Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# صوبہ

کہیں وی ملک وچ انتظامی اکائی صوبہ ہوندے۔ صوبے دی حکومت وکھری ہوندی ہے۔

## صوبے

پاکستان وچ پنج صوبے ہن۔

صوبہ سرائیکیستان

صوبہ پنجاب،

صوبہ سندھ،

صوبہ خیبر پختونخوا،

صوبہ بلوچستان
# دیوار چین

یسوع مسیح دی پیدائش توں تقریباً ݙو سو سال پہلے چین دے بادشاہ چن شی ہوانگ نے اپݨے ملک کوں دشمناں دے حملیاں توں محفوظ کرݨ کیتے شمالی سرحد تے ہک دیوار بݨاوݨ دی خواہش کیتی۔ اوں دیوار دی ابتدا چین تے منچوکو دی سرحد دے کولوں کیتی ڳئی۔ چین دے دشمن اوں زمانے اچ ہن تے تاتار ہن جیہڑے وسط ایشیا اچ کافی طاقتور سمجھے ویندے ہن۔ ایہ دیوار خلیج لیاؤتنگ توں منگولیا تے تبت ڈے سرحدی علاقے تک پھیلی ہوئی ہے۔ ایندی لمبائی تقریباً پندرہ سو میل ہے۔ تے ایہ ویہہ توں گھن کے تریہہ فٹ تک اچی ہے۔ چوڑائی تلوں پنجیہہ فٹ تے اتوں ٻارہاں فٹ دے قریب ہے۔ ہر ݙو سو گز دے فاصلے تے پہریداراں کیتے مضبوط پناہ گاہواں بݨے ہوئے ہن۔

## حوالے
# لتھوینیا

| لتھوینیا |
| --- |
| لتھوینیاپرچم  | لتھوینیانشان  |
|

---

 |
|  |
|

---

 |
| شعار(لیتھوانیائی : Vienybė težydi)  |
| **تراݨہ** |
| زمین و آبادی |
| متناسقات | ﻿ / ﻿   |
| رقبہ | 65300 مربع کلومیٹر   |
| دارالحکومت | ولنیس   |
| سرکاری ٻولی | لیتھوانیائی زبان   |
| آبادی | 2860002 (1 جنوری 2023)  |
| زنانیاں | 1306199 (2019)
1309308 (2020)
1314395 (2021)
1329978 (2022)    |
| مرد | 1487938 (2019)
1485577 (2020)
1486443 (2021)
1501661 (2022)    |
| حکمران |
| طرز حکمرانی | پارلیمانی جمہوریہ ،  پارلیمانی جمہوریہ   |
| قیام اور اقتدار |
|  | تاریخ |
| یوم تاسیس | 11 مارچ 1990  |
| عمر دی حدبندیاں |
| شادی دی ڳھٹ توں ڳھٹ عمر | 18 سال   |
| شرح بے روزگاری | 11 فیصد (2014)  |
| ٻئے اعداد و شمار |
| کرنسی | یورو   |
| منطقۂ وقت | 00 (معیاری وقت )
متناسق عالمی وقت+03:00 (روشنیروز بچتی وقت )  |
| ٹریفک سمت | دائیں   |
| ڈومین نیم | lt.   |
| سرکاری ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ،  باضابطہ ویب سائٹ  |
| آیزو 3166-1 الفا-2 | LT  |
| بین الاقوامی فون کوڈ | +370  |
|  |
|  |
| درستی - ترمیم   |

لتھوانیا اتلے چڑھدے یورپ دے خطے بالٹک دا ہک ملک ہے۔ اے ترائے بالٹک ریاستاں وچوں ہک ہے اتے بحیرہ بالٹک دے مشرقی ساحل تے واقع ہے۔ ایندی سرحد ابھے وچ لٹویا، پوادھ اتے لمے وچ بیلاروس، لمے وچ پولینڈ اتے جنوب مغرب وچ روس اتے پچادھ وچ سویڈن دے نال سمندری سرحد دے نال ملدی ہے۔ لتھوانیا 65,300 مربع کلومیٹر (25,200 مربع میل) دے رقبے تے محیط ہے، جیندے وچ اٹھاوی لکھ توں کجھ زیادہ لوک رہندن۔ ایندا دار الحکومت اتے سب توں وݙا شہر ولنیئس ہے۔ ٻئے وݙے شہر کاوناس، کلیپڈا، شیاؤلیائی اتے پینیویجیس ہن۔

## مقامی ٻولی

لتھوینیائی باشندیاں دا تعلق بالٹک نسلی لسانی گروپ نال ہے اتے او لتھوینیائی ٻولیندن، جیہڑی صرف کجھ زندہ بالٹک زباناں وچوں ہک ہے۔

* فہرست متعلقہ مضامین لتھووینیا

## حوالہ
# کھوار زبان

کھوار زبان جینکوں چترالی زبان وی آکھا ویندا اے، چترال تے ایندے مضافاتی اضلاع دی ہک قدیم زبان اے تے ایندا تعلق ہند یورپی زباناں دے خاندان نال اے. رحمت عزیز چترالی دی تحقیق دے مطابق ایں زبان دے ٻولݨ والیاں دی آبادی ١٠ لکھ اے. قیام پاکستان توں پہلےریاست چترال دی سرکاری زبان ہئی تے ہݨ پاکستان دے اہم علاقائی زباناں وچ ایندا شمار کیتا ویندا اے. پاکستان دے علاوہ اے زبان افغانستان تے بھارت دے زیر قبضہ کشمیر وچ وی ٻولی ویندی اے. چترال ویژن تے آواز چترال ای زبان دے اہم اخبارات ہن. کھوار زبان دے ادب دے ضمن وچاتالیق محمد شکور غریب (١٦٦٥ء تا ١٧٧٢ء)دا ناں سب توں اہم اے. ایں زبان دی ترقی تے ترویج و تحفظ واسطے انجمن ترقی کھوار تے کھوار اکیڈمی دے کاوشاں قابل ذکر ہن. کھوار زبان کوں آرنیہ تے قشقاری دے نانواں نال وی ڄاݨیا ویندا اے. پاکستان دے تمام علاقائی زباناں دی طرح ایں بولی کوں شاہ مکھی رسم الخط دی نسخ تے نستعلیق انداز وچ لکھیا ویندے.

