# එල් සැල්වදෝරය

| එල් සැල්වදෝර් ජනරජය*República de El Salvador*  (ස්පාඤ්ඤ) |
| --- |
|
ජාතික ධජය

රාජ්‍ය ලාංඡනය

 |
| **උද්යෝග පාඨය:Dios, Unión, Libertad* "දෙවියන්, එකමුතුව, නිදහස" |
| **ජාතික ගීය:Himno Nacional de El Salvador* "එල් සැල්වදෝරයේ ජාතික ගීය"Duration: 1 minute and 29 seconds.1:29 |
|  |
|  |
| අගනුවරසහ විශාලතම නගරය | සැන් සැල්වදෝර් ﻿ / ﻿ |
| නිල භාෂා(ව) | ස්පාඤ්ඤ භාෂාව |
| පිළිගත් භාෂා | නවාත් භාෂාව |
| ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්  | * 86.3% මෙස්ටිසෝ (මිශ්‍ර සුදු ලතින් ඇමරිකානුවන් සහ ඇමරිකානු ආදිවාසී ජනතාව)
* 12.7% සුදු ලතින් ඇමරිකානුවන් (සුදු)
* 0.2% ආදිවාසී ජනතාව
* 0.1% අප්‍රිකානු-සැල්වදෝරියානු (කළු)
* 0.6% වෙනත්
 |
| ආගම (2017) | * 84.1% ක්‍රිස්තියානි
- 44.9% කතෝලික
- 37.1% රෙපරමාදු
- 2.1% වෙනත් කිතුනුවන්
* 15.2% අනාගමික
* 0.7% වෙනත් ආගම්
 |
| ජාති නාම(ය) | සැල්වදෝරන් |
| රජය | ඒකීය ජනාධිපති ජනරජය |
|  |
| • ජනාධිපති  | නයිබ් බුකලේ |
| • උප ජනාධිපති  | ෆීලික්ස් උල්ලෝවා |
|  |
| ව්‍යවස්ථාදායකය | ව්‍යවස්ථාදායක සභාව |
| ස්වාධීනත්වය |
|  |
| • ස්පාඤ්ඤයෙන් ප්‍රකාශ කරන ලදී  | 1821 සැප්තැම්බර් 15 |
| • පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.  | 1823 ජූලි 1 |
| • මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී | 1841 ජනවාරි 30 |
| • ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීම  | 1841 පෙබරවාරි 18 |
|  |
| වර්ග ප්‍රමාණය |
| • සම්පූර්ණ | 21,041 km2 (8,124 sq mi) (148 වෙනි) |
| • ජලය (%) | 1.5 |
| ජනගහණය |
| • 2024 ජන සංගණනය | 6,029,976 (109 වෙනි) |
| • ජන ඝණත්වය | 324.4/km2 (840.2/sq mi) (26 වෙනි) |
| දදේනි (ක්‍රශසා) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
| • සම්පූර්ණ |  ඇ.ඩො. බිලියන 88.323 (107 වෙනි) |
| • ඒක පුද්ගල |  ඇ.ඩො. 13,753 (114 වෙනි) |
| දදේනි (නාමික) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
| • සම්පූර්ණ |  ඇ.ඩො. බිලියන 37.843 (104 වෙනි) |
| • ඒක පුද්ගල |  ඇ.ඩො. 5,893 (108 වෙනි) |
| ගිනි (2022) |  38.8 මධ්‍යම |
| මාසද (2022) |  0.674 මධ්‍යම · 127 වෙනි |
| ව්‍යවහාර මුදල | * එක්සත් ජනපද ඩොලරය (USD; 2001 සිට)
* බිට්කොයින් (BTC; 2021 සැප්තැම්බර් සිට)
 |
| වේලා කලාපය | UTC−6 (මධ්‍යම වේලා කලාපය) |
| රිය ධාවන මං තීරුව | දකුණ |
| ඇමතුම් කේතය | +503  |
| අන්තර්ජාල TLD | .sv |
|  |

**එල් සැල්වදෝරය**, නිල වශයෙන් **එල් සැල්වදෝර් ජනරජය**, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ රටකි. එය ඊසාන දෙසින් හොන්ඩුරාස්, වයඹ දෙසින් ග්වාතමාලාව සහ දකුණින් පැසිෆික් සාගරයෙන් මායිම් වේ. එල් සැල්වදෝරයේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය සැන් සැල්වදෝරයයි. රජයේ සංගණනයකට අනුව 2024 දී රටේ ජනගහනය මිලියන 6 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත.

ඓතිහාසිකව කලාපය පාලනය කළ මෙසෝඇමරිකානු ජාතීන් අතර මායාවරුන්, සහ පසුව කුස්කැට්ලෙක්වරු ද වෙති. පුරාවිද්‍යාත්මක ස්මාරක ද ක්‍රි.පූ. පළමු සහස්‍රයේ පමණ මුල් ඔල්මෙක් පැවැත්මක් පෙන්නුම් කරයි. 16 වන සියවස ආරම්භයේදී, ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය මධ්‍යම ඇමරිකානු භූමිය යටත් කර ගත් අතර, එය මෙක්සිකෝ නගරයේ සිට පාලනය කරන ලද නිව් ස්පාඤ්ඤයේ උප රාජකීයත්වයට ඇතුළත් කළේය. කෙසේ වෙතත්, 1524 දී යටත් විජිතකරණය කරන ලද ඉස්ත්මස් හි දෛනික කටයුතුවලදී නිව් ස්පාඤ්ඤයේ උපරාජ පක්ෂයට එතරම් බලපෑමක් නොතිබුණි. 1609 දී, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් මෙම ප්‍රදේශය ග්වාතමාලාවේ කපිතාන් ජෙනරාල් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, 1821 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබන තෙක් එල් සැල්වදෝරය බවට පත් වූ භූමිය එයට ඇතුළත් විය. එය බලහත්කාරයෙන් පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කරන ලද අතර, පසුව වෙන් වී 1823 දී මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජයට එක් විය. 1841 දී සම්මේලනය විසුරුවා හරින ලද විට, එල් සැල්වදෝරය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ අතර, පසුව හොන්ඩුරාස් සහ නිකරගුවාව සමඟ මධ්‍යම ඇමරිකානු මහා ජනරජය ලෙස හැඳින්වෙන කෙටි කාලීන සංගමයක් පිහිටුවා ගත් අතර එය 1896 සිට 1898 දක්වා පැවතුනි.

19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට 20 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා, එල් සැල්වදෝරය කුමන්ත්‍රණ, කැරලි සහ ඒකාධිපති පාලකයන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය මගින් සංලක්ෂිත නිදන්ගත දේශපාලන හා ආර්ථික අස්ථාවරත්වයක් විඳදරා ගත්තේය. අඛණ්ඩ සමාජ ආර්ථික අසමානතාවය සහ සිවිල් නොසන්සුන්තාව 1979 සිට 1992 දක්වා සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයේදී අවසන් විය, එය එක්සත් ජනපදයේ සහාය ලබන මිලිටරි නායකත්වයෙන් යුත් රජය සහ වාමාංශික ගරිල්ලා කණ්ඩායම් සන්ධානයක් අතර සටන් කළේය. චැපුල්ටෙපෙක් සාම ගිවිසුම් සමඟ ගැටුම අවසන් විය. මෙම සාකච්ඡා කරන ලද විසඳුම බහුපාර්ශ්වික ව්‍යවස්ථාමය ජනරජයක් ස්ථාපිත කළ අතර එය අද දක්වාම පවතී. සිවිල් යුද්ධය අතරතුර සහ ඉන් පසුව, සැල්වදෝරියානුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය විය. 1980 සිට 2008 දක්වා, සැල්වදෝරියානුවන් මිලියනයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය වූ අතර, 2008 වන විට ඔවුන් එක්සත් ජනපදයේ හයවන විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම විය.

එල් සැල්වදෝරයේ ආර්ථිකය ඓතිහාසිකව කෘෂිකර්මාන්තයෙන් ආධිපත්‍යය දරයි, 16 වන සියවසේදී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් දේශීය කොකෝවා බෝගය පාලනය කිරීමත් සමඟ, නිෂ්පාදනය ඉසාල්කෝ හි කේන්ද්‍රගත විය, ලා ලිබර්ටැඩ් සහ අහුචපෑන් පරාසයන්ගෙන් බෝල්සම් සමඟ. මෙයින් පසුව 19 වන සියවසේදී ඉන්ඩිගෝ ශාකයේ භාවිතයේ විශාල වැඩිවීමක් ඇති විය, ප්‍රධාන වශයෙන් එය සායම් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා. ඉන්පසු අවධානය කෝපි වෙත යොමු වූ අතර, එය 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට අපනයන ආදායමෙන් 90% ක් විය. එතැන් සිට එල් සැල්වදෝරය කෝපි මත යැපීම අඩු කර ඇති අතර වෙළඳ හා මූල්‍ය සම්බන්ධතා විවෘත කිරීමෙන් සහ නිෂ්පාදන අංශය පුළුල් කිරීමෙන් එහි ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කිරීමට පටන් ගෙන ඇත. 1892 සිට එල් සැල්වදෝරයේ මුදල් ඒකකය වන කොලන්, 2001 දී එක්සත් ජනපද ඩොලරයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය විය. 2019 වන විට ආර්ථික දියුණුව නිසා එල් සැල්වදෝරය අසල රටවල් අතර අඩුම ආදායම් අසමානතාවය අත්විඳීමට හේතු විය. 2021 අධ්‍යයනයකට ඇතුළත් කර ඇති රටවල් 77 අතර, ව්‍යාපාර කිරීම සඳහා අවම සංකීර්ණ ආර්ථිකයක් එල් සැල්වදෝරයට තිබුණි.

## නිරුක්තිය

ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණයෙන් පසු, එම දේශය ජේසුස් වහන්සේ සඳහා බයිබලානුකුල මාතෘකාවක් වන "ශුද්ධ ගැලවුම්කරුවා" යන ස්පාඤ්ඤ අනුවාදය වන සැන් සැල්වදෝර් පළාතට බෙදා ඇත. 1579 සිට එයට සැන් මිගෙල් (ශාන්ත මයිකල්) පළාතද ඇතුළත් විය. යටත් විජිත යුගය පුරාම සැන් සැල්වදෝර් ඇල්කාල්ඩියා නගරාධිපති (මහා නගරාධිපති කාර්යාලය), ඉන්ඩෙන්ඩන්සි සහ අවසානයේ පළාත් සභාවක් සහිත පළාතක් සහ ඉසාල්කොස් පළාත (එය සොන්සොනේට් නගරාධිපති කාර්යාලය ලෙස හඳුන්වනු ඇත) බවට පත් වනු ඇත. 1824 දී අධිකරණ බල ප්‍රදේශ දෙක මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජයේ කොටසක් වන සැල්වදෝර් ප්‍රාන්තයේ එක්සත් කරන ලදී.

මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජය විසුරුවා හැරීමෙන් පසු, රට "සැල්වදෝර් ජනරජය" (රෙපුබ්ලිකා ඩෙල් සැල්වදෝර්) ලෙස හැඳින්විණි, නමුත් 1915 දී, ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසින් රටේ නම "සැල්වදෝර්" වෙනුවට "එල් සැල්වදෝර්" ("ගැලවුම්කාරයා") - නැවතත් ජේසුස් වහන්සේට යොමු කිරීමක් - ලෙස පරිවර්තනය කළ යුතු බව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කරන ලද නීතියක් සම්මත කරන ලදී. 1958 දී තවත් නීතියක් සම්මත වීමත් සමඟ, ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් රටේ නම "එල් සැල්වදෝර්" ලෙස නැවත තහවුරු කරන ලදී.

## ඉතිහාසය

### ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය

ප්ලයිස්ටොසීන යුගයේදී එල් සැල්වදෝරයේ දැන් වඳ වී ගොස් ඇති මෙගාෆුනා විශේෂ වාසය කළ අතර, අලි ප්‍රමාණයේ යෝධ බිම් අලස එරිමෝතෙරියම්, රයිනෝසිරස් වැනි මික්සොටොක්සොඩන්, ගොම්ෆොතෙරේ (අලි-ඥාති) කුවිරෝනියස්, ග්ලිප්ටෝඩොන්ට් ග්ලිප්ටෝතෙරියම්, ලාමා හෙමියුචේනියා සහ ඉක්වස් කොන්වර්සිඩන්ස් අශ්වයා ඇතුළත් වේ. බටහිර එල් සැල්වදෝරයේ දක්නට ලැබෙන නළා ගල් ලක්ෂ්‍ය මත පදනම්ව, පැලියෝඉන්දියානු යුගයේ සිට එල් සැල්වදෝරය මිනිසුන් විසින් අත්පත් කරගෙන ඇති බව පෙනේ.

### ප්‍රාග්-කොලොම්බියානු යුගය

එල් සැල්වදෝරයේ පූර්ව-කොලොම්බියානු ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක දැනුම දුර්වලයි, මන්ද එහි ඉහළ ජනගහන ඝනත්වය සීමා කරන කැණීම් මෙන්ම විභව පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ආවරණය කරන ගිනිකඳු පිපිරීම් නිසාය. මෙම දැනුම නොමැතිකම විශේෂයෙන් පූර්ව සම්භාව්‍ය යුගයට සහ ඊට පෙර කාලයට බලපායි.

බටහිර එල් සැල්වදෝරයේ කැපී පෙනෙන පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් වන්නේ චල්චුවාපා වන අතර එය ක්‍රි.පූ. 1200 දී පමණ ප්‍රථම වරට ජනාවාස වූ අතර පූර්ව සම්භාව්‍ය යුගයේදී මායා ශිෂ්ටාචාරයේ පරිධියේ ප්‍රධාන නාගරික ජනාවාසයක් බවට පත් වූ අතර පිඟන් මැටි, ඔබ්සිඩියන්, කොකෝවා සහ හෙමාටයිට් වැනි වටිනා භාණ්ඩ වෙළඳාමට දැඩි ලෙස සම්බන්ධ විය. ක්‍රි.ව. 430 දී පමණ ගිනිකඳු පිපිරීමක් හේතුවෙන් ජනාවාසයට දැඩි ලෙස හානි සිදු වූ අතර, පසුව එය කිසි විටෙකත් එහි පෙර ප්‍රමුඛතාවය ලබා ගත්තේ නැත. තවත් ප්‍රධාන පූර්ව-කොලොම්බියානු ජනාවාසයක් වන්නේ රටේ ඈත බටහිර දෙසින් පිහිටි කාරා සුසියා ය. එය මධ්‍යම පූර්ව-ක්ලැසික් ආරම්භයේදී ක්‍රි.පූ. 800 දී පමණ කුඩා ජනාවාසයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, අග සම්භාව්‍ය (ක්‍රි.ව. 600–900) අතරතුර, කාරා සුසියා ප්‍රධාන නාගරික ජනාවාසයක් ලෙස මතු වූ අතර 10 වන සියවසේදී හදිසියේම විනාශ විය.

ජෝයා ද සෙරන් හි ටෙමාස්කල්.
පිපිල් ජනතාව, නහුවා භාෂාව කතා කරන කණ්ඩායම් ක්‍රි.ව. 800 දී පමණ ඇනහුවාක් සිට සංක්‍රමණය වී එල් සැල්වදෝරයේ මධ්‍යම සහ බටහිර ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත්හ. නහුවා පිපිල් යනු එල් සැල්වදෝරයට පැමිණි අවසාන ආදිවාසී ජනතාවයි. ඔවුන් තම භූමිය කුස්කටාන් ලෙස හැඳින්වූ අතර එය "වටිනා ආභරණවල ස්ථානය" යන අර්ථය ඇති නවට් වචනයකි, එය සම්භාව්‍ය නහුවාට්ල් කොස්කැට්ලාන් ලෙස නැවත සකස් කරන ලද අතර කුස්කැට්ලාන් ලෙසද හැඳින්වේ. එය යුරෝපීය සම්බන්ධතා තෙක් සැල්වදෝර භූමියේ විශාලතම වසම විය. සැල්වදෝර උරුමයක් ඇති කෙනෙකු හඳුනා ගැනීමට කුස්කැට්ලෙකෝ යන පදය බහුලව භාවිතා වේ, නමුත් නැගෙනහිර ජනගහනයෙන් බහුතරයකට ලෙන්කා සම්භවයක් ඇති ස්වදේශික උරුමයක් ඇත, ඔවුන්ගේ ස්ථාන නාම වන ඉන්ටිපුකා, චිරිලගුවා සහ ලොලොටික් වැනි ඒවා ද ඇත.

ලාගෝ ද ගුයිජා සහ ජෝයා ද සෙරෙන් වැනි බටහිර එල් සැල්වදෝරයේ බොහෝ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන පූර්ව-කොලොම්බියානු මායා සංස්කෘතියක් පෙන්නුම් කරයි. සිහුවාටන් උතුරු නහුවා සංස්කෘතිය, නැගෙනහිර මායා සහ ලෙන්කා සංස්කෘතිය සහ දකුණු නිකරගුවානු සහ කොස්ටාරිකා ස්වදේශික සංස්කෘතිය සමඟ ද්‍රව්‍යමය වෙළඳාමේ සලකුණු පෙන්වයි. ටසුමල් හි කුඩා B1-2 ව්‍යුහය නහුවා සංස්කෘතිය හා සම්බන්ධ වන සහ ඇනහුවාක් සිට ඔවුන්ගේ සංක්‍රමණ ඉතිහාසයට අනුරූප වන තාලුඩ්-ටැබ්ලෙරෝ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයක් පෙන්වයි. නැගෙනහිර එල් සැල්වදෝරයේ, ක්වෙලෙපා හි ලෙන්කා අඩවිය ප්‍රධාන පූර්ව-කොලොම්බියානු සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ඉස්මතු කර ඇති අතර බටහිර හොන්ඩුරාස් හි කෝපාන් හි මායා අඩවියට මෙන්ම බටහිර එල් සැල්වදෝරයේ චල්චුවාපා හි කලින් සඳහන් කළ ස්ථාන සහ කාරා සුසියා සමඟ සම්බන්ධතා පෙන්නුම් කරයි. උසුලුටාන් හි ලා ලගුනා භූමිය පිළිබඳ විමර්ශනයකින් ලෙන්කා-මායා වෙළඳ මාර්ගයට එය සම්බන්ධ කරන කොපඩෝර් අයිතම ද සොයාගෙන ඇත.

### යුරෝපීය පැමිණීම (1522)

1521 වන විට, මෙසෝඇමරිකානු ප්‍රදේශයේ ආදිවාසී ජනගහනය එම ප්‍රදේශය පුරා පැතිර යමින් තිබූ වසූරිය වසංගතය හේතුවෙන් විශාල ලෙස අඩු වී තිබුණි, නමුත් එය තවමත් කුස්කැට්ලන් හෝ මැනගුවාරා හි උතුරු කොටසේ වසංගත මට්ටම් කරා ළඟා වී නොතිබුණි. වර්තමානයේ සැල්වදෝර ප්‍රදේශය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයට ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් කරන ලද පළමු දන්නා සංචාරය සිදු කරන ලද්දේ මධ්‍යම ඇමරිකාවට ගවේෂණයක් මෙහෙයවූ අද්මිරාල් ඇන්ඩ්‍රෙස් නිනෝ විසිනි. ඔහු 1522 මැයි 31 වන දින ෆොන්සෙකා බොක්කෙහි මීන්ගුරා දූපතට ගොඩ බැස, එය පෙට්‍රොනිලා ලෙස නම් කර, පසුව ලෙම්පා ගංගා මුඛයේ ජික්විලිස්කෝ බොක්ක වෙත ගමන් කළේය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වූ පළමු ආදිවාසී ජනතාව වූයේ නැගෙනහිර එල් සැල්වදෝරයේ ලෙන්කා ය.

