Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سورج

سورج
**سورج** (علامت: ) ہک ستارہ ہے جہرا روشن تھیندے اے ہائیڈروجن تے ہیلیم گیس دا مجموعہ ہے ایندی باہروں آلی سطح دا درجہ حرارت اندازے نال 6000 درجہ سینٹی گریڈ ہے ایہہ نظام شمسی اچ سارے سیارے دی روشنی تے حرارت دا سر چشمہ ہے
# فلکیات

فلکیات (یعنی: سِتاریاں دا قانون؛ انگریزی: astronomy)، قُدرتی علوم دی ہک ایسی مخصُوص شاخ ہے جس وچ اجرامِ فلکی (مثلاً، چندر، سیارے، ستارے، شہابیے، کہکشاں، وغیرہ) تے زمینی کرۂ ہوا‎ دے باہر روُنما تھیوݨ والے واقعات دا مشاہدہ کیتا ویندا ہے۔ اِس وچ آسمان تے نظر آوݨ والے اجسام دے آغاز، ارتقا تے طبعی و کیمیا‎‎ئی خصوصیات دا مطالعہ وی کیتا ویندا ہے۔ فلکیات دے عالم کوں فلکیات دان آکھا ویندا ہے۔ جتھاں فلکیات محض اجرامِ فلکی تے دیگر آسمانی اجسام تے غور کریندی ہے، اتھاں پوری کائنات دے سالِم علم کوں علم الکائنات آہدے ہن۔

استنبول وچ تقی الدین دی فلکیاتی رصدگاہ دا ہک منظر
اُردُو زبان وچ فلکیات، دراصل لفظ فلک دا ماخذ ہے۔ فلک توں مُراد زمین دے کرّہ دے گرد دی وسیع آسمانی چادر ہے، لہٰذا اِس چادر تے عیاں مختلف اجسام (چندر، سورج، ستارے، سیارے، وغیرہ) دی جانچ پڑتال وی فلکیات دے علوم وچ شامل تھیندی اے۔ انگریزی وچ اینکوں ”ایسٹرونومی“ (astronomy) آکھا ویندا ہے، جیہڑا یونانی زبان دے الفاظ ”ایسٹرون“ (ἄστρον؛ یعنی، ستارہ) تے ”نوموس“ (νόμος؛ یعنی، قانون) نال مل کے بݨدا ہے۔ چنانچہ، فلکیات دا مفہوم ”سِتاریاں دے علم“ یا ”سِتاریاں دے قانون“ دا ہے۔

### فلکی حیاتیات

حیاتیات خلا جس کوں انگریزی وچ Astrobiology آکھا ویندا ہے دراصل علم الخلا (astronomy)، حیاتیات تے ارضیات (geology) دی معلومات دے مدغم استفادہ نال نمودار تھیوݨ والا شعبہءعلم ہے، جیہڑا بطورخاص زندگی دے آغاز، اس دے پھیلاؤ تے ارتقاع نال متعلق بحث کریندا ہے۔ اس کوں Exobiology تے حیاتیات الفلک وی آکھا ویندا ہے۔

## حوالے
# کمپیوٹر

**کمپیوٹر** دا ترجمہ "**شمارندہ**"، کمپیوٹر تے "حساب کار" ہے۔ ایہ ایسی مشین ہے جیہڑی حساب لاوے شمار کرے، تخمینہ کرے، گنتی کرے، کیلکولیٹر دا کم کرے عام بول چال تے تحریر وچ اینکوں کمپیوٹر ہی لکھا تے بولا ویندے۔
اینکوں عربی وچ كمبيوتر تے حاسوب ، فارسی وچ کامپیوتر تے رایانہ، فرانسیسی وچ Ordinateur، انگریزی وچ computer، سونسکا وچ Dator آکھا ویندے۔ ایہ ہک برقیاتی آلہ ہے جیہڑا حساب دے سوال تے پیچیدہ شماریاتی مسئلے، مقررہ تے مہیا کیتی گئی ہدایات دے مطابق آسانی نال حل کر گھندا ہے، ول انہاں حسابات دے نتائج یا تاں ظاہر کر ݙیندا ہے یا اپݨے کول محفوظ کر گھندا ہے۔ اج دی زندگی وچ کمپیوٹر دی حیثیت عمومی مقاصد وچ استعمال تھیوݨ والے ہک ایسے پرزہ (tool) دی ہے جیہڑا بنیادی طور تے ایک خرد عملیہ (microprocessor) تے انحصار کریندا ہے۔ اتھاں عمومی مقاصد توں مراد کمپیوٹر دے شعبہ زندگی دے مختلف آلات وچ استعمال نال ہے، کیونکہ اج کمپیوٹر نہ صرف ہک ذاتی کمپیوٹر (PC) وچ بلکہ گھریلو بجلی دے آلات تے صنعتی تے دفتری مقامات سمیت ہر جگہ پائے ونجݨ والے آلات وچ کہیں نہ کہیں طور تے موجود ہوندا ہے۔

