# යුනෙස්කෝ

එක්සත් ජාතින්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික සංවිධානය |  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| සංක්ෂිප්තය | යුනෙස්කෝ |
| අනුප්‍රාප්තිකයා | අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්  ඕඩ්‍රි අසෝලේ |
| සංස්ථාපනය | 4 නොවැම්බර් 1946 (1946-11-04) |
| නෛතික තත්ත්වය | සක්‍රීයයි |
| මූලස්ථානය | පැරීසිය, ප්‍රංශය |
| පීතෘ සංවිධානය | එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික හා සමාජ සභාව |
| වෙබ් අඩවිය | www.unesco.org |
|  Politics ද්වාරය |

යුනෙස්කෝ **(එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික සංවිධානය)** යනු ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර මූලස්ථානය ඇති, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අයත් විශේෂිත ආයතනයකි. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ අධ්‍යාපනය, විද්‍යාව, සංස්කෘතිය සහ සන්නිවේදනය මඟින් ජාත්‍යන්තර සාමය සහ සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීමයි.

## ඉතිහාසය

යුනෙස්කෝ ආයතනය 1945 නොවැම්බර් 16 වන දින ස්ථාපිත කරන ලදී. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ලෝකයේ සාමය සහ අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා මෙම සංවිධානය ආරම්භ කරන ලදී. ආරම්භයේදී රටවල් කිහිපයකින් පමණක් සමන්විත වූ මෙය අද වන විට රටවල් 190කට අධික සංඛ්‍යාවක් අයත් ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් බවට වර්ධනය වී ඇත.

## ක්‍රියාකාරකම්

යුනෙස්කෝ ආයතනය විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරයි:

* අධ්‍යාපනය – සමාන අධ්‍යාපන අවස්ථා සහ ගුණාත්මක අධ්‍යාපනය ප්‍රවර්ධනය
* විද්‍යාව – ස්වාභාවික සහ සමාජ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවල සහය
* සංස්කෘතිය – ලෝක උරුම ස්ථාන (World Heritage Sites) ආරක්ෂා කිරීම
* සන්නිවේදනය හා මාධ්‍ය – නිදහස් මාධ්‍ය සහ තොරතුරු ප්‍රවාහය ප්‍රවර්ධනය

## මාධ්‍ය

යුනෙස්කෝ සංවිධානය මාධ්‍ය නිදහස, තොරතුරු ප්‍රවේශය සහ මාධ්‍ය විවෘතභාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරයි. පුවත්පත් නිදහස සුරක්ෂිත කිරීම සහ මාධ්‍ය වෘත්තීය දක්ෂතා වර්ධනය කිරීමද මෙහි ප්‍රධාන අරමුණු අතරට අයත් වේ.

## නිල යුනෙස්කෝ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන

යුනෙස්කෝ සමඟ සම්බන්ධ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (NGOs) ගණනාවක් ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම සංවිධාන අධ්‍යාපනය, සංස්කෘතික උරුම සංරක්ෂණය සහ සමාජ සංවර්ධනය සඳහා සහාය ලබා දෙයි.

## ආයතන සහ මධ්‍යස්ථාන

යුනෙස්කෝට අයත් විවිධ ආයතන සහ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන ලොව පුරා පිහිටා ඇත. මෙම මධ්‍යස්ථාන අධ්‍යාපන, විද්‍යා සහ සංස්කෘතික ක්ෂේත්‍රවල පර්යේෂණ හා පුහුණු වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරයි.

## ත්‍යාග

යුනෙස්කෝ විසින් විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි දක්ෂතා අගය කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ත්‍යාග රැසක් ප්‍රදානය කරයි. මෙම ත්‍යාග අධ්‍යාපනය, විද්‍යාව, සංස්කෘතිය සහ මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රවල විශිෂ්ටත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත.

### අක්‍රීය ත්‍යාග

## යුනෙස්කෝවේ ජාත්‍යන්තර දින සැමරීම්

යුනෙස්කෝවේ නිරීක්ෂණය කරන ලද ජාත්‍යන්තර දින පහත වගුවේ දක්වා ඇත.

| දිනය | නම |
| --- | --- |
| 27 January | International Day of Commemoration in Memory of the Victims of the Holocaust |
| 13 February | ලෝක ගුවන් විදුලි දිනය |
| පෙබරවාරි 21 | ජාත්‍යන්තර මව් භාෂා දිනය |
| 8 March | ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනය |
| 20 March | International Francophonie Day |
| 21 March | International Day of Nowruz |
| 21 March | ලෝක කවි දිනය |
| 21 March | International Day for the Elimination of Racial Discrimination |
| 22 March | ලෝක ජල දිනය |
| 23 April | ලෝක පොත සහ ප්‍රකාශන හිමිකම් දිනය |
| 30 April | International Jazz Day |
| 3 May | World Press Freedom Day |
| 21 May | World Day for Cultural Diversity for Dialogue and Development |
| 22 May | International Day for Biological Diversity |
| 25 May | Africa Day / Africa Week |
| 5 June | ලෝක පරිසර දිනය |
| 8 June | ලෝක සාගර දිනය |
| 17 June | World Day to Combat Desertification and Drought |
| 9 August | International Day of the World's Indigenous People |
| 12 August | ජාත්‍යන්තර තරුණ දිනය |
| 23 August | International Day for the Remembrance of the Slave Trade and its Abolition |
| 8 September | ජාත්‍යන්තර සාක්ෂරතා දිනය |
| 15 September | International Day of Democracy |
| 21 September | International Day of Peace |
| 28 September | International Day for the Universal Access to Information |
| 2 October | International Day of Non-Violence |
| 5 October | ලෝක ගුරු දිනය |
| 2nd Wednesday in October | International Day for Disaster Reduction |
| 17 October | International Day for the Eradication of Poverty |
| 20 October | ලෝක සංඛ්‍යාලේඛන දිනය |
| 27 October | ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය උරුමය සඳහා වූ ලෝක දිනය |
| 2 November | International Day to End Impunity for Crimes Against Journalists |
| 10 November | සාමය හා සංවර්ධනය සඳහා ලෝක විද්‍යා දිනය |
| 3rd Thursday in November | World Philosophy Day |
| 16 November | ඉවසීමේ ජාත්‍යන්තර දිනය |
| 19 November | ජාත්‍යන්තර පිරිමි දිනය |
| 25 November | International Day for the Elimination of Violence against Women |
| 29 November | International Day of Solidarity with the Palestinian People |
| 1 December | ලෝක ඒඩ්ස් දිනය |
| 10 December | මානව හිමිකම් දිනය |
| 18 December | ජාත්‍යන්තර සංක්‍රමණික දිනය |

## අමතර අවධානයට

* Academic mobility network
* League of Nations archives
* UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists
* *UNESCO Reclining Figure 1957–58*, sculpture by Henry Moore
* UniRef
* National Commissions for UNESCO

## සටහන්

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

Meta විසින් සබැඳි විස්තර පහත තැනෙහි පවත්වා ගෙන යනු ලැබේ:
WikiProject UNESCO නිල වෙබ් අඩවිය