#### කුස්කැට්ලන් සහ මනගුරා යටත් කර ගැනීම

ස්පාඤ්ඤ ජයග්රාහකයා පේද්රෝ ද අල්වරාඩෝ.
1524 දී, ඇස්ටෙක් අධිරාජ්‍යය යටත් කර ගැනීමට සහභාගී වීමෙන් පසු, පෙඩ්‍රෝ ද අල්වරාඩෝ, ඔහුගේ සහෝදර ගොන්සාලෝ සහ ඔවුන්ගේ මිනිසුන් රියෝ පාස් හරහා දකුණු දෙසට කුස්කැට්ලෙක් ප්‍රදේශයට ගියහ. ඔවුන් පැමිණි පසු, පිපිල්හි ග්වාතමාලාවේ හෝ මෙක්සිකෝවේ සොයාගත් දේට සාපේක්ෂව රත්තරන් ස්වල්පයක් ඇති බව සොයා ගැනීමෙන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් කලකිරීමට පත් විය. ලබා ගත හැකි කුඩා රත්තරන් ප්‍රමාණය එය ලබා ගත හැකි වන පරිදි පෑන් කිරීමට සිදු විය. අවසානයේදී, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් භූමියේ ගිනිකඳු පසෙහි පොහොසත් බව හඳුනා ගත්හ. මෙම සොයාගැනීමෙන් පසුව, ස්පාඤ්ඤ කිරීටය එන්කොමියෙන්ඩා පද්ධතියේ නියමයන් මත පදනම්ව ඉඩම් ලබා දීමට පටන් ගත්තේය.

1524 ජුනි මාසයේදී පෙඩ්‍රෝ අල්වරාඩෝ කුස්කැට්ලන් වසම දක්වා තම ආධිපත්‍යය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා පළමු ආක්‍රමණයට නායකත්වය දුන්නේය. ඔහු රාජධානියේ දේශසීමා වෙත පැමිණි විට, සිවිල් වැසියන් ඉවත් කර ඇති බව ඔහු දුටුවේය. කුස්කැට්ලෙක් රණශූරයන් වෙරළබඩ නගරයක් වන අකාජුට්ලා වෙත ගොස් අල්වරාඩෝ සහ ඔහුගේ හමුදාවන් එනතුරු බලා සිටියේය. ප්‍රතිඵලය මෙක්සිකෝවේ සහ ග්වාතමාලාවේ සිදු වූ දේට සමාන වනු ඇතැයි විශ්වාසයෙන් අල්වරාඩෝ ළඟා විය. ඔහුගේ පැත්තේ සිටි මෙක්සිකානු සහචරයින් සහ පිපිල්වරු සමාන භාෂාවක් කතා කළ නිසා මෙම නව ස්වදේශික හමුදාව සමඟ පහසුවෙන් කටයුතු කළ හැකි යැයි ඔහු සිතුවේය.

අල්වරාඩෝ කුස්කැට්ලෙක් සොල්දාදුවන් විස්තර කළේ වර්ණවත් විදේශීය පිහාටු වලින් සරසා ඇති පලිහවල්, ඊතල විනිවිද යාමට නොහැකි අඟල් තුනක කපු වලින් සාදන ලද කබායක් වැනි සන්නාහයක් සහ දිගු හෙල්ල ඇති අය ලෙසය. හමුදා දෙකම බොහෝ තුවාල ලැබූ අතර, තුවාල ලැබූ අල්වරාඩෝ පසුබැස ගිය අතර ඔහුගේ මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙකු අහිමි විය, විශේෂයෙන් මෙක්සිකානු ඉන්දියානු සහායකයින් අතර. ඔහුගේ හමුදාව නැවත එක්රැස් වූ පසු, අල්වරාඩෝ කුස්කැට්ලන් අගනුවරට යාමට තීරණය කළ අතර නැවතත් සන්නද්ධ කුස්කැට්ලෙක්ට මුහුණ දුන්නේය. තුවාල ලැබූ, සටන් කිරීමට නොහැකි වූ සහ කඳු බෑවුම්වල සැඟවී සිටි අල්වරාඩෝ, අශ්වයන්ට බිය වේදැයි බැලීමට කුස්කැට්ලෙක් වෙත ළඟා වීමට තම ස්පාඤ්ඤ මිනිසුන් ඔවුන්ගේ අශ්වයන් පිට යැවූ නමුත් ඔවුන් පසුබැස නොගිය බව අල්වරාඩෝ හර්නන් කෝර්ටෙස් වෙත යැවූ ලිපිවල සිහිපත් කරයි.

කුස්කැට්ලෙක් නැවතත් පහර දුන් අතර, මෙම අවස්ථාවේදී ස්පාඤ්ඤ ආයුධ සොරකම් කළේය. අල්වරාඩෝ පසුබැස ගොස් මෙක්සිකානු පණිවිඩකරුවන් යවා කුස්කැට්ලෙක් රණශූරයන්ට සොරකම් කළ ආයුධ ආපසු ලබා දී ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදියාගේ රජුට යටත් වන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. කුස්කැට්ලෙක්වරු "ඔබේ ආයුධ අවශ්‍ය නම්, ඒවා ලබා ගන්න" යන ප්‍රසිද්ධ ප්‍රතිචාරයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වූහ. දින ගෙවී යත්ම, සැඟවී සිටීමේ බියෙන් අල්වරාඩෝ, සාකච්ඡා සඳහා තවත් මෙක්සිකානු පණිවිඩකරුවන් යැවූ නමුත්, මෙම පණිවිඩකරුවන් කිසි විටෙකත් ආපසු නොපැමිණි අතර ඔවුන් මරණයට පත් කරන ලදී.

ටසුමල් (ක්‍රි.ව. 250–1200 අතර ඉදිකරන ලද), සැන්ටා ඇනා කලාපයේ මායා භූමිය.
ස්පාඤ්ඤ උත්සාහයන්ට පිපිල් සහ ඔවුන්ගේ මායා භාෂාව කතා කරන අසල්වැසියන් දැඩි ලෙස විරුද්ධ විය. ඔවුන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සහ ඔවුන්ගේ ට්ලැක්ස්කලන් සහචරයින්ගේ ඉතිරිව සිටි දේ පරාජය කළ අතර, ඔවුන්ට ග්වාතමාලාවට පසුබැසීමට සිදුවිය. තුවාල ලැබූ පසු, අල්වරාඩෝ යුද්ධය අතහැර දමා ඔහුගේ සහෝදරයා වන ගොන්සාලෝ ද අල්වරාඩෝ එම කාර්යය දිගටම කරගෙන යාමට පත් කළේය. පසුව සිදු වූ ගවේෂණ දෙකක් (1525 දී පළමුවැන්න, පසුව 1528 දී කුඩා කණ්ඩායමක්) පිපිල් ස්පාඤ්ඤ පාලනය යටතට පත් කළේය, මන්ද පිපිල් ද කලාපීය වසූරිය වසංගතයකින් දුර්වල විය. 1525 දී කුස්කැට්ලන් යටත් කර ගැනීම අවසන් වූ අතර සැන් සැල්වදෝර් නගරය ස්ථාපිත කරන ලදී. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට පිපිල්වරුන්ගෙන් දැඩි ප්‍රතිරෝධයකට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර නැගෙනහිර එල් සැල්වදෝරයට, එනම් ලෙන්කාවරුන්ගේ ප්‍රදේශයට ළඟා වීමට නොහැකි විය.

1526 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ලෙන්කාහි උතුරු මැනගුවාරා ප්‍රදේශයේ සැන් මිගෙල් බලකොටුව ආරම්භ කළ අතර එය තවත් ගවේෂකයෙකු සහ ජයග්‍රාහකයෙකු වන පෙඩ්‍රෝ අල්වරාඩෝගේ බෑණනුවන් වන ලුයිස් ද මොස්කෝසෝ අල්වරාඩෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් ලෙන්කාහි භූමියකි. වාචික ඉතිහාසයට අනුව මායා-ලෙන්කා ඔටුන්න හිමි කුමරියක වන ඇන්ටු සිලාන් උලාප් I, ජයග්‍රාහකයින්ට ප්‍රතිරෝධය සංවිධානය කළේය. ඩි මොස්කෝසෝගේ ආක්‍රමණයෙන් ලෙන්කාහි පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය තැතිගත් අතර, ඇන්ටු සිලාන් ගමෙන් ගමට ගමන් කරමින්, වර්තමාන එල් සැල්වදෝරයේ සහ හොන්ඩුරාස් හි සියලුම ලෙන්කා නගර ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ට එරෙහිව එක්සත් කළේය. හදිසි ප්‍රහාර සහ අතිමහත් සංඛ්‍යාවක් හරහා, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සැන් මිගෙල් වෙතින් පලවා හැර බලකොටුව විනාශ කිරීමට ඔවුන්ට හැකි විය.

වසර දහයක් තිස්සේ ලෙන්කාවරු ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට ස්ථිර ජනාවාසයක් ගොඩනැගීම වැළැක්වූහ. ඉන්පසු ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ග්වාතමාලාවේ ආදිවාසී ප්‍රජාවන්ගෙන් බලහත්කාරයෙන් බඳවා ගත් 2,000 ක් පමණ ඇතුළුව තවත් සොල්දාදුවන් සමඟ ආපසු පැමිණියහ. ඔවුන් ලෙන්කා නායකයින් ඉන්ටිබුකා කඳුකරයට තවත් ඉහළට ලුහුබැඳ ගියහ.

අන්තු සිලන් උලාප් අවසානයේ ලෙන්කා ප්‍රතිරෝධයේ පාලනය ලෙම්පිරාට (එම්පිරා ලෙසද හැඳින්වේ) භාර දුන්නේය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් අල්ලා ගැනීමෙන් පසු ඔවුන්ගේ ඇඳුම් ඇඳගෙන සටනේදී අල්ලා ගත් ඔවුන්ගේ ආයුධ භාවිතා කිරීමෙන් ලෙම්පිරා සමච්චල් කළ ස්වදේශික නායකයින් අතර කැපී පෙනුණි. සටනේදී මිය යන තෙක් ලෙම්පිරා තවත් වසර හයක් මනාගුවාරා හි දහස් ගණනක් ලෙන්කා හමුදාවන්ට අණ දෙමින් සටන් කළේය. ඉතිරි ලෙන්කා හමුදා කඳුකරයට පසුබැස ගියේය. ඉන්පසු ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින්ට 1537 දී ඔවුන්ගේ බලකොටුව වන සැන් මිගෙල් නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට හැකි විය.

### යටත් විජිත සමය (1525–1821)

1736 සහ 1743 අතර ඉදිකරන ලද මෙටපාන්හි සැන් පේද්‍රෝ අපොස්ටෝල්හි යටත් විජිත පල්ලිය.
සැන් සැල්වදෝරයේ පළමු නිදහස් ව්‍යාපාර සැමරුමේ සිතුවමක්. මධ්‍යයේ, හෝසේ මාටියාස් ඩෙල්ගාඩෝ.
යටත් විජිත සමයේදී, සැන් සැල්වදෝරය සහ සැන් මිගෙල්, 1609 දී නව ස්පාඤ්ඤයේ පරිපාලන අංශයක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලද, ග්වාතමාලාවේ කපිතාන්සි ජෙනරාල්වරයාගේ කොටසක් වූ අතර, එය ග්වාතමාලා රාජධානිය (ස්පාඤ්ඤ: *Reino de Guatemala*) ලෙසද හැඳින්වේ. සැල්වදෝර භූමිය සොන්සොනේට් නගරාධිපති විසින් පරිපාලනය කරන ලද අතර, 1786 දී සැන් සැල්වදෝරය ඉන්ඩෙන්ඩෙන්සියාවක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී.

1811 දී, අභ්‍යන්තර හා බාහිර සාධකවල එකතුවක් මධ්‍යම ඇමරිකානු ප්‍රභූන් ස්පාඤ්ඤ කිරීටයෙන් නිදහස ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමට පෙළඹවීය. වඩාත්ම වැදගත් අභ්‍යන්තර සාධක වූයේ ස්පාඤ්ඤ බලධාරීන්ගේ මැදිහත්වීමකින් තොරව රටේ කටයුතු පාලනය කිරීමට දේශීය ප්‍රභූන්ගේ ආශාව සහ නිදහස සඳහා දිගුකාලීන ක්‍රියෝල් අභිලාෂයයි. නිදහස් ව්‍යාපාරය පෙළඹවූ ප්‍රධාන බාහිර සාධක වූයේ 18 වන සියවසේ ප්‍රංශ සහ ඇමරිකානු විප්ලවයන්හි සාර්ථකත්වය සහ නැපෝලියන් යුද්ධවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤ කිරීටයේ හමුදා බලය දුර්වල වීම සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එහි යටත් විජිත ඵලදායී ලෙස පාලනය කිරීමට නොහැකි වීමයි.

1811 නොවැම්බර් මාසයේදී සැන් සැල්වදෝර පූජක ජෝස් මාටියාස් ඩෙල්ගාඩෝ සැන් සැල්වදෝරයේ ඉග්ලේෂියා ලා මර්සිඩ් හි සීනු නාද කරමින් කැරැල්ලක් ඉල්ලා සිටිමින් සහ 1811 නිදහස් ව්‍යාපාරය දියත් කළේය. මෙම කැරැල්ල මර්දනය කරන ලද අතර, එහි නායකයින් බොහෝ දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන සිර දඬුවම් නියම කරන ලදී. 1814 දී තවත් කැරැල්ලක් දියත් කරන ලද අතර එය ද මර්දනය කරන ලදී.

### නිදහස (1821)

1821 දී, ග්වාතමාලාවේ ඇති වූ නොසන්සුන්තාවය හමුවේ, ස්පාඤ්ඤ බලධාරීන් යටත් වී මධ්‍යම ඇමරිකානු නිදහස් පනතට අත්සන් තැබූ අතර, එමඟින් ග්වාතමාලාවේ සියලුම කපිතාන් ජෙනරාල් (වර්තමාන ග්වාතමාලාව, එල් සැල්වදෝරය, හොන්ඩුරාස්, නිකරගුවාව සහ කොස්ටාරිකාව සහ මෙක්සිකානු රාජ්‍යය වන චියාපාස් යන ප්‍රදේශ ඇතුළත්) ස්පාඤ්ඤ පාලනයෙන් නිදහස් කර එහි නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. 1821 දී, එල් සැල්වදෝරය කොස්ටාරිකාව, ග්වාතමාලාව, හොන්ඩුරාස් සහ නිකරගුවාව සමඟ මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජය ලෙස නම් කරන ලද සංගමයකට එක් විය.

හෝසේ මාටියාස් ඩෙල්ගාඩෝ මධ්‍යම ඇමරිකානු නිදහස් පනත අත්සන් කරන අවස්ථාවේ, චිලී චිත්‍ර ශිල්පී ලුයිස් වර්ගරා අහුමඩා ගේ 1821 සැප්තැම්බර් 15 රැස්වීම නියෝජනය කරමින්.
1822 මුල් භාගයේදී, ග්වාතමාලාවේ රැස්වූ අලුතින් ස්වාධීන වූ මධ්‍යම ඇමරිකානු පළාත්වල බලධාරීන්, අගස්ටින් ඩි ඉටුර්බයිඩ් යටතේ අලුතින් පිහිටුවන ලද පළමු මෙක්සිකානු අධිරාජ්‍යයට සම්බන්ධ වීමට ඡන්දය දුන්හ. මධ්‍යම ඇමරිකානු රටවල් සඳහා ස්වයං පාලනයක් ඉල්ලා සිටිමින් එල් සැල්වදෝරය විරුද්ධ විය. මෙක්සිකානු හමුදා කණ්ඩායමක් සැන් සැල්වදෝරයට ගමන් කර විරුද්ධත්වය මැඩපැවැත්වූ නමුත් 1823 මාර්තු 19 වන දින ඉටුර්බයිඩ් බිඳ වැටීමත් සමඟ හමුදාව නැවත මෙක්සිකෝවට කඳවුරු බැස්සේය. ඉන් ටික කලකට පසු, පළාත් බලධාරීන් මෙක්සිකෝවට එක්වීමට ඡන්දය අවලංගු කළ අතර, ඒ වෙනුවට ඉතිරි පළාත් පහෙන් (චියාපාස් ස්ථිරවම මෙක්සිකෝවට එක් විය) මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජය ලෙස හැඳින්වෙන ෆෙඩරල් සංගමයක් පිහිටුවීමට තීරණය කළහ. එල් සැල්වදෝරය 1841 ජනවාරි 30 වන දින මධ්‍යම ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ජනරජයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළේය. එල් සැල්වදෝරය 1896 දී හොන්ඩුරාස් සහ නිකරගුවාව සමඟ එක්වී මධ්‍යම ඇමරිකානු මහා ජනරජය පිහිටුවන ලද අතර එය 1898 දී විසුරුවා හරින ලදී.

එල් සැල්වදෝරයේ පාන් සාදන කාන්තාවක් සහ ගැහැණු ළමයෙක්, 1910
19 වන සියවසේ මැද භාගයෙන් පසු, ආර්ථිකය කෝපි වගාව මත පදනම් විය. ඉන්ඩිගෝ සඳහා ලෝක වෙළඳපොළ වියළී ගිය විට, ලෝක කෝපි මිල උච්චාවචනය වන විට ආර්ථිකය සමෘද්ධිමත් විය හෝ දුක් වින්දා. ඒක වගා අපනයනයක් ලෙස කෝපි ලබා දුන් දැවැන්ත ලාභ, ඉඩම් පවුල් කිහිපයක කතිපයාධිකාරී පක්ෂයක් අතට සංකේන්ද්‍රණය වීමට පෙළඹවීමක් ලෙස සේවය කළේය. 19 වන සියවසේ අවසාන භාගය පුරාම, සැල්වදෝර කතිපයාධිකාරී ශ්‍රේණිවල ජනාධිපතිවරුන් අනුප්‍රාප්තිකයන් ලෙස, නාමිකව ගතානුගතික සහ ලිබරල් යන දෙඅංශයෙන්ම, ප්‍රධාන මුදල් බෝගය ලෙස කෝපි ප්‍රවර්ධනය කිරීම, ප්‍රධාන වශයෙන් කෝපි වෙළඳාමට සහාය වීම සඳහා යටිතල පහසුකම් (දුම්රිය මාර්ග සහ වරාය පහසුකම්) සංවර්ධනය කිරීම, තවදුරටත් කෝපි නිෂ්පාදනයට පහසුකම් සැලසීම සඳහා වාර්ගික ඉඩම් හිමිකාරිත්වය ඉවත් කිරීම, අවතැන් වූ කැම්පසිනෝ සහ අනෙකුත් ග්‍රාමීය පදිංචිකරුවන් කෝපි ෆින්කා (වතු) සඳහා ප්‍රමාණවත් ශ්‍රමය සපයන බව සහතික කිරීම සඳහා අයාලේ යන විරෝධී නීති සම්මත කිරීම සහ ග්‍රාමීය අතෘප්තිය මර්දනය කිරීම පිළිබඳව එකඟ විය. 1912 දී, ජාතික ආරක්ෂක බළකාය ග්‍රාමීය පොලිස් බලකායක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලදී.

### 20 වන සියවස

ජෙනරාල් තෝමස් රෙගලාඩෝ
1898 දී, ජෙනරාල් තෝමස් රෙගලාඩෝ බලහත්කාරයෙන් බලය ලබා ගනිමින්, රෆායෙල් ඇන්ටෝනියෝ ගුටියර්රෙස් බලයෙන් පහ කර 1903 දක්වා ජනාධිපති ලෙස පාලනය කළේය. ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමෙන් පසු, ඔහු ජනාධිපතිවරුන් ඔවුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් නම් කිරීමේ පුරුද්ද නැවත ඇති කළේය. ඔහුගේ ධුර කාලය අවසන් වීමෙන් පසු, ඔහු එල් සැල්වදෝරයේ හමුදාවේ ක්‍රියාකාරීව සිටි අතර 1906 ජූලි 11 වන දින ග්වාතමාලාවට එරෙහි යුද්ධයකදී එල් ජිකාරෝහිදී මිය ගියේය. 1913 වන තෙක් එල් සැල්වදෝරය දේශපාලනිකව ස්ථාවර වූ අතර, මහජන අතෘප්තියේ යටි ප්‍රවාහයන් සමඟ. 1913 දී ජනාධිපති මැනුවෙල් එන්රික් අරෝජෝ ඝාතනය කරන විට, ඔහුගේ ඝාතනයේ දේශපාලනික චේතනාව සඳහා බොහෝ උපකල්පන ඉදිරිපත් කරන ලදී.

