Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Roovvâdmáánu 23.

**Roovvâdmáánu 23.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 296. peivi (kárgámive 297. peivi). Ive loopân láá 69 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Seeveer
* syemmilâš kalender: Severi

## Tábáhtusah

## Šoddâmeh

* 1762 – Samuel Morey, ovtâstumstaatâlâš utkee (j. 1843)
* 1801 – Albert Lortzing, saksalâš šuoŋârähtee (j. 1851)
* 1940 – Pelé, brasilialâš čiehčâmpáálu spellee (j. 2022)
* 1994 – Margaret Qualley, ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee já malli

## Jämimeh

* 902 – Ibrahim II, muslimlâš eemiir (š. 850)
* 930 – Daigo, Jaapaan kiäisár iivij 897–930 (š. 885)
* 945 – Hyejong, Goryeo kunâgâs iivij 943–945 (Korea) (š. 912)
* 949 – Yōzei, Jaapaan kiäisár iivij 876–884 (š. 869)
* 1817 – Francesco Saverio Fabri, italialâš arkkiteht (š. 1761)
* 2024 – Leon Cooper, ive 1972 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim ovtâstumstaatâlâš fysikkár (š. 1930)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Roovvâdmáánu 23.**.

## Käldeeh
# Čohčâmáánu 13.

**Čohčâmáánu 13.** peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 256. peivi (kárgámive 257. peivi). Ive loopân láá 109 peivid.

## Nommâpeeivih

* anarâš kalender: Távgum
* syemmilâš kalender: Orvo

## Tábáhtusah

* 1348 – Eennâm tuárgistij korrâsávt Subiacost, Italiast. Eennâmtuárgástâs intensiteet lâi 5,6 Richter ciäkkáduv mield já VIII Mercalli ciäkkáduv mield.
* 1936 – Yrjö Väisälä kaavnâi asteroid 1406 Komppa.

## Šoddâmeh

* 1813 – John Sedgwick, ovtâstumstaatâlâš kenraal (j. 1864)

## Jämimeh

* 805 – Wei Gao, Tang-dynastia kenraal (š. 745)
* 908 – Cormac mac Cuilennáin, Munster kunâgâs (šoddâmihe ij tiäđust)
* 2021 – Antony Hewish, ive 1974 Nobel-fyysiikpalhâšume finnim brittilâš radioastronom (š. 1924)
* 2025 – Hermeto Pascoal, brasilialâš šuoŋârähtee já musikkár (š. 1936)

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Čohčâmáánu 13.**.

## Käldeeh
# The Beatles

| The Beatles |
| --- |
|  |
|  The Beatles ive 1964. Čižetpeln uálgispel: John Lennon, Paul McCartney, George Harrison já Ringo Starr. |
| Tiäđuh |
| Aktiivlâžžân |
1960–1970 |
| Stijlâšlaajâ |
poprock, psykedeelisâš rock, rock and roll, folkrock |
| Päikkisaje |
Liverpool, Ovtâstum kunâgâskodde |
| Lávlumkielâ |
eŋgâlâskielâ |
| Jesâneh |
John Lennon, laavlâ, kiitaar, njälmiharppâ, kuoskâttâsčuojânâsah (1960–1969)
Paul McCartney, kiitaar, basso, laavlâ, kuoskâttâsčuojânâsah (1960–1970)
George Harrison, kiitaar, laavlâ (1960–1970)
Ringo Starr, ruumbuh, laavlâ (1962–1970)  |
| Ovdiih jesâneh |
Stuart Sutcliffe, basso (1960–1961)
Pete Best, ruumbuh (1960–1962)  |
| Skiärrufinnodâh |
EMI Records Apple Records |

**The Beatles** lâi ive 1960 vuáđudum eŋlandlâš rockjuávkku. Tom aneh rock já pop pivnohumos já merhâšitteemus juávkkun.

The Beatles jesâneh lijjii liverpoolliih John Lennon (komppikiitaar, laavlâ, kuoskâttâsčuojânâsah já njälmiharppâ), Paul McCartney (bassokiitaar, kiitaar, kuoskâttâsčuojânâsah já laavlâ), George Harrison (kiitaar já laavlâ) já Ringo Starr (ruumbuh já laavlâ). Lennon já McCartney, kiäh rahtijn šuoŋâ stuárráámuu uásán pittáin, láin válduášáliih solisteh.

