Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# البرٹ آئنسٹائن

البرٹ آئنسٹائن (Albert Einstein)، ویہویں صدی دا سب توں وݙا طبیعیات دان سمجھا ویندا ہے۔ جرمنی دے شہر اولم وچ 14 مارچ 1879ء کوں پیدا تھیا۔ پیو دا ناں ہرمین (Hermann Einstein) تے ماں دا ناں پالین (Pauline Koch) ہاسی۔

البرٹ آئنسٹائن
## حالات زندگی

آئنسٹائن دا خاندان جرمنی دے خوشحال یہودی النسل خانداناں وچ شمار تھیندا ہئی۔ پیو کاروباری ہئی مگر زیادہ کامیاب نہ ہئی۔ جݙݨ آئنسٹائن چھی ورہیاں دا ہئی، ایہ لوگ میونخ آ ڳئے۔ ابتدائی تعلیم ہک کیتھولک مدرسہ وچ پاتی۔ اتھوں دا سخت ماحول ایں ٻال کوں ناگوار گزردا ہئی۔ 1894ء وچ آئنسٹائن کوں بورڈنگ مدرسہ وچ پچھوں چھوڑ کے، ایں دا پیو کاروباری وجوہات دی بناء تے خاندان سمیت اٹلی منتقل تھی ڳیا۔1902ء وچ آئنسٹائن دے والد دا انتقال تھی ڳیا۔ آئنسٹائن عارضی استاد دے طور تے مختلف جگہ کم کریندا ریہا، حتٰی کہ جون 1902ء وچ سوئٹزرلینڈ دے شہر برن دے patent دفتر وچ نوکری مل ڳئیوس۔ 1901ء وچ آئنسٹائن سویٹزرلینڈ دا شہری وی بݨ ڳیا۔ جنوری 1903ء وچ ملیوا نال شادی تھی ڳئیوس۔ پیٹنٹ دفتر وچ کم دے دوران وچ آئنسٹائن فزکس دے مسائل تے وی تحقیق کریندا ریہا تے ایں دوران وچ اوں نے اپݨی زندگی دے عظیم تریں مقالات شائع کیتے۔ کجھ محققین نے خیال ظاہر کیتا ہے، کہ آئنسٹائن دی تحقیق وچ ملیوا مارِک وی شریک ہئی۔ ایہ شبہات آئنسٹائن تے ملیوا دے خطوط نال پیدا تھئے جنہاں وچ آئنسٹائن "ساݙے نظریے" دا ذکر کریندا ہے۔ ایں دے علاوہ روسی سائنس دان Abraham Joffe نے مبینہ طور تے ایہ ݙسیا کہ جݙݨ آئنسٹائن نے اپݨے مقالے جریدہ Annalen der Physik کوں بھیجے تاں انہاں تے پیٹنٹ دفتر وچ کم کرݨ والے Einstien-Maric نامی کہیں شخص دے دستخط ہن۔

## اہم مقالے

آئنسٹائن دا مقالہ جیہڑا جون 1905 وچ شائع تھیا، او خصوصی اضافیت (special theory of relativity) تے ہئی۔ اوندے نال زمان و مکاں کوں الگ الگ تصور کرݨ دی بجائے "وقت۔ فضاء" یا "زمان و مکاں " (space-time) دا نظریہ سامݨے آیا۔ پتہ چلا کہ اگر کوئی چیز زیادہ (مگر یکساں) سمتار نال حرکت کرے تاں جیہڑے مشاہد دے حوالے نال حرکت تھیندی پئی ہوسی، اوں مشاہد کوں اوں چیز دی کمیت زیادہ، لمبائی کم تے وقت آہستہ گزردا نظر آسی۔ البتہ روشنی دی رفتار سب کوں ہک ہی (تقریباً WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) نظر آسی۔ تے ایہ وی کہ کوئی مادہ چیز کوں تیز رفتار کریندے ہوئے روشنی دی رفتار تک نی پہنچایا ونج سڳدا۔ تے یکساں (uniform) سمتار نال سفر کرݨ والے جمودی حوالہ جاتی قالب (inertial frame of reference) وچ کوئی ایسا تجربہ ممکن نی جیندے نال جمودی حوالہ جاتی قالب وچ موجود مشاہد ایہ معلوم کر سڳے کہ اوہ یکساں سمتار (Velocity) نال سفر کریندا پیا ہے یا "ساکن" ہے۔ واضح رہے کہ اضافیت دا نظریہ اوندے توں پہلے ہنڈرک لورنٹز تے Henri Poincare پیش کر چکے ہن۔ آئنسٹائن نے ایہ اضافہ کیتا کہ ایسا تجربہ ناممکن ہوݨ دا اطلاق Maxwell دی برقناطیسی موجاں تے وی ہوندا ہے۔ ݙوجھے الفاظ وچ طیبیعات دے قوانین تمام غیر اسراعی (non-accelerated) جمودی حوالہ جاتی قالب وچ یکساں لاگو تھیندن۔