අරෝජෝගේ පරිපාලනයෙන් පසුව 1913 සිට 1927 දක්වා පැවති මෙලෙන්ඩෙස්-ක්විනොනෙස් රාජවංශය පාලනය විය. ජනාධිපති ජෝර්ජ් මෙලෙන්ඩෙස්ගෙන් පසු රජයේ හිටපු අමාත්‍යවරයෙකු සහ රාජවංශයේ විශ්වාසවන්ත සහයෝගිතාකරුවෙකු වූ පියෝ රොමේරෝ බොස්ක් බලයට පත් වූ අතර, 1930 දී ජනාධිපති ජෝර්ජ් මෙලෙන්ඩෙස්ගෙන් පසු නිදහස් මැතිවරණයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එහිදී අර්ටුරෝ අරෝජෝ 1931 මාර්තු 1 වන දින බලයට පත් වූ අතර එය රටේ පළමු නිදහසේ තරඟ කළ මැතිවරණය ලෙස සැලකේ. ඔහුගේ කම්කරු පක්ෂයට දේශපාලන හා රාජ්‍ය අත්දැකීම් නොමැති බවත් එහි රජයේ කාර්යාල අකාර්යක්ෂම ලෙස භාවිතා කළ බවත් චෝදනා කළ කනිෂ්ඨ හමුදා නිලධාරීන් විසින් එය පෙරලා දැමීමට පෙර ඔහුගේ රජය පැවතියේ මාස නවයක් පමණි. ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ඉඩම් නැවත බෙදා හැරීම ජනතාව අපේක්ෂා කළ බැවින් ජනාධිපති අරෝජෝ පොදු මහජන අතෘප්තියට මුහුණ දුන්නේය. ඔහුගේ පරිපාලනයේ පළමු සතියේ සිටම ජාතික මාළිගාව ඉදිරිපිට පෙළපාලි පැවැත්විණි. ඔහුගේ උප ජනාධිපති සහ යුද අමාත්‍යවරයා වූයේ ජෙනරාල් මැක්සිමිලියානෝ හර්නාන්ඩෙස් මාටිනෙස් ය.

ජෙනරාල් මැක්සිමිලියානෝ හර්නාන්ඩස් මාර්ටිනෙස්, එල් සැල්වදෝරයේ ජනාධිපති (1931-1944)
1931 දෙසැම්බර් මාසයේදී, කනිෂ්ඨ නිලධාරීන් විසින් කුමන්ත්‍රණයක් සංවිධානය කරන ලද අතර එය මාටිනෙස්ගේ නායකත්වයෙන් යුක්ත විය. පළමු අශ්වාරෝහක රෙජිමේන්තුව සහ ජාතික පොලිසිය පමණක් ජනාධිපති ධුරය ආරක්ෂා කළහ (ජාතික පොලිසිය එහි වැටුප් ලේඛනයේ තිබුණි), නමුත් එදින රාත්‍රියේ පසුව, පැය ගණනක් සටන් කිරීමෙන් පසු, ඉතා අධික සංඛ්‍යාවක් සිටි ආරක්ෂකයින් කැරලිකාර හමුදාවන්ට යටත් විය. නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය, රොඩොල්ෆෝ ඩියුක් නම් ධනවත් කොමියුනිස්ට් විරෝධී බැංකුකරුවෙකු වන සෙවනැලි චරිතයක් පිටුපස සැඟවී සිටි අතර පසුව උප ජනාධිපති මාර්ටිනෙස් ජනාධිපති ලෙස පත් කරන ලදී. ජනාධිපති අරෝජෝ විසින් මාස කිහිපයක් තිස්සේ මුදල් නොගෙවීම සම්බන්ධයෙන් හමුදාවේ අතෘප්තිය නිසා කැරැල්ල ඇති විය. අරෝජෝ ජාතික මාළිගාවෙන් පිටව ගොස් කැරැල්ල පරාජය කිරීම සඳහා හමුදා සංවිධානය කිරීමට අසාර්ථක උත්සාහයක් ගත්තේය.

එල් සැල්වදෝරයේ එක්සත් ජනපද අමාත්‍යවරයා අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය හමුවී පසුව ජනාධිපති මැතිවරණය පැවැත්වීමට එකඟ වූ මාර්ටිනෙස්ගේ රජය පිළිගත්තේය. නැවත මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට මාස හයකට පෙර ඔහු ඉල්ලා අස්වූ අතර, ඡන්ද පත්‍රිකාවේ ඇති එකම අපේක්ෂකයා ලෙස ජනාධිපති ධුරය නැවත ලබා ගත්තේය. ඔහු 1935 සිට 1939 දක්වාත්, පසුව 1939 සිට 1943 දක්වාත් පාලනය කළේය. ඔහු 1944 දී සිව්වන වාරය ආරම්භ කළ නමුත් මහා වැඩ වර්ජනයකින් පසු මැයි මාසයේදී ඉල්ලා අස්විය. තමාට නැවත තේරී පත් විය නොහැකි බව නියම කළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ගරු කරන බව මාර්ටිනෙස් පවසා තිබුණද, ඔහු තම පොරොන්දුව ඉටු කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

#### ලා මතන්සා

1932 ජනවාරි මාසයේ සිට, ලා මතන්සා ලෙස හැඳින්වෙන ග්‍රාමීය කැරැල්ලක් කුරිරු ලෙස මර්දනය කරන ලදී. පසුගිය වසර කිහිපයේ අස්ථාවර දේශපාලන වාතාවරණය තුළ, සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙකු සහ විප්ලවවාදී නායකයෙකු වන ෆැරබුන්ඩෝ මාර්ටි මධ්‍යම ඇමරිකානු කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීමට උදව් කළ අතර, එහි නියෝජිතයෙකු ලෙස සේවය කරමින් "ජාත්‍යන්තර රතු ආධාර" ලෙස හැඳින්වෙන රතු කුරුස සංවිධානයට කොමියුනිස්ට් විකල්පයක් මෙහෙයවීය. ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වූයේ මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී දෘෂ්ටිවාදය භාවිතා කිරීම හරහා දුප්පත් සහ වරප්‍රසාද නොලත් සැල්වදෝරියානුවන්ට උපකාර කිරීමයි. 1930 දෙසැම්බර් මාසයේදී, රටේ ආර්ථික හා සමාජීය අවපාතයේ උච්චතම අවස්ථාවේදී, ජාතියේ දුප්පතුන් අතර ඔහුගේ ජනප්‍රියතාවය සහ ඊළඟ වසරේ ජනාධිපති ධුරයට ඔහු නාමයෝජනා ලබා දෙන බවට පැතිර යන කටකතා හේතුවෙන් මාර්ටි නැවත වරක් පිටුවහල් කරන ලදී. 1931 දී අරවුජෝ ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ පසු, මාර්ටි එල් සැල්වදෝරයට ආපසු ගිය අතර, ඇල්ෆොන්සෝ ලූනා සහ මාරියෝ සපාටා සමඟ එක්ව, පසුව හමුදාව විසින් කප්පාදු කරන ලද ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේය.

හොසේ නැපෝලියන් ඩුආර්ටේ
1932 ජනවාරි 22 වන දින, එල් සැල්වදෝරයේ බටහිර කොටසේ දුප්පත් ආයුධ සන්නද්ධ ගොවීන් දහස් ගණනක් රජයට සහ මාර්ටිනෙස්ට එරෙහිව කැරලි ගැසූහ. 1932 ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණ ප්‍රතිඵල අවලංගු කිරීමෙන් පසු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන නිදහස මර්දනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පැතිර ගිය නොසන්සුන්තාව මධ්‍යයේ කැරැල්ල ඇති විය. කැරලිකරුවන් මෙහෙයවනු ලැබුවේ ෆෙලිසියානෝ අමා සහ ෆරාබුන්ඩෝ මාර්ටි විසින් වන අතර ඔවුන් බොහෝ දුරට ආදිවාසී ජනතාව සහ කොමියුනිස්ට්වාදීන්ගෙන් සමන්විත විය. කැරැල්ල මුලින් ජයග්‍රහණ ලබා ගත් අතර, රටේ බටහිර කොටස පුරා නගර සහ නගර කිහිපයක් අල්ලා ගත් අතර, ඇස්තමේන්තුගත පුද්ගලයින් 2,000 ක් පමණ මිය ගියහ. රජය කැරැල්ල කුරිරු ලෙස මර්දනය කළ අතර, බොහෝ දුරට පිපිල් ගොවීන්, 10,000 ත් 40,000 ත් අතර පිරිසක් මරා දැමීය. අමා සහ මාර්ටි ඇතුළු කැරැල්ලේ නායකයින් බොහෝ දෙනෙකු අල්ලාගෙන මරා දමන ලදී.

ඓතිහාසිකව, ඉහළ සැල්වදෝර ජන ඝනත්වය අසල්වැසි හොන්ඩුරාස් සමඟ ආතතීන්ට හේතු වී ඇත, මන්ද ඉඩම්-දුප්පත් සැල්වදෝරියානුවන් අඩු ජනාකීර්ණ හොන්ඩුරාස් වෙත සංක්‍රමණය වී භාවිතයට නොගත් හෝ භාවිතයට නොගත් ඉඩම්වල අනවසර පදිංචිකරුවන් ලෙස ස්ථාපිත විය. මෙම සංසිද්ධිය 1969 දී දෙරට අතර පාපන්දු යුද්ධයට ප්‍රධාන හේතුවක් විය. සැල්වදෝරියානුවන් 130,000 ක් පමණ හොන්ඩුරාස් වලින් බලහත්කාරයෙන් නෙරපා හරින ලදී හෝ පලා යන ලදී.

ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (PDC) සහ ජාතික සහයෝගිතා පක්ෂය (PCN) 1960 සිට 2011 දක්වා සැල්වදෝර දේශපාලනයේ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, 2004 ජනාධිපතිවරණයේදී ප්‍රමාණවත් ඡන්ද දිනා ගැනීමට අපොහොසත් වූ නිසා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ඔවුන් විසුරුවා හරින ලදී. එතැන් සිට පක්ෂ දෙකම නැවත සකස් කර ඇත. ඔවුන් පොදු පරමාදර්ශ බෙදා ගනී, නමුත් එකක් මධ්‍යම පන්තිය නියෝජනය කරන අතර දෙවැන්න සැල්වදෝර හමුදාවේ අවශ්‍යතා නියෝජනය කරයි.

PDC නායක ජෝස් නැපෝලියන් ඩුආර්ට් 1964 සිට 1970 දක්වා සැන් සැල්වදෝරයේ නගරාධිපතිවරයා වූ අතර, නගරාධිපතිවරුන් සහ ජාතික සභාව සඳහා නිදහස් මැතිවරණ සඳහා ඉඩ දුන් PCN සභාපති ජූලියෝ ඇඩල්බර්ටෝ රිවේරා කාර්බල්ලෝගේ පාලන සමයේදී මැතිවරණ තුනක් ජයග්‍රහණය කළේය. ඩුආර්ට් පසුව ජාතික විපක්ෂ සංගමය (UNO) නමින් දේශපාලන කණ්ඩායමක් සමඟ ජනාධිපති ධුරයට තරඟ කළ නමුත් 1972 ජනාධිපතිවරණවලදී පරාජයට පත් විය. වංචනික ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලැබූ මැතිවරණයකදී ඔහු හිටපු අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය කර්නල් ආටුරෝ ආමන්ඩෝ මොලිනාට පරාජය විය; ඩුආර්ටේ බහුතර ඡන්ද ලබා ගත් බව පැවසුවද මොලිනා ජයග්‍රාහකයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. සමහර හමුදා නිලධාරීන්ගේ ඉල්ලීම් මත ඩුආර්ටේ මැතිවරණ වංචාවට විරෝධය දැක්වීම සඳහා කැරැල්ලකට සහාය දුන් නමුත් අල්ලා ගනු ලැබ, වධහිංසා පමුණුවා පසුව පිටුවහල් කරන ලදී. ඉංජිනේරුවෙකු ලෙස වෙනිසියුලාවේ ව්‍යාපෘතිවල වැඩ කිරීමෙන් පසු දේශපාලනයට පිවිසීම සඳහා ඩුආර්ටේ 1979 දී නැවත රටට පැමිණියේය.

### සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධය (1979–1992)

සිවිල් යුද්ධයේදී සිදු වූ සමූලඝාතනවලට ගොදුරු වූ දහස් ගණනකගේ නම් අඩංගු කළු කිරිගරුඬෙන් කැටයම් කරන ලද ස්මාරකයක්.
1931 දී ආරම්භ වූ රටේ හමුදා ආඥාදායකත්වයේ අවසාන ජනාධිපතිවරයා වූයේ කාලෝස් හම්බර්ටෝ රොමේරෝ ය. එක්සත් ජනපදය රොමේරෝගේ විශාලතම ආධාරකරුවා වූ නමුත් 1979 ඔක්තෝබර් වන විට කාටර් පරිපාලනය එල් සැල්වදෝරයට පාලන තන්ත්‍ර වෙනසක් අවශ්‍ය බව තීරණය කළේය.

1979 ඔක්තෝබර් 15 වන දින කුමන්ත්‍රණයකින් විප්ලවවාදී රජයේ ජුන්ටාව (JRG) බලයට පත් විය. එය බොහෝ පෞද්ගලික සමාගම් ජනසතු කළ අතර බොහෝ පෞද්ගලික ඉඩම් අත්පත් කර ගත්තේය. මෙම නව ජුන්ටාවේ අරමුණ වූයේ ඩුආර්ටේගේ සොරකම් කළ මැතිවරණයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් දැනටමත් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින විප්ලවවාදී ව්‍යාපාරය නැවැත්වීමයි. කෙසේ වෙතත්, කතිපයාධිකාරය කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණයට විරුද්ධ වූ අතර, කර්නල්වරුන් වන ඇඩොල්ෆෝ ආර්නෝල්ඩෝ මජානෝ සහ ජයිම් අබ්දුල් ගුටියරෙස් වැනි හමුදාවේ තරුණ ප්‍රතිසංස්කරණවාදී අංග මෙන්ම ගිලර්මෝ උන්ගෝ සහ අල්වාරෙස් වැනි ප්‍රගතිශීලීන් සමඟ ජුන්ටාවක් පිහිටුවන ලදී.

සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයට තුඩු දුන් හමුදා රජය සහ වාමාංශික කැරලිකරුවන් අතර උත්සන්න වෙමින් පැවති ගැටුම මධ්‍යයේ, අගරදගුරු රොමේරෝ සමාජ අසාධාරණයට සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව කතා කළේය.
වෘත්තීය සමිතිකරණ අයිතිවාසිකම්, ගොවිජන ප්‍රතිසංස්කරණ, වඩා හොඳ වැටුප්, ප්‍රවේශ විය හැකි සෞඛ්‍ය සේවා සහ ප්‍රකාශනයේ නිදහස සඳහා සටන් කරන ජනතාව මර්දනය කිරීමේදී හමුදාව පාලනය කිරීමට නොහැකි වීම නිසා කතිපයාධිකාරයේ පීඩනය ඉක්මනින්ම ජුන්ටාව විසුරුවා හැරියේය. මේ අතර, ගරිල්ලා ව්‍යාපාරය සැල්වදෝර සමාජයේ සියලුම අංශ වෙත ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවතුනි. මධ්‍යම හා උසස් පාසල් සිසුන් MERS (Movimiento Estudiantil Revolucionario de Secundaria, ද්විතීයික සිසුන්ගේ විප්ලවවාදී ව්‍යාපාරය) හි සංවිධානය විය; විද්‍යාල සිසුන් AGEUS (Asociacion de Estudiantes Universitarios Salvadorenos; සැල්වදෝර විද්‍යාල සිසුන්ගේ සංගමය) සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර, කම්කරුවන් BPR (Bloque Popular Revolucionario, ජනප්‍රිය විප්ලවවාදී කොටස) හි සංවිධානය විය. 1980 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, සැල්වදෝර වමේ තවත් ප්‍රධාන ගරිල්ලා කණ්ඩායම් කිහිපයක් Farabundo Martí ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ නොහොත් FMLN පිහිටුවා තිබුණි. 1970 ගණන්වල අවසානය වන විට, රජයේ කොන්ත්‍රාත් ඝාතක කණ්ඩායම් දිනකට පුද්ගලයින් 10 දෙනෙකු පමණ ඝාතනය කරමින් සිටියහ. මේ අතර, FMLN හි ක්‍රියාකාරී ගරිල්ලන් 6,000 සිට 8,000 දක්වා සහ අර්ධකාලීන මිලීෂියා, ආධාරකරුවන් සහ හිතවතුන් ලක්ෂ ගණනක් සිටියහ.

දේශපාලන පරිසරය වෙනස් කිරීමට සහ වාමාංශික කැරැල්ලක් පැතිරීම නැවැත්වීමට දෙවන ජුන්ටාවක් නිර්මාණය කිරීමට එක්සත් ජනපදය සහාය දුන් අතර මුදල් සැපයීය. මෙම නව ජුන්ටාවට නායකත්වය දීම සඳහා නැපෝලියන් ඩුආර්ට් වෙනිසියුලාවේ පිටුවහල් කිරීමෙන් ආපසු කැඳවන ලදී. කෙසේ වෙතත්, දැනටමත් විප්ලවයක් සිදුවෙමින් පැවති අතර ජුන්ටාවේ ප්‍රධානියා ලෙස ඔහුගේ නව භූමිකාව සාමාන්‍ය ජනතාව විසින් අවස්ථාවාදී ලෙස සලකනු ලැබීය. කැරැල්ලේ ප්‍රතිඵලයට බලපෑම් කිරීමට ඔහුට නොහැකි විය.

සැන් සැල්වදෝරයේ රෝමානු කතෝලික අගරදගුරු ඔස්කාර් රොමේරෝ, රජයේ හමුදා විසින් සිවිල් වැසියන්ට එරෙහිව සිදු කරන ලද අසාධාරණකම් සහ සමූලඝාතන හෙළා දුටුවේය. ඔහු "හඬක් නැති අයගේ හඬ" ලෙස සලකනු ලැබූ නමුත්, 1980 මාර්තු 24 වන දින දේව මෙහෙය පවත්වමින් සිටියදී මරණ කණ්ඩායමක් විසින් ඔහු ඝාතනය කරන ලදී. සමහරු මෙය 1980 සිට 1992 දක්වා පැවති සම්පූර්ණ සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයේ ආරම්භය ලෙස සලකති.

ගැටුම අතරතුර නොදන්නා සංඛ්‍යාවක් පුද්ගලයින් "අතුරුදහන්" වූ අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව අනුව 75,000 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගියහ. සැල්වදෝර හමුදාවේ එක්සත් ජනපදයේ පුහුණුව ලත් ඇට්ලැකැට්ල් බලඇණිය එල් මොසෝට් සංහාරයට වගකිව යුතු අතර එහිදී සිවිල් වැසියන් 800 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය කරන ලදී, ඔවුන්ගෙන් අඩකට වඩා ළමයින්, එල් කැලබෝසෝ සංහාරය සහ UCA විද්වතුන් ඝාතනය කිරීම.

1989 මාර්තු මාසයේදී ඉලිනොයිස් හි චිකාගෝ හි සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයට එක්සත් ජනපදය සම්බන්ධ වීමට එරෙහිව විරෝධතාවයක්
1992 ජනවාරි 16 වන දින, ජනාධිපති ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ ක්‍රිස්ටියානි විසින් නියෝජනය කරන ලද එල් සැල්වදෝර රජය සහ ගරිල්ලා කණ්ඩායම් පහේ අණ දෙන නිලධාරීන් නියෝජනය කරන එෆ්එම්එල්එන් - ෂෆික් හන්ඩල්, ජොකින් විලාලොබොස්, සැල්වදෝර් සැන්චෙස් සෙරෙන්, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ජොවෙල් සහ එන්චෝ විසින් සාම ගිවිසුම් කඩ කරන ලදී. වසර 12ක සිවිල් යුද්ධය නිමා කිරීම. මෙක්සිකෝවේ චැපල්ටෙපෙක් බලකොටුව හි පැවති මෙම අවස්ථාවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්භාවනීය අමුත්තන් සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ අනෙකුත් නියෝජිතයින් සහභාගී විය. සටන් විරාමයට අත්සන් කිරීමෙන් පසු ජනාධිපතිවරයා නැගී සිටිමින් නව හිටපු ගරිල්ලා අණ දෙන නිලධාරීන්ට අතට අත දුන් අතර එය බොහෝ දෙනාගේ පැසසුමට ලක්විය.

