Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# طول بلد

زمین دے گرد قطبین دے درمیان چھکے ہوئے فرضی خطوط طول البلد سݙیندن۔ ایہ خط استوا تے عموداً واقع ہوندن تے طول البلد دا ہر خط قطب شمالی توں شروع تھیندا، خط استواء کوں قطع کریندا تے قطب جنوبی تے ونڄ کے ختم تھی ویندے۔ انہاں خطوط دی مدد نال کہیں وی معیاری نقشے تے کہیں مقام دا پتہ لویج سڳدے۔

## حوالے
# نظام شمسی

نظام شمسی
## نظام شمسی

سجھ تے ایندے چدھاروں گردش کرݨ والے سیاریاں تے انہاں دے ذیلی نظاماں دا مجموعہ نطام شمسی سݙیندا ہے. ایں نظام وچ موجود سیارے ہیٹھاں لکھے ہن:

* ١. عطارد
* ٢. زہرہ
* ٣. زمین
* ٤. مریخ
* ٥. مشتری
* ٦. زحل
* ٧. یورینس
* ٨. نیپچون
* ٩. پلوٹو
# اجرام فلکی

اجرام فلکی (Astronomical object)، ایسی نمایاں جسمانی موجودات (physical entities) یا ساختاں کوں آکھا ویندا ہے کہ جنہاں دی موجودگی یا انہاں دے وجود کوں ہݨ تک دی سائنس دی مدد نال فضاء وچ ثابت کیتا ونج چکا ہووے یعنی ایندا مطلب ایہ ہے کہ تھی سڳدا ہے کہ آئندہ سائنسی ترقی دی وجہ نال ایسے شواہد سامݨے آ ونجن کہ جنہاں دی وجہ نال موجودہ اجرام فلکی وچوں کہیں ہک (یا کئی) دے وجود توں انکار کرنا پووے۔ اجرام فلکی کوں اجرام سماوی (celestial objects) وی آکھا ویندا ہے۔

اجرامِ فلکی
## حوالے
# مشتری

مشتری
**مشتری** (علامت: )

لکھت. ارشد لاشاری

مشتری ہوشیار،، ایہ جملہ لوکیں کوں اشاک کرݨ سانگے استمعال کیتا ویندے، پر تہاکوں پتہ ہے جو سیارا مشتری دے حقائق سچ وچ لوکیں دے ہوش اݙا ݙیندے؟

جیا!

سیارا مشتری (جوپیٹر )ملکی وے گیلکسی وچ اَساݙے سجھ دے وہیڑے (سولر سسٹم)دا پنڄواں نمبر سیارا (گولہ)ہے، جیکر سولر سسٹم (نظام شمسی)وچوں سجھ کوں کڈھ گھدا ونڄے تاں پورے سولر سسٹم دے تمام سیاریاں(مرکری، وینس، ارتھ، مارس، سیٹرن، یورنس، تے نیپچون) دے کل حجم توں وی وݙا مشتری ہے۔

ایندا رقبہ (حجم)وچ 1300 دھرتی جہیں سیارے آ سڳدن ایندا ڈائی میٹر ہک لکھ چالیہہ ہزار کلو میٹر ھے. تے ایہ زیادہ تر گیسی سیارا ہے ایندی ٹھوس سطح ٻہوں گھٹ یا ولا نہ ہووݨ دے برابر ہے، ایندا زمین(دھرتی) کنیں پندھ تقریباً 60 توں 70 کروڑ کلومیٹر ہے، ایہ سیارا ایݙا وݙا ہے جو ایندا ہک طوفان رتا دانگ (سرخ نشان )اتھاں کئی صدیاں توں جاری ہے اَتے ایں طوفان دے رقبے وچ ہی تقریباً ترائے دھرتی جہیں سیارے آ ویسن جیندی فوٹو ناسا ویب سائٹ توں ڈانلوڈ کر تے لا ݙتی ہے تے نال ہی اپݨے موبائل نال چھکی فوٹو کوں تساں دی آسانی سانگے کجھ ایڈیٹ کیتم، (باقی فوٹو موبائل کیمرے نال سویلے چار توں پنڄ دے دمیان چھکے ڳین )، اے سیارا اڄ کل رات ترائے وڄے توں بعد عین پچھم آلے پاسے سجھ دی ابھرݨ والی جاء تے نظردے، اتے تقریباً چھی وڄے تک موجود ہوندے ایندا نظارا کرݨ سانگے. فجر دی نماز والا بہترین وقت ہے

ایندے علاوہ مشتری (جوپیٹر) کجھ ورہیاں پہلے تئیں نظام شمسی وچ سب تو زیادہ چندر رکھݨ والا سیارا وی ہا، ایہ سیارا 70 دے قریب چندر رکھیندے،

سیارا مشتری نظام شمسی دے ݙوجھے سیاریاں سانگے ویکیوم کلینر دا کم وی کریندے یعنی اینکوں سولر سسسٹم دا جمعدار وی آکھ سڳدے ہسے۔

کیوں جو، ایہ اپݨے سائز تے وسیع گریئوٹی پاروں خلا وچ رلدے شہبایاں تے ݙوجھے آوارہ اجسام کوں اپݨے کول چھک گھندے جیندی وجہ تو ݙوجھے سیارے محفوظ راہندن۔

نوٹ!