کمپیوٹر دی نویں شکل، ہک لیپ ٹاپ
## تعریف

ادارۂ فروغِ قومی زبان آن لائن قومی انگریزی اُردو لُغت دے مطابق کمپیوٹر دی تعریف ایویں ہے:

**کمپیوٹر**:ہک برقیاتی آلہ جیہڑا حساب دے سوال تے پیچیدہ شماریاتی مسئلے، مقررہ تے پروگرامی ہدایات دے مطابق آسانی نال حل کر گھندا ہے، ول انہاں حسابات دے نتائج یا تاں ظاہر کر ݙیندا ہے یا اپݨے کول محفوظ کر گھندا ہے۔

## تعارف

کمپیوٹر یونانی زبان دا لفظ ہے جیں دا مطلب کمپیوٹ کرنا یا حساب کرنا ہوندا ہے۔ ماضی وچ ایں لفظ کوں حسابگر (انگریزی: Calculator) کیتے وی استعمال کیتا ویندا ہئی لیکن حالیہ دور وچ ایہ اصطلاح ہک ایسے آلے (انگریزی: Machine) کیتے اختیار کیتی ویندی ہے جیہڑا معلومات کوں اپݨے اندر داخل کرݨ دے بعد، ہک مقرر شدہ حکمت عملی دے مطابق تجزیہ کر سڳدا ہووے۔ یعنی ایں دا مطلب ݙوجھے الفاظ وچ ایہ تھیا کہ عموماً کمپیوٹر بذاتِ خود كجھ نی كر سڳدا، بلكہ اونکوں ݙسݨا تے سمجھاوݨا پوندا ہے كہ اوہ ساڈی بہم پہنچائی گئی معلومات تے ہدایات تے كیا تے کیویں كم كرے۔

کمپیوٹر ساݙی جانب توں بہم پہنچائی گئی معلومات کوں کٹھا کریندا ہے، انہاں کوں ذخیرہ کریندا ہے تے آپس وچ مربوط و ہم بستہ (انگریزی: correlate) کریندا ہے۔ حسابگر تے کمپیوٹر وچ اہم ترین فرق ایہ ہے کہ کمپیوٹر پیچیدہ کمپیوٹر پروگرام کوں اپݨے اندر ذخیرہ کر سڳدا ہے تے ہیں خصوصیت دے باعث انسان دی مدد دے بغیر منطقی تجزیات (logical analysis) انجام ݙیوݨ دی اہلیت دا حامل ہوندا ہے۔

لیپ ٹاپ (laptop)
کمپیوٹراں نے کمپیوٹراں دے مانیٹر، کی بورڈ تے کیس دے تصور کوں یکسر بدل ݙتا ہے۔
اگر اتے دے بیان کوں مختصر کر کے لب لباب پیش کرݨ دی کوشش کیتی ونجے تاں کمپیوٹر دی ݙو اہم خصوصیات ایویں بیان کیتی ونج سڳدن ہ کہ: -

1. ایہ مخصوص انداز و ترتیب وچ بہم پہنچائی گئی ہدایات یا پروگرامز تے اپݨا رد عمل ظاہر کریندا ہے
2. ایہ انہاں ہدایات دی فہرست (یعنی ہک کمپیوٹر پروگرام) تے نتیجہ خیز طور تے کارِ موثر انجام ݙیندا ہے.

## حوالے
# ڈینش زبان

ڈینش (Danish) ہک شمالی جرمنیہ زبان ہے جیہڑی تقریباً چھی ملین افراد ٻلیندن۔ بنیادی طور تے ایہ ڈنمارک تے ایندے علاقیاں، شمالی جرمنی جتھاں اینکوں اقلیتی زبان دا درجہ حاصل ہے۔ ایندے علاوہ ڈینش زبان ٻولݨ والے افراد دی قلیل تعداد ناروے، سویڈن، ہسپانیہ، ریاستہائے متحدہ امریکا، کینیڈا، برازیل تے ارجنٹائن وچ وی موجود ہے۔

## حوالے