### යුද්ධයෙන් පසු (1992–2019)

ඊනියා චැපුල්ටෙපෙක් සාම ගිවිසුම් මගින් හමුදාවේ ප්‍රමාණය අඩු කිරීම සහ ජාතික පොලිසිය, භාණ්ඩාගාර පොලිසිය, ජාතික ආරක්ෂක බලකාය සහ පැරාමිලිටරි කණ්ඩායමක් වන සිවිල් ආරක්ෂක බලකාය විසුරුවා හැරීමට නියෝග කරන ලදී. නව සිවිල් පොලිසියක් සංවිධානය කිරීමට නියමිතව තිබුණි. සන්නද්ධ හමුදා විසින් සිදු කරන ලද අපරාධ සඳහා අධිකරණමය මුක්තිය අවසන් විය; "1980 සිට සිදුවන බරපතල ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ස්වභාවය සහ බලපෑම් විමර්ශනය කරන සහ... ජාතික සංහිඳියාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ ක්‍රම නිර්දේශ කරන" එල් සැල්වදෝරය සඳහා සත්‍යය පිළිබඳ කොමිසමක (කොමිසියන් ඩි ලා වර්ඩාඩ් පැරා එල් සැල්වදෝරය) නිර්දේශයන්ට යටත් වීමට රජය එකඟ විය. 1993 දී කොමිසම ගැටුමේ දෙපැත්තෙන්ම මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් වාර්තා කරමින් එහි සොයාගැනීම් ඉදිරිපත් කළේය. දින පහකට පසු සැල්වදෝර ව්‍යවස්ථාදායකය එම කාලය තුළ සිදු වූ සියලුම ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සඳහා සමාව දීමේ නීතියක් සම්මත කළේය.

1989 සිට 2004 දක්වා, සැල්වදෝර වැසියන් ජාතිකවාදී ජනරජ සන්ධානයට (ARENA) පක්ෂපාතී වූ අතර, 2009 දක්වා සෑම මැතිවරණයකදීම ARENA සභාපතිවරුන්ට (ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ ක්‍රිස්ටියානි, ආමන්ඩෝ කැල්ඩෙරොන් සොල්, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ෆ්ලෝරස් පෙරෙස්, ඇන්ටෝනියෝ සාකා) ඡන්දය දුන්හ. ජනාධිපතිවරණ ජයග්‍රහණය කිරීමට වාමාංශික පක්ෂය දැරූ අසාර්ථක උත්සාහයන් නිසා අපේක්ෂකයෙකු ලෙස හිටපු ගරිල්ලා නායකයෙකු වෙනුවට මාධ්‍යවේදියෙකු තෝරා ගැනීමට හේතු විය. 2009 මාර්තු 15 වන දින, රූපවාහිනී චරිතයක් වන මොරිසියෝ ෆුන්ස්, FMLN හි පළමු ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. ඔහු 2009 ජුනි 1 වන දින පදවි ප්‍රාප්ත විය. ෆුන්ස් රජයේ එක් අවධානයක් යොමු වී ඇත්තේ පසුගිය රජයෙන් සිදු වූ බව කියන දූෂණ හෙළිදරව් කිරීම සඳහා ය.

සාම ගිවිසුම් අත්සන් කළ අය. එහි XXIV වන සංවත්සරයේදී; ගිවිසුම් ජාතික ඉතිහාසයේ පෙර සහ පසු සනිටුහන් කළ පරිවර්තනයන් මාලාවකට මඟ පෑදීය.
2009 දෙසැම්බර් මාසයේදී ARENA විසින් සාකා නිල වශයෙන් පක්ෂයෙන් නෙරපා හරින ලදී. ජාතික සභාවේ පක්ෂපාතී සාමාජිකයින් 12 දෙනෙකු සමඟින්, සාකා තමන්ගේම පක්ෂයක් වන ජාතික එකමුතුව සඳහා වූ මහා සන්ධානය (GANA) පිහිටුවා ගත් අතර, FMLN සමඟ උපායශීලී ව්‍යවස්ථාදායක සන්ධානයකට එළඹුණි. වසර තුනක ධුරයෙන් පසුව, සාකාගේ GANA පක්ෂය FMLN වෙත ව්‍යවස්ථාදායක බහුතරයක් ලබා දීමත් සමඟ, ෆූන්ස් විමර්ශනය කිරීමට හෝ දූෂිත හිටපු නිලධාරීන් නීතිය හමුවට පමුණුවා ගැනීමට පියවර ගෙන නොතිබුණි.

1990 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් වැඩිදියුණු කළ සමාජ තත්ත්වයන්, අපනයන අංශයේ විවිධාංගීකරණය සහ ආයෝජන ශ්‍රේණියේ මට්ටමින් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළඳපොළට ප්‍රවේශ වීම යන අංශවල ප්‍රධාන ප්‍රතිලාභ ගෙන ආවේය. ආයෝජන වාතාවරණය සඳහා අපරාධ ප්‍රධාන ගැටලුවක් ලෙස පවතී. නව සහස්‍රයේ මුල් භාගයේදී, දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ගැටළු වලට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, එල් සැල්වදෝරයේ රජය විසින් පරිසර හා ස්වාභාවික සම්පත් අමාත්‍යාංශය (MARN) - Ministerio de Medio Ambiente y Recursos Naturales නිර්මාණය කරන ලදී.

2014 මාර්තු මාසයේදී, හිටපු FMLN ගරිල්ලා නායක සෙරන් මැතිවරණයෙන් යන්තමින් ජයග්‍රහණය කළේය. ඔහු 2014 මැයි 31 වන දින ජනාධිපති ධුරයට පත් විය. එල් සැල්වදෝරයේ ජනාධිපති ධුරයට පත් වූ පළමු හිටපු ගරිල්ලා භටයා ඔහු විය.

2017 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, හිටපු ජනාධිපති ෆුනස් සහ ඔහුගේ පුතෙකු නීති විරෝධී ලෙස ධනවත් වූ බවට එල් සැල්වදෝරයේ අධිකරණයක් තීන්දු කළේය. ෆුනස් 2016 දී නිකරගුවාවේ සරණාගතභාවය ඉල්ලා සිටියේය.

2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, හිටපු ජනාධිපති සාකාට ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 300 කට වඩා රාජ්‍ය අරමුදල් තමාගේම ව්‍යාපාර සහ තෙවන පාර්ශවයන්ට හරවා යැවීම සම්බන්ධයෙන් වරද පිළිගැනීමෙන් පසු වසර 10 ක සිර දඬුවමක් නියම විය.

### නයිබ් බුකෙල්ගේ ජනාධිපති ධුරය (2019–වර්තමානය)

නයිබ් බුකලේ සිය පදවි ප්‍රාප්ති උත්සවයේදී කතා කරයි
2019 ජුනි 1 වන දින, නයිබ් බුකෙල් එල් සැල්වදෝරයේ නව ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. බුකෙල් 2019 පෙබරවාරි ජනාධිපතිවරණයේ ජයග්‍රාහකයා විය. අලුතින් පිහිටුවන ලද නුවාස් අයිඩියස් පක්ෂය සමඟ සහභාගී වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා ඔහු GANA නියෝජනය කළේය. එල් සැල්වදෝරයේ ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක වන ARENA සහ FMLN, පසුගිය දශක තුන පුරා එල් සැල්වදෝරයේ දේශපාලනය ආධිපත්‍යය දැරීය.

ජාත්‍යන්තර අර්බුද කණ්ඩායම (ICG) 2020 වාර්තාවකට අනුව, 2019 ජුනි මාසයේදී බුකෙලේ ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමෙන් පසු එල් සැල්වදෝරයේ මිනීමැරුම් අනුපාතය සියයට 60 කින් පමණ පහත වැටී ඇත. හේතුව රජයේ කොටස් සහ කල්ලි අතර "ආක්‍රමණශීලී නොවන ගනුදෙනුවක්" විය හැකිය.

බුකෙලේ විසින් ආරම්භ කරන ලද නුවෙස් අයිඩියස් (NI, "නව අදහස්") පක්ෂය, එහි සගයා (GANA) සමඟ 2021 පෙබරවාරි මාසයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයේදී ඡන්දවලින් 63% ක් පමණ දිනා ගත්තේය. ඔහුගේ පක්ෂය සහ සහචරයින් ආසන 61ක් දිනා ගත් අතර, එය ආසන 84 කින් යුත් පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 56 ක සුපිරි බහුතරය ඉක්මවා යමින් ව්‍යවස්ථාදායක මට්ටමින් නිතරග තීරණ ගැනීමට ඉඩ සලසයි. ජනාධිපති බුකෙල්ගේ පක්ෂයට අධිකරණ සාමාජිකයින් පත් කිරීමට සහ ජනාධිපති ධුර කාල සීමාවන් ඉවත් කිරීම සඳහා සුළු හෝ විරුද්ධත්වයක් නොමැතිව නීති සම්මත කිරීමට සුපිරි බහුතරය අවසර දෙයි. 2021 ජුනි 8 වන දින, ජනාධිපති බුකෙල්ගේ මූලිකත්වයෙන්, ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ රජයට පක්ෂපාතී නියෝජිතයින් රට තුළ බිට්කොයින් නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කිරීමට ඡන්දය දුන්හ. 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, එල් සැල්වදෝරයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය 2024 දී බුකෙල්ට දෙවන වාරයක් සඳහා තරඟ කිරීමට අවසර දෙන ලෙස තීන්දු කළේය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ජනාධිපතිවරයාට අඛණ්ඩව දෙවරක් ධුරයේ සේවය කිරීම තහනම් කර තිබියදීත්. මෙම තීරණය බුකෙල් විසින් අධිකරණයට පත් කරන ලද විනිසුරුවන් විසින් සංවිධානය කරන ලදී.

2021 පෙබරවාරි 25 වන දින, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් මැලේරියාව තුරන් කිරීම සඳහා සහතිකය ලබා දුන් පළමු මධ්‍යම ඇමරිකානු රට බවට එල් සැල්වදෝරය පත්විය.

2022 ජනවාරි මාසයේදී, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) එල් සැල්වදෝරයෙන් ගුප්ත ව්‍යවහාර මුදල් නීත්‍යානුකූල කිරීමට ගත් තීරණය ආපසු හරවන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ආර්ථික දුෂ්කරතා සහ 2022 මැයි වන විට රජයේ බැඳුම්කර ඒවායේ මුල් වටිනාකමෙන් 40% කට වෙළඳාම් කිරීමත් සමඟ, ස්වෛරී පැහැර හැරීමක් සිදුවීමේ අපේක්ෂාව යන අර්ථයෙන් බිට්කොයින් එහි වටිනාකමෙන් අඩක් පමණ වේගයෙන් අහිමි වී තිබුණි. එල් සැල්වදෝරයේ ගිනි කන්දක් පාමුල බිට්කොයින් නගරය ඉදිකිරීමට සැලසුම් කරන බව බුකෙල් 2022 ජනවාරි මාසයේදී නැවත නිවේදනය කළේය.

2022 දී, සැල්වදෝර රජය අපරාධ කල්ලි සහ කල්ලි ආශ්‍රිත ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව දැවැන්ත සටනක් ආරම්භ කළේය. මාර්තු 27 වන දින හදිසි තත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර එය ජූලි 20 වන දින දීර්ඝ කරන ලදී. සැකකාර කල්ලි සාමාජිකයින් 53,000 කට වැඩි පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගත් අතර, එය ලෝකයේ වාර්තා වූ ඉහළම සිරගත කිරීමේ අනුපාතයට හේතු විය. මෙම මර්දනය හේතුවෙන් රැඳවියන් සිය ගණනක් මිය ගොස් ඇති බව වාර්තා වන අතර, ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් වැනි ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන එය සිවිල් යුද්ධයෙන් පසු රටේ දරුණුතම මානව හිමිකම් අපයෝජනය ලෙස ප්‍රකාශ කර ඇත.

2023 නොවැම්බර් 30 වන දින, ව්‍යවස්ථාදායක සභාව බුකෙල් සහ උප ජනාධිපති ෆීලික්ස් උල්ලෝවාට ඔවුන්ගේ 2024 නැවත මැතිවරණ ව්‍යාපාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සඳහා නිවාඩු ලබා දුන්නේය. බුකෙල්ගෙන් පසු ක්ලෝඩියා රොඩ්‍රිගස් ද ගුවේරා වැඩබලන ජනාධිපතිනිය ලෙස පත් වූ අතර, ඇය සැල්වදෝර ඉතිහාසයේ පළමු කාන්තා ජනාධිපතිවරිය වූවාය.

2024 ජනවාරි මාසයේදී, මිනීමැරුම් අනුපාතය වසරින් වසර 70% කින් පමණ පහත වැටී ඇති බව නිවේදනය කරන ලද අතර, 2022 දී සිදු වූ මිනීමැරුම් 495 ට සාපේක්ෂව 2023 දී 154 ක් විය.

2024 පෙබරවාරි 4 වන දින, බුකෙල් මහ මැතිවරණයේදී ඡන්දවලින් 83% ක් ලබා ගනිමින් නැවත මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය. ඔහුගේ පක්ෂය වන නුවාස් අයිඩියාස් පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 60 න් 58 ක් දිනා ගත්තේය. 2024 ජුනි 1 වන දින, ඔහු සිය දෙවන පස් අවුරුදු ධුර කාලය සඳහා දිවුරුම් දුන්නේය.

## භූගෝලය

එල් සැල්වදෝරයේ භූ විෂමතාව.
එල් සැල්වදෝරය මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ඉස්ත්මස් හි 13° සහ 15°N අක්ෂාංශ සහ 87° සහ 91°W දේශාංශ අතර පිහිටා ඇත. එය බටහිර-වයඹ සිට නැගෙනහිර-ගිනිකොන දක්වා කිලෝමීටර 270 (සැතපුම් 168) ක් සහ උතුරේ සිට දකුණට කිලෝමීටර 142 (සැතපුම් 88) ක් විහිදෙන අතර, මුළු භූමි ප්‍රමාණය කිලෝමීටර 21,041 (වර්ග සැතපුම් 8,124) කි. මහාද්වීපික ඇමරිකාවේ කුඩාම සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට ලෙස, එල් සැල්වදෝරය ආදරයෙන් පුල්ගාර්සිටෝ ඩි ඇමරිකා ("ඇමරිකාවේ ටොම් මාපටැඟිල්ල") ලෙස හැඳින්වේ. එල් සැල්වදෝරය ග්වාතමාලාව සහ හොන්ඩුරාස් සමඟ මායිම් මෙන්ම පැසිෆික් සාගරය සමඟ වෙරළ තීරයක් ද බෙදා ගනී. මුළු ජාතික මායිමේ දිග කිලෝමීටර 546 (සැතපුම් 339): ග්වාතමාලාව සමඟ කිලෝමීටර 203 (සැතපුම් 126) සහ හොන්ඩුරාස් සමඟ කිලෝමීටර 343 (සැතපුම් 213). කැරිබියානු වෙරළ තීරයක් නොමැති එකම මධ්‍යම ඇමරිකානු රට එයයි. පැසිෆික් සාගරයේ වෙරළ තීරය කිලෝමීටර 307 (සැතපුම් 191) කි.

එල් සැල්වදෝරයේ ගංගා 300 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර, ඉන් වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ රියෝ ලෙම්පා ය. ග්වාතමාලාවේ ආරම්භ වන රියෝ ලෙම්පා, උතුරු කඳු වැටිය හරහා කැඩී, මධ්‍යම සානුවෙන් වැඩි කොටසක් දිගේ ගලා ගොස්, දකුණු ගිනිකඳු පරාසය හරහා විහිදී පැසිෆික් සාගරයට ගලා යයි. එය එල් සැල්වදෝරයේ එකම යාත්‍රා කළ හැකි ගංගාවයි. එය සහ එහි අතු ගංගා රටේ ප්‍රදේශයෙන් අඩක් පමණ ජලය බැස යයි. අනෙකුත් ගංගා සාමාන්‍යයෙන් කෙටි වන අතර පැසිෆික් පහත් බිම් ජලය බැස යයි හෝ මධ්‍යම සානුවේ සිට දකුණු කඳු වැටියේ හිඩැස් හරහා පැසිෆික් සාගරයට ගලා යයි. මේවාට ගෝස්කොරන්, ජිබෝවා, ටොරෝලා, පාස් සහ රියෝ ග්‍රෑන්ඩ් ද සැන් මිගෙල් ඇතුළත් වේ.

ඉලමැටෙපෙක් (සැන්ටා ඇනා) ගිනි කන්ද
එල් සැල්වදෝරයේ භූගෝලය ගිනිකඳු ය. එල් සැල්වදෝරය යනු පෘථිවියේ ගිනි කඳු සහ භූමිකම්පා බහුතරයක් සිදුවන ගිනි වළල්ලේ පිහිටා ඇති රටකි. වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ගිනි කන්ද වන්නේ ගිනිකඳු චාපරස්ටික් (සැන් මිගෙල් ගිනි කන්ද) වන අතර එය වඩාත් ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් ද ප්‍රදර්ශනය කරයි. උසම ගිනි කන්ද ඉලමටෙපෙක් (සැන්ටා ඇනා ගිනි කන්ද) වන අතර එය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 7,821 (මීටර් 2,384) දක්වා ළඟා වේ. මේවාට අමතරව තවත් ගිනි කඳු 20 ක් ඇති අතර ඒවායින් බොහොමයක් ක්‍රියාකාරී හෝ විභවයෙන් ක්‍රියාකාරී වේ. මධ්‍යම ඇමරිකානු රටක දෙවන වැඩිම ගිනි කඳු සංඛ්‍යාව එල් සැල්වදෝරයේ ඇත.

එල් සැල්වදෝරයේ ගිනිකඳු ආවාටවලින් වට වූ විල් කිහිපයක් ඇත, ඒවායින් වඩාත් වැදගත් වන්නේ ඉලෝපන්ගෝ විල (කිලෝමීටර 70 හෝ වර්ග සැතපුම් 27) සහ කෝටෙපෙක් විල (කිලෝමීටර 26 හෝ වර්ග සැතපුම් 10) ය. ගුයිජා විල එල් සැල්වදෝරයේ විශාලතම ස්වාභාවික විල (කිලෝමීටර 44 හෝ වර්ග සැතපුම් 17) වේ. ලෙම්පා වේල්ල ඉදිකිරීමෙන් කෘතිම විල් කිහිපයක් නිර්මාණය වූ අතර, ඉන් විශාලතම සෙරෝන් ග්‍රෑන්ඩ් ජලාශය (කිලෝමීටර 135 හෝ වර්ග සැතපුම් 52) වේ. එල් සැල්වදෝරයේ මායිම් තුළ මුළු කිලෝමීටර් 320 (වර්ග සැතපුම් 123.6) ක ජල ප්‍රමාණයක් ඇත.

එල් සැල්වදෝරයේ උසම ස්ථානය හොන්ඩුරාස් දේශසීමාවේ මීටර් 2,730 (අඩි 8,957) ක උසකින් යුත් සෙරෝ එල් පිටාල් ය. සමාන්තර කඳු වැටි දෙකක් එල් සැල්වදෝරය හරහා බටහිරට ගමන් කරන අතර ඒවා අතර මධ්‍යම සානුවක් සහ පැසිෆික් සාගරය වැළඳ ගන්නා පටු වෙරළබඩ තැනිතලාවක් ඇත. මෙම භෞතික ලක්ෂණ රට භෞතික විද්‍යාත්මක කලාප දෙකකට බෙදා ඇත. භූමියෙන් 85% ක් ආවරණය වන කඳු වැටි සහ මධ්‍යම සානුව අභ්‍යන්තර උස්බිම් වලින් සමන්විත වේ. ඉතිරි වෙරළබඩ තැනිතලා පැසිෆික් පහත්බිම් ලෙස හැඳින්වේ.

### දේශගුණය

එල් සැල්වදෝරයේ කොප්පෙන් දේශගුණික වර්ගීකරණය.
එල් සැල්වදෝරයේ උච්චතම තෙත් සහ වියළි කාලවල් සහිත නිවර්තන දේශගුණයක් ඇත. උෂ්ණත්වය ප්‍රධාන වශයෙන් උන්නතාංශය සමඟ වෙනස් වන අතර සෘතුමය වෙනසක් පෙන්නුම් නොකරයි. පැසිෆික් පහත් බිම් ඒකාකාරව උණුසුම් හා තෙතමනය සහිත වේ; මධ්‍යම සානුව සහ කඳුකර ප්‍රදේශ වඩාත් මධ්‍යස්ථ වේ.