ہک ٻیا مقالہ جیہڑا ستمبر 1905ء وچ شائع تھیا۔ طبیعیات دی مشہور ترین مساوات WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 تے مشتمل ہئی، جس وچ مادہ تے توانائی دا آپس وچ تبدیل تھیوݨ ممکن ݙسیا ڳیا۔ حال وچ ہک محقق نے رائے ݙتی ہے کہ ایہ مساوات ہک اطالوی نے آئنسٹائن توں کجھ سال پہلے شائع کیتی ہئی، اگرچہ اضافیت نظریہ دے سیاق و سباق وچ نی۔

## حوالے
# ویٹیکن سٹی

سرکاری نشان
جھنڈا
یورپ اچ ویٹیکن سٹی دی لوکیشن
ویٹیکن سٹی، اٹلی دے شہر روم اچ واقع ہک خود مختار ریاست ہے۔ ریاست تقریباً چاراں طرفوں دیواراں نال گھری ہوئی ہے جیندا کل رقبہ 44 ہیکٹر ہے تے ایہ دنیا دی آبادی تے رقبے دے لحاظ نال سب توں چھوٹی خود مختار ریاست اکھیندی ہے۔ ریاست کوں 1929ء وچ قائم کیتا ڳیا تے ریاست دا سربراہ پاپاۓ روم ہوندے تے اتھاں ہی پاپاۓ روم دی رہائش گاہ اپوسٹالک محل ( رسولی محل ) تے رومی کریا (پاپائیت) واقع ہن۔ ویٹیکن سٹی کوں بلاشبہ کاتھولک عیسائیاں دا مذہبی دار الخلافہ اکھیج سڳدا ہے۔

## آبادی

آبادی تقریباً ہک ہزار ہے۔

## زبان

دفتری تے سرکاری زبان لاطینی ہے۔

## تفصیل

رومی کریا (پاپائیت) دی بنیاد پاپ سکسٹس پنجم نے سولہویں صدی عیسوی اچ رکھی جیندے ابتدائی مقاصد مذہبی تے سماجی ہن۔ اُنیہویں صدی عیسوی اچ پیدمونتیز اطالوی حکومت دے پھلاؤ توں ایندے اختیارات گھٹ تھیوݨ لڳے۔ 1860ء تک اطالوی حکومت اطالوی جزیرہ نما دا زیادہ تر حصہ جیہڑا پاپاۓ روم دی ریاست (پاپائی ریاستاں) وچ شامل ہئی، زیر اقتدار گھنا چکی ہئی۔ 1870ء وچ روم وی اطالوی حکومت دے زیر اقتدار ہئی جیندے نال ہی پاپائے روم دی طاقت دا خاتمہ تھی ڳیا۔ 1919ء تک اطالوی حکومت پورے جزیرہ نما بشمول سسلی تے ساردینیا تے قائم تھی چکی ہئی۔ 1929ء اچ پاپاۓ روم تے اطالوی حکومت لیٹرن معاہدہ (Lateran Treaties) تے متفق تھئے۔ جیندی رو نال رومی کریا سابقہ پاپائی ریاست (Papal States) توں دست بردار تھی ڳیا تے ہݨ رومی کریا زیادہ تر پاپائے روم تے کاتھولک عیسائی مذہبی خدمات سر انجام ݙیندا ہے۔

پاکستان دے ویٹیکن سٹی دے نال خاص تعلقات ہن۔ ویٹیکن سٹی کیتے پاکستان دا ہک مخصوص سفیر ہے۔ انہاں دے تبادلۂ خیال وچ عموماً سب توں اہم موضوع پاکستان وچ عیسائیاں دے نال برتاؤ ہوندا ہے۔

## حوالے
# سنسکرت حروف تہجی دی بین الاقوامی نقل حرفی

سنسکرت حروف تہجی دی بین الاقوامی نقل حرفی (International Alphabet of Sanskrit Transliteration - IAST) سنسکرت زبان دے انڈک متن دی رومن نویسی دا ہک منصوبہ ہِے۔ اِیں منصوبے دے تحت پالی، پراکرت تے اپ بھرنش دی وی رومن نویسی کِیتی وین٘دی ہِے۔