ایہ تحریر مختلف سائنس فورم توں معلومات دے ذریعے لکھی ڳئی ہے تے لکھاری دا مقصد صرف ماء ٻولی سرائیکی وچ موضوعات دا ودھارا کرݨ ہے، اختلافی یا سوالیہ کمنٹ تے اپݨی معلومات مطابق جواب ݙتا ویسی جو غیر حتمی ہوسی
# ارضیات

زمین دے طبقات تے تہہاں دا علم ارضیات ہوندے۔ ایندے وچ چٹاناں تے چٹاناں وچ تبدیلی دا مطالعہ کیتا ویندے۔ ایہ علم ٻنھاں سیاریاں مثلاً مریخ تے چندر دی ساخت بارے ڄاݨݨ کیتے وی ورتیا ویندے۔

زمین دی تاریخ تے معدنیات کیتے وی ارضیات کنوں مدد گھدی ویندی ہے۔

زمین دے ٻاہر آلے خول تے ساختی تختیاں دا علم وی ارضیات وچ ڳݨیندا ہے۔ زمین ہک ڳولا ہے پر ایہ چھوٹے چھوٹے ٹکڑیاں وچ ون٘ڈی ہوئی ہے۔ انہاں ٹُکڑیاں کوں ساختی تختیاں اہدے ہیں۔

## قرآن تے ارضیات

**قرآن تے ارضیات** (Geology) دراصل قرآن وچ جدید ارضیات دے بارے معلومات تے انکشافات کوں اہدے ہن۔ قرآن دی ہک ہزار توں ودھ آیات جدید سائنس بارے معلومات ݙیندیاں ہن۔ اور انہاں وچوں کائی آیات صرف ارضیات دے بارے ہن۔ قرآن وچ موجود آبیات دے متعلق حقائق جدید سائنس نال مکمل مطابقت رکھدیاں ہن۔

## حوالے
# یوریشیاء

یوریشیاء (انگریزی: Eurasia) ہک عظیم قطعہ زمین ہے، جیہڑا 54,00,000 مربع کلومیٹر تے پھیلا ہویا ہے۔ ایہ خطہ یورپ تے ایشیا نامی براعظماں چ تقسیم ہے۔ یوریشیاء عام طور تے ایشیاء تے یورپ دے درمیان موجود ہک خاص خطے دا ناں ہے۔

Eurasiaیوریشیاء دا محل وقوع
یورپی روایتی طور تے یورپ تے ایشیاء کوں ݙو الڳ براعظم تصور کریندن، جیہڑے بحیرہ ایجیئن، درہ دانیال، آبنائے باسفورس، بحیرہ اسود، کوہ قفقاز، بحیرہ کیسپیئن، دریائے یورال تے کوہ یورال دے ذریعے ہک ݙوجھے توں الڳ ہن، لیکن بعض جغرافیہ دان یورپ تے ایشیاء کوں ہک ہی براعظم قرار ݙیندن، جینکوں یوریشیاء اکھا ویندے۔

## حوالے
# اٹلی

یورپ وچ ہک ملک ہے۔ (اطالوی میں Italia) جنوبی یورپ وچ واقع ہک جزیرہ نما ملک ہے۔ رومی سلطنت تے رومی تہذیب ایتھوں شروع تھئی ہائی۔ بعض لوگ اسے انگریزی کی نقالی میں اردو میں بھی اٹلی کہتے ہیں۔ اٹلی کوں مسیحیت دا گڑھ اہدے ہن۔ رومن کیتھولک فرقے دے روحانی پیشواہ جیکوں پوپ اہدے ہن او روم وچ واقع ہک جاہ جیکوں ویٹیکن سٹی (شہر واتیکان) اہدے ہن، رہندے ہن۔

## محل وقوع

اٹلی دیاں سرحداں فرانس،آسٹریا اتے سوئٹزرلینڈ نال ملدیاں ہن۔ اٹلی دے درمیان وچ سان مرینو(سان مارینو) اتے ویٹیکن سٹی( شہر واتیکان) دے آزاد مگر چھوٹے علاقے ہن۔

اٹلی نقشے وچ
## جغرافیہ

ایہ ہک جزیرہ نما ملک ہے۔

## آبادی

کل رقبہ 301318مربع کلومیٹر اتے آبادی 59337888ہے۔ اٹلی وچ مسلماناں دی کل تعداد 1379047 ہے۔

## مشہور شہر

* جنیوا
* پیسا
* وینس
* میلان
* روم

## سیاست

داراحکومت روم ہے۔ زبان اٹالوی ہے۔ نظام حکومت پارلیمانی جمہوریہ ہے۔ 25 مارچ 1957 کوں ایہ یورپی یونین دا رکن بݨیا ہائی۔ اٹلی یورپی یونین دے بانی ممالک وچ شامل ہے۔

## کرنسی

یورو

## اٹلی وچ اسلام

**اسلام** اطالیہ (اٹلی) وچ رومن کیتھولک دے بعد ݙوجھا وݙا مذہب ہے، 2011ء دے اندازے دے مطابق اطالیہ وچ مسلمان 2٪ ہن ۔ اطالیہ دا قومی شماریاتی ادارہ (Instituto Nazionale di Stastica) اتھوں دے شہریاں دی "حساس" معلومات یکجا نی کریندا۔ ایں زمرے وچ مذہبی وابستگی دے اعداد و شمار وی شامل ہن۔ تاہم 2006 وچ غیر سرکاری طور تے جمع کیتے گئے اعداد و شمار دے مطابق مسلمان 723188 توں گھن کے ݙاہ لکھ دے درمیان اتھاں آباد ہن۔ مسلماناں دی پہلی آمد نویں صدی عیسوی وچ جݙݨ صقلیہ خلافت عباسیہ دے زیر اقتدار ہئی، تݙاں تھئی۔ 827ء وچ مسلماناں دی ہک وݙی تعداد ماتزار وچ کاروبار کریندی پئی ہئی۔

## حوالے