දේශීය වශයෙන් ඉන්වියර්නෝ ලෙස හඳුන්වන වැසි සමය මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා විහිදේ. මෙම කාලය තුළ වාර්ෂික වර්ෂාපතනය සියල්ලම පාහේ සහ වාර්ෂික වර්ෂාපතනයේ එකතුව, විශේෂයෙන් දකුණට මුහුණලා ඇති කඳු බෑවුම්වල, මිලිමීටර් 2,000 (අඟල් 78.7) දක්වා ඉහළ යා හැකිය. ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ සහ මධ්‍යම සානුවට අඩු, නමුත් තවමත් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ලැබේ. මෙම සමයේදී වර්ෂාපතනය සාමාන්‍යයෙන් පැසිෆික් සාගරයට ඉහළින් අඩු පීඩනයකින් ලැබෙන අතර සාමාන්‍යයෙන් දහවල් කාලයේ දැඩි ගිගුරුම් සහිත වැසි ඇති වේ. පැසිෆික් සාගරයේ සුළි කුණාටු ඉඳහිට ඇති වුවද, ඒවා කලාතුරකින් එල් සැල්වදෝරයට බලපායි, 1998 දී මිච් සුළි කුණාටුව (ඇත්ත වශයෙන්ම අත්ලාන්තික් ද්‍රෝණියට ඉහළින් ඇති විය) සහ 1973 දී එමිලි සුළි කුණාටුව හැර.

නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා, ඊසානදිග වෙළඳ සුළං කාලගුණික රටා පාලනය කරයි. මෙම මාසවලදී, කැරිබියන් දූපත් වලින් ගලා එන වාතය හොන්ඩුරාස් හි කඳු හරහා ගමන් කරන විට එහි වර්ෂාපතනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් අහිමි වී ඇත. මෙම වාතය එල් සැල්වදෝරයට ළඟා වන විට එය වියළි, ​​උණුසුම් සහ මීදුම සහිත වේ. මෙම සමය දේශීයව වෙරානෝ හෝ ගිම්හානය ලෙස හැඳින්වේ.

සමය අනුව උෂ්ණත්වය සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ; උන්නතාංශය මූලික නිර්ණායකයයි. පැසිෆික් පහත් බිම් යනු උණුසුම්ම කලාපය වන අතර වාර්ෂික සාමාන්‍යයන් 25 සිට 29 °C (77.0 සිට 84.2 °F) දක්වා පරාසයක පවතී. සැන් සැල්වදෝරය මධ්‍යම සානුවේ නියෝජිතයා වන අතර, වාර්ෂික සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පිළිවෙලින් 23 °C (73 °F) සහ නිරපේක්ෂ ඉහළ සහ පහළ කියවීම් 38 සහ 6 °C (100.4 සහ 42.8 °F) වේ. කඳුකර ප්‍රදේශ සිසිල්ම වන අතර, වාර්ෂික සාමාන්‍යයන් 12 සිට 23 °C (53.6 සිට 73.4 °F) දක්වා සහ අවම උෂ්ණත්වය සමහර විට හිමාංකයට ළඟා වේ.

### ස්වාභාවික විපත්

#### අධික කාලගුණික සිදුවීම්

පැසිෆික් සාගරයේ එල් සැල්වදෝරයේ පිහිටීම නිසා එය දැඩි වැසි කුණාටු සහ දරුණු නියඟ ඇතුළු දරුණු කාලගුණික තත්ත්වයන්ට ද යටත් වේ. මේ දෙකම එල් නිනෝ සහ ලා නිනා බලපෑම් මගින් වඩාත් දරුණු විය හැකිය. අත්ලාන්තික් සාගරයේ නිර්මාණය වී මධ්‍යම ඇමරිකාව හරහා ගිය මිච් හරිකේන් හැරුණු විට පැසිෆික් සාගරයේ ඉඳහිට සුළි කුණාටු ඇති වේ.

2001 ගිම්හානයේදී දරුණු නියඟයක් එල් සැල්වදෝරයේ භෝග වලින් 80% ක් විනාශ කළ අතර ගම්බද ප්‍රදේශවල සාගතයක් ඇති කළේය. 2005 ඔක්තෝබර් 4 වන දින, දරුණු වර්ෂාව හේතුවෙන් භයානක ගංවතුර සහ නායයෑම් ඇති වූ අතර එමඟින් අවම වශයෙන් 50 දෙනෙකු මිය ගියහ.

#### භූමිකම්පා සහ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම්

2013 දී සැන් මිගෙල් ගිනි කන්ද
එල් සැල්වදෝරය පැසිෆික් ගිනි වළල්ල දිගේ පිහිටා ඇති අතර එම නිසා නිරන්තර භූමිකම්පා සහ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළුව සැලකිය යුතු භූ කම්පන ක්‍රියාකාරකම් වලට භාජනය වේ. සැන් සැල්වදෝරයේ අගනුවර 1756 සහ 1854 දී විනාශ වූ අතර 1919, 1982 සහ 1986 කම්පන වලදී එය දැඩි හානිවලට ලක් විය. මෑත උදාහරණ අතර 2001 ජනවාරි 13 වන දින රිච්ටර් පරිමාණයෙන් 7.7 ක් වූ භූමිකම්පාවක් සහ 800 කට වැඩි පිරිසක් මිය ගිය නායයෑමක් ඇති විය; සහ මාසයකට පසුව, 2001 පෙබරවාරි 13 වන දින තවත් භූමිකම්පාවක් ඇති වූ අතර එය පුද්ගලයින් 255 දෙනෙකු මිය ගොස් රටේ නිවාසවලින් 20% ක් පමණ හානි කළේය. 1986 දී 5.7 Mw ක භූමිකම්පාවකින් 1,500 ක් මිය ගිය අතර 10,000 ක් තුවාල ලැබූ අතර 100,000 ක් නිවාස අහිමි විය.

එල් සැල්වදෝරයේ ගිනි කඳු විස්සකට වඩා තිබේ; ඒවායින් දෙකක්, සැන් මිගෙල් සහ ඉසාල්කෝ, මෑත වසරවලදී ක්‍රියාකාරී වී ඇත. 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට 1950 දශකයේ මැද භාගය දක්වා, ඉසාල්කෝ ගිනි කන්ද නිරන්තරයෙන් පුපුරා ගිය අතර එය "පැසිෆික් සාගරයේ ප්‍රදීපාගාරය" යන නම ලබා දුන්නේය. එහි දීප්තිමත් ගිනිදැල් මුහුදේ බොහෝ දුරක් පැහැදිලිව දැකගත හැකි වූ අතර රාත්‍රියේදී එහි දිලිසෙන ලාවා එය දීප්තිමත් දීප්තිමත් කේතුවක් බවට පත් කළේය. මෑත කාලීන විනාශකාරී ගිනිකඳු පිපිරීම සිදු වූයේ 2005 ඔක්තෝබර් 1 වන දින, සැන්ටා ඇනා ගිනි කන්ද අළු, උණුසුම් මඩ සහ පාෂාණ වලාකුළක් විසි කළ අතර එය අසල ගම්මාන මතට වැටී දෙදෙනෙකු මිය යාමට හේතු විය. මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති දරුණුතම ගිනිකඳු පිපිරීම සිදු වූයේ ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසේදී ඉලෝපන්ගෝ ගිනි කන්ද VEI ශක්තියකින් 6 කින් පුපුරා යාමෙන් පුළුල් පයිරොක්ලාස්ටික් ප්‍රවාහයන් සහ මායා නගර විනාශ කිරීමෙනි.

### වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ

ටොරොගොස් යනු එල් සැල්වදෝරයේ ජාතික පක්ෂියා වේ.
එල් සැල්වදෝරයේ පක්ෂි විශේෂ 500 ක්, සමනලු විශේෂ 1,000 ක්, ඕකිඩ් විශේෂ 400 ක්, ගස් විශේෂ 800 ක් සහ සමුද්‍ර (ලුණු වතුර) මත්ස්‍ය විශේෂ 800 ක් සිටින බවට ගණන් බලා ඇත.

ලෝකයේ මුහුදු කැස්බෑ විශේෂ අටෙන් හයක් මධ්‍යම ඇමරිකාවේ වෙරළ තීරයේ කූඩු කරන අතර හතරක් සැල්වදෝර වෙරළ තීරයේ තම නිවහන බවට පත් කර ගනී: ලෙදර්බැක් කැස්බෑවා, හෝක්ස්බිල්, කොළ පැහැති මුහුදු කැස්බෑවා සහ ඔලිව් රිඩ්ලි. හෝක්ස්බිල් දැඩි ලෙස වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

මෑත කාලීන සංරක්ෂණ උත්සාහයන් රටේ ජෛව විවිධත්වයේ අනාගතය සඳහා බලාපොරොත්තුවක් සපයයි. 1997 දී රජය පරිසර හා ස්වාභාවික සම්පත් අමාත්‍යාංශය පිහිටුවන ලදී. 1999 දී ජාතික සභාව විසින් පොදු පාරිසරික රාමු නීතියක් අනුමත කරන ලදී. රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන කිහිපයක් රටේ වැදගත්ම වනාන්තර ප්‍රදේශ කිහිපයක් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කටයුතු කරමින් සිටී. මේවායින් ප්‍රමුඛ වන්නේ එල් සැල්වදෝරයේ පාරිසරික බලධාරීන් සමඟ ගිවිසුමක් යටතේ රටේ විශාලතම ජාතික වනෝද්‍යානය වන එල් ඉම්පොසිබල් කළමනාකරණය කරන සැල්වානාටුරා ය.

එල් සැල්වදෝරය භෞමික පරිසර පද්ධති හයකට නිවහන වේ: මධ්‍යම ඇමරිකානු කඳුකර වනාන්තර, සියෙරා මැඩ්‍රේ ද චියාපාස් තෙතමනය සහිත වනාන්තර, මධ්‍යම ඇමරිකානු වියළි වනාන්තර, මධ්‍යම ඇමරිකානු පයින්-ඕක් වනාන්තර, ෆොන්සෙකා බොක්ක කඩොලාන සහ උතුරු වියළි පැසිෆික් වෙරළබඩ කඩොලාන. එයට 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශක සාමාන්‍ය ලකුණු 4.06/10 ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 න් ගෝලීය වශයෙන් 136 වන ස්ථානයට පත්විය.

## රජය සහ දේශපාලනය

1983 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට රටේ ඉහළම නීතිමය අධිකාරිය ඇත. එල් සැල්වදෝරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ නියෝජිත රජයක් ඇති අතර, එහි ආයතන තුනක් වන්නේ:

එල් සැල්වදෝරයේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ සැල්වදෝර ශිෂ්‍යභටයින්
1. ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් විධායක ශාඛාව, ඔහු සෘජු ඡන්දයෙන් තේරී පත් වන අතර නැවත තේරී පත්වීමකින් තොරව වසර පහක් ධුරයේ රැඳී සිටින නමුත් එක් මැතිවරණ කාල සීමාවක් නොමැතිව තේරී පත් විය හැකිය. ජනාධිපතිවරයාට ඔහු පත් කරන අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් ඇති අතර සන්නද්ධ හමුදාවන්හි ප්‍රධානියා ද වේ.
2. එල් සැල්වදෝරයේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව (ඒක මණ්ඩල) ලෙස හැඳින්වෙන ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව, නියෝජිතයින් 84 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ.
3. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් මෙහෙයවනු ලබන අධිකරණය, විනිසුරුවන් 15 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වන අතර, ඉන් එක් අයෙකු අධිකරණයේ සභාපති ලෙස තේරී පත් වේ.

එල් සැල්වදෝරයේ දේශපාලන රාමුව බහු-ආකෘති, බහු-පක්ෂ පද්ධතියක් සහිත ජනාධිපති නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි. ජනාධිපතිවරයා, දැනට නයිබ් බුකෙල්, රාජ්‍ය නායකයා සහ රජයේ ප්‍රධානියා වේ. විධායක බලය රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජයට සහ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවට පවරා ඇත. රට තුළ ස්වාධීන අධිකරණයක් සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයක් ද ඇත. 2023 දී V-Dem Democracy Report මගින් ලතින් ඇමරිකාවේ සහ කැරිබියන් කලාපයේ 5 වන අඩුම මැතිවරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රට ලෙස එය ශ්‍රේණිගත කරන ලදී.

### දේශපාලනය

එල් සැල්වදෝරයේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව
එල් සැල්වදෝරයේ බහු-පක්ෂ පද්ධතියක් ඇත. දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් වන ජාතිකවාදී ජනරජ සන්ධානය (ARENA) සහ ෆැරබුන්ඩෝ මාර්ටි ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ (FMLN) මැතිවරණවල ආධිපත්‍යය දැරීමට නැඹුරු වී ඇත. 2009 මාර්තු මාසයේදී FMLN හි මොරිසියෝ ෆූන්ස් තේරී පත් වන තෙක් ARENA අපේක්ෂකයින් අඛණ්ඩව ජනාධිපතිවරණ හතරක් ජයග්‍රහණය කළහ. FMLN පක්ෂය දෘෂ්ටිවාදයෙන් වාමාංශික වන අතර, 2014 දක්වා ව්‍යවස්ථාදායකයේ ප්‍රමුඛ මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී කන්ඩායම සහ මොරිසියෝ ෆූන්ස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සමාජ ලිබරල් අංශය අතර බෙදී ඇත. කෙසේ වෙතත්, 2019 සැල්වදෝර ජනාධිපතිවරණයෙන් GANA හි අපේක්ෂකයෙකු වන නයිබ් බුකෙල් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු ද්වි-පක්ෂ ආධිපත්‍යය බිඳ වැටුණි. 2021 පෙබරවාරි මාසයේදී, ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල එල් සැල්වදෝරයේ දේශපාලනයේ ප්‍රධාන වෙනසක් ඇති කළේය. ජනාධිපති නයිබ් බුකෙලේගේ නව මිත්‍ර පක්ෂය වන නුවෙස් අයිඩියස් (නව අදහස්) රටේ ඉතිහාසයේ විශාලතම කොංග්‍රස් බහුතරය දිනා ගත්තේය.

මධ්‍යම කලාපයේ දෙපාර්තමේන්තු, විශේෂයෙන් අගනුවර සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ, ඩිපාර්ටමෙන්ටෝස් රොජෝස් (රතු දෙපාර්තමේන්තු) ලෙස හැඳින්වේ, සාපේක්ෂව වාමාංශික වේ. නැගෙනහිර, බටහිර සහ උස්බිම් කලාපවල ඩිපාර්ටමෙන්ටෝස් අසුල්ස් (නිල් දෙපාර්තමේන්තු) සාපේක්ෂව ගතානුගතික වේ.

### විදේශ සබඳතා

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ, සැල්වදෝර ජනාධිපති නයිබ් බුකෙල් සමඟ CSL බදු දීර්ඝ කිරීම සඳහා අත්සන් කිරීමේ උත්සවයකට සහභාගී වේ.
එල් සැල්වදෝරය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සහ එහි විශේෂිත ආයතන කිහිපයක සාමාජිකයෙකි. එය ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානයේ, මධ්‍යම ඇමරිකානු පාර්ලිමේන්තුවේ සහ මධ්‍යම ඇමරිකානු ඒකාබද්ධතා පද්ධතියේ සාමාජිකයෙකි. කලාපීය අවි පාලනය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට උත්සාහ කරන මධ්‍යම ඇමරිකානු ආරක්ෂක කොමිසමට එය ක්‍රියාකාරීව සහභාගී වේ. එල් සැල්වදෝරය ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු වන අතර කලාපීය නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් අනුගමනය කරයි. ඇමරිකානු සමුළුවේ ක්‍රියාවලියේ ක්‍රියාකාරී සහභාගිවන්නෙකු වන එල් සැල්වදෝරය ඇමරිකානු නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශයේ මුලපිරීම යටතේ වෙළඳපල ප්‍රවේශය පිළිබඳ ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායමක සභාපතිත්වය දරයි.

සොල්දාදුවන් සහ පොලිස් නිලධාරීන්
1950 නොවැම්බර් මාසයේදී, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව විසින් ටිබෙට් ඈඳා ගැනීම නැවැත්වීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය ඉදිරියේ අභියාචනයක් ඉල්ලා සිටි ඔහුගේ ටිබෙට් රජයේ කැබිනට් අමාත්‍යවරයාගේ විදුලි පණිවුඩයට සහාය දීමෙන් අලුතින් බලගැන්වූ 14 වන දලයි ලාමාට උදව් කළ එකම රට එල් සැල්වදෝරයයි. වෙනත් කිසිදු රටක් සහාය නොදක්වමින්, "එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ටිබෙට් ඉල්ලීම එහි න්‍යාය පත්‍රයෙන් ඉවත් කළේය."

එල් සැල්වදෝරය ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ රෝම ප්‍රඥප්තියේ පාර්ශවයකි.

### හමුදා

එල් සැල්වදෝරයේ සන්නද්ධ හමුදාවන්ට ශාඛා තුනක් ඇත: සැල්වදෝර හමුදාව, සැල්වදෝර ගුවන් හමුදාව සහ එල් සැල්වදෝරයේ නාවික හමුදාව. සමස්තයක් වශයෙන් සන්නද්ධ හමුදාවන්හි 25,000 ක් පමණ සිටිති.

### මානව අයිතිවාසිකම්

නීති විරෝධී පොලිස් ඝාතන සඳහා පොලිස් නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම කෙරෙහි ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් අවධානය යොමු කර ඇත. ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් හි අවධානය දිනා ගත හැකි අනෙකුත් කරුණු අතරට අතුරුදහන් වූ දරුවන්, කාන්තාවන්ට එරෙහි අපරාධ නිසි ලෙස විමර්ශනය කර නඩු පැවරීමට නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වීම සහ සංවිධානාත්මක ශ්‍රමය නීති විරෝධී කිරීම ඇතුළත් වේ.

ගබ්සාව තහනම් කර ඇත, ස්ත්‍රී දූෂණය, ව්‍යභිචාරය හෝ මවගේ ජීවිතයට තර්ජනය කිරීම සඳහා කිසිදු ව්‍යතිරේකයක් නොමැත; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පසුගිය දශක දෙක තුළ කාන්තාවන් 180 ක් සිරගත කර ඇති අතර, සමහරු වසර 30 ක් දක්වා. එල් සැල්වදෝරයේ LGBT පුද්ගලයින්ට එරෙහි වෙනස්කම් කිරීම ඉතා පුලුල්ව පැතිර ඇත. 2013 පිව් පර්යේෂණ සමීක්ෂණයට අනුව, සැල්වදෝරියානුවන්ගෙන් 53% ක් විශ්වාස කරන්නේ සමලිංගිකත්වය සමාජය විසින් පිළිගත යුතු නැති බවයි. සමලිංගිකත්වය නීත්‍යානුකූල වුවද, සමලිංගික විවාහ නීත්‍යානුකූලව පිළිගනු නොලැබේ, මන්ද 2006 දී දෙවරක් සහ 2009 දී නැවත වරක් යෝජනා ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී.

### පරිපාලන අංශ

එල් සැල්වදෝරය දෙපාර්තමේන්තු 14 කට (කලාප) බෙදා ඇති අතර, ඒවා මහ නගර සභා 44 කට (නගර සභා) බෙදා ඇති අතර ඒවා දිස්ත්‍රික්ක 262 කට ද බෙදා ඇත.