The Beatles lii kenski popmuusik merhâšitteemus juávkku. Juávhust tiättojii vuosmuu keerdi rock- já popjuávhui merhâšitteemus jiešvuođah siämmáá ääigi. Juávhu jesâneh rahtii šuoŋâ muusikân jiejah já sij čuojâttii sehe studiost ete lyeve alne. Juávkku keevtij kyehti kiitaar, basso já ruumbuid, mii ij lamaš vala táválâš tonáigásii muusikmaailmist. Juávhust ij lamaš ärbivuáválâš uáivisolist, mut juávhu čuávvojii ubâlâšvuottân, veik eres jesânijn lijjii jieijâs ihástâlleeh. Manager Brian Epstein raahtij juávkun tiäđulâš olgostiijlâ já almolâšvuotâkove, mut ij vaikuttâm ton muusikân. The Beatlesist lâi stuorrâ vaikuttâs toos, ete musikkáreh rähtiškuottii eenâb jieijâs muusik, já ete popmuusik aneškuottii taaiđâšlaaijân.

The Beatles jienâvuárháh láá vuobdum motomij árvui mield paijeel miljard pittád, já tot lii ubâ maailmist enâmustáá kávpálávt miänástum muusikjuávkku.

## Jesâneh

* John Lennon
* Paul McCartney
* George Harrison
* Ringo Starr

## Diskografia

### Studioalbumeh

* Please Please Me (1963)
* With the Beatles (1963)
* A Hard Day's Night (1964)
* Beatles For Sale (1964)
* Help! (1965)
* Rubber Soul (1965)
* Revolver (1966)
* Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967)
* Magical Mystery Tour (1967)
* The Beatles (1968)
* Yellow Submarine (1969)
* Abbey Road (1969)
* Let it Be (1970)

## Filmografia

* A Hard Day’s Night (1964)
* Help! (1965)
* Magical Mystery Tour (1967)
* Yellow Submarine (1968)
* Let It Be (1970)
* Anthology (1996) (maaŋgâuásásâš TV-dokumentelleekove)

## Käldeeh
# Tukholma

| Tukholma |
| --- |
|  |
|  |  |
|  Tukholma kieldâ, kost Tukholma kaavpug lii. |
|  |
| Staatâ |  Ruotâ |
| Eennâmkodde |
Södermanland, Uppland |
| Lääni |
Tukholma lääni |
| Kieldâ |
Tukholma kieldâ |
|  |
| Vijđodâh |  |
| – kaavpug |
214,59 km² |
| – metropolkuávlu |
6 519 km² |
|  |
| Ässeeloho (2021) |
978 770 |
| – ässeesaahâdvuotâ |
5,200 ässed/km² (2021) |
| – metropolkuávlu |
2 440 027 |
|  |
| Äigistielâs |
UTC+1 |
| – kesiäigi |
UTC+2 |

**Tukholma** (ruotâkielân *Stockholm*, orjâlâškielân *Stockholbma*) lii kieldâ Ruotâst, Tukholma läänist. Tot lii sehe Ruotâ ete lääni uáivikaavpug já stuárráámus kaavpug.

Tukholma kieldâ vijđodâh lii 187,16 km², čuákkipääihi 381,63 km² já ubâ metropolkuávlu vijđodâh lii 6 524,12 km². Juovlâmáánu 31. peeivi 2019 kieldâst lijjii 975 904 ässed, čuákkipääihist 1 605 030 ässed já metropolkuávlust 2 383 269 ässed.

## Historjá

Tukholma mainâšui vuosmuu keerdi ive 1252, já tom vuáđudij Ruotâ tallaš haldâšeijee Birger Jaarl. Tukholma stuárui jotelávt tast maŋa ko rahtui kävppisopâmuš saksalâš Lübeck kaavpugáin. Virgálávt Tukholmast šoodâi Ruotâ uáivikaavpug ive 1436.

## Eennâmtieđâ

### Sajadâh já rääjih

Tukholma lii Ruotâ nuorttâriddoost já Nuorttâmeerâ viestârriddoost. Tot lii huksejum 14 suollui. Tukholma naaburkieldah láá Nacka, Tyresö, Huddinge, Ekerö, Järfälla, Sollentuna, Sundbyberg, Solna, Danderyd já Lidingö.

## Viehâdâh

### Ässeeloho

| Ihe | Ässeeloho |
| --- | --- |
| 1980 | 647 214 |
| 1990 | 674 452 |
| 2000 | 750 348 |
| 2010 | 847 073 |
| 2020 | 975 551 |
| 2021 | 975 819 |
| 2021 | 978 770 |
| 2022 | 984 748 |
| Käldee: Wikidata |

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Tukholma**.