## رومن سازی

حروف علت اَتے صوتی حرکت دا اختتامی حصہ| دیوناگری | نقل حرفی | زمرہ |
| --- | --- | --- |
| अ | a | A | monophthongs and syllabic liquids |
| आ | ā | Ā |
| इ | i | I |
| ई | ī | Ī |
| उ | u | U |
| ऊ | ū | Ū |
| ऋ | ṛ | Ṛ |
| ॠ | ṝ | Ṝ |
| ऌ | ḷ | Ḷ |
| ॡ | ḹ | Ḹ |
| ए | e | E | diphthongs |
| ऐ | ai | Ai |
| ओ | o | O |
| औ | au | Au |
| अं | ṃ | Ṃ | anusvara |
| अः | ḥ | Ḥ | visarga |
| ऽ | ' |  | avagraha |

حروف صحیح| طبقی حروف صحیح | حنکی حروف صحیح | ہم مخرجی حروف صحیح | دندانی حروف صحیح | شفتی حروف صحیح | زمرہ |
| क k  K | च c  C | ट ṭ  Ṭ | त t  T | प p  P | tenuis stops |
| ख kh  Kh | छ ch  Ch | ठ ṭh  Ṭh | थ th  Th | फ ph  Ph | aspirated stops |
| ग g  G | ज j  J | ड ḍ  Ḍ | द d  D | ब b  B | voiced stops |
| घ gh  Gh | झ jh  Jh | ढ ḍh  Ḍh | ध dh  Dh | भ bh  Bh | breathy-voiced stops |
| ङ ṅ  Ṅ | ञ ñ  Ñ | ण ṇ  Ṇ | न n  N | म m  M | nasal stops |
| ह h  H | य y  Y | र r  R | ल l  L | व v  V | approximants |
|  | श ś  Ś | ष ṣ  Ṣ | स s  S |  | sibilants |

## ٻاہرلے جوڑ

* Typing a macronآرکائیو شدہ (Date missing) بذریعہ personal.psu.edu (Error: unknown archive URL) - page from Penn State University about typing with accents
* International Phonetic Alphabet chart with pronunciation guide
* A visual chart which shows clearly 1. Which part of the mouth for each sound 2. The 3 groups where the 12 diacritics appear.
* Sanskrit Pronunciation Tips for beginners & Simple Charts to help memorize where the diacritics fit in.
* A pronunciation guide with chart and pronunciation tips
* IAST <==> Devanagari online converter (Transliteration tool)آرکائیو شدہ (Date missing) بذریعہ sites.google.com (Error: unknown archive URL)
# جرمنیہ زباناں

**جرمن زباناں** یا **جرمانی زباناں** (Germanic languages) ہند۔یورپی زباناں دا ہک لسانی خاندان ہے جینکوں بنیادی طور تے شمالی امریکا، اوقیانوسیہ، مغربی تے شمالی یورپ اچ تقریبا 500 ملین افراد مقامی زبان دے طور تے ٻلیندن۔

Germanic languages in Europe
Germanic languages
## حوالے
# آتشی اسلحہ

آتشی اسلحہ ایسا اسلحہ ہوندے جس وچ ہک یا ہک توں زائد قذیفہ (projectile) کہیں ٻلدے ہوئے محرک (propellant) دی مدد نال انتہائی تیز سمتار (velocity) نال سٹا ویندے ۔ پراݨے آتشی اسلحے وچ بارود استعمال کیتا ویندا ہئی جبکہ جدید اسلحے وچ بغیر دھوئیں والا بارود تے بہت سارے مختلف قسم دے محرک (propellant) استعمال کیتے ویندن ۔

USAS12shotgun4104
## تاریخ

آتشی اسلحے دی قدیم ترین تصویر سیچوان چین دے ہک غار دی مورتی توں ملدی ہے۔ اوہ مورتی بارھویں صدی دی ہے۔ قدیم ترین بندوق دی تاریخ 1288ء ہے تے اوہ وی چین توں ہی دریافت تھئی ہے۔ اوں دی نلی 6٫9 انچ لمبی تے قطر 1 انچ دا ہے۔

## ٻاہرے جوڑ

* آتشی اسلحے دی تاریخ
* LearnAboutGuns.com
* Enemy Forces - Firearms
* World Guns

## حوالے