*ග්වාතමාලාව*
*හොන්ඩුරාස්*
*නිකරගුවාව*
*පැසිෆික් සාගරය*
අහුවාචපාන්
සැන්ටා ඇනා
සොන්සොනාටේ
ලා
ලිබරෙටඩ්
චලතානංගෝ
කුස්කෙට්ලාන්
සැන්
සැල්වදෝර්
ලා ප්ලාස්
කබානාස්
සැන් විසේන්තේ
උසුලුටන්
සැන් මිගෙල්
මොරසාන්
ලා යුනියන්

## ආර්ථිකය

එල් සැල්වදෝරය, ග්වාටමාලා සහ හොන්ඩුරාස්හි ඓතිහාසික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඒක පුද්ගල සංවර්ධනය
භූමිකම්පා සහ සුළි කුණාටු වැනි ස්වාභාවික විපත්, විශාල ආර්ථික සහනාධාර නියම කරන රජයේ ප්‍රතිපත්ති සහ නිල දූෂණය හේතුවෙන් එල් සැල්වදෝරයේ ආර්ථිකයට ඇතැම් විට බාධා එල්ල වී තිබේ. සහනාධාර කෙතරම් ගැටලුවක් බවට පත් වූවාද යත්, 2012 අප්‍රේල් මාසයේදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල මධ්‍යම රජයට ඩොලර් මිලියන 750 ක ණයක් අත්හිටුවන ලදී. ජනාධිපති ෆූන්ස්ගේ කැබිනට් මණ්ඩල ප්‍රධානී ඇලෙක්ස් සෙගෝවියා පිළිගත්තේ ආර්ථිකය "බිඳවැටීමේ ස්ථානයක" පවතින බවයි.

2021 සඳහා මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතා ඇස්තමේන්තුවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 57.95 ක් වන අතර එය 2021 සඳහා 4.2% කින් වර්ධනය වන සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයයි. සේවා අංශය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ විශාලතම සංරචකය වන අතර, පසුව කාර්මික අංශය 24.7% (2008 ඇස්තමේන්තුව) වන අතර කෘෂිකර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 11.2% ක් නියෝජනය කරයි (2010 ඇස්තමේන්තුව). 1996 න් පසු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සාමාන්‍ය 3.2% ක සැබෑ වර්ධනයක් සහිත වාර්ෂික අනුපාතයකින් වර්ධනය විය. රජය නිදහස් වෙළඳපොල මුලපිරීම් සඳහා කැපවී සිටි අතර 2007 දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ සැබෑ වර්ධන වේගය 4.7% ක් විය. 2017 දෙසැම්බර් වන විට ශුද්ධ ජාත්‍යන්තර සංචිත ඩොලර් බිලියන 3.57 ක් විය.

වඩාත් විවිධාංගීකරණය වූ ආර්ථිකයක් සඳහා නව වර්ධන අංශ සංවර්ධනය කිරීම එල් සැල්වදෝරයේ දිගු කලක් අභියෝගයක් වී ඇත. අතීතයේ දී, රට රන් සහ රිදී නිෂ්පාදනය කළ අතර, නමුත් ජනාධිපති සාකා පැසිෆික් රිම් පතල් සංස්ථාවේ මෙහෙයුම් වසා දැමීමෙන් පසු දේශීය ආර්ථිකයට ඩොලර් මිලියන සිය ගණනක් එකතු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන ලද පතල් අංශය නැවත විවෘත කිරීමට ගත් මෑත උත්සාහයන් බිඳ වැටුණි. කෙසේ වෙතත්, මධ්‍යම ඇමරිකානු මූල්‍ය අධ්‍යයන ආයතනයට (ඉන්ස්ටිටියුටෝ සෙන්ට්‍රෝඇමරිකානෝ ෆෝ එස්ටූඩියෝස් ෆිස්කල්) අනුව, ලෝහ කැණීම්වල දායකත්වය 2010 සහ 2015 අතර රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.3% ක් තරම් කුඩා විය. සාකාගේ තීරණයට දේශපාලන අභිප්‍රායන්ගෙන් තොර නොවූවත්, ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් සහ රටේ බිම් මට්ටමේ ව්‍යාපාරවලින් දැඩි සහයෝගයක් ලැබුණි. රටේ ප්‍රධාන ගංගාවකින් සයනයිඩ් දූෂණය වීමේ අවදානම මත පදනම්ව, තවත් බලපත්‍රයක් සඳහා සමාගමක් කළ අයදුම්පත ජනාධිපති ෆූන්ස් පසුව ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

අනෙකුත් පැරණි යටත් විජිත මෙන්ම, එල් සැල්වදෝරය වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඒක-අපනයන ආර්ථිකයක් (එක් වර්ගයක අපනයනයක් මත දැඩි ලෙස යැපෙන ආර්ථිකයක්) ලෙස සලකනු ලැබීය. යටත් විජිත සමයේදී, එල් සැල්වදෝරය ඉන්ඩිගෝ සමෘද්ධිමත් අපනයනකරුවෙකු වූ නමුත්, 19 වන සියවසේ කෘතිම ඩයි වර්ග සොයා ගැනීමෙන් පසුව, අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද නූතන රාජ්‍යය ප්‍රධාන අපනයනය ලෙස කෝපි වෙත යොමු විය.

සැන් මිගෙල් යනු එල් සැල්වදෝරයේ වැදගත් ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර මධ්‍යම ඇමරිකාවේ විනෝදාස්වාදය සහ ආහාර පිළිබඳ විශාලතම උත්සවවලින් එකක් වන "සැන් මිගෙල් කානිවල්" හි නිවහන වේ.
වක්‍ර බදු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්, එහි වත්මන් ආදායම් එකතු කිරීම වැඩිදියුණු කිරීමට රජය උත්සාහ කර ඇත. 1992 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ක්‍රියාත්මක කරන ලද 10% අගය එකතු කළ බද්ද (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් IVA) 1995 ජූලි මාසයේදී 13% දක්වා ඉහළ නංවන ලදී. උද්ධමනය ස්ථාවරව පවතින අතර කලාපයේ අඩුම අගය අතර වේ. 2000 සිට 2006 දක්වා නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මුළු අපනයන ඩොලර් බිලියන 2.94 සිට ඩොලර් බිලියන 3.51 දක්වා 19% කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, මුළු ආනයන ඩොලර් බිලියන 4.95 සිට ඩොලර් බිලියන 7.63 දක්වා 54% කින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය වෙළඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 2.01 සිට ඩොලර් බිලියන 4.12 දක්වා 102% කින් වැඩි වීමට හේතු වී ඇත.

2006 දී, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ සහ ඩොමිනිකන් ජනරජයේ රටවල් පහ විසින් සාකච්ඡා කරන ලද මධ්‍යම ඇමරිකානු-ඩොමිනිකන් ජනරජ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම (CAFTA) එක්සත් ජනපදය සමඟ අනුමත කළ පළමු රට එල් සැල්වදෝරයයි. CAFTA විසින් සැල්වදෝර රජය නිදහස් වෙළඳාම පෝෂණය කරන ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළ යුතු බව අවශ්‍ය වේ. CAFTA ආයතනය සැකසූ ආහාර, සීනි සහ එතනෝල් අපනයනය ශක්තිමත් කර ඇති අතර, 2005 දී බහු තන්තු ගිවිසුම කල් ඉකුත් වීමත් සමඟ ආසියානු තරඟකාරිත්වයට මුහුණ දුන් ඇඟලුම් අංශයේ ආයෝජන සඳහා සහාය වී ඇත. ඇඟලුම් අංශයේ තරඟකාරිත්වයේ පහත වැටීමක් අපේක්ෂාවෙන්, පෙර පරිපාලනය, කලාපීය බෙදාහැරීමේ සහ සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස රට ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙන් සහ බදු දිරිගැන්වීම් හරහා සංචාරක ආයෝජන ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙන් ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කිරීමට උත්සාහ කළේය.

2021 ජුනි මාසයේදී, ජනාධිපති නයිබ් බුකෙල් පැවසුවේ එල් සැල්වදෝරයේ බිට්කොයින් නීත්‍යානුකූල කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කරන බවයි. 2021 ජුනි 9 වන දින එල් සැල්වදෝරයේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසින් බිට්කොයින් නීතිය සම්මත කරන ලදී. 2021 සැප්තැම්බර් 7 වන දින බිට්කොයින් නිල වශයෙන් නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩරයක් බවට පත්විය. නීතියේ කොටසක් ලෙස, විදේශිකයන්ට රට තුළට බිට්කොයින් 3 ක් ආයෝජනය කළහොත් එල් සැල්වදෝරයේ ස්ථිර පදිංචිය ලබා ගත හැකිය. නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම විරෝධතාවලට මුහුණ දී ඇති අතර, රටේ බහුතරයක් බිට්කොයින් නීත්‍යානුකූල ටෙන්ඩරයක් ලෙස භාවිතා කිරීමට විරුද්ධ වෙති. සැල්වදෝර වාණිජ මණ්ඩලය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව, 2022 මාර්තු වන විට රටේ වෙළෙන්දන්ගෙන් 14% ක් පමණක් අවම වශයෙන් එක් බිට්කොයින් ගනුදෙනුවක්වත් සකසා ඇත. 2024 මැයි මාසයේ සිට, එල් සැල්වදෝරයේ බිට්කොයින් කාර්යාලය නම් කරන ලද නිල රජයේ ආයතනයක් වාර්තා කරන්නේ රජය සතුව බිට්කොයින් 5,750 ක් (2024 මැයි පමණ වන විට ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 354) ඇති බවයි -- ටෙකාපා ගිනි කන්දෙන් භූ තාප ශක්තිය භාවිතා කරමින් 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට කැණීම් කරන ලද බිට්කොයින් 474 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් (2024 මැයි පමණ වන විට ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 29) සමඟ.

ඒක පුද්ගල ප්‍රේෂණ අතින් එල් සැල්වදෝරය කලාපයේ පෙරමුණ ගෙන ඇති අතර, එය සියලුම අපනයන ආදායමට සමාන ගලා ඒම් වේ; 2019 දී සැල්වදෝරියානුවන් මිලියන 2.35 ක් එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වූ අතර සියලුම පවුල් වලින් තුනෙන් එකක් පමණ ප්‍රේෂණ ලබා ගත්හ. එක්සත් ජනපදයේ වෙසෙන සැල්වදෝරියානුවන්ගෙන් එල් සැල්වදෝරයේ පවුලේ සාමාජිකයන් වෙත යවන ලද ප්‍රේෂණ විදේශ ආදායමේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍රයක් වන අතර වෙළඳ හිඟය පියවයි. 2000 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට ප්‍රේෂණ ක්‍රමයෙන් වැඩි වී ඇති අතර, එය ඩොලර් බිලියන 3.32 ක් හෝ 2006 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ආසන්න වශයෙන් 16.2% සිට ඩොලර් බිලියන 6 කට ආසන්න (2019 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 20% ක් පමණ, ලෝක බැංකුවට අනුව ලෝකයේ ඉහළම අනුපාතවලින් එකකි) දක්වා වර්ධනය වී ඇත.

2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී, නයිබ් බුකෙල්ගේ රජය ඩොලර් මිලියනයකට වඩා නව BTC 11 ක් මිලදී ගත් අතර එමඟින් එහි උපායමාර්ගික සංචිත ශක්තිමත් විය.

### බලශක්තිය

එල් සැල්වදෝරයේ බලශක්ති කර්මාන්තය විවිධාංගීකරණය වී ඇති අතර, දේශීය විදුලි නිෂ්පාදනය සඳහා පොසිල ඉන්ධන, ජල විදුලිබලය, අනෙකුත් පුනර්ජනනීය බලශක්තිය (ප්‍රධාන වශයෙන් භූ තාපජ) මත රඳා පවතින අතර තෙල් සඳහා ආනයන මත රඳා පවතී. එල් සැල්වදෝරයේ ස්ථාපිත ධාරිතාව මෙගාවොට් 1,983 ක් වන අතර වසරකට ගිගාවොට් පැය 5,830 ක් විදුලිය ජනනය කරයි, මෙයින් 84% ක් පුනර්ජනනීය ප්‍රභවයන්ගෙන් පැමිණේ, ඉන් 26.85% ක් භූ තාපජයෙන් (රටේ බොහෝ ගිනි කඳු වලින් නිපදවන), 29.92% ක් ජල විදුලියෙන් සහ ඉතිරිය පොසිල ඉන්ධන වලින් වේ.

ජාතික බලශක්ති කොමිසමට අනුව, 2021 ජනවාරි මාසයේදී මුළු එන්නත් වලින් 94.4% ක් ජල විදුලි බලාගාර (28.5% - 124.43 GWh), භූ තාපජ (27.3% - 119.07 GWh), ජෛව ස්කන්ධය (24.4% 106.43 GWh), ප්‍රකාශ වෝල්ටීයතා සූර්ය (10.6% - 46.44 GWh) සහ සුළං (3.6% - 15.67 GWh) වලින් ලැබුණි.

### විදුලි සංදේශ සහ මාධ්‍ය

එල් සැල්වදෝරයේ ස්ථාවර දුරකථන මාර්ග 900,000 ක්, ස්ථාවර බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් මාර්ග 500,000 ක් සහ ජංගම සෙලියුලර් දායකත්ව මිලියන 9.4 ක් ඇත. ජනගහනයෙන් වැඩි දෙනෙකුට ඔවුන්ගේ ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ ජංගම ජාල හරහා අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශ විය හැකි අතර, ලිබරල් රජයේ නියාමනය 5G ආවරණය යෙදවීම ඇතුළුව ස්ථාවර මාර්ගය හරහා ජංගම විනිවිද යාම ප්‍රවර්ධනය කරයි (එය 2020 දී පරීක්ෂා කිරීම ආරම්භ විය). ISDB-T ප්‍රමිතිය අනුවර්තනය වීමත් සමඟ රූපවාහිනී/ගුවන්විදුලි ජාල ඩිජිටල් සම්ප්‍රේෂණයට මාරුවීම 2018 දී සිදු කරන ලදී. පුද්ගලික අයිතිය ඇති ජාතික රූපවාහිනී ජාල, කේබල් රූපවාහිනී ජාල (ජාත්‍යන්තර නාලිකා ද රැගෙන යන) සහ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන සිය ගණනක් ඇත; රජය සතු විකාශන මධ්‍යස්ථානයක් ද ඇත.

### නිල දූෂණය සහ විදේශ ආයෝජන

2009 දී ARENA හි මැතිවරණ පරාජය පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක දී, සැන් සැල්වදෝරයේ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය, අඛණ්ඩ ARENA රජය මහජනයා විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට සැලකිය යුතු හේතුවක් ලෙස සාකා පරිපාලනය යටතේ නිල දූෂණය පෙන්වා දුන්නේය. ෆූන්ස් පරිපාලනය යටතේ අනුගමනය කරන ලද ප්‍රතිපත්ති එල් සැල්වදෝරය විදේශ ආයෝජන දක්වා වැඩිදියුණු කළ අතර, 2014 දී ලෝක බැංකුව එල් සැල්වදෝරය 109 ලෙස ශ්‍රේණිගත කළ අතර එය ලෝක බැංකුවේ වාර්ෂික "ව්‍යාපාර කිරීමේ පහසුව" දර්ශකයේ බෙලීස් (118) සහ නිකරගුවාව (119) ට වඩා තරමක් හොඳ විය.

ස්පාඤ්ඤ විදේශ ආයෝජන පිළිබඳ චින්තන පර්ෂදයක් වන සැන්ටැන්ඩර් ට්‍රේඩ්ට අනුව, "පසුගිය වසර කිහිපය තුළ එල් සැල්වදෝරයට විදේශ ආයෝජන ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. 2013 දී, FDI ගලා ඒම වැඩි විය. කෙසේ වෙතත්, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ අනෙකුත් රටවලට වඩා එල් සැල්වදෝරයට ලැබෙන්නේ අඩු FDI ය. ව්‍යාපාරික වාතාවරණය වැඩිදියුණු කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජය සුළු ප්‍රගතියක් ලබා ඇත. මීට අමතරව, එහි දේශීය වෙළඳපොළේ සීමිත ප්‍රමාණය, දුර්වල යටිතල පහසුකම් සහ ආයතන මෙන්ම ඉහළ මට්ටමේ අපරාධකාරිත්වය ආයෝජකයින්ට සැබෑ බාධාවක් වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ව්‍යාපාර බදුකරණය සම්බන්ධයෙන් දකුණු ඇමරිකාවේ දෙවන වඩාත්ම 'ව්‍යාපාරික හිතකාමී' රට එල් සැල්වදෝරයයි. එයට තරුණ හා දක්ෂ ශ්‍රම බලකායක් සහ උපායමාර්ගික භූගෝලීය පිහිටීමක් ද ඇත. DR-CAFTA හි රටේ සාමාජිකත්වය මෙන්ම C4 රටවල් (කපු නිෂ්පාදකයින්) සමඟ එහි ශක්තිමත් ඒකාබද්ධතාවය FDI වැඩි කිරීමට හේතු විය යුතුය."

විදේශ සමාගම් මෑතකදී සැල්වදෝර රජයේ ප්‍රතිපත්තිවලට සම්පූර්ණයෙන්ම එකඟ නොවී ජාත්‍යන්තර වෙළඳ විනිශ්චය සභාවල බේරුම්කරණයට යොමු වී ඇත. 2008 දී, එල් සැල්වදෝරය, එනෙල් ආයෝජනය කළ භූතාපජ ව්‍යාපෘතියක් සඳහා සැල්වදෝර රජය සතු විදුලි සමාගම් වෙනුවෙන් ඉතාලියේ එනෙල් ග්‍රීන් පවර්ට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර බේරුම්කරණයක් අපේක්ෂා කළේය. වසර හතරකට පසු, එනෙල් ඇඟවුම් කළේ තම ආයෝජනය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් වළක්වන තාක්ෂණික ගැටළු සඳහා රජයට දොස් පවරමින්, එල් සැල්වදෝරයට එරෙහිව බේරුම්කරණයක් අපේක්ෂා කරන බවයි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 109 වන වගන්තිය කිසිදු රජයකට (ඔවුන් අයත් වන පක්ෂය කුමක් වුවත්) ජාතික පසෙහි සම්පත් පෞද්ගලීකරණය කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව පවසමින් රජය තම ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය (මෙම අවස්ථාවේදී භූතාපජ ශක්තිය). 2014 දෙසැම්බර් මාසයේදී දෙපාර්ශ්වයම එකඟතාවයකට පැමිණි විට ආරවුල අවසන් වූ අතර, ඒ පිළිබඳ කිසිදු විස්තරයක් නිකුත් කර නොමැත. වොෂින්ටනය පදනම් කරගත් බලගතු ICSID හි පීඩනයට කුඩා රට යටත් වී තිබුණි. 2009 දී එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය අනතුරු ඇඟවූයේ, සැල්වදෝර රජයේ ජනප්‍රියවාදී ප්‍රතිපත්ති වන කෘතිමව අඩු විදුලි මිල ගණන් අනිවාර්ය කිරීම, බලශක්ති අංශයේ ඇමරිකානු ආයෝජකයින්ගේ අවශ්‍යතා ඇතුළුව, පුද්ගලික අංශයේ ලාභදායිතාවයට හානි කරන බවයි. එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය එල් සැල්වදෝරයේ අධිකරණ පද්ධතියේ දූෂණය සැලකිල්ලට ගත් අතර, රට තුළ ව්‍යාපාර කරන විට "බේරුම්කරණ වගන්ති, වඩාත් සුදුසු වන්නේ විදේශීය ස්ථානයක් සමඟ" ඇතුළත් කරන ලෙස නිහඬව ඇමරිකානු ව්‍යාපාරවලින් ඉල්ලා සිටියේය.

2014 දී මහජන දූෂණ මට්ටම් ජනතාව වටහා ගත් ආකාරය අනුව, දූෂණ සංජානන දර්ශකයට අනුව, එල් සැල්වදෝරය රටවල් 175 න් 80 වන ස්ථානයේ සිටී. එල් සැල්වදෝරයේ ශ්‍රේණිගත කිරීම පැනමාව (175 න් 94) සහ කොස්ටාරිකාව (175 න් 47) සමඟ සාපේක්ෂව හොඳින් සංසන්දනය කරයි.

### සංචාරක ව්‍යාපාරය

ලා ලිබර්ටෑඩ් හි නිවර්තන වෙරළ තීරය
2014 වසරේ එල් සැල්වදෝරයට ජාත්‍යන්තර සංචාරකයින් 1,394,000ක් පැමිණි බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 2019 වසරේ එල් සැල්වදෝරයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට සංචාරක ව්‍යාපාරය විසින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2970.1ක දායකත්වයක් ලබා දී ඇත. මෙය මුළු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 11%ක් නියෝජනය කරයි. 2013 දී සංචාරක ව්‍යාපාරය සෘජුවම රැකියා 80,500 කට සහාය විය. මෙය එල් සැල්වදෝරයේ මුළු රැකියා වලින් 3.1% ක් නියෝජනය කළේය. 2019 දී, සංචාරක ව්‍යාපාරය වක්‍රව රැකියා 317,200 කට සහාය වූ අතර එය එල් සැල්වදෝරයේ මුළු රැකියා වලින් 11.6% ක් නියෝජනය කරයි.

