 154,62 | 41 |
| 31 |  | Østfold | Sarpsborg | Moss | Østfold | &&&&&&&&&0312152.&&&&00312 152 | &&&&&&&&&&&04004.01200004 004,12 | 12 |
| 32 |  | Akershus | Oslo | Moss | Akershus | &&&&&&&&&0728803.&&&&00728 803 | &&&&&&&&&&&05894.04700005 894,47 | 21 |
| 33 |  | Buskerud | Drammen | Moss | Buskerud | &&&&&&&&&0269819.&&&&00269 819 | &&&&&&&&&&014693.087000014 693,87 | 18 |
| 34 |  | Innlandet | Hamar | Lillehammer | Hedmark já Oppland | &&&&&&&&&0376304.&&&&00376 304 | &&&&&&&&&&052072.044000052 072,44 | 46 |
| 39 |  | Vestfold | Tønsberg | Tønsberg | Vestfold | &&&&&&&&&0256432.&&&&00256 432 | &&&&&&&&&&&02167.06500002 167,65 | 6 |
| 40 |  | Telemark | Skien | Tønsberg | Telemark | &&&&&&&&&0177093.&&&&00177 093 | &&&&&&&&&&015298.016000015 298,16 | 17 |
| 42 |  | Agder | Kristiansand | Arendal | Nuorttâ-Agder já Viestâr-Agder | &&&&&&&&&0319850.&&&&00319 850 | &&&&&&&&&&016434.012000016 434,12 | 25 |
| 46 |  | Vestland | Bergen | Hermansverk | Hordaland, Sogn já Fjordane | &&&&&&&&&0651299.&&&&00651 299 | &&&&&&&&03387099.&&&&003 387 099 | 43 |
| 50 |  | Trøndelag | Steinkjer já Ruándim | Steinkjer | Tave-Trøndelag já Maadâ-Trøndelag | &&&&&&&&&0482956.&&&&00482 956 | &&&&&&&&&&042201.059000042 201,59 | 38 |
| 55 |  | Troms | Tromssa | Čäcisuálui | Troms | &&&&&&&&&0169610.&&&&00169 610 | &&&&&&&&&&025862.099000025 862,99 | 21 |
| 56 |  | Finnmark | Čäcisuálui | Čäcisuálui | Finnmark | &&&&&&&&&&075053.&&&&0075 053 | &&&&&&&&&&048631.09000048 631,09 | 18 |

## Viehâdâh

### Ässeeloho

Taažâst ääsih 5 550 203 olmožid.

### Kielah

Tárukielâ lii virgálâš kielâ Taažâst. Virgáliih ucceeblovokielah láá orjâlâškielâ, juulevsämikielâ já maadâsämikielâ. Sämikielâ lii virgálâš kielâ čuávuváin kieldâin: Kuovdâkiäinu, Kárášjuuhâ, Kaivuonâ, Lavangen, Uunjargâ, Porsaŋg, Tiänu, Tivtâsvuonâ já Snåsa. Porsaŋgist meiddei kveenikielâ lii virgálâš kielâ.

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Taažâ**.

## Käldeeh