## Käldeeh
# Ava Gardner

| Ava Gardner |
| --- |
|  |
| Persovntiäđuh |
| Šoddâm | juovlâmáánu 24. peeivi 1922 |
|  | Smithfield, Tave-Carolina, Ovtâstum staatah |
| Jáámmám | uđđâivemáánu 25. peeivi 1990 (67-ihásâžžân) Lontoo, Eŋland |
|  |  |
|  |  |
| Karrieer |
| Aktiivlâžžân | 1941–1986 |
| Merhâšittee roolah | *The Killers* *Mogambo* *The Barefoot Contessa* |
| Peerâ |
| Vaanhimeh | Jonas Bailey (1878–1938) Mary Elizabeth "Mollie" Gardner (j.s. Baker; 1883–1943) |
| Pelikyeimi | Mickey Rooney (1943–1943) Artie Shaw (1945–1946) Frank Sinatra (1951-1957) |
|  |  |
| Lasetiäđuh |
|  |  |
|  |  |
| IMDb-sijđo | IMDb |

**Ava Lavinia Gardner** (24. juovlâmáánu 1922 Smithfield, Tave-Carolina, Ovtâstum staatah – 25. uđđâivemáánu 1990 Lontoo, Eŋland, Ovtâstum kunâgâskodde) lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.

## Eellim

Ava Lavinia Gardner šoodâi juovlâmáánu 24. peeivi 1922 Smithfieldist, Tave-Carolinast. Sust lijjii nelji uábi, Beatrice "Bappie" (1903–1993), Elsie Mae (1904–1987), Inez (1906–1981) já Myra (1915–2005), sehe kyehti viiljâ, Raymond (1908–1911) já Melvin Jonas "Jack" (1911–1981). Ava Garder lâi naaijâm kulmii: Mickey Rooneyin (1943–1943), Artie Shawáin (1945–1946) já Frank Sinatrain (1951–1957). Ava varrij ive 1955 Espanjan já ive 1968 Lontoon, kost sun aasâi jäämmim räi.

## Karrieer

Ava Gardner algâttij karrieeris uánihisfiilmâin, já suu vuosmuš kuhes elleekove lâi *Shadow of the Thin Man* ive 1941. Ive 1946 Gardner finnij vuosmuu stuorrâ roolâ elleekooveest *Whistle Stop*. Siämmáá ive almostui elleekove *The Killers*, mast Avast šoodâi pegâlmâs.

## Väljejum filmografia

### Elleekoveh

| Elleekoveh |
| --- |
| Ihe | Algâalgâlâš nommâ | Roolâ | Huámášutmeh | Käldeeh |
| 1946 | *Whistle Stop* | Mary |  |  |
| *The Killers* | Kitty Collins |  |  |
|  1947 | *Singapore* | Linda Grahame / Ann Van Leyden |  |  |
| 1948 | *One Touch of Venus* | Venus |  |  |
| *Show Boat* | Julie LaVerne |  |  |
| 1952  | *The Snows of Kilimanjaro* | Cynthia Green |  |  |
| 1953  | *Mogambo* | Eloise Y. Kelly | iävtukkâs: Oscar, nissoonuáiviroolâ |  |
| 1954  | *The Barefoot Contessa* | Maria Vargas |  |  |
| 1956  | *Bhowani Junction* | Victoria Jones |  |  |
| 1959  | *On the Beach* | Moira Davidson |  |  |
| 1963  | *55 Days at Peking* | Baroness Natalie Ivanoff |  |  |
| 1964  | *The Night of the Iguana* | Maxine Faulk |  |  |
| 1966  | *The Bible: In the Beginning...* | Sarah |  |  |
| 1974  | *Earthquake* | Remy |  |  |
| 1977  | *The Sentinel* | Miss Logan |  |  |
| 1980  | *The Kidnapping of the President* | Beth Richards |  |  |
| 1983  | *Regina Roma* | Mama |  |  |

## Kovegalleria

* Ava Gardner 1940-lovvoost
* Ava Gardner ive 1946
* Ava Gardner ive 1947
* Ava Gardner já Frank Sinatra ive 1951
* Ava Gardner ive 1954

## Fáádást eres soojijn

* Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást **Ava Gardner**.

## Käldeeh