බොහෝ උතුරු ඇමරිකානු සහ යුරෝපීය සංචාරකයින් එල් සැල්වදෝරයේ වෙරළ තීරයන් සහ රාත්‍රී ජීවිතය සොයයි. එල් සැල්වදෝරයේ සංචාරක භූ දර්ශනය අනෙකුත් මධ්‍යම ඇමරිකානු රටවලට වඩා තරමක් වෙනස් ය. එහි භූගෝලීය ප්‍රමාණය සහ නාගරීකරණය නිසා පරිසර චාරිකා හෝ මහජනතාවට විවෘත පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන වැනි ස්වභාවධර්මය තේමා කරගත් සංචාරක ගමනාන්ත එතරම් නොමැත. කෙසේ වෙතත්, එල් සැල්වදෝරය එහි වෙරළ සහ ගිනි කඳු සඳහා වඩාත් ප්‍රසිද්ධය. වැඩිපුරම පැමිණෙන වෙරළ තීරයන් අතර එල් ටන්කෝ, පුන්ටා රෝකා, එල් සන්සාල්, එල් සොන්ටේ වෙරළ, ලා කොස්ටා ඩෙල් සොල්, එල් මජාහුවල් සහ ලා ලිබර්ටැඩ් වෙරළ ඇතුළත් වේ. වැඩිපුරම කඳු නගින ගිනි කඳු වන්නේ සැන්ටා ඇනා සහ ඉසාල්කෝ ය.

## යටිතල පහසුකම්

ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ප්‍රවේශ මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කර ඇත. උතුරු කැරොලිනා විශ්ව විද්‍යාලය විසින් 2015 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින්, ජල සැපයුම සහ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ප්‍රවේශය වැඩි කිරීම සහ නාගරික සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ අතර ප්‍රවේශයේ අසමානතාවය අඩු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ විශාලතම ප්‍රගතිය අත්කර ගෙන ඇති රට ලෙස එල් සැල්වදෝරය හැඳින්විණි. කෙසේ වෙතත්, ජල සම්පත් බරපතල ලෙස දූෂණය වී ඇති අතර අපජලයෙන් විශාල කොටසක් කිසිදු ප්‍රතිකාරයකින් තොරව පරිසරයට මුදා හරිනු ලැබේ. ආයතනික වශයෙන් තනි රාජ්‍ය ආයතනයක් අංශ ප්‍රතිපත්ති සැකසීම සහ ප්‍රධාන සේවා සපයන්නා වීම යන දෙකම ප්‍රායෝගිකව භාරව සිටී. නව නීති හරහා අංශය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සහ නවීකරණය කිරීමට ගත් උත්සාහයන් පසුගිය වසර 20 තුළ ඵල දරා නැත.

එල් සැල්වදෝර් රෝහල
COVID-19 වසංගතයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, රජය රටේ ප්‍රධාන සම්මන්ත්‍රණ මධ්‍යස්ථානය එල් සැල්වදෝර් රෝහල බවට පත් කර ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම රෝහල බවට පත් කළේය. මෙම පහසුකම 2020 ජුනි 22 වන දින ජනාධිපතිවරයා විසින් විවෘත කරන ලද අතර, එම අවස්ථාවේදී ඔහු නිවේදනය කළේ විශාල ආයෝජනයක් හේතුවෙන් රෝහල් පරිවර්තනය ස්ථිර වනු ඇති බවයි. පැරණි සම්මේලන මධ්‍යස්ථානය පරිවර්තනය කිරීමේ පළමු අදියර සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 25ක් වැය කරන ලද අතර, සම්පූර්ණ පහසුකම සඳහා ඩොලර් මිලියන 75ක් වැය වූ අතර අනෙකුත් පහසුකම් අතර රුධිර බැංකුවක්, මෘත ශරීරාගාරයක්, විකිරණවේදය සඳහා ප්‍රදේශයක් සහ අනෙකුත් පහසුකම් ඇතුළත් විය. 3 වන අදියර අවසන් වූ පසු රෝහලේ මුළු ධාරිතාවය ICU ඇඳන් 1,083ක් සහ ඇඳන් 2,000ක් වනු ඇත.

එල් සැල්වදෝරයේ ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සඳහා සේවය කරන ගුවන් තොටුපළ මොන්සෙනෝර් ඔස්කාර් ආර්නුල්ෆෝ රොමේරෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි. මෙම ගුවන් තොටුපළ සැන් සැල්වදෝරයේ සිට කිලෝමීටර් 40ක් (සැතපුම් 25ක්) පමණ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටා ඇත.

## ජන විකාශනය

2021 දී එල් සැල්වදෝරයේ ජනගහනය 6,314,167 ක් වූ අතර, 1950 දී 2,200,000 ක් විය. 2010 දී වයස අවුරුදු 15 ට අඩු ජනගහනයේ ප්‍රතිශතය 32.1% ක් වූ අතර, 61% ක් අවුරුදු 15 ත් 65 ත් අතර වූ අතර, 6.9% ක් අවුරුදු 65 හෝ ඊට වැඩි විය. සැන් සැල්වදෝරයේ අගනුවර ජනගහනය මිලියන 2.1 ක් පමණ වේ. එල් සැල්වදෝරයේ ජනගහනයෙන් ඇස්තමේන්තුගත 42% ක් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති. 1960 ගණන්වල සිට එල් සැල්වදෝරයේ නාගරීකරණය අතිවිශිෂ්ට අනුපාතයකින් ප්‍රසාරණය වී ඇති අතර, මිලියන ගණනක් නගර කරා සංක්‍රමණය වී නාගරික සැලසුම්කරණය සහ සේවා සඳහා ආශ්‍රිත ගැටළු ඇති කරයි. එල් සැල්වදෝරයේ නිකරගුවාවේ වැසියන් 100,000 ක් දක්වා ජීවත් වෙති.

|  * v
* t
* e

එල් සැල්වදෝරය හි විශාලතම නගර 2007 එල් සැල්වදෝර් සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය ඇස්තමේන්තුව |
| --- |
|  | Rank |  | දෙපාර්තමේන්තුව |  Pop. | Rank |  | දෙපාර්තමේන්තුව |  Pop. |  |
|  සැන් සැල්වදෝර්  සැන්ටා ඇනා | 1 | සැන් සැල්වදෝර් | සැන් සැල්වදෝර් | 540,989 | 11 | කොලොන් | ලා ලිබරෙටඩ් | 96,989 |  සෝයාපන්ගෝ  සැන් මිගෙල් |
| 2 | සැන්ටා ඇනා | සැන්ටා ඇනා | 245,421 | 12 | ටොනකැටෙපෙක් | සැන් සැල්වදෝර් | 90,896 |
| 3 | සෝයාපන්ගෝ | සැන් සැල්වදෝර් | 241,403 | 13 | ඔපිකෝ | ලා ලිබරෙටඩ් | 74,280 |
| 4 | සැන් මිගෙල් | සැන් මිගෙල් | 218,410 | 14 | චල්චුවාපා | සැන්ටා ඇනා | 74,038 |
| 5 | සැන්ටා ටෙක්ලා | ලා ලිබරෙටඩ් | 164,171 | 15 | උසුලුටන් | උසුලුටන් | 73,064 |
| 6 | මෙජිකානෝස් | සැන් සැල්වදෝර් | 140,751 | 16 | සැන් මාර්ටින් | සැන් සැල්වදෝර් | 72,758 |
| 7 | අපෝපා | සැන් සැල්වදෝර් | 131,286 | 17 | සොන්සොනාටේ | සොන්සොනාටේ | 71,541 |
| 8 | ඩෙල්ගාඩෝ | සැන් සැල්වදෝර් | 120,200 | 18 | ඉසාල්කෝ | සොන්සොනාටේ | 70,959 |
| 9 | අහුවාචපාන් | අහුවාචපාන් | 110,511 | 19 | කුස්කටැන්සින්ගෝ | සැන් සැල්වදෝර් | 66,400 |
| 10 | ඉලෝපන්ගෝ | සැන් සැල්වදෝර් | 103,862 | 20 | මෙටපාන් | සැන්ටා ඇනා | 65,826 |

2024 ගෝලීය කුසගින්න දර්ශකයේ, 2024 GHI ලකුණු ගණනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් දත්ත සහිත රටවල් 127 න් එල් සැල්වදෝරය 43 වන ස්ථානයේ සිටී. 8.0 ලකුණු සමඟ, එල් සැල්වදෝරයේ කුසගින්න මට්ටම අඩුය.

### ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්

සැල්වදෝරියානුවන්ගෙන් සියයට 86 ක් පමණ මෙස්ටිසෝ හෙවත් මිශ්‍ර ඇමරින්දියානු සහ යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති අය ලෙස හඳුනා ගනී, 12.7% ක් සම්පූර්ණ යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති අය ලෙස හඳුනා ගනී, 0.1% ක් අප්‍රිකානු සම්භවයක් ඇති අය ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර 0.6% ක් පමණ ඉහත සඳහන් කිසිදු කාණ්ඩයක් සමඟ හඳුනා නොගනිති.

ජනගහනයෙන්, 0.23% ක් සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වදේශික බව වාර්තා කරයි. ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වන්නේ රටේ මුළු ජනගහනයෙන් 0.07% ක් නියෝජනය කරන කකාවිරා, නහුවා (0.06%), ලෙන්කා (0.04%) සහ අනෙකුත් සුළු කණ්ඩායම් (0.06%) ය. ඉතා සුළු ඇමරිකානුවන් පිරිසක් තම සිරිත් විරිත් සහ සම්ප්‍රදායන් රඳවාගෙන ඇති අතර, කාලයත් සමඟ ප්‍රමුඛ මෙස්ටිසෝ සංස්කෘතියට අනුගත වී ඇත. මුළු ජනගහනයෙන් 0.13% ක් වන කුඩා අප්‍රිකානු-සැල්වදෝර කණ්ඩායමක් සිටින අතර, අනෙකුත් ජාතීන් අතර කළු ජාතිකයින් 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී රජයේ ප්‍රතිපත්ති හරහා සංක්‍රමණය වීම වලක්වා ඇත. කෙසේ වෙතත්, වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන්ගෙන් පැවත එන්නන් යටත් විජිත සහ පශ්චාත් යටත් විජිත සමයේදී බොහෝ කලකට පෙර සැල්වදෝර ජනගහනයට සහ සංස්කෘතියට ඒකාබද්ධ වී සිටියහ.

එල් සැල්වදෝරයේ සංක්‍රමණික කණ්ඩායම් අතර, පලස්තීන ජාතිකයන් කැපී පෙනේ. සංඛ්‍යාවෙන් ස්වල්පයක් වුවද, ඔවුන්ගේ පරම්පරාවන් රට තුළ විශාල ආර්ථික හා දේශපාලනික බලයක් අත්කර ගෙන ඇති බව, ජනාධිපති ඇන්ටෝනියෝ සාකාගේ තේරී පත්වීමෙන් සනාථ වන පරිදි, 2004 මැතිවරණයේදී ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියා වූ ෂාෆික් හැන්ඩල් ද පලස්තීන සම්භවයක් ඇති අයෙකු වූ අතර, මෙම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම සතු සමෘද්ධිමත් වාණිජ, කාර්මික සහ ඉදිකිරීම් සමාගම් ද විය. වත්මන් ජනාධිපති නයිබ් බුකෙල් ද පලස්තීන සම්භවයක් ඇති අයෙකි.

2004 වන විට, එල් සැල්වදෝරියානු ආර්ථික සංක්‍රමණිකයින්ගේ තේරීමේ ගමනාන්තය එක්සත් ජනපදය වන අතර, එල් සැල්වදෝරියානු සම්භවයක් ඇති සැල්වදෝරියානු සම්භවයක් ඇති ඇමරිකානුවන් මිලියන 3.2 ක් පමණ එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වූ අතර, ඔවුන් රටේ හයවන විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම බවට පත් කළේය. පිටත ජීවත් වන සැල්වදෝරියානුවන්ගේ දෙවන ගමනාන්තය ග්වාතමාලාව වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් ග්වාතමාලාවේ නගරයේ පුද්ගලයින් 111,000 කට වඩා සිටී. සැල්වදෝරියානුවන් බෙලීස්, හොන්ඩුරාස් සහ නිකරගුවාව වැනි අනෙකුත් අසල්වැසි රටවල ද ජීවත් වෙති. සැල්වදෝරියානු ප්‍රජාවන් සිටින අනෙකුත් රටවල් අතර කැනඩාව, මෙක්සිකෝව, එක්සත් රාජධානිය (කේමන් දූපත් ඇතුළුව), ස්වීඩනය, බ්‍රසීලය, ඉතාලිය සහ කොලොම්බියාව ඇතුළත් වේ.

### භාෂා

ස්පාඤ්ඤ භාෂාව නිල භාෂාව වන අතර එය සියලුම වැසියන් විසින් පාහේ කතා කරනු ලැබේ, නමුත් ඉතා කුඩා සංඛ්‍යාවක් (500 ක් පමණ) ස්වදේශික පිපිල් නවාට් කතා කරයි. අනෙකුත් ස්වදේශික භාෂා, එනම් පොකොමාම්, කැකෝපෙරා සහ ලෙන්කා වඳ වී ගොස් ඇත. එල් සැල්වදෝරයේ ජීවත් වන ග්වාතමාලා සහ බෙලිසියානු සම්භවයක් ඇති ආදිවාසී සංක්‍රමණිකයන් විසින් ක්'එක්චි' කතා කරනු ලැබේ.

දේශීය ස්පාඤ්ඤ ස්වදේශීය භාෂාව කැලිචේ ලෙස හැඳින්වේ, එය අවිධිමත් ලෙස සැලකේ. මධ්‍යම සහ දකුණු ඇමරිකාවේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවල මෙන්, සැල්වදෝරියානුවන් වොසියෝ භාවිතා කරයි. මෙය "tú" වෙනුවට දෙවන පුද්ගල ඒකීය සර්වනාමය ලෙස "vos" භාවිතා කිරීම ගැන සඳහන් කරයි.

### ආගම

එල් සැල්වදෝරයේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ක්‍රිස්තියානි වේ. කතෝලිකයන් (43.3%) සහ රෙපරමාදු භක්තිකයන් (33.9%) රටේ ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම් දෙක වන අතර, කතෝලික පල්ලිය විශාලතම නිකාය වේ. කිසිදු ආගමික කණ්ඩායමකට අනුබද්ධ නොවන අය ජනගහනයෙන් 18.6% කි. ඉතිරි අය 3% ක් යෙහෝවාගේ සාක්ෂිකරුවන්, හරේ ක්‍රිෂ්ණා, මුස්ලිම්, යුදෙව්, බෞද්ධ, පසුකාලීන සාන්තුවරයන් සහ ස්වදේශික ආගමික විශ්වාසයන්ට අනුගත වන අතර 1.2% ක් අඥෙයවාදී හෝ අදේවවාදීන් ලෙස හඳුනා ගන්නා අයගෙන් සමන්විත වේ. රටේ එවැන්ජලිස්තවරුන්ගේ සංඛ්‍යාව වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. පළමු සැල්වදෝර සාන්තුවරයා වන ඔස්කාර් රොමේරෝ 2018 ඔක්තෝබර් 14 වන දින ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ විසින් ශාන්තුවරයට ඔසවන ලදී.

## අධ්‍යාපනය

ආචාර්ය ප්‍රුඩෙන්සියෝ ලාච් නිරීක්ෂණාගාරය
එල් සැල්වදෝරයේ රාජ්‍ය අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ සම්පත් හිඟයක් පවතී. රජයේ පාසල්වල පන්ති ප්‍රමාණය පන්ති කාමරයකට ළමුන් 50ක් දක්වා විශාල විය හැකිය. පිරිවැය දරාගත හැකි සැල්වදෝර වැසියන් බොහෝ විට තම දරුවන් පෞද්ගලික පාසල්වලට යැවීමට තෝරා ගන්නා අතර ඒවා රජයේ පාසල්වලට වඩා හොඳ තත්ත්වයේ යැයි සැලකේ. බොහෝ පෞද්ගලික පාසල් ඇමරිකානු, යුරෝපීය හෝ වෙනත් දියුණු පද්ධති අනුගමනය කරයි. අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වලට රාජ්‍ය අධ්‍යාපනය මත විශ්වාසය තැබීමට බල කෙරෙයි.

එල් සැල්වදෝරයේ අධ්‍යාපනය උසස් පාසල හරහා නොමිලේ. මූලික අධ්‍යාපනයේ වසර නවයකට පසු (ප්‍රාථමික-මධ්‍යම පාසල), සිසුන්ට වසර දෙකක උසස් පාසලක් හෝ වසර තුනක උසස් පාසලක් තෝරා ගත හැකිය. වසර දෙකක උසස් පාසලක් ශිෂ්‍යයා විශ්ව විද්‍යාලයකට මාරු කිරීම සඳහා සූදානම් කරයි. වසර තුනක උසස් පාසලක් ශිෂ්‍යයාට උපාධිය ලබා වෘත්තීය වෘත්තියක ශ්‍රම බලකායට ඇතුළු වීමට හෝ ඔවුන් තෝරාගත් ක්ෂේත්‍රයේ අධ්‍යාපනය තවදුරටත් කරගෙන යාම සඳහා විශ්ව විද්‍යාලයකට මාරු වීමට ඉඩ සලසයි.

එල් සැල්වදෝරයේ විශ්ව විද්‍යාලවලට මධ්‍යම රාජ්‍ය ආයතනයක් වන යුනිවර්සිඩෑඩ් ඩි එල් සැල්වදෝරය සහ තවත් බොහෝ විශේෂිත පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල ඇතුළත් වේ. 2024 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ එල් සැල්වදෝරය 98 වන ස්ථානයට පත් වූ අතර, එය 2019 දී 108 වන ස්ථානයේ සිට ඉහළට පැමිණ ඇත.

## අපරාධ

විසිඑක්වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට, එල් සැල්වදෝරය කල්ලි සම්බන්ධ අපරාධ සහ බාල අපරාධ ඇතුළුව ඉහළ අපරාධ අනුපාත අත්විඳ ඇත. 2012 දී එල් සැල්වදෝරයේ ලෝකයේ ඉහළම මිනීමැරුම් අනුපාතයක් පැවති නමුත් 2019 දී නව ගතානුගතික රජයක් බලයට පත්වීමත් සමඟ තියුණු පහත වැටීමක් අත්විඳ ඇත. එය ග්වාතමාලාව සහ හොන්ඩුරාස් සමඟ කල්ලි අර්බුදයක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස ද සැලකේ. ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ කල්ලි කණ්ඩායම්වල ක්‍රියා මුලිනුපුටා දැමීමට කටයුතු නොකර, කාලෝස් මොරිසියෝ ෆූන්ස් කාටජිනා සහ සැල්වදෝර් සැන්චෙස් සෙරන් යන රජයේ පරිපාලනයන්, සැල්වදෝර භූමියේ අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් සහ මිනීමැරුම් පිළිබඳ යම් පාලනයක් තබා ගැනීම සඳහා බැරියෝ 18 සහ මාර සල්වට්‍රුචා යන කල්ලි සමඟ සටන් විරාම ඇති කර ගත් බව මාධ්‍ය පරීක්ෂණ කිහිපයකින් පෙනී යයි. මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, තරුණයින් කල්ලි සාමාජිකත්වයෙන් ඈත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා රජය අසංඛ්‍යාත වැඩසටහන් සකස් කර ඇත; මෙතෙක් එහි උත්සාහයන් කිසිදු ඉක්මන් ප්‍රතිඵලයක් ලබා දී නොමැත. රජයේ වැඩසටහන් වලින් එකක් වූයේ "සුපර් මනෝ ඩුරා" (සුපර් ෆර්ම් හෑන්ඩ්) නම් කල්ලි ප්‍රතිසංස්කරණයකි. සුපර් මනෝ දුරාට එතරම් සාර්ථකත්වයක් නොලැබුණු අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් දැඩි ලෙස විවේචනය කරන ලදී. 2004 දී එය තාවකාලික සාර්ථකත්වයක් අත්විඳින නමුත් 2005 න් පසු අපරාධවල වැඩිවීමක් දක්නට ලැබුණි.