پاکستان دیاں زباناں دا نقشہ
کھوار بولݨ والیاں دی کل تعداد سمر انسٹیٹیوٹ آف لنگوسٹکس نے 1992ء وچ صرف ݙو لکھ ٻتالیہہ ہزار لکھی ہے لیکن چترالی زباناں دے فروغ کیتے قائم ادبی تنظیم کھوار اکیڈمی نے رحمت عزیز چترالی دی حالیہ تحقیق دے حوالے نال پاکستان وچ کھوار بولݨ والیاں دی کل تعداد 10 لکھ لکھی ہے جیہڑی صحیح اعداد و شمار دے مطابق اے۔

سمر انسٹی ٹیوٹ آف لنگوسٹکس نے 1992ء وچ بھارت وچ کھوار ٻولݨ والیاں دی تعداد انویہہ ہزار ݙو سو لکھی ہے تے کھوار بولݨ والیاں کوں مسلمان ظاہر کیتا ہے لیکن کھوار اکیڈمی نے اس اعداد و شمار نال اختلاف کیتا ہے انہاں دی تحقیق دے مطابق ہندوستان وچ کھوار بولݨ والیاں دی تعداد ݙو ہزار توں زیادہ نی۔
# تیرانا

|  |
| --- |
|  **تیرانا**  |
| مسجد ادھم بے، تیرانا |
| **آبادی**: | 912,190 |
| **ملک**: | البانیہ |
| **سطح سمدر توں اچائی** : | 110 میٹر |

تیرانا البانیا دے صوبہ تیرانا دے ضلع تیرانا دا شہر ہے۔ ایہ نہ صرف ملک دا دار الحکومت ہے بلکہ صوبہ تیرانا دا صدر مقام تے ضلع تیرانا دا صدر مقام وی ہے۔ ایندی آبادی دا تخمینہ اعداد و شمار دے مطابق ہے۔ سطحِ سمندر توں اوسط بلندی 110 میٹر ہے۔ رمزِ ڈاک (پوسٹل کوڈ) 6301 ہے۔ رمزِ بعید تکلم (کالنگ کوڈ) 04 ہے۔ شہر دا محلِ وقوع 19.82 درجے مشرق تے 41.33 درجے شمال ہے۔ تیرانا اپݨی چار مصنوعی جھیلاں دی وجہ نال مشہور ہے۔ انہاں دے ناں تیرانا جھیل، کودر۔کامزا جھیل، فرقا جھیل تے طوفینا جھیل ہن۔

## تاریخ

**تیرانا** (tirana) بہت قدیم آبادی ہے۔ اتھوں 30،000 توں گھن کے 10،000 سال پراݨے اوزار ملن۔ ایہ آثار ایندے قریب کوہ داجتی تے مختلف غاراں اچوں ملے ہن۔ ایندے علاوہ مختلف قلعیاں، عمارتاں تے عبادت گاہواں دے آثار وی ملے ہن۔ ہک قلعہ جیہڑا 520 قبل مسیح اچ تعمیر تھیا ہئی، جینکوں احمد پاشا نے اٹھارویں صدی اچ دوبارہ بحال کیتا، اچھی حالت اچ موجود ہے۔

شہر دا سب توں بہترین دور عثمانیہ سلطنت دا ہے جیندے اچ شہر نے بے حد ترقی کیتی۔ ایہ دور 1418ء توں گھن کے 1912ء تک رہیا۔ ترکاں نے 1431ء وچ تیرانا دی تاریخ اچ پہلی دفعہ زمین دا اندراج کیتا جیندے مطابق اوں وقت تیرانا اچ سٹھ مختلف آبادیاں ہن جنہاں اچ 2028 گھراں اچ 7300 لوگ رہائش پزیر ہن۔ جبکہ 1583ء اچ کیتی ونڄݨ والی مردم شماری دے وقت تیرانا اچ 110 مختلف آبادیاں وچ 2900 گھر ہن جنہاں وچ 20،000 توں کجھ زائد لوگ رہندے ہن۔ لیکن موجودہ جدید تیرانا شہر 1614ء اچ سلیمان پاشا نے تعمیر و آباد کیتا جیندے اچ ہک مسجد دی تعمیر وی کیتی۔ ایندے علاوہ اوں زمانے اچ بہت کم پایا ونڄݨ والا ہک جدید تجارتی مرکز تے ترکی حمام تعمیر کروائے۔ ایہ جدید شہر تجارتی کارواناں دے رستے تے ہئی تے ایں وجہ نال ایں نے بہت ترقی کیتی۔ اوں زمانے اچ ہک ٻئی مسجد ادھم بے وی تعمیر تھئی جیہڑی اڄ وی موجود ہے۔

## حوالے