### ඝාතන අනුපාත

2004 දී, පුරවැසියන් 100,000 කට හිතාමතා මිනීමැරුම් 41 ක් සිදු වූ අතර, සිදු කරන ලද මිනීමැරුම් වලින් 60% ක් කල්ලි සම්බන්ධ ඒවා විය. 2012 දී, මිනීමැරුම් අනුපාතය ජනගහනය 100,000 කට 66 දක්වා වැඩි වූ අතර එය මෙක්සිකෝවේ අනුපාතය මෙන් තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩි විය. 2011 දී එල් සැල්වදෝරයේ කල්ලි සාමාජිකයින් 25,000 ක් නිදැල්ලේ සිටි බවට ගණන් බලා ඇති අතර තවත් 9,000 ක් සිරගත කර ඇත. ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් "මාරස්" ලෙස හඳුන්වන වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කල්ලි වන්නේ මාර සල්වට්‍රුචා සහ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදීන් වන බැරියෝ 18 ය. සොම්බ්‍රා නෙග්‍රා ඇතුළු ඝාතක කණ්ඩායම් විසින් මාරයන් දඩයම් කරනු ලැබේ.

2015 දී එල් සැල්වදෝරයේ අවම වශයෙන් ඝාතන 6,650 ක් වාර්තා වී ඇත. 2016 දී අවම වශයෙන් 5,728 ක් ඝාතනය කර ඇත. 2017 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 3,962 ක්. 2018 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 3,348 ක්. 2019 දී බලධාරීන් වාර්තා කර ඇති මුළු ඝාතන 2,365 ක්. 2020 දී වාර්තා වී ඇති ඝාතන 1,322 ක් පමණි. 2021 දී, රට තුළ මිනීමැරුම් 1,140 ක් වාර්තා විය. නිල දත්ත වලට අනුව, 1992 සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු වාර්තා වූ අඩුම මිනීමැරුම් සංඛ්‍යාව 2021 විය.

2022 වන විට, එල් සැල්වදෝරයේ පුද්ගලයන් 100,000 කට 7.8 ක මිනීමැරුම් අනුපාතයක් තිබුණි. 2023 මැයි 10 වන දින, බුකෙල් ට්විටර් හි ප්‍රකාශ කළේ එල් සැල්වදෝරය 2019 සිට එක මිනීමැරුමක්වත් සිදු නොවී වසරක් හෝ දින 365 ක් සම්පූර්ණ කර ඇති බවයි. මිනීමැරුම් සිදුවීම්වල මෙම නාටකාකාර වෙනස පිළිබඳ ඔහුගේ රජයේ ප්‍රකාශයන් විස්තර කරන වීඩියෝවක් මෙම නිවේදනය සමඟ විය. 2024 දී, එල් සැල්වදෝරය පුද්ගලයින් 100,000 කට 1.9 ක මිනීමැරුම් අනුපාතයක් වාර්තා කළ අතර එය වෙනත් ඕනෑම ලතින් ඇමරිකානු රටකට වඩා අඩු අගයකි. මෙම අනුපාතය වසර නවයක් තුළ 98% ක අඩුවීමක් නියෝජනය කරයි.

### 2022 කල්ලි මර්දනය

2022 මාර්තු 25 වන දින සිට දින තුනක් කල්ලි සම්බන්ධ ප්‍රචණ්ඩත්වය පැවති අතර එයින් පුද්ගලයින් 87 දෙනෙකු මිය ගියහ. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ජනාධිපති බුකෙල් සැල්වදෝර පාර්ලිමේන්තුවෙන් හදිසි තත්වයක් අනුමත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. මාර්තු 26 වන දින, ප්‍රචණ්ඩත්වයට වගකිව යුතු අයට එරෙහිව සමූහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් ආරම්භ කරන ලෙස බුකෙල් පොලිසියට සහ හමුදාවට ද නියෝග කළේය.

දිනකට පසුව, කල්ලි සාමාජිකයෙකු යැයි සැක කරන ඕනෑම පුරවැසියෙකු සාක්ෂි නොමැතිව වුවද අත්අඩංගුවට ගැනීමට නීතිමය ආවරණයක් ලබා දෙන "හදිසි තත්වයක්" කොන්ග්‍රසය අනුමත කළේය. ඊට අමතරව, කල්ලි සාමාජිකත්වය සඳහා උපරිම දඬුවම අවුරුදු 9 සිට 45 දක්වා සිර දඬුවමක් සහ කල්ලි අර්බුදය ගැන කතා කරන ස්වාධීන පුවත්පත් කලාව ඇතුළු කල්ලි පණිවිඩ ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා වසර 15 දක්වා සිර දඬුවම් නියම කිරීම සඳහා කොංග්‍රසය ප්‍රතිසංස්කරණ ද අනුමත කළේය.

කල්ලිවල කෙටි යෙදුම් වලින් තම ප්‍රදේශ "සලකුණු" කරන අයට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ලදී, මෙම පුරුද්ද කල්ලි සාමාජිකයින් බලධාරීන්ට හෙළා දකින අය බිය ගැන්වීමට සහ මරණ තර්ජනය කිරීමට භාවිතා කරයි. දණ්ඩන මධ්‍යස්ථාන අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වන භූමිය සලකුණු කිරීමට කල්ලි භාවිතා කරන ග්‍රැෆිටි මකා දැමීමට පටන් ගත්තේය.

මාර සල්වට්‍රුචා (MS-13) සහ බැරියෝ 18 කල්ලි ඇතුළු අනෙකුත් කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයින් 2022 දී 70,000 ක් පමණ සිටින බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, 2023 අගෝස්තු වන විට, කල්ලිවලට එරෙහි රජයේ මර්දනයේ කොටසක් ලෙස සැකකාර කල්ලි සාමාජිකයින් 72,000 ක් පමණ බන්ධනාගාරගත කර ඇත.

## සංස්කෘතිය

පෘථිවියේ ගෝලයේ ඇති ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ප්‍රතිමාව, රටේ අගනුවර වන සැන් සැල්වදෝරයේ පිහිටා ඇති සන්ධිස්ථානයක් වන ප්ලාසා එල් සැල්වදෝර් ඩෙල් මුන්ඩෝ ('ලෝක ප්ලාසාවේ ගැලවුම්කරුවා') හි පිහිටි මොනුමෙන්ටෝ අල් ඩිවිනෝ සැල්වදෝර් ඩෙල් මුන්ඩෝ ('ලෝකයේ දිව්‍ය ගැලවුම්කරුවාගේ ස්මාරකය') හි කොටසකි.
ස්වදේශික, යටත් විජිත ස්පාඤ්ඤ සහ අප්‍රිකානු බලපෑම්වලින් ඇදගත් සංයුක්ත ජනගහනයක්, ස්වදේශිකයන්, යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් සහ වහල්භාවයට පත් අප්‍රිකානුවන් අතර විවාහ වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නිර්මාණය විය. කතෝලික පල්ලිය සැල්වදෝර සංස්කෘතිය තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. අගරදගුරු ඔස්කාර් රොමේරෝ සැල්වදෝර සිවිල් යුද්ධයට පෙර සිදුවෙමින් පැවති මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන්ට එරෙහි වීමේ ඔහුගේ භූමිකාව සඳහා ජාතික වීරයෙකි. එල් සැල්වදෝරයේ සැලකිය යුතු විදේශීය පුද්ගලයන් වූයේ සිවිල් යුද්ධයේ උච්චතම අවස්ථාවේදී සැල්වදෝර හමුදාව විසින් 1989 දී ඝාතනය කරන ලද ජේසු නිකායික පූජකවරුන් සහ මහාචාර්යවරුන් වන ඉග්නාසියෝ එල්ලකුරියා, ඉග්නාසියෝ මාටින්-බාරෝ සහ සෙගුන්ඩෝ මොන්ටෙස් ය.

චිත්‍ර ඇඳීම, පිඟන් මැටි සහ රෙදිපිළි ප්‍රධාන අත්පොත කලාත්මක මාධ්‍ය වේ. ලේඛකයින් වන ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ගවිඩියා, සලරුරේ (සැල්වදෝර් සලාසාර් අරු), ක්ලෝඩියා ලාර්ස්, ඇල්ෆ්‍රෙඩෝ එස්පිනෝ, පේද්‍රෝ ජෙෆ්රෝයි රිවාස්, මැන්ලියෝ ආර්ගුටා, ජෝස් රොබර්ටෝ සීඒ සහ කවියෙකු වන රොක් ඩෝල්ටන් එල් සැල්වදෝරයේ වැදගත් ලේඛකයින් වේ. 20 වැනි සියවසේ කැපී පෙනෙන පුද්ගලයන් අතර, නැසීගිය චිත්‍රපට නිෂ්පාදක බල්ටසාර් පෝලියෝ, කාන්තා චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ පැට්‍රීෂියා චිකා, චිත්‍ර ශිල්පි ෆර්නැන්ඩෝ ලෝර්ට් සහ විකට චිත්‍ර ශිල්පී ටෝනෝ සලාසාර් ඇතුළත් වේ.

ග්‍රැෆික් කලාවේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ නියෝජිතයන් අතර චිත්‍ර ශිල්පීන් වන චිත්‍ර ශිල්පීන් වන ස්ටුඩියෝ ලෙන්කා, ඔගස්ටෝ ක්‍රෙස්පින්, නොයි කන්ජුරා, කාලෝස් කැනාස්, ජියෝවානි ගිල්, ජුලියා ඩයස්, මොරිසියෝ මෙජියා, මාරියා එලේනා පැලෝමෝ ඩි මෙජියා, කැමිලෝ මිනෙරෝ, රිකාඩෝ කාබොනෙල්, රොබර්ටෝ හියුගෙල්, චිත්‍ර ශිල්පියා ලෙස හැඳින්වේ. MACLo), එසායෙල් අරෞජෝ සහ තවත් බොහෝ අය.

### ආහාර පිසීම

එල් සැල්වදෝරයේ කැපී පෙනෙන ආහාරයක් වන්නේ පුපුසා ය. පුපුසා යනු අතින් සාදන ලද බඩ ඉරිඟු ටොර්ටිල්ලා (ලතින් ඇමරිකානු ආහාරවල භාවිතා කරන බඩ ඉරිඟු හෝ සහල් පිටි පිටි ගුලියක් වන මාසා ඩි මේස් හෝ මාසා ඩි ඇරෝස් වලින් සාදන ලද) පහත සඳහන් එකක් හෝ කිහිපයකින් පුරවා ඇත: චීස් (සාමාන්‍යයෙන් මොසරෙල්ලාට සමාන ක්වෙසිලෝ වැනි මෘදු සැල්වදෝරන් චීස්), චිචරෝන් හෝ නැවත බැදපු බෝංචි. සමහර විට පිරවීම ක්වෙසෝ කොන් ලොරෝකෝ (මධ්‍යම ඇමරිකාවට ආවේණික වැල් මල් පොහොට්ටුවක් වන ලොරෝකෝ සමඟ ඒකාබද්ධ චීස්) වේ. පුපුසාස් රෙවල්ටාස් යනු බෝංචි, චීස් සහ ඌරු මස් වලින් පිරුණු පුපුසා ය. නිර්මාංශ විකල්ප ද ඇත. සමහර වික්‍රමාන්විත අවන්හල් ඉස්සන් හෝ නිවිති වලින් පිරවූ පුපුසා පවා පිරිනමයි. පුපුසා යන නම පැමිණෙන්නේ පිපිල්-නහුවාට්ල් වචනය වන පුපුෂාහුවාගෙනි. පුපුසාගේ ආරම්භය විවාදාත්මක ය, නමුත් එල් සැල්වදෝරයේ එහි පැවැත්ම ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ගේ පැමිණීමට පෙර සිට පැවත එන බව දන්නා කරුණකි.

එල් සැල්වදෝරයේ, පුපුසා මෙසෝඇමරිකානු පාරම්පරික උරුමයක් ලෙස සලකනු ලබන අතර ජාතික වශයෙන් වඩාත්ම ජනප්‍රිය ආහාරයක් ලෙස සැලකේ. සැල්වදෝර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ අංක 655 දරන ව්‍යවස්ථාදායක නියෝගය හරහා එය "එල් සැල්වදෝරයේ ජාතික ආහාරය" ලෙස නම් කර ඇත. නොවැම්බර් මාසයේ සෑම දෙවන ඉරිදා දිනකම රට "පුපුසාස්ගේ ජාතික දිනය" සමරනු ඇති බව ද නියෝගයෙන් දැක්වේ.

තවත් සාමාන්‍ය සැල්වදෝරියානු කෑම දෙකක් වන්නේ යුකා ෆ්‍රයිටා සහ පැනස් කොන් පොලෝ ය. යුකා ෆ්‍රයිටා යනු ගැඹුරු බැදපු මඤ්ඤොක්කා මූලයක් වන අතර එය කර්ටිඩෝ (අච්චාරු දමන ලද ගෝවා, ළූණු සහ කැරට් ටොපිං) සහ ඌරු මස් පොත්ත පෙස්කැඩිටාස් (බැදපු බේබි සාඩින්) සමඟ පිළිගන්වනු ලැබේ. යුකා සමහර විට බැදපු වෙනුවට තම්බා පිළිගන්වනු ලැබේ. පෑන් කොන් පොලෝ/පාවෝ (කුකුළු මස්/තුර්කිය සමඟ පාන්) යනු උණුසුම් තුර්කිය හෝ කුකුල් මස් පිරවූ සබ්මැරීන් සැන්ඩ්විච් ය. කුරුල්ලා මැරිනේට් කර පසුව කුළුබඩු සමඟ පුළුස්සා අතින් ඇද ගනු ලැබේ. මෙම සැන්ඩ්විච් සාම්ප්‍රදායිකව පිපිඤ්ඤා, ළූණු, සලාද කොළ, මෙයොනීස් සහ අබ සමඟ තක්කාලි සහ වෝටර්ක්‍රෙස් සමඟ පිළිගන්වනු ලැබේ.

පුපුසාස්, එල් සැල්වදෝරයේ ජාතික සහ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ආහාරය.
එල් සැල්වදෝරයේ සාමාන්‍ය උදෑසන ආහාරය වන්නේ බැදපු කෙසෙල්, සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රීම් සමඟ පිරිනමයි. එය එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණිකයන් ඇතුළු සැල්වදෝර ආපනශාලා සහ නිවාසවල බහුලව දක්නට ලැබේ. වියලන ලද, අඹරන ලද පෙපිටාස් වලින් සාදන ලද කුළුබඩුවක් වන අල්ගුවාෂ්ටේ, සාමාන්‍යයෙන් රසවත් හා පැණිරස සැල්වදෝරන් කෑම වලට ඇතුළත් වේ. "මරියා ලුයිසා" යනු එල් සැල්වදෝරයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන අතුරුපසකි. එය තැඹිලි මාමලේඩ් වල පොඟවා කුඩු කළ සීනි ඉසිය යුතු ස්ථර කේක් එකකි. වඩාත් ජනප්‍රිය අතුරුපසක් වන්නේ පැස්ටල් ඩි ට්‍රෙස් ලෙචස් (කිරි තුනක කේක්) කේක් වන අතර එය කිරි වර්ග තුනකින් සමන්විත වේ: වාෂ්පීකරණය කළ කිරි, උකු කිරි සහ ක්‍රීම්.

සැල්වදෝර වැසියන් භුක්ති විඳින ජනප්‍රිය පානයක් වන්නේ හෝර්චාටා ය. හෝර්චාටා බොහෝ විට මොරෝ බීජ කුඩු කර කුඩු කර කිරි හෝ ජලය සහ සීනි වලට එකතු කරනු ලැබේ. හෝර්චාටා වසර පුරා පානය කරනු ලබන අතර, දවසේ ඕනෑම වේලාවක පානය කළ හැකිය. එය බොහෝ විට පුපුසාස් හෝ බැදපු යුකා තහඩුවක් සමඟ ඇත. එල් සැල්වදෝරයේ හෝර්චාටා ඉතා සුවිශේෂී රසයක් ඇති අතර බත් මත පදනම් වූ මෙක්සිකානු හෝර්චාටා සමඟ පටලවා නොගත යුතුය. කෝපි ද සාමාන්‍ය උදෑසන පානයකි. එල් සැල්වදෝරයේ අනෙකුත් ජනප්‍රිය පාන වර්ග අතර පලතුරු යුෂ වල කැඩුණු පලතුරු පිහිනීමෙන් සාදන ලද එන්සලාඩා සහ උක් රසැති කාබනීකෘත පානයක් වන කොලචම්පන් ඇතුළත් වේ.

### සංගීතය

ඇල්වාරෝ ටොරස් යනු ප්‍රධාන වශයෙන් ලතින් පොප් ප්‍රභේදයේ, ආදර බැලඩ් සහ බොලෙරෝ වල වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සැල්වදෝර ගායකයෙකි.
සාම්ප්‍රදායික සැල්වදෝර සංගීතය ස්වදේශික, ස්පාඤ්ඤ සහ අප්‍රිකානු බලපෑම් මිශ්‍රණයකි. එයට ආගමික ගීත ඇතුළත් වේ (බොහෝ විට නත්තල් සහ අනෙකුත් නිවාඩු දින සැමරීමට, විශේෂයෙන් සාන්තුවරයන්ගේ මංගල්‍ය දින සැමරීමට භාවිතා කරයි). අනෙකුත් සංගීත ප්‍රසංග අතරට කණ්ඩායම් වශයෙන් හෝ යුගල වශයෙන් පෙළපාළි සංගීත කණ්ඩායම්, වීදි සංදර්ශන හෝ වේදිකා නැටුම් වලින් සමන්විත ඩන්සා, පැසිලෝ, මාර්චා සහ කැන්සියෝන් ඇතුළත් වේ. උපහාසාත්මක සහ ග්‍රාමීය ගීතමය තේමාවන් බහුලව දක්නට ලැබේ. භාවිතා කරන සාම්ප්‍රදායික උපකරණ වන්නේ මාරිම්බා, ටෙපෙහුආස්ට්, නළා, බෙර, සීරීම් සහ ගෝර්ඩ් මෙන්ම අනෙකුත් ඒවා අතර ගිටාර් ය. එල් සැල්වදෝරයේ ප්‍රසිද්ධ ජන නැටුම Xuc ලෙස හැඳින්වේ, එය කොජුටෙපෙක්, කස්කැට්ලන් හි ආරම්භ විය. කැරිබියානු, කොලොම්බියානු සහ මෙක්සිකානු සංගීතය රට තුළ ගුවන්විදුලිය සහ සාදයට සවන් දීම සිරිතක් වී ඇත, විශේෂයෙන් බොලෙරෝස්, කුම්බියා, මෙරෙන්ගු, ලතින් පොප්, සල්සා, බචාටා සහ රෙගේටන්.

### ක්‍රීඩා

සැන් සැල්වදෝරයේ එස්ටැඩියෝ කස්කැට්ලන් යනු මධ්‍යම ඇමරිකාවේ විශාලතම ක්‍රීඩාංගනයයි.
එල් සැල්වදෝරයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව පාපන්දු ය. එල් සැල්වදෝර් ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම 1970 සහ 1982 දී FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීය. 1970 තරඟාවලිය සඳහා ඔවුන්ගේ සුදුසුකම් ලැබීම එල් සැල්වදෝර් කණ්ඩායම පරාජය කළ හොන්ඩුරාස් කණ්ඩායමට එරෙහි යුද්ධයක් වන පාපන්දු යුද්ධයෙන් විනාශ විය. ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම සැන් සැල්වදෝරයේ එස්ටැඩියෝ කස්කැට්ලන් හිදී ක්‍රීඩා කරයි. එය 1976 දී විවෘත කරන ලද අතර ආසන 53,400 ක් ඇති අතර එය මධ්‍යම ඇමරිකාවේ සහ කැරිබියන් දූපත් වල විශාලතම ක්‍රීඩාංගනය බවට පත් කරයි.

## සටහන්

## යොමු කිරීම්

විදහන්නඋතුරු ඇමරිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව