# බෙල්ජියම

| බෙල්ජියම් රාජධානිය* *Koninkrijk België*  (ඕලන්ද)
* *Royaume de Belgique*  (ප්‍රංශ)
* *Königreich Belgien*  (ජර්මන්)
 |
| --- |
|
ධජය

ලාංඡනය

 |
| **උද්යෝග පාඨය:Eendracht maakt macht*  (ඕලන්ද)
* *L'union fait la force*  (ප්‍රංශ)
* *Einigkeit macht stark*  (ජර්මන්)

(සිංහල: "එකමුතුකම ශක්තිය ඇති කරයි") |
| **ජාතික ගීය: *La Brabançonne*
* *බ්‍රබන්ටියන්*
* Duration: 1 minute and 4 seconds.1:04
 |
| Show globeShow map of the European Union |
| අගනුවර | බ්‍රසල්ස් ﻿ / ﻿ |
| විශාලතම නගරය | බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය |
| නිල භාෂා(ව) | * ලන්දේසි
* ප්‍රංශ
* ජර්මන්
 |
| ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් (2025) | * 64% බෙල්ජියම්
* 36% වෙනත්
 |
| ආගම (2023) | * 59% අනාගමික
* 34% ක්‍රිස්තියානි
	+ 31% කතෝලික
	+ 3% වෙනත් ක්‍රිස්තියානි
* 6% ඉස්ලාම්
* 1% වෙනත්
 |
| ජාති නාම(ය) | * බෙල්ජියානු
 |
| රජය | ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තු ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුව |
|  |
| • රාජාණ්ඩුව  | ෆෙලිප් |
| • අගමැති  | බාර්ට් ඩි වෙවර් |
|  |
| ව්‍යවස්ථාදායකය | ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව |
| • උත්තර මන්ත්‍රී මණ්ඩලය | සෙනෙට් සභාව |
| • පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය | නියෝජිත මණ්ඩලය |
| ස්වාධීනත්වය නෙදර්ලන්තයෙන් |
|  |
| • ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ  | 1830 ඔක්තෝබර් 4 |
| • හඳුනා ගන්නා ලද්දේ  | 1839 අප්‍රේල් 19 |
| • ෆෙඩරල් රාජ්‍යය  | 1970 |
|  |
| වර්ග ප්‍රමාණය |
| • සම්පූර්ණ | 30,689 km2 (11,849 sq mi) (136 වෙනි) |
| • ජලය (%) | 0.64 (2022) |
| ජනගහණය |
| • 2025 ජන සංගණනය |  11,825,551 |
| • ජන ඝණත්වය | 385/km2 (997.1/sq mi) (35 වෙනි) |
| දදේනි (ක්‍රශසා) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
| • සම්පූර්ණ |  ඩොලර් බිලියන 889.833 (37 වෙනි) |
| • ඒක පුද්ගල |  ඩොලර් 75,187 (20 වෙනි) |
| දදේනි (නාමික) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
| • සම්පූර්ණ |  ඩොලර් බිලියන 689.364 (23 වෙනි) |
| • ඒක පුද්ගල |  ඩොලර් 58,248 (16 වෙනි) |
| ගිනි (2022) |  24.9 පහළ |
| මාසද (2023) |  0.951 ඉතා ඉහළ · 10 වෙනි |
| ව්‍යවහාර මුදල | යුරෝ (€) (EUR) |
| වේලා කලාපය | UTC+1 (CET) |
| • ගිම්හාන (DST) | UTC+2 (CEST) |
| රිය ධාවන මං තීරුව | දකුණ |
| ඇමතුම් කේතය | +32 |
| අන්තර්ජාල TLD | .be |
| 1. ධජයේ නිල අනුපාතය වන 13:15 කලාතුරකින් දක්නට ලැබේ; 2:3 හෝ ඊට සමාන අනුපාතයන් වඩාත් සුලභ වේ.
2. බ්‍රසල්ස් කලාපය *තථ්‍ය* අගනුවර වන නමුත්, බ්‍රසල්ස් නගරය මහ නගර සභාව *ද ජූර්* අගනුවර වේ.
 |

**බෙල්ජියම**, නිල වශයෙන් **බෙල්ජියම් රාජධානිය**, යනු වයඹ යුරෝපයේ රටකි. පහත් රටවල් ලෙස හැඳින්වෙන වෙරළබඩ පහත්බිම් කලාපයක පිහිටා ඇති එය උතුරින් නෙදර්ලන්තය, නැගෙනහිරින් ජර්මනිය, ගිනිකොන දෙසින් ලක්සම්බර්ග්, දකුණින් ප්‍රංශය සහ බටහිරින් උතුරු මුහුදෙන් මායිම් වේ. බෙල්ජියම වර්ග කිලෝමීටර් 30,689 (වර්ග සැතපුම් 11,849) ක භූමි ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි සහ ජනගහනය මිලියන 11.8 කට වඩා වැඩිය; එහි ජනගහන ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටරයට 383 (වර්ග සැතපුමට 990) ලෝකයේ 22 වන ස්ථානයේ සහ යුරෝපයේ හයවන ස්ථානයේ සිටී. අගනුවර සහ විශාලතම අගනගර කලාපය බ්‍රසල්ස් ය; අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර වන්නේ ඇන්ට්වර්ප්, ගෙන්ට්, චාලරෝයි, ලීජ්, බෲගස්, නමූර් සහ ලියුවන් ය.

බෙල්ජියම යනු කලාපීය සහ භාෂාමය පදනම මත ව්‍යුහගත කරන ලද සංකීර්ණ ෆෙඩරල් පද්ධතියක් සහිත පාර්ලිමේන්තු ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුවකි. රට ඉතා ස්වාධීන කලාප තුනකට බෙදා ඇත: උතුරේ ෆ්ලෙමිෂ් කලාපය (ෆ්ලැන්ඩර්ස්), දකුණේ වොලූන් කලාපය (වොලෝනියා) සහ මැද බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය. බෙල්ජියම ප්‍රධාන භාෂාමය ප්‍රජාවන් දෙකකට ද නිවහන වේ: ජනගහනයෙන් සියයට 60 ක් පමණ වන ලන්දේසි කතා කරන ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව සහ ජනගහනයෙන් සියයට 40 ක් පමණ වන ප්‍රංශ කතා කරන ප්‍රංශ ප්‍රජාව; ජනගහනයෙන් සියයට එකක් පමණ වන කුඩා ජර්මානු කතා කරන ප්‍රජාවක් නැගෙනහිර කැන්ටන් වල පවතී. බෙල්ජියමේ භාෂාමය විවිධත්වය සහ ඒ ආශ්‍රිත දේශපාලන ගැටුම් විවිධ ආණ්ඩු හයකින් සමන්විත එහි සංකීර්ණ පාලන ක්‍රමයෙන් පිළිබිඹු වේ. බෙල්ජියම දියුණු ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් සහිත සංවර්ධිත රටකි. එය යුරෝපීය සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයන් හය දෙනාගෙන් එකක් වන අතර, එහි අගනුවර වන බ්‍රසල්ස් යුරෝපා සංගමයේ තථ්‍ය අගනුවර ලෙස සේවය කරන අතර යුරෝපීය කොමිසමේ නිල ආසන, යුරෝපීය සංගමයේ කවුන්සිලය, යුරෝපීය කවුන්සිලය සහ යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන දෙකෙන් එකක් (අනෙක ස්ට්‍රාස්බර්ග්) සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි. බ්‍රසල්ස් හි නේටෝ වැනි ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන රැසක මූලස්ථානය ද ඇත.

පුරාණ කාලයේ දී, වර්තමාන බෙල්ජියම ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසේ මැද භාගයේදී රෝම අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගැනීමට පෙර බෙල්ගේ විසින් ආධිපත්‍යය දරන ලදී. මධ්‍යතන යුගයේදී, බෙල්ජියමේ මධ්‍යම පිහිටීම එය සාපේක්ෂව සමෘද්ධිමත් වූ අතර වාණිජමය වශයෙන් සහ දේශපාලනික වශයෙන් එහි විශාල අසල්වැසියන් සමඟ සම්බන්ධ විය; එය කැරොලින්ජියන් අධිරාජ්‍යයේ, අනුප්‍රාප්තික ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යයේ සහ පසුව බර්ගන්ඩියන් නෙදර්ලන්තයේ කොටසක් විය. හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය (1556–1714), ඔස්ට්‍රියානු හැබ්ස්බර්ග් (1714–1794) සහ විප්ලවවාදී ප්‍රංශය (1794–1815) පාලනය කිරීමෙන් පසු, නූතන බෙල්ජියමේ වැඩි කොටසක් 1815 දී වියානා සම්මේලනයෙන් පසු නෙදර්ලන්ත එක්සත් රාජධානියට ඇතුළත් කරන ලදී. සියවස් ගණනාවක් විවිධ යුරෝපීය බලවතුන් විසින් තරඟ කර පාලනය කිරීම නිසා බෙල්ජියම "යුරෝපයේ යුධ පිටි" යන අන්වර්ථ නාමය උපයා ගත් අතර, 20 වන සියවසේදී ලෝක යුද්ධ දෙකෙන්ම ශක්තිමත් වූ කීර්තියක් ලබා ගත්තේය.

බෙල්ජියම් විප්ලවයෙන් පසු 1830 දී ස්වාධීන බෙල්ජියමක් ස්ථාපිත කරන ලදී. 19 වන සියවසේදී එය කාර්මික විප්ලවයේ මුල්ම සහභාගිවන්නන්ගෙන් එකක් වූ අතර, මහාද්වීපික යුරෝපයේ කාර්මිකකරණය වූ පළමු රට විය. 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට, එය යටත් විජිත කිහිපයක් හිමි කර ගත්තේය, විශේෂයෙන් බෙල්ජියම් කොංගෝ සහ රුවන්ඩා-උරුන්ඩි, 1960 සහ 1962 අතර නිදහස ලබා ගත්තේය. 20 වන සියවසේ දෙවන භාගය ලන්දේසි-කථිකයන් සහ ප්‍රංශ-කථිකයන් අතර ආතතීන් වැඩිවීම මගින් සනිටුහන් විය. දේශපාලන සංස්කෘතියේ වෙනස්කම් සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් සහ වොලෝනියාවේ අසමාන ආර්ථික සංවර්ධනය හේතුවෙන් එය පෝෂණය විය. මෙය 1970 සහ 1993 අතර ඒකීය ව්‍යුහයකින් ෆෙඩරල් ව්‍යුහයකට මාරුවීම ඇතුළුව දුරදිග යන රාජ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයකට හේතු වී තිබේ. අඛණ්ඩ ප්‍රතිසංස්කරණ මධ්‍යයේ ආතතීන් පවතී; ෆ්ලෙමිෂ්, මතභේදාත්මක භාෂා නීති අතර දැඩි බෙදුම්වාදී හැඟීමකට සහ 2010 ෆෙඩරල් මැතිවරණයෙන් පසු රජයක් පිහිටුවීමකින් තොරව වාර්තාගත දින 589 කට හේතු වූ ඛණ්ඩනය වූ දේශපාලන භූ දර්ශනයකට රට මුහුණ දෙයි.

## ඉතිහාසය

### පෞරාණිකත්වය

*ක්‍රි.පූ. 54 දී ජූලියස් සීසර් ගෝල් යටත් කර ගත් අවස්ථාවේ ගැලියා බෙල්ජිකා*
ජුලියස් සීසර්ගේ කොමෙන්ටාරි ද බෙලෝ ගැලිකෝට අනුව, බෙල්ගේවරු ගෝල්හි උතුරු කෙළවරේ වාසය කළහ, එය සේන් සහ මාර්න් ගංගාවල සිට රයින් දක්වා විහිදෙන කලාපයකි. මෙම ප්‍රදේශය වර්තමාන බෙල්ජියමට වඩා විශාල වූ අතර නූතන ප්‍රංශයේ කොටස්, බෙල්ජියම, ලක්සම්බර්ග් සහ ජර්මනිය ඇතුළත් විය. රෝම පළාතේ ශිෂ්ටාචාරයෙන් හා ශෝධනයට ඇති දුර, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ ආනයනය කරන වෙළෙන්දන් සමඟ අවම සම්බන්ධතා සහ රයින් හරහා අසල්වැසි ජර්මානු ගෝත්‍රිකයන් සමඟ ඔවුන්ගේ අඛණ්ඩ යුද්ධ හේතුවෙන් ගෝල්වරුන් අතර බෙල්ගේවරු නිර්භීතම අය බව සීසර් සඳහන් කළේය. මෙම පුළුල් කලාපය තුළ, සීසර් නිශ්චිත ප්‍රදේශයක් "බෙල්ජියම" ලෙස හැඳින්වූ අතර එය දේශපාලනික වශයෙන් ප්‍රමුඛ වූ අතර දැන් උතුරු ප්‍රංශයේ පිහිටා ඇත.

නූතන බෙල්ජියම, නෙදර්ලන්තයේ සහ ජර්මනියේ අසල්වැසි ප්‍රදේශ සමඟ, මොරිනි, මෙනාපි, නර්වි, ජර්මනි සිස්ර්හෙනානි, සහ අඩුආටුසි ඇතුළු උතුරු කෙළවරේ බෙල්ගේ ගෝත්‍රිකයන්ගේ භූමි ප්‍රදේශවලට අනුරූප වේ. ජුලියස් සීසර් මෙම ගෝත්‍ර විශේෂයෙන් යුධමය හා ආර්ථික වශයෙන් නොදියුණු ලෙස විස්තර කළ අතර, රයින් ගඟට නැගෙනහිරින් ජර්මානු ගෝත්‍ර සමඟ ඔවුන්ගේ ඥාතිත්වය සටහන් කළේය. ඊට අමතරව, දකුණු බෙල්ජියමේ ආර්ලෝන් අවට ප්‍රදේශය බලවත් ට්‍රෙවේරි ගෝත්‍රයේ භූමියේ කොටසක් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ඉඩම් වර්තමාන ලක්සම්බර්ග් සහ ප්‍රංශයේ සහ ජර්මනියේ යාබද ප්‍රදේශ දක්වා විහිදී ගියේය.

සීසර්ගේ ජයග්‍රහණයන්ගෙන් පසුව, බෙල්ගේ සහ ට්‍රෙවේරි ඉඩම් ඇතුළුව උතුරු ගෝල්හි වැඩි කොටසක් ආවරණය වන විශාල රෝම පළාතක් සඳහා ගල්ලියා බෙල්ජිකා ලතින් නාමය බවට පත්විය. පසුව, නූතන බෙල්ජියමේ නැගෙනහිර කොටස වැනි පහළ රයින් මායිමට ආසන්න ප්‍රදේශ, ජර්මනියේ පහළ මායිම් පළාතට ඇතුළත් කරන ලදී. බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ මධ්‍යම රජය බිඳ වැටීමත් සමඟ, බෙල්ජිකා සහ ජර්මනිය යන පළාත්වල රෝමානුකරණය වූ ජනගහනය සහ ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ෆ්‍රෑන්ක්වරුන් මිශ්‍රණයක් වාසය කළ අතර, ඔවුන් හමුදා සහ දේශපාලන ක්ෂේත්‍රවල ආධිපත්‍යය දැරීමට පැමිණියහ.

### මධ්‍යතන යුගය

5 වන සියවසේදී, මෙම ප්‍රදේශය ෆ්‍රෑන්ක් මෙරොවින්ජියන් රජවරුන්ගේ පාලනයට යටත් වූ අතර, ඔවුන් මුලින් වර්තමානයේ උතුරු ප්‍රංශය ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ රෝමානුකරණය වූ ජනගහනය පාලනය කරන රාජධානියක් ස්ථාපිත කළ අතර, පසුව අනෙකුත් ෆ්‍රෑන්ක් රාජධානි යටත් කර ගත්හ. 8 වන සියවසේදී, ෆ්‍රෑන්ක්වරුන්ගේ අධිරාජ්‍යය කැරොලින්ජියන් රාජවංශය විසින් පාලනය කරන ලද අතර, එහි බල මධ්‍යස්ථානයට දැන් නැගෙනහිර බෙල්ජියම වන ප්‍රදේශය ඇතුළත් විය. සියවස් ගණනාවක් පුරා, එය බොහෝ ආකාරවලින් බෙදී ගිය නමුත්, 843 දී වර්ඩුන් ගිවිසුම මගින් කැරොලින්ජියන් අධිරාජ්‍යය රාජධානි තුනකට බෙදා ඇති අතර, එහි දේශසීමා මධ්‍යකාලීන දේශපාලන සීමාවන්ට කල් පවතින බලපෑමක් ඇති කළේය. නූතන බෙල්ජියමේ වැඩි කොටසක් මධ්‍යම රාජධානියේ පැවති අතර පසුව එය ලෝතරින්ජියා ලෙස හැඳින්විණි, නමුත් ෂෙල්ඩ්ට් වලට බටහිරින් පිහිටි වෙරළබඩ ෆ්ලැන්ඩර්ස් ප්‍රාන්තය ප්‍රංශයේ පූර්වගාමියා වූ බටහිර ෆ්‍රැන්සියාවේ උතුරු කෙළවරේ කොටස බවට පත්විය. 870 දී මීර්සන් ගිවිසුමේදී, නූතන බෙල්ජියම් ඉඩම් සියල්ලම යම් කාලයක් සඳහා බටහිර රාජධානියේ කොටසක් බවට පත් වූ නමුත් 880 දී රිබමොන්ට් ගිවිසුමේදී, ලොතරින්ජියා නැගෙනහිර රාජධානියේ කල් පවතින පාලනය යටතට පත් වූ අතර එය ශුද්ධ රෝම අධිරාජ්‍යය බවට පත්විය. මහා රාජධානි දෙක අතර "මාර්තු" (දේශසීමාව) දිගේ ස්වාමිවරුන් සහ බිෂොප්වරුන් එකිනෙකා අතර වැදගත් සම්බන්ධතා පවත්වා ගෙන ගියේය. නිදසුනක් වශයෙන්, ෆ්ලැන්ඩර්ස් ප්‍රාන්තය ෂෙල්ඩ්ට් හරහා අධිරාජ්‍යයට ව්‍යාප්ත වූ අතර, කාල පරිච්ඡේද කිහිපයක් තුළ හයිනාට් ප්‍රාන්තය මෙන් එකම ස්වාමිවරුන් විසින් පාලනය කරන ලදී.

13 වන සහ 14 වන සියවස් වලදී, රෙදි කර්මාන්තය සහ වාණිජ්‍යය විශේෂයෙන් ෆ්ලැන්ඩර්ස් ප්‍රාන්තයේ දියුණුවක් ඇති වූ අතර එය යුරෝපයේ ධනවත්ම ප්‍රදේශවලින් එකක් බවට පත්විය. මෙම සමෘද්ධිය ෆ්ලැන්ඩර්ස් සහ ප්‍රංශයේ රජු අතර ගැටුම්වලට දායක විය. ප්‍රසිද්ධ ලෙස, 1302 දී අශ්වාරෝහක නයිට්වරුන්ගේ ශක්තිමත් හමුදාවකට එරෙහිව ගෝල්ඩන් ස්පර්ස් සටනේදී ෆ්ලෙමිෂ් මිලීෂියා භටයින් පුදුම ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත් නමුත්, ප්‍රංශය ඉක්මනින්ම කැරලිකාර පළාතේ පාලනය නැවත ලබා ගත්තේය.

### බර්ගන්ඩියන් සහ හැබ්ස්බර්ග් නෙදර්ලන්තය

15 වන සියවසේ චාල්ස් ද බෝල්ඩ්ගේ බර්ගන්ඩි රාජ්‍යය
15 වන සියවසේදී, ප්‍රංශයේ බර්ගන්ඩි ආදිපාදවරයා ෆ්ලැන්ඩර්ස් පාලනය කළ අතර, එතැන් සිට වර්තමානයේ බෙනෙලක්ස් ලෙස හඳුන්වන බර්ගන්ඩි නෙදර්ලන්තයේ බොහෝ ප්‍රදේශ එක්සත් කිරීමට ඉදිරියට ගියේය. "බර්ගන්ඩි" සහ "ෆ්ලැන්ඩර්ස්" යනු නූතන බෙල්ජියමේ පූර්වගාමියා වූ ඔස්ට්‍රියානු නෙදර්ලන්තයේ පූර්වගාමියා වූ බර්ගන්ඩියන් නෙදර්ලන්තය සඳහා භාවිතා කරන ලද පළමු පොදු නම් දෙකයි. රාජධානි දෙකක් අතර තාක්ෂණිකව විහිදී ගිය මෙම සංගමය, ප්‍රදේශයට ආර්ථික හා දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් ලබා දුන් අතර එය ඊටත් වඩා විශාල සමෘද්ධියක් සහ කලාත්මක නිර්මාණයකට හේතු විය.

බෙල්ජියමේ උපත ලැබූ හැබ්ස්බර්ග් අධිරාජ්‍යයා වන පස්වන චාල්ස්, බර්ගන්ඩියන්වරුන්ගේ උරුමක්කාරයා වූ අතර, ඔස්ට්‍රියාවේ, කැස්ටිල් සහ අරගොන්හි රාජකීය පවුල්වල ද උරුමක්කාරයා විය. 1549 ප්‍රායෝගික අනුමැතිය සමඟ ඔහු පළාත් දාහතට තාවකාලික පුද්ගලික සංගමයක් වෙනුවට ස්ථාවර ආයතනයක් ලෙස වැඩි නීත්‍යානුකූලභාවයක් ලබා දුන්නේය. ඔහු මෙම නෙදර්ලන්තයේ බලපෑම ලීජ් කුමරු-බිෂොප්‍රික් මත වැඩි කළ අතර එය විශාල අර්ධ ස්වාධීන වාසස්ථානයක් ලෙස දිගටම පැවතුනි.

### ස්පාඤ්ඤ සහ ඔස්ට්‍රියානු නෙදර්ලන්තය

අසූ අවුරුදු යුද්ධය (1568–1648) ආරම්භ වූයේ ස්පාඤ්ඤ රජයේ රෙපරමාදු ආගම කෙරෙහි වූ ප්‍රතිපත්තිය නිසා වන අතර එය පහතරටවල ජනප්‍රිය වෙමින් පැවතුනි. කැරලිකාර උතුරු එක්සත් පළාත් (ලතින් භාෂාවෙන් බෙල්ජියම ෆොඩෙරටා, "ෆෙඩරේටඩ් නෙදර්ලන්තය") අවසානයේ දකුණු නෙදර්ලන්තයෙන් (බෙල්ජියම රෙජියා, "රාජකීය නෙදර්ලන්තය") වෙන් විය. දකුණු කොටස ස්පාඤ්ඤ (ස්පාඤ්ඤ නෙදර්ලන්තය) සහ ඔස්ට්‍රියානු හැබ්ස්බර්ග් නිවස (ඔස්ට්‍රියානු නෙදර්ලන්තය) විසින් අනුප්‍රාප්තිකව පාලනය කරන ලද අතර නූතන බෙල්ජියමෙන් වැඩි කොටසක් සමන්විත විය. මෙය 17 වන සහ 18 වන සියවස්වල බොහෝ කාලයක් පුරා ප්‍රංශය සම්බන්ධ වූ තවත් දිග්ගැස්සුනු ගැටුම් රැසක රඟහලක් වූ අතර, ඒ අතරට ෆ්‍රැන්කෝ-ලන්දේසි යුද්ධය (1672–1678), නව අවුරුදු යුද්ධය (1688–1697), ස්පාඤ්ඤ අනුප්‍රාප්තික යුද්ධය (1701–1714) සහ ඔස්ට්‍රියානු අනුප්‍රාප්තික යුද්ධයේ කොටසක් (1740–1748) ඇතුළත් විය.

### ප්‍රංශ විප්ලවය සහ නෙදර්ලන්ත එක්සත් රාජධානිය

1794 දී ප්‍රංශ විප්ලවවාදී යුද්ධවල ව්යාපාරවලින් පසුව, ලීජ් කුමරු-බිෂොප්රික් වැනි හැබ්ස්බර්ග් පාලනය යටතේ කිසිදා නාමිකව නොතිබූ භූමි ප්රදේශ ඇතුළුව පහත් රටවල් - ප්රංශ පළමු ජනරජය විසින් ඈඳා ගන්නා ලද අතර, කලාපයේ ඔස්ට්රියානු පාලනය අවසන් විය. පළමු ප්රංශ අධිරාජ්යය විසුරුවා හැරීමෙන් සහ වෝටර්ලූ යුධ පිටියේදී නැපෝලියන් පරාජය කිරීමෙන් පසු ඔහුගේ සිහසුන අත්හැරීමෙන් පසුව, 1814-15 දී වියානා සම්මේලනය නෙදර්ලන්ත එක්සත් රාජධානිය නිර්මාණය කළේය. ප්‍රධාන යුරෝපීය බලවතුන් අතර පිහිටා ඇති මෙම බෆර් රාජ්‍යය, ලන්දේසි ජනරජයේ පැරණි ප්‍රදේශ, ඔස්ට්‍රියානු නෙදර්ලන්තය සහ ලීජ් හි කුමරු-බිෂොප්‍රික්, ඔරේන්ජ් හි පළමුවන විලියම් රජු යටතේ එක්සත් කළේය.

### ස්වාධීන බෙල්ජියම

*1830 බෙල්ජියම් විප්ලවයේ කථාංගය, ගුස්ටාෆ් වැපර්ස්, 1834*
1830 දී, බෙල්ජියම් විප්ලවය දකුණු පළාත් නෙදර්ලන්තයෙන් නැවත වෙන් කිරීමට සහ තාවකාලික රජයක් සහ ජාතික සම්මේලනයක් යටතේ කතෝලික සහ ධනේශ්වර, නිල වශයෙන් ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන සහ මධ්‍යස්ථ, ස්වාධීන බෙල්ජියමක් පිහිටුවීමට හේතු විය. 1831 ජූලි 21 වන දින I ලියෝපෝල්ඩ් රජු ලෙස පත් කිරීමෙන් පසු, දැන් බෙල්ජියමේ ජාතික දිනය ලෙස සමරනු ලබන අතර, බෙල්ජියම නැපෝලියන් සංග්‍රහය මත පදනම් වූ ලෞකික ව්‍යවස්ථාවක් සහිත ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුවක් සහ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වී ඇත. මුලින් ඡන්ද බලය සීමා කර තිබුණද, 1893 මහා වැඩ වර්ජනයෙන් පසුව (1919 දක්වා බහු ඡන්දය සහිතව) පිරිමින් සඳහා විශ්වීය ඡන්ද අයිතිය හඳුන්වා දෙන ලද අතර 1949 දී කාන්තාවන් සඳහා ද එය හඳුන්වා දෙන ලදී.

1839 දී දේශසීමා අවසාන වශයෙන් විසඳීමට පෙර, 1832 දී බෙල්ජියමේ සිතියම
19 වන සියවසේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ වූයේ කතෝලික පක්ෂය සහ ලිබරල් පක්ෂය වන අතර, 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී බෙල්ජියම් කම්කරු පක්ෂය මතුවිය. විශේෂයෙන් ලන්දේසි රාජාණ්ඩුව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු, වංශවත් අය සහ ධනේශ්වරය විසින් මුලින් භාවිතා කරන ලද නිල භාෂාව ප්‍රංශ භාෂාව විය. ලන්දේසි භාෂාව එහි තත්ත්වය නැවත ලබා ගැනීමට පටන් ගත් විට ප්‍රංශ භාෂාව ක්‍රමයෙන් එහි ආධිපත්‍යය නැති විය. මෙම පිළිගැනීම 1898 දී නිල බවට පත් වූ අතර 1967 දී පාර්ලිමේන්තුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ලන්දේසි අනුවාදයක් පිළිගත්තේය.

1885 බර්ලින් සමුළුව කොංගෝ නිදහස් රාජ්‍යයේ පාලනය දෙවන ලියෝපෝල්ඩ් රජුට ඔහුගේ පුද්ගලික අයිතිය ලෙස පවරා දුන්නේය. 1900 පමණ සිට, දෙවන ලියෝපෝල්ඩ් යටතේ කොංගෝ ජනගහනයට සිදු වූ අතිශය හා ම්ලේච්ඡ සැලකීම පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර කනස්සල්ල වර්ධනය වෙමින් පැවතුනි. කොංගෝව ඇත්දළ සහ රබර් නිෂ්පාදනයෙන් ප්‍රධාන වශයෙන් ආදායම් මාර්ගයක් වූ බැවින් එය ප්‍රධාන වශයෙන් කොංගෝව විය. ඇත්දළ සහ රබර් සඳහා නිෂ්පාදන කෝටා සපුරාලීමට අපොහොසත් වීම නිසා ලියෝපෝල්ඩ්ගේ නියෝජිතයන් විසින් බොහෝ කොංගෝ වැසියන් මරා දමන ලදී. 1908 දී, මෙම කෑගැසීම බෙල්ජියම් රාජ්‍යයට යටත් විජිතයේ රජය සඳහා වගකීම භාර ගැනීමට හේතු වූ අතර එය මෙතැන් සිට බෙල්ජියම් කොංගෝව ලෙස හැඳින්වේ. 1919 දී බෙල්ජියම් කොමිසමක් ඇස්තමේන්තු කළේ කොංගෝවේ ජනගහනය 1879 දී තිබූ ප්‍රමාණයෙන් අඩක් බවයි.

1944 සැප්තැම්බර් 4 වන දින බ්‍රසල්ස් වෙත ඇතුළු වන බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා ප්‍රීති ඝෝෂා නඟමින් පිළිගනී.
ප්‍රංශයට පහර දීම සඳහා ෂ්ලීෆෙන් සැලැස්මේ කොටසක් ලෙස ජර්මනිය 1914 අගෝස්තු මාසයේදී බෙල්ජියම ආක්‍රමණය කළ අතර, පළමු ලෝක යුද්ධයේ බටහිර පෙරමුණේ සටන් වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් රටේ බටහිර ප්‍රදේශවල සිදු විය. යුද්ධයේ ආරම්භක මාස ජර්මානු අතිරික්තයන් හේතුවෙන් බෙල්ජියම දූෂණය ලෙස හැඳින්විණි. යුද්ධය අතරතුර බෙල්ජියම රුවන්ඩා-උරුන්ඩි (නූතන රුවන්ඩා සහ බුරුන්ඩි) ජර්මානු යටත් විජිතවල පාලනය භාර ගත් අතර, 1924 දී ජාතීන්ගේ සංගමය ඒවා බෙල්ජියමට පැවරීය. පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, බෙල්ජියම 1925 දී යුපෙන් සහ මැල්මෙඩි යන ප්‍රසියානු දිස්ත්‍රික්ක ඈඳා ගත් අතර එමඟින් ජර්මානු භාෂාව කතා කරන සුළුතරයක් පැවතීමට හේතු විය.

1940 මැයි මාසයේදී ජර්මානු හමුදා නැවතත් රට ආක්‍රමණය කළ අතර, පසුව සිදු වූ ආක්‍රමණය සහ සමූලඝාතන සමයේදී බෙල්ජියම් ජාතිකයන් 40,690 ක් මිය ගිය අතර, ඔවුන්ගෙන් අඩකට වඩා යුදෙව්වන් විය. 1944 සැප්තැම්බර් සිට 1945 පෙබරවාරි දක්වා මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් බෙල්ජියම නිදහස් කළහ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, මහා වැඩ වර්ජනයක් හේතුවෙන් III වන ලියෝපෝල්ඩ් රජුට 1951 දී ඔහුගේ පුත් බවුඩොයින් කුමරුට පක්ෂව සිහසුන අත්හැරීමට සිදුවිය. මන්ද බොහෝ බෙල්ජියම් ජාතිකයන් සිතුවේ ඔහු යුද්ධයේදී ජර්මනිය සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ බවයි. 1960 දී කොංගෝ අර්බුදය අතරතුර බෙල්ජියම් කොංගෝව නිදහස ලබා ගත්තේය; වසර දෙකකට පසුව රුවන්ඩා-උරුන්ඩි එහි නිදහස ලබා ගත්තේය. බෙල්ජියම ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ලෙස නේටෝවට සම්බන්ධ වූ අතර නෙදර්ලන්තය සහ ලක්සම්බර්ග් සමඟ බෙනෙලක්ස් ජාතීන්ගේ කණ්ඩායම පිහිටුවා ගත්තේය.

බෙල්ජියම 1951 දී යුරෝපීය ගල් අඟුරු සහ වානේ ප්‍රජාවේ සහ 1957 දී පිහිටුවන ලද යුරෝපීය පරමාණුක බලශක්ති ප්‍රජාවේ සහ යුරෝපීය ආර්ථික ප්‍රජාවේ ආරම්භක සාමාජිකයන් හය දෙනාගෙන් එකක් බවට පත්විය. දෙවැන්න දැන් යුරෝපීය සංගමය බවට පත්ව ඇති අතර, ඒ සඳහා බෙල්ජියම යුරෝපීය කොමිසම, යුරෝපීය සංගමයේ කවුන්සිලය සහ යුරෝපීය පාර්ලිමේන්තුවේ අසාමාන්‍ය සහ කමිටු සැසි ඇතුළු ප්‍රධාන පරිපාලන සහ ආයතන සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි.

1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී, බෙල්ජියම මාර්ක් ඩුට්‍රොක්ස්, ඇන්ඩ්‍රේ කූල්ස්, ඩයොක්සින් සිද්ධිය, අගුස්ටා සෝලිය සහ කැරල් වැන් නොපෙන් ඝාතනය වටා විශාල දූෂණ වංචා කිහිපයක් දුටුවේය.

## භූගෝලය

බෙල්ජියමේ භූ විෂමතා සිතියම
බෙල්ජියම, ප්‍රංශය (කි.මී. 620), ජර්මනිය (කි.මී. 162/167), ලක්සම්බර්ග් (කි.මී. 148) සහ නෙදර්ලන්තය (කි.මී. 450) සමඟ මායිම් බෙදා ගනී. ජල ප්‍රදේශය ඇතුළුව එහි මුළු මතුපිට වර්ග කිලෝමීටර 30,689 (වර්ග සැතපුම් 11,849) වේ. 2018 ට පෙර, එහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 30,528 (වර්ග සැතපුම් 11,787) ලෙස විශ්වාස කෙරිණි. කෙසේ වෙතත්, 2018 දී රටේ සංඛ්‍යාලේඛන මනින විට, නව ගණනය කිරීමේ ක්‍රමයක් භාවිතා කරන ලදී. පෙර ගණනය කිරීම් මෙන් නොව, මෙයට වෙරළ තීරයේ සිට පහත් ජල රේඛාව දක්වා ප්‍රදේශය ඇතුළත් වූ අතර, රට කලින් සිතුවාට වඩා මතුපිට ප්‍රමාණයෙන් වර්ග කිලෝමීටර 160 (වර්ග සැතපුම් 62) විශාල බව හෙළි විය. එහි භූමි ප්‍රමාණය පමණක් වර්ග කිලෝමීටර් 30,494 කි. එය අක්ෂාංශ 49°30' සහ 51°30' උතුරු සහ දේශාංශ 2°33' සහ 6°24' නැගෙනහිර අතර පිහිටා ඇත.

බෙල්ජියමට ප්‍රධාන භූගෝලීය කලාප තුනක් ඇත; වයඹ දෙසින් වෙරළබඩ තැනිතලාව සහ මධ්‍යම සානුව යන දෙකම ඇන්ග්ලෝ-බෙල්ජියම් ද්‍රෝණියට අයත් වන අතර, හර්සීනියානු ඕරොජනික් පටියට ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි ආර්ඩෙනස් උස්බිම් අයත් වේ. පැරිස් ද්‍රෝණිය බෙල්ජියමේ දකුණු කෙළවර වන බෙල්ජියම් ලොරේන් හි කුඩා සිව්වන ප්‍රදේශයකට ළඟා වේ.

වෙරළබඩ තැනිතලාව ප්‍රධාන වශයෙන් වැලි කඳු සහ පොල්ඩර් වලින් සමන්විත වේ. තවදුරටත් රට අභ්‍යන්තරයේ පිහිටා ඇත්තේ සාරවත් නිම්න සහ කැම්පයින් (කෙම්පන්) හි ඊසානදිග වැලි තැනිතලාව සමඟ බොහෝ ජල මාර්ග මගින් වාරි ජලය සපයන සුමට, සෙමින් ඉහළ යන භූ දර්ශනයකි. ආර්ඩෙනස් හි ඝන වනාන්තර සහිත කඳු සහ සානු වඩාත් රළු සහ පාෂාණමය වන අතර ගුහා සහ කුඩා දුර්ග ඇත. ප්‍රංශයට බටහිර දෙසට විහිදෙන මෙම ප්‍රදේශය නැගෙනහිර දෙසට ජර්මනියේ අයිෆල් වෙත හයි ෆෙන්ස් සානුව මගින් සම්බන්ධ වන අතර, එහි සිග්නල් ඩි බොට්‍රේන්ජ් රටේ උසම ස්ථානය මීටර් 694 (අඩි 2,277) කින් සාදයි.

වයඹදිග යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශ මෙන්, දේශගුණය සෑම සෘතුවලම සැලකිය යුතු වර්ෂාපතනයක් සහිත සමුද්‍රීය සෞම්‍ය වේ (කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණය: Cfb). ජනවාරි මාසයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 3 °C (37.4 °F) වන අතර ජූලි මාසයේදී 18 °C (64.4 °F) වන විට ඉහළම අගය වේ. මසකට සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනය පෙබරවාරි සහ අප්‍රේල් මාස සඳහා මිමි 54 (අඟල් 2.1) අතර සහ ජූලි සඳහා මිමි 78 (අඟල් 3.1) දක්වා වෙනස් වේ. 2000 සිට 2006 දක්වා වර්ෂ සඳහා සාමාන්‍ය දෛනික උෂ්ණත්වය අවම වශයෙන් 7 °C (44.6 °F) සහ උපරිම වශයෙන් 14 °C (57.2 °F) සහ මාසික වර්ෂාපතනය මිමි 74 (අඟල් 2.9) පෙන්නුම් කරයි; මේවා පිළිවෙලින් පසුගිය සියවසේ සාමාන්‍ය අගයන්ට වඩා 1 °C පමණ සහ මිලිමීටර් 10 කට ආසන්න වේ.

බෙල්ජියමේ උෂ්ණත්ව වෙනස, සෑම තීරුවක්ම එම වසර පුරා සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය නියෝජනය කරයි.
බෙල්ජියමේ දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ නිතර නිතර හා දැඩි තාප තරංග, ශීත වර්ෂාපතනය වැඩිවීම සහ හිම පතනය අඩුවීම සිදු වී ඇත. 2100 වන විට, බෙල්ජියම් වෙරළ තීරයේ මුහුදු මට්ටම සෙන්ටිමීටර 60 සිට 90 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර නරකම අවස්ථාවක උපරිම විභවය සෙන්ටිමීටර 200 දක්වා ඉහළ යනු ඇත. දේශගුණික විපර්යාසවල පිරිවැය 2050 දී වසරකට යුරෝ බිලියන 9.5 ක් (බෙල්ජියම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2%) ක් වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත, ප්‍රධාන වශයෙන් අධික තාපය, නියඟය සහ ගංවතුර හේතුවෙන්, මෘදු ශීත සෘතු හේතුවෙන් ආර්ථික ලාභය වසරකට යුරෝ බිලියන 3 ක් පමණ වේ (දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.65%). 2023 දී, බෙල්ජියම හරිතාගාර වායු ටොන් මිලියන 106.82 ක් (ගෝලීය මුළු විමෝචනයෙන් 0.2% ක් පමණ) විමෝචනය කළ අතර එය පුද්ගලයෙකුට ටොන් 9.12 ට සමාන වේ. 2050 වන විට රට ශුද්ධ ශුන්‍යයට කැපවී ඇත.

ශාක භූගෝලීය වශයෙන්, බෙල්ජියම බොරියල් රාජධානිය තුළ සර්කම්බෝරියල් කලාපයේ අත්ලාන්තික් යුරෝපීය සහ මධ්‍යම යුරෝපීය පළාත් අතර බෙදා ඇත. ස්වභාවධර්මය සඳහා වූ ලෝක ව්‍යාප්ත අරමුදලට අනුව, බෙල්ජියමේ භූමි ප්‍රදේශය අත්ලාන්තික් මිශ්‍ර වනාන්තර සහ බටහිර යුරෝපීය පළල් වනාන්තරවල භෞමික පරිසර කලාපවලට අයත් වේ. බෙල්ජියමට 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ සාමාන්‍ය ලකුණු 1.36/10 ක් තිබූ අතර එය රටවල් 172 න් ගෝලීය වශයෙන් 163 වන ස්ථානයට පත්විය. බෙල්ජියමේ වනාන්තර ආවරණය මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 23% ක් පමණ වන අතර එය 2020 දී වනාන්තර හෙක්ටයාර 689,300 ට සමාන වන අතර එය 1990 දී හෙක්ටයාර 677,400 විය. 2020 දී ස්වභාවිකව පුනර්ජනනීය වනාන්තර හෙක්ටයාර 251,200 ක් සහ රෝපණය කරන ලද වනාන්තර හෙක්ටයාර 438,200 ක් ආවරණය කළේය. 2015 වර්ෂය සඳහා, වනාන්තර ප්‍රදේශයෙන් 47% ක් පොදු අයිතිය යටතේ පවතින බවත්, 53% ක් පුද්ගලික අයිතිය යටතේ පවතින බවත්, 0% ක් වෙනත් හෝ නොදන්නා ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති බවත් වාර්තා විය.

### පළාත්

බෙල්ජියමේ භූමි ප්‍රදේශය කලාප තුනකට බෙදා ඇති අතර, ඉන් දෙකක්, ෆ්ලෙමිෂ් කලාපය සහ වොලූන් කලාපය, පළාත්වලට බෙදා ඇත; තුන්වන කලාපය, බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය, පළාතක් හෝ පළාතක කොටසක් නොවේ.

| පළාත | අගනුවර | ප්‍රදේශය
ව.කි.මී. (ව.සැ.) | ජනගහනය
(2024 ජනවාරි 1) | ජන ඝනත්වය |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ෆ්ලෙමිෂ් කලාපය |
| අන්ට්වර්ප් | ඇන්ට්වර්ප් | වර්ග කිලෝමීටර 2876 (වර්ග සැතපුම් 1110) | 1,926,522 | වර්ග කිලෝමීටරයට 670 (වර්ග සැතපුමකට 1735) |
| නැගෙනහිර ෆ්ලන්ඩර්ස් | ඝෙන්ට් | වර්ග කිලෝමීටර 3007 (වර්ග සැතපුම් 1161) | 1,572,002 | වර්ග කිලෝමීටරයට 523 (වර්ග සැතපුමකට 1355) |
| ෆ්ලෙමිෂ් බ්‍රබන්ට් | ලියුවෙන් | 2,118 km2 (818 sq mi)වර්ග කිලෝමීටර 2118 (වර්ග සැතපුම් 818) | 1,196,773 | වර්ග කිලෝමීටරයට 565 (වර්ග සැතපුමකට 1463) |
| ලිම්බර්ග් | හැසෙල්ට් | වර්ග කිලෝමීටර 2427 (වර්ග සැතපුම් 937) | 900,098 | වර්ග කිලෝමීටරයට 370 (වර්ග සැතපුමකට 958) |
| බටහිර ෆ්ලන්ඩර්ස් | බෲගස් | වර්ග කිලෝමීටර 3197 (වර්ග සැතපුම් 1234) | 1,226,375 | වර්ග කිලෝමීටරයට 380 (වර්ග සැතපුමකට 984) |
| වොලෝනියා කලාපය |
| හයිනෞට් | මොන්ස් | වර්ග කිලෝමීටර 3813 (වර්ග සැතපුම් 1472) | 1,360,074 | වර්ග කිලෝමීටරයට 360 (වර්ග සැතපුමකට 932) |
| ලයිගේ | ලීජ් | වර්ග කිලෝමීටර 3857 (වර්ග සැතපුම් 1489) | 1,119,038 | වර්ග කිලෝමීටරයට 290 (වර්ග සැතපුමකට 751) |
| ලක්සම්බර්ග් | ආර්ලන් | වර්ග කිලෝමීටර 4459 (වර්ග සැතපුම් 1722) | 295,146 | වර්ග කිලෝමීටරයට 66 (වර්ග සැතපුමකට 171) |
| නමූර් | නමුර් | වර්ග කිලෝමීටර 3675 (වර්ග සැතපුම් 1419) | 503,895 | වර්ග කිලෝමීටරයට 140 (වර්ග සැතපුමකට 363) |
| වල්ලූන් බ්‍රබන්ට් | වැව්රේ | වර්ග කිලෝමීටර 1097 (වර්ග සැතපුම් 424) | 414,130 | වර්ග කිලෝමීටරයට 380 (වර්ග සැතපුමකට 984) |
| බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය |
| බ්‍රසල්ස්-අගනුවර | බ්‍රසල්ස් නගරය | වර්ග කිලෝමීටර 162 (වර්ග සැතපුම් 63) | 1,249,597 | වර්ග කිලෝමීටරයට 7700 (වර්ග සැතපුමකට 19943) |
| එකතුව | බ්‍රසල්ස් නගරය | වර්ග කිලෝමීටර 30689 (වර්ග සැතපුම් 11849) | 11,763,650 | වර්ග කිලෝමීටරයට 383 (වර්ග සැතපුමකට 992) |

## දේශපාලනය සහ රජය

ෆිලීප්
බෙල්ජියමේ රජු
2013 ජූලි 21 සිටබාර්ට් ඩි වෙවර්
බෙල්ජියමේ අගමැති
2025 පෙබරවාරි 3 සිට
බෙල්ජියමේ ෆෙඩරල් රජයේ ඉදිකිරීම් නිරූපණය කරන ප්‍රස්ථාරය
බෙල්ජියම යනු ව්‍යවස්ථාපිත, ජනප්‍රිය රාජාණ්ඩුවක් සහ ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. ද්වි-මණ්ඩල ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව සෙනෙට් සභාවකින් සහ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයකින් සමන්විත වේ. පළමුවැන්න ප්‍රජාවන් සහ කලාපවල පාර්ලිමේන්තු විසින් පත් කරන ලද සෙනෙට් සභිකයින් 50 දෙනෙකුගෙන් සහ සහයෝගී සෙනෙට් සභිකයින් 10 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ. 2014 ට පෙර, සෙනෙට් සභාවේ සාමාජිකයින්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් සෘජුවම තේරී පත් විය. මණ්ඩලයේ නියෝජිතයින් 150 දෙනා මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 11 කින් සමානුපාතික ඡන්ද ක්‍රමයක් යටතේ තේරී පත් වේ. බෙල්ජියම අනිවාර්ය ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන අතර එමඟින් ලෝකයේ ඉහළම ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් පවත්වා ගනී.

සීමිත වරප්‍රසාද සහිතව වුවද, රජු (වර්තමානයේ පිලිප්) රාජ්‍ය නායකයා වේ. ෆෙඩරල් රජය පිහිටුවීම සඳහා නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ විශ්වාසය ඇති අගමැතිවරයෙකු ඇතුළු අමාත්‍යවරුන් ඔහු පත් කරයි. අමාත්‍ය මණ්ඩලය සාමාජිකයින් පහළොවකට වඩා සමන්විත නොවේ. අගමැති හැරුණු විට, අමාත්‍ය මණ්ඩලය ලන්දේසි භාෂාව කතා කරන සාමාජිකයින් සහ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන සාමාජිකයින් සමාන සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ. අධිකරණ පද්ධතිය සිවිල් නීතිය මත පදනම් වී ඇති අතර නැපෝලියන් නීති සංග්‍රහයෙන් ආරම්භ වේ. කස්සේෂන් අධිකරණය යනු අවසාන විසඳුම වන අධිකරණය වන අතර, අභියාචනාධිකරණ එක් මට්ටමක් පහළින් ඇත.

### දේශපාලන සංස්කෘතිය

බෙල්ජියමේ දේශපාලන ආයතන සංකීර්ණ ය; බොහෝ දේශපාලන බලය රඳා පවතින්නේ ප්‍රධාන සංස්කෘතික ප්‍රජාවන්ගේ නියෝජනය මත ය. 1970 පමණ සිට, සැලකිය යුතු ජාතික බෙල්ජියම් දේශපාලන පක්ෂ ප්‍රධාන වශයෙන් මෙම ප්‍රජාවන්ගේ දේශපාලන හා භාෂාමය අවශ්‍යතා නියෝජනය කරන සුවිශේෂී සංරචක වලට බෙදී ඇත. සෑම ප්‍රජාවකම ප්‍රධාන පක්ෂ, දේශපාලන මධ්‍යස්ථානයට සමීප වුවද, ප්‍රධාන කණ්ඩායම් තුනකට අයත් වේ: ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්, ලිබරල්වාදීන් සහ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්. පසුගිය සියවසේ මැද භාගයෙන් පසුව තවත් කැපී පෙනෙන පක්ෂ බිහි විය, ප්‍රධාන වශයෙන් භාෂාමය, ජාතිකවාදී හෝ පාරිසරික අවශ්‍යතා නියෝජනය කිරීම සඳහා සහ මෑතකදී යම් නිශ්චිත ලිබරල් ස්වභාවයක් ඇති කුඩා ඒවා සඳහා.

බ්‍රසල්ස් හි බෙල්ජියම් ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව, රටේ විවිධ ආණ්ඩු හයෙන් එකක්
1958 සිට ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සභාග ආණ්ඩු මාලාවක් 1999 දී පළමු ඩයොක්සින් අර්බුදයෙන් පසුව බිඳ වැටුණි, එය ප්‍රධාන ආහාර දූෂණය පිළිබඳ අපකීර්තියක් විය. පක්ෂ හයකින් "දේදුන්න සන්ධානයක්" මතු විය: ෆ්ලෙමිෂ් සහ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන ලිබරල්වාදීන්, සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන් සහ හරිතයන්. පසුව, 2003 මැතිවරණයේදී හරිතයන්ට ඔවුන්ගේ ආසන බොහොමයක් අහිමි වීමෙන් පසු ලිබරල් සහ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගේ "දම් පාට සන්ධානයක්" පිහිටුවන ලදී.

1999 සිට 2007 දක්වා අගමැති ගයි වර්හෝෆ්ස්ටැඩ්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් රජය සමබර අයවැයක්, සමහර බදු ප්‍රතිසංස්කරණ, ශ්‍රම වෙළඳපොළ ප්‍රතිසංස්කරණයක්, න්‍යෂ්ටික අදියර ඉවත් කිරීමක් සහ වඩාත් දැඩි යුද අපරාධ සහ වඩාත් ලිහිල් මෘදු මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය පිළිබඳ නඩු පැවරීමට ඉඩ සලසන නීති සම්පාදනය කළේය. අනායාස මරණය සඳහා වන සීමාවන් අඩු කරන ලදී. 2003 දී, බෙල්ජියම සමලිංගික විවාහ නීතිගත කළ ලෝකයේ පළමු රටවලින් එකක් බවට පත්විය. රජය අප්‍රිකාවේ ක්‍රියාකාරී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු ප්‍රවර්ධනය කළේය සහ ඉරාක ආක්‍රමණයට විරුද්ධ විය. දයානුකම්පාව සඳහා වයස් සීමාවන් නොමැති එකම රට එයයි.

2007 ජුනි මැතිවරණයේදී වර්හෝෆ්ස්ටැඩ්ගේ සන්ධානය නරක අතට හැරුණි. වසරකට වැඩි කාලයක් රට දේශපාලන අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය. මෙම අර්බුදය කෙතරම්ද යත්, බොහෝ නිරීක්ෂකයින් බෙල්ජියම බෙදීමක් සිදුවිය හැකි බවට අනුමාන කළහ. 2007 දෙසැම්බර් 21 සිට 2008 මාර්තු 20 දක්වා තාවකාලිකව III වන වර්හෝෆ්ස්ටැඩ් රජය බලයේ සිටියේය. මෙය ෆ්ලෙමිෂ් සහ ෆ්‍රැන්කොෆෝන් ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්, ෆ්ලෙමිෂ් සහ ෆ්‍රැන්කොෆෝන් ලිබරල්වාදීන් සහ ෆ්‍රැන්කොෆෝන් සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගේ සන්ධානයකි.

එදින, 2007 ජුනි මාසයේ ෆෙඩරල් මැතිවරණයේ සැබෑ ජයග්‍රාහකයා වූ ෆ්ලෙමිෂ් ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යෙව්ස් ලෙටර්මේගේ නායකත්වයෙන් යුත් නව රජයක් රජු විසින් දිවුරුම් දෙන ලදී. 2008 ජූලි 15 වන දින ලෙටර්මේ විසින් කැබිනට් මණ්ඩලයේ ඉල්ලා අස්වීම රජුට ඉදිරිපත් කරන ලදී, මන්ද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණවල කිසිදු ප්‍රගතියක් සිදු නොවූ බැවිනි. 2008 දෙසැම්බර් මාසයේදී, ෆෝටිස් BNP පරිබාස් වෙත විකිණීම වටා ඇති වූ අර්බුදයකින් පසු ලෙටර්මේ නැවත වරක් ඉල්ලා අස්වීම ඉදිරිපත් කළේය. මෙම අවස්ථාවේදී, ඔහුගේ ඉල්ලා අස්වීම පිළිගනු ලැබූ අතර 2008 දෙසැම්බර් 30 වන දින ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ ෆ්ලෙමිෂ් හර්මන් වැන් රොම්පුයි අගමැති ධුරයට පත් විය.

2009 නොවැම්බර් 19 වන දින යුරෝපීය කවුන්සිලයේ පළමු ස්ථිර සභාපතිවරයා ලෙස හර්මන් වැන් රොම්පුයි නම් කිරීමෙන් පසු, ඔහු 2009 නොවැම්බර් 25 වන දින දෙවන ඇල්බට් රජුට තම රජයේ ඉල්ලා අස්වීම ඉදිරිපත් කළේය. පැය කිහිපයකට පසු, අගමැති ඉව්ස් ලෙටර්මේ යටතේ නව රජය දිවුරුම් දෙන ලදී. 2010 අප්‍රේල් 22 වන දින, සන්ධාන හවුල්කරුවෙකු වන OpenVLD (විවෘත ෆ්ලෙමිෂ් ලිබරල්වාදීන් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී) රජයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසුව, ලෙටර්මේ නැවතත් රජුට තම කැබිනට් මණ්ඩලයේ ඉල්ලා අස්වීම ඉදිරිපත් කළ අතර, 2010 අප්‍රේල් 26 වන දින ඇල්බට් රජු නිල වශයෙන් ඉල්ලා අස්වීම පිළිගත්තේය.

2010 ජුනි 13 වන දින බෙල්ජියමේ පැවති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් ෆ්ලෙමිෂ් ජාතිකවාදී N-VA පක්ෂය ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි විශාලතම පක්ෂය බවට පත් වූ අතර, සමාජවාදී පක්ෂය PS පක්ෂය වොලෝනියාවේ විශාලතම පක්ෂය බවට පත්විය. 2011 දෙසැම්බර් වන තෙක්, නව රජයක් පිහිටුවීම සඳහා අවහිර වූ සාකච්ඡා අවසන් වන තෙක් බලා සිටි ලෙටර්මේගේ භාරකාර රජය විසින් බෙල්ජියම පාලනය කරන ලදී. 2011 මාර්තු 30 වන විට, යුද්ධයෙන් විනාශ වූ ඉරාකය විසින් කලින් දරන ලද නිල රජයක් නොමැතිව ගත වූ කාලය සඳහා මෙය නව ලෝක වාර්තාවක් තැබීය. අවසාන වශයෙන්, 2011 දෙසැම්බර් මාසයේදී වොලූන් සමාජවාදී අගමැති එලියෝ ඩි රූපෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඩි රූපෝ රජය දිවුරුම් දෙන ලදී.

2014 ෆෙඩරල් මැතිවරණය (ප්‍රාදේශීය මැතිවරණවලට සමගාමීව) ෆ්ලෙමිෂ් ජාතිකවාදී N-VA පක්ෂයට තවත් මැතිවරණ වාසියක් ලබා දුන්නේය. කෙසේ වෙතත්, (ෆ්ලෙමිෂ් සහ ප්‍රංශ කතා කරන සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්, ලිබරල්වාදීන් සහ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගෙන් සමන්විත) වත්මන් සන්ධානය පාර්ලිමේන්තුවේ සහ සියලුම මැතිවරණ කොට්ඨාශවල ස්ථිර බහුතරයක් පවත්වා ගෙන ගියේය. 2014 ජූලි 22 වන දින, පිලිප් රජු විසින් ෆ්ලෙමිෂ් පක්ෂ වන N-VA, CD&V, Open Vld සහ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන MR යන අයගෙන් සමන්විත නව ෆෙඩරල් කැබිනට් මණ්ඩලයක් පිහිටුවීමට නායකත්වය දීම සඳහා චාල්ස් මයිකල් (MR) සහ ක්‍රිස් පීටර්ස් (CD&V) නම් කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මයිකල් රජය ඇති විය. N-VA ෆෙඩරල් කැබිනට් මණ්ඩලයේ කොටසක් වූ පළමු අවස්ථාව මෙය වූ අතර, ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන පාර්ශවය නියෝජනය කළේ MR විසින් පමණක් වන අතර එය වොලෝනියාවේ මහජන ඡන්දවලින් සුළුතරයක් ලබා ගත්තේය.

2019 මැයි මාසයේදී ෆ්ලෙමිෂ් භාෂාව කතා කරන උතුරු ෆ්ලැන්ඩර්ස් කලාපයේ පැවති ෆෙඩරල් මැතිවරණයේදී, අන්ත දක්ෂිණාංශික ව්ලැම්ස් බෙලැන්ග් පක්ෂය ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ ලබා ගත්තේය. වොලෝනියාවේ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන දකුණු ප්‍රදේශයේ, සමාජවාදීන් ශක්තිමත් විය. මධ්‍යස්ථ ෆ්ලෙමිෂ් ජාතිකවාදී පක්ෂය වන N-VA, පාර්ලිමේන්තුවේ විශාලතම පක්ෂය ලෙස පැවතුනි. 2019 ජූලි මාසයේදී, අගමැති චාල්ස් මයිකල් යුරෝපීය කවුන්සිලයේ සභාපති ධුරය දැරීමට තෝරා ගන්නා ලදී. ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ බෙල්ජියමේ පළමු කාන්තා අගමැතිනියයි. ඇය 2019 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට භාරකාර රජයට නායකත්වය දුන්නාය. ෆ්ලෙමිෂ් ලිබරල් පක්ෂ දේශපාලනඥයෙකු වන ඇලෙක්සැන්ඩර් ඩි කෲ 2020 ඔක්තෝබර් මාසයේදී නව අගමැති ධුරයට පත් විය. මැතිවරණයෙන් මාස 16 කට පසු පක්ෂ ෆෙඩරල් රජය සඳහා එකඟ වී තිබුණි.

2025 පෙබරවාරි 3 වන දින, නව ෆ්ලෙමිෂ් සන්ධානයේ නායක බාර්ට් ඩි වෙවර් නව අගමැති ධුරයට පත් විය. ඔහු බෙල්ජියම් අගමැති ලෙස නම් කරන ලද පළමු ෆ්ලෙමිෂ් ජාතිකවාදියා වේ.

### ප්‍රජාවන් සහ කලාප

ප්‍රජාවන්:  ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව / ලන්දේසි භාෂා ප්‍රදේශය   ප්‍රංශ ප්‍රජාව / ප්‍රංශ භාෂා ප්‍රදේශය  ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාව / ජර්මානු භාෂා ප්‍රදේශය
කලාප:  ෆ්ලෙමිෂ් කලාපය / ලන්දේසි භාෂා ප්‍රදේශය  බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය / ද්විභාෂා ප්‍රදේශය  වොලූන් කලාපය / ප්‍රංශ සහ ජර්මානු භාෂා ප්‍රදේශ
19 වන සියවසේ බර්ගන්ඩියන් සහ හැබ්ස්බර්ග් අධිකරණ දක්වා දිවෙන භාවිතයක් අනුගමනය කරමින්, පාලක ඉහළ පන්තියට අයත් වීමට ප්‍රංශ භාෂාව කතා කිරීම අවශ්‍ය වූ අතර, ලන්දේසි භාෂාව පමණක් කතා කළ හැකි අය ඵලදායී ලෙස දෙවන පන්තියේ පුරවැසියන් විය. එම සියවසේ අගභාගයේදී සහ 20 වන සියවස දක්වාම, ෆ්ලෙමිෂ් ව්‍යාපාර මෙම තත්වයට මුහුණ දීම සඳහා පරිණාමය විය.

දකුණු බෙල්ජියමේ ජනතාව ප්‍රංශ හෝ ප්‍රංශ උපභාෂා කතා කළ අතර, බොහෝ බ්‍රසල්ස් වැසියන් ප්‍රංශ භාෂාව ඔවුන්ගේ පළමු භාෂාව ලෙස භාවිතා කළද, ෆ්ලෙමින්වරු එසේ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ ලන්දේසි භාෂාව සමාන භාෂාවක් බවට පත් කිරීමට ක්‍රමානුකූලව සමත් වූහ. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, බෙල්ජියම් දේශපාලනය එහි ප්‍රධාන භාෂාමය ප්‍රජාවන් දෙකෙහි ස්වාධීනත්වය මගින් වැඩි වැඩියෙන් ආධිපත්‍යය දැරීය. අන්තර් වාර්ගික ආතතීන් ඉහළ ගිය අතර ගැටුම් සඳහා ඇති හැකියාව අවම කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන ලදී.

1962–63 දී අර්ථ දක්වා ඇති භාෂා ක්ෂේත්‍ර හතර (ලන්දේසි, ද්විභාෂා, ප්‍රංශ සහ ජර්මානු භාෂා ක්ෂේත්‍ර) මත පදනම්ව, 1970, 1980, 1988 සහ 1993 දී රටේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ අනුක්‍රමික සංශෝධන මගින්, දේශපාලන බලය මට්ටම් තුනකට වෙන් කරන ලද ෆෙඩරල් රාජ්‍යයක අද්විතීය ආකාරයක් ස්ථාපිත කරන ලදී:

1. බ්‍රසල්ස් හි පදනම් වූ ෆෙඩරල් රජය.
	* ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව (ලන්දේසි භාෂාව කතා කරන);
	* ප්‍රංශ ප්‍රජාව (ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන);
	* ජර්මන් භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාව.
2. භාෂා ප්‍රජාවන් තුන:
3. කලාප තුන:
	* ෆ්ලෙමිෂ් කලාපය, පළාත් පහකට බෙදා ඇත;
	* වොලූන් කලාපය, පළාත් පහකට බෙදා ඇත;
	* බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපය.

ව්‍යවස්ථාපිත භාෂා ක්ෂේත්‍ර ඔවුන්ගේ මහ නගර සභා වල නිල භාෂා මෙන්ම නිශ්චිත කරුණු සඳහා බලගැන්වූ ආයතනවල භූගෝලීය සීමාවන් තීරණය කරයි. 1980 දී ප්‍රජාවන් සහ කලාප නිර්මාණය කරන විට පාර්ලිමේන්තු සහ ආණ්ඩු හතක් සඳහා මෙය ඉඩ ලබා දුන්නද, ෆ්ලෙමිෂ් දේශපාලනඥයන් දෙකම ඒකාබද්ධ කිරීමට තීරණය කළහ. මේ අනුව, ෆ්ලෙමින්ස්වරුන්ට ඇත්තේ එක් ආයතනික පාර්ලිමේන්තු මණ්ඩලයක් පමණක් වන අතර ෆෙඩරල් සහ විශේෂිත නාගරික කටයුතු හැර අන් සියල්ල සඳහා රජයට බලය ඇත.

කලාප සහ ප්‍රජාවන්ගේ අතිච්ඡාදනය වන සීමාවන් කැපී පෙනෙන විශේෂතා දෙකක් නිර්මාණය කර ඇත: බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ භූමි ප්‍රදේශය (අනෙකුත් කලාපවලට ආසන්න වශයෙන් දශකයකට පසු ඇති වූ) ෆ්ලෙමිෂ් සහ ප්‍රංශ ප්‍රජාවන් දෙකටම ඇතුළත් වන අතර, ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාවේ භූමි ප්‍රදේශය සම්පූර්ණයෙන්ම වොලූන් කලාපය තුළ පිහිටා ඇත. ආයතන අතර අධිකරණ බලය පිළිබඳ ගැටුම් බෙල්ජියමේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණය විසින් විසඳනු ලැබේ. විවිධ සංස්කෘතීන්ට සාමකාමීව එකට ජීවත් වීමට ඉඩ සැලසීම සඳහා මෙම ව්‍යුහය සම්මුතියක් ලෙස අදහස් කෙරේ.

### ප්‍රතිපත්ති අධිකරණ බලයේ පිහිටීම

ෆෙඩරල් රාජ්‍යයේ අධිකාරියට යුක්තිය, ආරක්ෂාව, ෆෙඩරල් පොලිසිය, සමාජ ආරක්ෂාව, න්‍යෂ්ටික බලශක්තිය, මුදල් ප්‍රතිපත්තිය සහ රාජ්‍ය ණය සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ අනෙකුත් අංශ ඇතුළත් වේ. රජය සතු සමාගම්වලට බෙල්ජියම් පෝස්ට් සමූහය සහ බෙල්ජියම් දුම්රිය ඇතුළත් වේ. බෙල්ජියම සහ එහි ෆෙඩරල් කරන ලද ආයතන යුරෝපීය සංගමය සහ නේටෝව කෙරෙහි ඇති බැඳීම් සඳහා ෆෙඩරල් රජය වගකිව යුතුය. එය මහජන සෞඛ්‍ය, ස්වදේශ කටයුතු සහ විදේශ කටයුතුවල සැලකිය යුතු කොටස් පාලනය කරයි. ෆෙඩරල් රජය විසින් පාලනය කරනු ලබන ණය නොමැතිව අයවැය ජාතික මූල්‍ය ආදායමෙන් 50% ක් පමණ වේ. ෆෙඩරල් රජය සිවිල් සේවකයින්ගෙන් 12% ක් පමණ සේවයේ යොදවයි.

ප්‍රජාවන් තම අධිකාරිය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ භාෂාමය වශයෙන් තීරණය කරන ලද භූගෝලීය සීමාවන් තුළ පමණි, මුලින් ප්‍රජාවක භාෂාවේ පුද්ගලයින් කෙරෙහි නැඹුරු වූ: සංස්කෘතිය (ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය මාධ්‍ය ඇතුළුව), අධ්‍යාපනය සහ අදාළ භාෂාව භාවිතා කිරීම. භාෂාවට අඩුවෙන් සම්බන්ධ වූ පුද්ගලික කාරණා සඳහා දිගු කිරීම් අතර සෞඛ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (සුව කිරීමේ සහ වැළැක්වීමේ වෛද්‍ය විද්‍යාව) සහ පුද්ගලයන්ට ආධාර කිරීම (තරුණයින් ආරක්ෂා කිරීම, සමාජ සුභසාධනය, පවුල් සඳහා ආධාර, සංක්‍රමණික ආධාර සේවා ආදිය) ඇතුළත් වේ.

කලාපවලට ඔවුන්ගේ භූමිය සමඟ පුළුල් ලෙස සම්බන්ධ කළ හැකි ක්ෂේත්‍රවල අධිකාරියක් ඇත. මේවාට ආර්ථිකය, රැකියා, කෘෂිකර්මාන්තය, ජල ප්‍රතිපත්තිය, නිවාස, පොදු වැඩ, බලශක්තිය, ප්‍රවාහනය, පරිසරය, නගර සහ රට සැලසුම් කිරීම, ස්වභාව සංරක්ෂණය, ණය සහ විදේශ වෙළඳාම ඇතුළත් වේ. ඔවුන් පළාත්, මහ නගර සභා සහ අන්තර් වාර්ගික උපයෝගිතා සමාගම් අධීක්ෂණය කරයි.

ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක, විවිධ මට්ටම් එක් එක් විශේෂතා පිළිබඳව තමන්ගේම අදහස් දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස, අධ්‍යාපනය සමඟ, ප්‍රජාවන්ගේ ස්වාධීනත්වයට අනිවාර්ය අංශය පිළිබඳ තීරණ ඇතුළත් නොවන අතර සුදුසුකම් ප්‍රදානය කිරීම සඳහා අවම අවශ්‍යතා සැකසීමට ඉඩ නොදේ, ඒවා ෆෙඩරල් කාරණා ලෙස පවතී. රජයේ සෑම මට්ටමක්ම එහි බලතල සමඟ සම්බන්ධ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතාවලට සම්බන්ධ විය හැකිය. කලාප සහ ප්‍රජා රජයන්ගේ ගිවිසුම් සෑදීමේ බලය ලොව පුරා ඇති සියලුම සම්මේලනවල සියලුම සම්මේලන ඒකකවලින් පුළුල්ම වේ.

### විදේශ සබඳතා

යුරෝපීය කොමිසමේ ආසනය වන බ්‍රසල්ස් හි බර්ලේමොන්ට් ගොඩනැගිල්ල
බටහිර යුරෝපයේ සන්ධිස්ථානයක පිහිටා ඇති නිසා, බෙල්ජියම ඓතිහාසිකව එහි විශාල අසල්වැසියන්ගෙන් ආක්‍රමණික හමුදාවන්ගේ මාර්ගය වී ඇත. පාහේ අනාරක්ෂිත දේශසීමා සහිතව, බෙල්ජියම සාම්ප්‍රදායිකව මැදිහත් වීමේ ප්‍රතිපත්තියක් හරහා එය වටා සිටින වඩා බලවත් ජාතීන්ගේ ආධිපත්‍යය වළක්වා ගැනීමට උත්සාහ කර ඇත. බෙල්ජියම් ජාතිකයන් යුරෝපීය ඒකාබද්ධතාවයේ ප්‍රබල උපදේශකයින් වී ඇත. නේටෝවේ සහ යුරෝපීය සංගමයේ ආයතන කිහිපයක මූලස්ථානය බෙල්ජියමේ පිහිටා ඇත.

### සන්නද්ධ හමුදා

බෙල්ජියම් ගුවන් සංරචකයේ F-16 යානයක්
2023 දී බෙල්ජියම් සන්නද්ධ හමුදාවන්ට ක්‍රියාකාරී පුද්ගලයින් 23,200 ක් සිටි අතර, භූමි සංරචකයේ 8,500 ක්, නාවික සංරචකයේ 1,400 ක්, ගුවන් සංරචකයේ 4,900 ක්, වෛද්‍ය සංරචකයේ 1,450 ක් සහ ඒකාබද්ධ සේවයේ 6,950 ක් ඇතුළුව, සංචිත සේවකයින් 5,900 ක් සිටී. 2019 දී, බෙල්ජියමේ ආරක්ෂක අයවැය යුරෝ බිලියන 4.303 ක් (ඩොලර් බිලියන 4.921) වූ අතර එය එහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් .93% ක් නියෝජනය කරයි. සංරචක හතරේ මෙහෙයුම් විධානයන් සහකාර මාණ්ඩලික මෙහෙයුම් සහ පුහුණු ප්‍රධානියා විසින් මෙහෙයවනු ලබන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ මෙහෙයුම් සහ පුහුණු සඳහා මාණ්ඩලික දෙපාර්තමේන්තුවට සහ ආරක්ෂක ප්‍රධානියාට යටත් වේ. බෙල්ජියම් හමුදාව ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගෙන් සමන්විත වේ (1995 දී බලහත්කාරයෙන් බඳවා ගැනීම අහෝසි කරන ලදී), සහ අනෙකුත් EU රාජ්‍යයන්, අයිස්ලන්තය, නෝර්වේ, ස්විට්සර්ලන්තය හෝ ලිච්ටෙන්ස්ටයින් යන රටවල පුරවැසියන්ට ද සම්බන්ධ විය හැකිය. බෙල්ජියම එක්සත් ජාතීන්ගේ හෝ EU මෙහෙයුම්වල කොටසක් ලෙස අප්‍රිකානු රටවල් කිහිපයක, ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයට එරෙහි යුද්ධය සඳහා ඉරාකයේ සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ නේටෝ පැවැත්ම සඳහා හමුදා යොදවා ඇත.

දෙවන ලෝක යුද්ධයේ බලපෑම් බෙල්ජියම් විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සඳහා සාමූහික ආරක්ෂාව ප්‍රමුඛතාවයක් බවට පත් කළේය. 1948 මාර්තු මාසයේදී බෙල්ජියම බ්‍රසල්ස් ගිවිසුමට අත්සන් කළ අතර පසුව 1948 දී නේටෝවට සම්බන්ධ විය. කෙසේ වෙතත්, සන්නද්ධ හමුදා නේටෝවට ඒකාබද්ධ කිරීම කොරියානු යුද්ධයෙන් පසුව ආරම්භ විය. බෙල්ජියම්වරු, ලක්සම්බර්ග් රජය සමඟ එක්ව, බෙල්ජියම් එක්සත් ජාතීන්ගේ අණ ලෙස හැඳින්වෙන කොරියාවේ සටන් කිරීමට බලඇණි ශක්තියෙන් යුත් කණ්ඩායමක් යැවූහ. මෙම මෙහෙයුම බෙල්ජියම්වරුන් සහාය දුන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙයුම්වල දිගු මාලාවක පළමුවැන්න විය. වර්තමානයේ, බෙල්ජියම් සමුද්‍ර සංරචකය අද්මිරාල් බෙනෙලක්ස්ගේ අණ යටතේ ලන්දේසි නාවික හමුදාව සමඟ සමීපව කටයුතු කරයි.

2024 ගෝලීය සාම දර්ශකයට අනුව, බෙල්ජියම ලෝකයේ 16 වන සාමකාමීම රටයි.

## ආර්ථිකය

බෙල්ජියමේ දැඩි ගෝලීයකරණය වූ ආර්ථිකය සහ එහි ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් යුරෝපයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ සමඟ ඒකාබද්ධ වී ඇත. ඉතා කාර්මිකකරණය වූ කලාපයක හදවතෙහි එහි පිහිටීම 2007 දී එය ලෝකයේ 15 වන විශාලතම වෙළඳ ජාතිය බවට පත් කිරීමට උපකාරී විය. ආර්ථිකය ඉතා ඵලදායී ශ්‍රම බලකායක්, ඉහළ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයක් සහ ඒක පුද්ගල අපනයන මගින් සංලක්ෂිත වේ. බෙල්ජියමේ ප්‍රධාන ආනයන වන්නේ අමුද්‍රව්‍ය, යන්ත්‍රෝපකරණ සහ උපකරණ, රසායනික ද්‍රව්‍ය, අමු දියමන්ති, ඖෂධ, ආහාර ද්‍රව්‍ය, ප්‍රවාහන උපකරණ සහ තෙල් නිෂ්පාදන ය. එහි ප්‍රධාන අපනයන වන්නේ යන්ත්‍රෝපකරණ සහ උපකරණ, රසායනික ද්‍රව්‍ය, නිමි දියමන්ති, ලෝහ සහ ලෝහ නිෂ්පාදන සහ ආහාර ද්‍රව්‍ය ය.

බෙල්ජියම් ආර්ථිකය දැඩි ලෙස සේවා-නැඹුරු වන අතර ද්විත්ව ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරයි: ගතික ෆ්ලෙමිෂ් ආර්ථිකයක් සහ පසුගාමී වොලූන් ආර්ථිකයක්. යුරෝපීය සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වන බෙල්ජියම විවෘත ආර්ථිකයකට සහ සාමාජික ආර්ථිකයන් ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා EU ආයතනවල බලතල පුළුල් කිරීමට දැඩි ලෙස සහාය දක්වයි. 1922 සිට, බෙල්ජියම-ලක්සම්බර්ග් ආර්ථික සංගමය හරහා, බෙල්ජියම සහ ලක්සම්බර්ග් රේගු සහ මුදල් සංගමයක් සහිත තනි වෙළඳ වෙළඳපොළක් වී ඇත.

ලීජ් අසල ඕග්‍රී හි මියුස් ගඟ දිගේ වානේ නිෂ්පාදනය
19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී කාර්මික විප්ලවයට භාජනය වූ පළමු මහාද්වීපික යුරෝපීය රට බෙල්ජියම විය. ලීජ් පළාතේ සහ චාර්ලෙරෝයි අවට ප්‍රදේශවල පතල් කැණීම් සහ වානේ නිෂ්පාදනය වේගයෙන් වර්ධනය වූ අතර, එය 20 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා සැම්බ්‍රේ සහ මියුස් නිම්නයේ සමෘද්ධිමත් වූ අතර 1830 සිට 1910 දක්වා බෙල්ජියම ලෝකයේ වඩාත්ම කාර්මිකකරණය වූ රටවල් තුනෙන් එකක් බවට පත් කළේය. කෙසේ වෙතත්, 1840 ගණන් වන විට ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි රෙදිපිළි කර්මාන්තය දැඩි අර්බුදයකට ලක් වූ අතර, 1846 සිට 1850 දක්වා කලාපය සාගතයකට මුහුණ දුන්නේය.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, ගෙන්ට් සහ ඇන්ට්වර්ප් රසායනික හා ඛනිජ තෙල් කර්මාන්තවල වේගවත් ව්‍යාප්තියක් අත්විඳින ලදී. 1973 සහ 1979 තෙල් අර්බුද ආර්ථිකය අවපාතයකට ඇද දැමීය; වානේ කර්මාන්තය අඩු තරඟකාරී වී බරපතල පරිහානියකට මුහුණ දුන් වොලෝනියාවේ එය විශේෂයෙන් දිගු විය. 1980 සහ 1990 ගණන් වලදී, රටේ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය උතුරට මාරු වෙමින් පැවති අතර දැන් ජනාකීර්ණ ෆ්ලෙමිෂ් දියමන්ති ප්‍රදේශයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත.

1980 ගණන්වල අවසානය වන විට, බෙල්ජියම් සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 120% ක් පමණ සමුච්චිත රජයේ ණය ප්‍රමාණයක් ඇති විය. 2006 වන විට, අයවැය සමතුලිත වූ අතර රාජ්‍ය ණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 90.30% ට සමාන විය. 2005 සහ 2006 දී, පිළිවෙලින් 1.5% සහ 3.0% ක සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධන අනුපාත යුරෝ කලාපය සඳහා සාමාන්‍යයට වඩා තරමක් වැඩි විය. 2005 දී 8.4% ක් සහ 2006 දී 8.2% ක් වූ විරැකියා අනුපාත ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍යයට ආසන්න විය. 2010 ඔක්තෝබර් වන විට මෙය සමස්තයක් ලෙස යුරෝපීය සංගමය සඳහා 9.6% ක සාමාන්‍ය අනුපාතයකට සාපේක්ෂව 8.5% දක්වා වර්ධනය වී තිබුණි (EU 27). 1832 සිට 2002 දක්වා බෙල්ජියමේ මුදල් ඒකකය බෙල්ජියම් ෆ්‍රෑන්ක් විය. බෙල්ජියම 2002 දී යුරෝ වෙත මාරු වූ අතර, පළමු යුරෝ කාසි කට්ටල 1999 දී මුද්‍රණය කරන ලදී. සංසරණය සඳහා නම් කරන ලද සම්මත බෙල්ජියම් යුරෝ කාසිවල රජතුමාගේ ප්‍රතිමූර්තිය පෙන්වයි (පළමු ඇල්බට් රජු II, 2013 පිලිප් රජුගෙන් පසුව).

1970 සිට 1999 දක්වා 18% ක අඩුවීමක් නිරීක්ෂණය කළද, 1999 දී බෙල්ජියම තවමත් යුරෝපීය සංගමය තුළ ඉහළම දුම්රිය ජාල ඝනත්වය කිලෝමීටර 113.8/කිලෝමීටර් 1 000 කි. අනෙක් අතට, 1970-1999 එම කාලය තුළම, මෝටර් රථ ජාලයේ දැවැන්ත වර්ධනයක් (+56%) දක්නට ලැබුණි. 1999 දී, කිලෝමීටර 1000 කට කිලෝමීටර් මෝටර් රථවල ඝනත්වය සහ ජනගහනය 1000 කට කිලෝමීටර් මෝටර් රථවල ඝනත්වය පිළිවෙලින් 55.1 සහ 16.5 ක් වූ අතර එය EU හි මාධ්‍යයන් වන 13.7 සහ 15.9 ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස උසස් විය.

සීබ්‍රග් වරාය
ජෛව විද්‍යාත්මක සම්පත් දෘෂ්ටිකෝණයකින්, බෙල්ජියමට අඩු දායාදයක් ඇත: බෙල්ජියමේ ජෛව ධාරිතාව 2016 දී ගෝලීය හෙක්ටයාර 0.8 ක් පමණක් එකතු කරයි, ලොව පුරා එක් පුද්ගලයෙකුට ලබා ගත හැකි ගෝලීය හෙක්ටයාර 1.6 න් අඩක් පමණ වේ. ඊට වෙනස්ව, 2016 දී, බෙල්ජියම් ජාතිකයන් සාමාන්‍යයෙන් ගෝලීය හෙක්ටයාර 6.3 ක ජෛව ධාරිතාවක් භාවිතා කළහ - ඔවුන්ගේ පාරිසරික පරිභෝජනයේ අඩිපාර. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන්ට බෙල්ජියමේ අඩංගු ජෛව ධාරිතාව මෙන් අට ගුණයක් පමණ අවශ්‍ය බවයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, බෙල්ජියම 2016 දී එක් පුද්ගලයෙකුට ගෝලීය හෙක්ටයාර 5.5 ක ජෛව ධාරිතා හිඟයක් පවත්වාගෙන ගියේය.

බෙල්ජියම යුරෝපයේ වඩාත්ම තදබදයට ලක් වූ ගමනාගමනය අත්විඳියි. 2010 දී, බ්‍රසල්ස් සහ ඇන්ට්වර්ප් නගරවලට යන මගීන් පිළිවෙලින් වසරකට පැය 65 ක් සහ 64 ක් රථවාහන තදබදයේ ගත කළහ. බොහෝ කුඩා යුරෝපීය රටවල මෙන්, ගුවන් මාර්ග ගමනාගමනයෙන් 80% කට වඩා හසුරුවනු ලබන්නේ තනි ගුවන් තොටුපළක් වන බ්‍රසල්ස් ගුවන්තොටුපළ මගිනි. ඇන්ට්වර්ප් සහ සීබ්‍රග් (බෲගස්) වරායන් බෙල්ජියම් සමුද්‍ර ගමනාගමනයෙන් 80% කට වඩා බෙදා ගනී, ඇන්ට්වර්ප් යනු 2000 දී ටොන් 115 988 000 ක දළ බරකින් යුත් භාණ්ඩ හසුරුවන දෙවන යුරෝපීය වරාය වන අතර එය පෙර වසර පහට වඩා 10.9% ක වර්ධනයකි. 2016 දී, ඇන්ට්වර්ප් වරාය වසරින් වසර 2.7% ක වර්ධනයකින් පසු ටොන් මිලියන 214 ක් හසුරුවන ලදී.

ෆ්ලැන්ඩර්ස් සහ වොලෝනියා අතර විශාල ආර්ථික පරතරයක් පවතී. ෆ්ලැන්ඩර්ස් හා සසඳන විට වොලෝනියාව ඓතිහාසික වශයෙන් ධනවත් වූ අතර, බොහෝ දුරට එහි බර කර්මාන්ත හේතුවෙන්, නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු වානේ කර්මාන්තයේ පරිහානිය කලාපයේ වේගවත් පරිහානියට හේතු වූ අතර, ෆ්ලැන්ඩර්ස් වේගයෙන් ඉහළ ගියේය. එතැන් සිට, ෆ්ලැන්ඩර්ස් යුරෝපයේ ධනවත්ම කලාප අතර සමෘද්ධිමත් වූ අතර, වොලෝනියාව දුර්වල වෙමින් පවතී. 2007 වන විට, වොලෝනියාවේ විරැකියා අනුපාතය ෆ්ලැන්ඩර්ස් වලට වඩා දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය. දැනටමත් පවතින භාෂා භේදයට අමතරව, ෆ්ලෙමිෂ් සහ වොලූන් අතර ආතතීන්ට මෙම බෙදීම ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි නිදහස් හිතවාදී ව්‍යාපාර ඉහළ ජනප්‍රියත්වයක් ලබා ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, බෙදුම්වාදී නව ෆ්ලෙමිෂ් සන්ධානය (N-VA) පක්ෂය බෙල්ජියමේ විශාලතම පක්ෂයයි.

### විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය

ජෙරාඩස් මර්කේටර්
රටේ ඉතිහාසය පුරාම විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ දියුණුවට දායකත්වයක් ලැබී ඇත. 16 වන සියවසේ බටහිර යුරෝපයේ මුල් නූතන සමෘද්ධිය අතරට සිතියම් ශිල්පී ජෙරාඩස් මර්කේටර්, ව්‍යුහ විද්‍යාඥ ඇන්ඩ්‍රියාස් වෙසාලියස්, ශාක විද්‍යාඥ රෙම්බර්ට් ඩොඩොන්ස් සහ ගණිතඥ සයිමන් ස්ටෙවින් යන අය වඩාත් බලගතු විද්‍යාඥයින් අතර වූහ.

රසායන විද්‍යාඥ අර්නස්ට් සොල්වේ සහ ඉංජිනේරු සෙනෝබ් ග්‍රෑම් (එකෝල් කර්මාන්ත ඩි ලීජ්) 1860 ගණන්වල පිළිවෙලින් සොල්වේ ක්‍රියාවලියට සහ ග්‍රෑම් ඩයිනමෝවට ඔවුන්ගේ නම් ලබා දුන්හ. බේකලයිට් 1907-1909 දී ලියෝ බේක්ලන්ඩ් විසින් සංවර්ධනය කරන ලදී. අර්නස්ට් සොල්වේ ප්‍රධාන දානපතියෙකු ලෙසද කටයුතු කළ අතර සොල්වේ සමාජ විද්‍යා ආයතනය, සොල්වේ බ්‍රසල්ස් ආර්ථික විද්‍යා හා කළමනාකරණ පාසල සහ භෞතික විද්‍යාව හා රසායන විද්‍යාව සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සොල්වේ ආයතන සඳහා ඔහුගේ නම ලබා දුන්නේය. ඒවා දැන් බෲක්සෙල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ කොටසක් වේ. 1911 දී, ඔහු ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාවේ සහ රසායන විද්‍යාවේ පරිණාමය කෙරෙහි ගැඹුරු බලපෑමක් ඇති කර ඇති භෞතික විද්‍යාව හා රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ සොල්වේ සම්මන්ත්‍රණ මාලාවක් ආරම්භ කළේය. 1927 දී විශ්වයේ ආරම්භය පිළිබඳ මහා පිපිරුම් න්‍යාය යෝජනා කිරීමේ ගෞරවය හිමි බෙල්ජියම් ජාතික මොන්සිග්නෝර් ජෝර්ජස් ලෙමයිට්‍රේ (ලූවේන් කතෝලික විශ්ව විද්‍යාලය) මූලික විද්‍යාවට විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නේය.

බෙල්ජියම් ජාතිකයින්ට කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාග තුනක් පිරිනමන ලදී. ජූල්ස් බෝර්ඩෙට් (යුනිවර්සිටි ලිබ්රේ ඩි බෲක්සෙල්ස්) 1919 දී, කෝර්නයිල් හේමන්ස් (යුනිවර්සිටි ගෙන්ට්) 1938 දී සහ ඇල්බට් ක්ලෝඩ් (යුනිවර්සිටි ලිබ්රේ ඩි බෲක්සෙල්ස්) 1974 දී ක්‍රිස්ටියන් ඩි ඩූව් (යුනිවර්සිටි කැතොලික් ඩි ලුවෙන්) සමඟ එක්ව. ෆ්‍රැන්කොයිස් එන්ග්ලර්ට් (යුනිවර්සිටි ලිබ්රේ ඩි බෲක්සෙල්ස්) ට 2013 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. ඉල්යා ප්‍රිගොජින් (යුනිවර්සිටි ලිබ්රේ ඩි බෲක්සෙල්ස්) රසායන විද්‍යාව සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනමන ලදී. බෙල්ජියම් ගණිතඥයන් දෙදෙනෙකුට ෆීල්ඩ්ස් පදක්කම පිරිනමා ඇත: 1978 දී පියරේ ඩෙලිග්නේ සහ 1994 දී ජීන් බෝර්ගේන්. 2024 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ බෙල්ජියම 24 වන ස්ථානයට පත් වූ අතර, එහි ශ්‍රේණිගත කිරීම 2025 දර්ශකයේ 21 වන ස්ථානයට ඉදිරියට ගියේය.

## ජන විකාශනය

බෙල්ජියමේ ජනගහන ඝනත්වය, ඇරොන්ඩිස්මන්ට් අනුව
බෙල්ජියමේ අගනුවර සහ විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශය වන බ්‍රසල්ස්
2024 ජනවාරි 1 වන දින වන විට, බෙල්ජියමේ ජනගහන ලේඛනයට අනුව මුළු ජනගහනය 11,763,650 කි. 2024 ජනවාරි වන විට බෙල්ජියමේ ජන ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටරයට 383 (වර්ග සැතපුමකට 992) වන අතර, එය ලෝකයේ 22 වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට සහ යුරෝපයේ 6 වන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට බවට පත් කරයි. වඩාත්ම ජනාකීර්ණ පළාත ඇන්ට්වර්ප් වන අතර, අඩුම ජනාකීර්ණ පළාත ලක්සම්බර්ග් වේ. 2024 ජනවාරි වන විට, ෆ්ලෙමිෂ් කලාපයේ (ෆ්ලැන්ඩර්ස්) ජනගහනය 6,821,770 (බෙල්ජියමෙන් 58.0%) වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ ඇන්ට්වර්ප් (545,000), ගෙන්ට් (270,000) සහ බෲගස් (120,000) ය. වොලූන් කලාපයේ (වොලෝනියා) ජනගහනය 3,692,283 ක් (බෙල්ජියමෙන් 31.4%) වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ චාලරෝයි (204,000), ලීජ් (196,000) සහ නමූර් (114,000) ය. බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ (බ්‍රසල්ස්) ජනගහනය 1,249,597 (බෙල්ජියමෙන් 10.6%) වූ අතර එය නගර සභා 19 කින් සමන්විත වූ අතර, එහි වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගර වන්නේ බ්‍රසල්ස් නගරය (197,000), ෂේර්බීක් (130,000) සහ ඇන්ඩර්ලෙක්ට් (127,000) ය.

2023 දී බෙල්ජියම පුරා සාමාන්‍ය මුළු සරු භාවය අනුපාතය (TFR) කාන්තාවකට එක් කාන්තාවකට දරුවන් 1.38 ක් වූ අතර එය ප්‍රතිස්ථාපන අනුපාතය 2.1 ට වඩා අඩුය; එය 1873 දී කාන්තාවකට උපත ලැබූ දරුවන් 4.87 ක ඉහළම අගයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස අඩුය. බෙල්ජියම පසුව ලෝකයේ වයස්ගතම ජනගහනයෙන් එකක් වන අතර එහි සාමාන්‍ය වයස අවුරුදු 41.6 කි.

### සංක්‍රමණ

2007 වන විට, ජනගහනයෙන් 92% කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් බෙල්ජියම් පුරවැසිභාවය ලබා ඇති අතර, අනෙකුත් යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික පුරවැසියන් 6% ක් පමණ වේ. ප්‍රචලිත විදේශීය ජාතිකයන් වූයේ ඉතාලි (171,918), ප්‍රංශ (125,061), ලන්දේසි (116,970), මොරොක්කෝ (80,579), පෘතුගීසි (43,509), ස්පාඤ්ඤ (42,765), තුර්කි (39,419) සහ ජර්මානු (37,621) ය. 2007 දී, බෙල්ජියමේ විදේශිකයින් මිලියන 1.38 ක් සිටි අතර එය මුළු ජනගහනයෙන් 12.9% ට අනුරූප වේ. මෙයින් 685,000 ක් (6.4%) EU වලින් පිටත උපත ලැබූ අතර 695,000 ක් (6.5%) වෙනත් EU සාමාජික රටක උපත ලැබූහ.

2012 ආරම්භයේදී, විදේශීය පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයින් සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් මුළු ජනගහනයෙන් 25% ක් පමණ එනම් නව බෙල්ජියම් ජාතිකයින් මිලියන 2.8 ක් පමණ පිහිටුවා ඇති බවට ගණන් බලා ඇත. මෙම නව බෙල්ජියම් ජාතිකයින්ගෙන් 1,200,000 ක් යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති අය වන අතර 1,350,000 බටහිර නොවන රටවලින් (ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් මොරොක්කෝව, තුර්කිය සහ DR කොංගෝවෙන්) පැමිණෙති. 1984 දී බෙල්ජියම් ජාතිකත්ව නීතිය සංශෝධනය කිරීමෙන් පසු, සංක්‍රමණිකයන් මිලියන 1.3 කට වැඩි පිරිසක් බෙල්ජියම් පුරවැසිභාවය ලබාගෙන ඇත. බෙල්ජියමේ විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම සහ ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් ඉතාලි බෙල්ජියම් ජාතිකයන් සහ මොරොක්කෝ බෙල්ජියම් ජාතිකයන් වේ. තුර්කි සම්භවයක් ඇති වැසියන්ගෙන් 89.2% ක් ස්වභාවිකකරණය කර ඇති අතර, මොරොක්කෝ පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් 88.4% ක්, ඉතාලියානුවන්ගෙන් 75.4% ක්, ප්‍රංශ ජාතිකයින්ගෙන් 56.2% ක් සහ ලන්දේසි ජාතිකයින්ගෙන් 47.8% ක් ද වෙති.

බෙල්ජියමේ ජනතාවගේ සම්භවයට සාපේක්ෂව ස්ටැට්බෙල් විසින් බෙල්ජියම් ජනගහනයේ සංඛ්‍යා නිකුත් කරන ලදී. දත්ත වලට අනුව, 2021 ජනවාරි 1 වන දින වන විට, බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් 67.3% ක් වාර්ගික බෙල්ජියම් සම්භවයක් ඇති අය වූ අතර, 32.7% ක් විදේශීය සම්භවයක් හෝ ජාතිකත්වයක් ඇති අය වූ අතර, විදේශීය ජාතිකත්වයකින් හෝ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමකින් 20.3% ක් අසල්වැසි රටවලින් ආරම්භ විය. බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ 74.5% ක් බෙල්ජියම් නොවන සම්භවයක් ඇති අය බවත්, ඉන් 13.8% ක් අසල්වැසි රටවලින් ආරම්භ වූ බවත් අධ්‍යයනයෙන් හෙළි විය.

|  * v
* t
* e

බෙල්ජියම හි විශාලතම නගර බෙල්ජියමේ ජාතික ලේඛනයට අනුව සංඛ්‍යාව, (2023 ජනවාරි 1) |
| --- |
| ස්ථානය |  | කලාපය | ජනගහණය | ස්ථානය |  | කලාපය | ජනගහණය |
| 1 | ඇන්ට්වර්ප් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 536,079 | 11 | මොලෙන්බීක්-සෙන්ට්-ජීන්/සින්ට්-ජන්ස්-මොලෙන්බීක් | බ්‍රසල්ස් | 97,610 |
| 2 | ඝෙන්ට් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 267,709 | 12 | මොන්ස් | වොලෝනියා | 96,055 |
| 3 | චාර්ලරෝයි | වොලෝනියා | 203,245 | 13 | ඇල්ස්ට් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 89,915 |
| 4 | ලීජ් | වොලෝනියා | 194,877 | 14 | මෙචෙලන් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 88,463 |
| 5 | බ්‍රසල්ස් | බ්‍රසල්ස් | 192,950 | 15 | ඉක්සෙල්ස්/එල්සේන් | බ්‍රසල්ස් | 88,081 |
| 6 | ෂාර්බීක් | බ්‍රසල්ස් | 130,422 | 16 | උක්ල් | බ්‍රසල්ස් | 85,706 |
| 7 | ඇන්ඩර්ලෙක්ට් | බ්‍රසල්ස් | 124,353 | 17 | ලා ලුවියර් | වොලෝනියා | 81,293 |
| 8 | බෲගස් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 119,445 | 18 | සින්ට්-නික්ලාස් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 81,066 |
| 9 | නමුර් | වොලෝනියා | 113,174 | 19 | හැසෙල්ට් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 80,299 |
| 10 | ලියුවෙන් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 102,851 | 20 | කෝර්ට්‍රිජ්ක් | ෆ්ලැන්ඩර්ස් | 78,841 |

### භාෂා

| Estimated distribution of primary languages in Belgium |
| --- |
|  |  |  |
| Dutch |    | 59% |
| French |    | 40% |
| German |    | 1% |

Bilingual signs in Brussels
බෙල්ජියමේ නිල භාෂා තුනක් ඇත: ලන්දේසි, ප්‍රංශ සහ ජර්මානු. නිල නොවන සුළුතර භාෂා ගණනාවක් ද කතා කෙරේ. සංගණනයක් නොමැති බැවින්, බෙල්ජියමේ නිල භාෂා තුන හෝ ඒවායේ උපභාෂා බෙදා හැරීම හෝ භාවිතය පිළිබඳ නිල සංඛ්‍යාලේඛන දත්ත නොමැත. කෙසේ වෙතත්, දෙමාපියන්ගේ භාෂාව(ය), අධ්‍යාපනය හෝ විදේශීය උපන් අයගේ දෙවන භාෂා තත්ත්වය ඇතුළු විවිධ නිර්ණායක මඟින් යෝජිත සංඛ්‍යා ලබා දිය හැකිය. බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් ඇස්තමේන්තුගත 60% ක් ලන්දේසි (බොහෝ විට ෆ්ලෙමිෂ් ලෙස හැඳින්වේ) ස්වදේශික කථිකයන් වන අතර ජනගහනයෙන් 40% ක් ස්වදේශිකව ප්‍රංශ කතා කරති. ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන බෙල්ජියම් ජාතිකයන් බොහෝ විට වොලූන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ, නමුත් බ්‍රසල්ස් හි ප්‍රංශ කතා කරන්නන් වොලූන් නොවේ.

උතුරු ෆ්ලැන්ඩර්ස් කලාපයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති මුළු ස්වදේශික ලන්දේසි කථිකයන් සංඛ්‍යාව මිලියන 6.23 ක් පමණ වන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, වොලෝනියාවේ ස්වදේශික ප්‍රංශ කතා කරන්නන් මිලියන 3.32 ක් සහ නිල වශයෙන් ද්විභාෂා බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ ඇස්තමේන්තුගත 870,000 (හෝ 85%) කි. ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාව වොලූන් කලාපයේ නැගෙනහිරින් 73,000 ක ජනතාවකින් සමන්විත වේ; ජර්මානු ජාතිකයන් 10,000 ක් සහ බෙල්ජියම් ජාතිකයන් 60,000 ක් පමණ ජර්මානු භාෂාව කතා කරති. තවත් ජර්මානු කථිකයන් 23,000 ක් පමණ නිල ප්‍රජාව අසල නගර සභා වල ජීවත් වෙති.

බෙල්ජියම් ලන්දේසි සහ බෙල්ජියම් ප්‍රංශ යන දෙකටම නෙදර්ලන්තයේ සහ ප්‍රංශයේ පිළිවෙලින් කතා කරන ප්‍රභේදවලට වඩා වචන මාලාවේ සහ අර්ථකථන සූක්ෂ්මතාවයන්හි සුළු වෙනස්කම් ඇත. බොහෝ ෆ්ලෙමිෂ් ජනයා තවමත් ඔවුන්ගේ දේශීය පරිසරය තුළ ලන්දේසි උපභාෂා කතා කරති. ප්‍රංශ භාෂාවේ උපභාෂාවක් හෝ වෙනස් ආදර භාෂාවක් ලෙස සැලකෙන වොලූන්, දැන් තේරුම් ගෙන කතා කරන්නේ ඉඳහිට පමණි, බොහෝ දුරට වැඩිහිටි පුද්ගලයින් විසිනි. වොලූන් උපභාෂා හතරකට බෙදා ඇති අතර, පිකාඩ්ගේ ඒවා සමඟ, මහජන ජීවිතයේදී කලාතුරකින් භාවිතා වන අතර බොහෝ දුරට ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත.

### ආගම

බ්‍රසල්ස් හි කොකල්බර්ග් හි ජාතික පූජනීය හදවතේ බැසිලිකාවබෙල්ජියමේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආගමික නිදහස සඳහා සපයන අතර, රජය ප්‍රායෝගිකව මෙම අයිතියට ගරු කරයි. බෙල්ජියම නිල වශයෙන් ආගම් තුනක් පිළිගනී: ක්‍රිස්තියානි ධර්මය (කතෝලික, රෙපරමාදු ආගම, ඕතඩොක්ස් පල්ලි සහ ඇංග්ලිකන්වාදය), ඉස්ලාම් සහ යුදෙව් ආගම. I වන ඇල්බට් සහ බෝඩූයින්ගේ පාලන සමයේදී, බෙල්ජියම් රාජකීය පවුල ගැඹුරින් මුල් බැසගත් කතෝලික ආගම පිළිබඳ කීර්තියක් ලබා තිබුණි.

කතෝලික ධර්මය සාම්ප්‍රදායිකව බෙල්ජියමේ බහුතර ආගම වී ඇත; ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි විශේෂයෙන් ශක්තිමත් වීම. කෙසේ වෙතත්, 2009 වන විට ඉරිදා පල්ලියට පැමිණීම මුළු බෙල්ජියම සඳහා 5% ක් විය; බ්‍රසල්ස් හි 3% ක්, සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි 5.4% ක් විය. 2009 දී බෙල්ජියමේ පල්ලි පැමිණීම 1998 දී ඉරිදා පල්ලි පැමිණීමෙන් අඩක් පමණ විය (1998 දී මුළු බෙල්ජියම සඳහා 11%). පල්ලි පැමිණීමේ පහත වැටීමක් තිබියදීත්, කතෝලික අනන්‍යතාවය තවමත් බෙල්ජියමේ සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පවතී.

2023 දී යුරෝපීය සමාජ සමීක්ෂණයෙන් හෙළි වූයේ ආගමකට අයත් නොවන පුද්ගලයින් ජනගහනයෙන් 59% ක් බවයි. කිතුනුවන්ගේ කොටස 34% ක් වූ අතර, කතෝලික ආගම ජනගහනයෙන් 31% ක් වන විශාලතම නිකාය වේ. රෙපරමාදු භක්තිකයන් සහ අනෙකුත් කිතුනුවන් 2% ක් සහ ඕතඩොක්ස් කිතුනුවන් 1% ක් විය. ජනගහනයෙන් 6% ක් සිටින දෙවන විශාලතම ආගම ඉස්ලාමයයි.

2010 යුරෝබැරෝමීටරයට අනුව, බෙල්ජියම් පුරවැසියන්ගෙන් 37% ක් දෙවියන් වහන්සේව විශ්වාස කරයි, 31% ක් යම් ආකාරයක ආත්මයක් හෝ ජීව බලයක් විශ්වාස කරයි. 27% ක් කිසිදු ආකාරයක ආත්මයක්, දෙවියන් වහන්සේ හෝ ජීව බලයක් විශ්වාස නොකරයි. 5% ක් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත. 2021 යුරෝබැරෝමීටරයට අනුව, බෙල්ජියමේ මුළු ජනගහනයෙන් 49% ක් ක්‍රිස්තියානි ආගමට අනුගත වූ අතර, කතෝලික ධර්මය විශාලතම නිකාය වන අතර 44% ක් විය. රෙපරමාදු භක්තිකයන් 1% ක් සහ ඕතඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානීන් 1% ක් වූ අතර අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානීන් 3% ක් විය. ආගමික නොවන පුද්ගලයින් ජනගහනයෙන් 41% ක් වූ අතර අදේවවාදීන් (15%) සහ අඥෙයවාදීන් හෝ නොඇදහිලිවන්තයන් (26%) ලෙස බෙදී සිටියහ. ජනගහනයෙන් තවත් 2% ක් මුස්ලිම් විය.

බ්‍රසල්ස්හි මහා සිනගෝගයේ අභ්‍යන්තරය
2000 දශකයේ මුල් භාගයේදී, බෙල්ජියමේ යුදෙව්වන් 42,000 ක් පමණ සිටියහ. ඇන්ට්වර්ප්හි යුදෙව් ප්‍රජාව (18,000 ක් පමණ) යුරෝපයේ විශාලතම එකක් වන අතර, යීඩිෂ් භාෂාව විශාල යුදෙව් ප්‍රජාවක ප්‍රාථමික භාෂාව වන ලෝකයේ අවසාන ස්ථානවලින් එකකි (නිව් යෝර්ක්, නිව් ජර්සි සහ ඊශ්‍රායලයේ ඇතැම් ඕතඩොක්ස් සහ හසිඩික් ප්‍රජාවන් පිළිබිඹු කරයි). ඊට අමතරව, ඇන්ට්වර්ප් හි බොහෝ යුදෙව් දරුවන්ට යුදෙව් අධ්‍යාපනය ලැබේ. රට තුළ යුදෙව් පුවත්පත් කිහිපයක් සහ ක්‍රියාකාරී සිනගෝග 45 කට වඩා (ඉන් 30 ක් ඇන්ට්වර්ප් හි ඇත) ඇත.

බෙල්ජියමේ ඉස්ලාමීය හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ හිටපු ආසනය වූ බ්‍රසල්ස්හි මහා පල්ලිය
සමාජ විද්‍යාඥ ජෑන් හර්ටොජන් ඇස්තමේන්තු කළේ 2022 දී බෙල්ජියම් ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 9.6% ක් මුස්ලිම්වරුන් වූ බවයි. බ්‍රසල්ස් ජනගහනයෙන් 24.1% ක්, වොලෝනියාවේ 8% ක් සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් හි 7.6% ක් මුස්ලිම්වරුන් විය.

### සෞඛ්‍යය

ඇන්ට්වර්ප් විශ්ව විද්‍යාල රෝහල
බෙල්ජියම් ජාතිකයන් හොඳ සෞඛ්‍යයක් භුක්ති විඳිති. 2012 ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 79.65 කි. 1960 සිට, ආයු අපේක්ෂාව යුරෝපීය සාමාන්‍යයට අනුකූලව, වසරකට මාස දෙකකින් වර්ධනය වී ඇත. බෙල්ජියමේ මරණයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වන්නේ හෘද හා සනාල ආබාධ, නියෝප්ලාස්ම්, ශ්වසන පද්ධතියේ ආබාධ සහ අස්වාභාවික මරණ හේතු (අනතුරු, සියදිවි නසා ගැනීම) ය. ස්වාභාවික නොවන මරණ සහ පිළිකා හේතු වයස අවුරුදු 24 දක්වා කාන්තාවන් සහ වයස අවුරුදු 44 දක්වා පිරිමින් සඳහා මරණයට වඩාත් පොදු හේතු වේ.

බෙල්ජියමේ සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්වයන් සහ බදුකරණය යන දෙකම හරහා අරමුදල් සපයනු ලැබේ. සෞඛ්‍ය රක්ෂණය අනිවාර්ය වේ. සෞඛ්‍ය සේවා සපයනු ලබන්නේ ස්වාධීන වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් සහ රාජ්‍ය, විශ්ව විද්‍යාල සහ අර්ධ-පෞද්ගලික රෝහල්වල මිශ්‍ර රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික පද්ධතියක් මගිනි. සෞඛ්‍ය සේවා රෝගියා විසින් ගෙවනු ලබන අතර පසුව සෞඛ්‍ය රක්ෂණ ආයතන විසින් ප්‍රතිපූරණය කරනු ලැබේ, නමුත් සුදුසුකම් නොලත් කාණ්ඩ (රෝගීන් සහ සේවා) සඳහා ඊනියා තෙවන පාර්ශවීය ගෙවීම් පද්ධති පවතී. බෙල්ජියම් සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය ෆෙඩරල් රජය, ෆ්ලෙමිෂ් සහ වොලූන් ප්‍රාදේශීය රජයන් විසින් අධීක්ෂණය කර මූල්‍යකරණය කරනු ලැබේ; සහ ජර්මානු ප්‍රජාවට (වක්‍ර) අධීක්ෂණය සහ වගකීම් ද ඇත.

බෙල්ජියම් ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, දයානුකම්පාව පිළිබඳ වයස් සීමාවන් ඉවත් කිරීමෙන් වසර 2 කට පසුව පළමු දරුවා දයානුකම්පාවට පත් කරන ලදී. දරුවාට ඇති වූ සුව කළ නොහැකි රෝගයක් හේතුවෙන් දරුවා දයානුකම්පාවට පත් කර ඇත. දයානුකම්පාව සඳහා යම් සහයෝගයක් තිබිය හැකි වුවද, සහාය සියදිවි නසාගැනීමේ විෂය වටා කැරකෙන ගැටළුව හේතුවෙන් මතභේදයක් ඇතිවීමේ හැකියාවක් ඇත.

සහාය සියදිවි නසාගැනීම් හැරුණු විට, බෙල්ජියම බටහිර යුරෝපයේ ඉහළම සියදිවි නසාගැනීමේ අනුපාතය සහ සංවර්ධිත ලෝකයේ ඉහළම සියදිවි නසාගැනීමේ අනුපාතයන්ගෙන් එකකි (ලිතුවේනියාව, දකුණු කොරියාව සහ ලැට්වියාව පමණක් ඉක්මවා ඇත).

### අධ්‍යාපනය

KU ලියුවන් විශ්ව විද්‍යාලයේ මධ්‍යම පුස්තකාලය
බෙල්ජියම් ජාතිකයින් සඳහා වයස අවුරුදු 6 සිට 18 දක්වා අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ. 2002 දී OECD රටවල් අතර, බෙල්ජියම පශ්චාත් ද්විතීයික අධ්‍යාපනයට ඇතුළත් වූ වයස අවුරුදු 18 සිට 21 දක්වා පුද්ගලයින්ගේ තුන්වන ඉහළම අනුපාතය වූ අතර එය 42% කි. වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් ඇස්තමේන්තුගත 99% ක් සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්ත වුවද, ක්‍රියාකාරී නූගත්කම පිළිබඳ කනස්සල්ල වැඩි වෙමින් පවතී. OECD විසින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය තක්සේරු වැඩසටහන (PISA), වර්තමානයේ බෙල්ජියමේ අධ්‍යාපනය ලෝකයේ 19 වන හොඳම අධ්‍යාපනය ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර එය OECD සාමාන්‍යයට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ය. අධ්‍යාපනය එක් එක් ප්‍රජාව විසින් වෙන වෙනම සංවිධානය කර ඇත. ෆ්ලෙමිෂ් ප්‍රජාව ප්‍රංශ සහ ජර්මානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රජාවන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළින් ලකුණු ලබා ගනී.

ලිබරල් සහ කතෝලික පක්ෂ මගින් සංලක්ෂිත 19 වන සියවසේ බෙල්ජියම් දේශපාලන භූ දර්ශනයේ ව්‍යුහය පිළිබිඹු කරමින්, අධ්‍යාපන ක්‍රමය ලෞකික සහ ආගමික පාසල් ලෙස වෙන් කර ඇත. ලෞකික පාසල් අධ්‍යාපනය ප්‍රජාවන්, පළාත් හෝ මහ නගර සභා මගින් පාලනය කරනු ලබන අතර, ආගමික, ප්‍රධාන වශයෙන් කතෝලික ශාඛා අධ්‍යාපනය, ආගමික බලධාරීන් විසින් සංවිධානය කරනු ලබන අතර, ඒවා ප්‍රජාවන් විසින් සහනාධාර සහ අධීක්ෂණය කරනු ලැබේ.

## සංස්කෘතිය

දේශපාලනික හා භාෂාමය බෙදීම් තිබියදීත්, අද බෙල්ජියමට අනුරූප වන කලාපය යුරෝපීය කලාව හා සංස්කෘතිය කෙරෙහි දැවැන්ත බලපෑමක් ඇති කර ඇති ප්‍රධාන කලාත්මක ව්‍යාපාරවල සමෘද්ධිමත් බවක් දැක තිබේ. වර්තමානයේ, යම් ප්‍රමාණයකට, සංස්කෘතික ජීවිතය එක් එක් භාෂා ප්‍රජාව තුළ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර, විවිධ බාධක නිසා බෙදාගත් සංස්කෘතික ක්ෂේත්‍රයක් අඩුවෙන් ප්‍රකාශ වී ඇත. 1970 ගණන්වල සිට, රාජකීය හමුදා ඇකඩමිය සහ ඇන්ට්වර්ප් සමුද්‍රීය ඇකඩමිය හැර රට තුළ ද්විභාෂා විශ්ව විද්‍යාල හෝ විද්‍යාල නොමැත.

### ලලිත කලා

*1432 දී වැන් අයික් විසින් පින්තාරු කරන ලද ගෙන්ට් අල්තාරය: මිස්ටික් බැටළු පැටවාගේ නමස්කාරය (අභ්‍යන්තර දර්ශනය)*
චිත්‍රකරණය සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට දායකත්වයන් විශේෂයෙන් පොහොසත් ය. මොසාන් කලාව, මුල් නෙදර්ලන්ත, ෆ්ලෙමිෂ් පුනරුදය සහ බැරොක් සිතුවම් සහ රොමේනස්ක්, ගොතික්, පුනරුදය සහ බැරොක් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රධාන උදාහරණ කලා ඉතිහාසයේ සන්ධිස්ථාන වේ. 15 වන සියවසේ පහතරට කලාව ජෑන් වැන් අයික් සහ රොජියර් වැන් ඩර් වේඩන්ගේ ආගමික සිතුවම් මගින් ආධිපත්‍යය දරන අතර, 16 වන සියවස පීටර් බෲගල්ගේ භූ දර්ශන සිතුවම් සහ ලැම්බර්ට් ලොම්බාර්ඩ්ගේ පෞරාණික නිරූපණය වැනි පුළුල් ශෛලීන් මණ්ඩලයකින් සංලක්ෂිත වේ. පීටර් පෝල් රූබන්ස් සහ ඇන්තනි වැන් ඩයික්ගේ බැරොක් විලාසය 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී දකුණු නෙදර්ලන්තයේ සමෘද්ධිමත් වුවද, ඉන් පසුව එය ක්‍රමයෙන් අඩු විය.

19 වන සහ 20 වන සියවස් වලදී ජේම්ස් එන්සෝර් සහ ලෙස් XX කණ්ඩායමට අයත් අනෙකුත් කලාකරුවන් වන කොන්ස්ටන්ට් පර්මේක්, පෝල් ඩෙල්වෝක්ස් සහ රෙනේ මැග්‍රිට් ඇතුළු බොහෝ මුල් ආදර, ප්‍රකාශනවාදී සහ සර්ලයිලිස්ට් බෙල්ජියම් චිත්‍ර ශිල්පීන් බිහි විය. ඇවන්ගාඩ් CoBrA ව්‍යාපාරය 1950 ගණන්වල දර්ශනය වූ අතර මූර්ති ශිල්පී පැනමරෙන්කෝ සමකාලීන කලාවේ කැපී පෙනෙන චරිතයක් ලෙස පවතී. බහුවිධ කලාකරුවන් වන ජෑන් ෆැබ්‍රේ, විම් ඩෙල්වෝයි සහ චිත්‍ර ශිල්පී ලූක් ටුයිමන්ස් සමකාලීන කලා ක්ෂේත්‍රයේ ජාත්‍යන්තරව කීර්තිමත් පුද්ගලයින් වේ.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට බෙල්ජියම් දායකත්වය 19 වන සහ 20 වන සියවස් දක්වා ද අඛණ්ඩව පැවති අතර, ආර්ට් නූවෝ ශෛලියේ ප්‍රධාන ආරම්භකයින් වූ වික්ටර් හෝර්ටා සහ හෙන්රි වැන් ද වෙල්ඩේගේ කෘති ද ඊට ඇතුළත් ය.

ජැක් බ්‍රෙල්
ෆ්‍රැන්කෝ-ෆ්ලෙමිෂ් පාසලේ ගායන සංගීතය පහතරට රටවල දකුණු කොටසේ වර්ධනය වූ අතර පුනරුද සංස්කෘතියට වැදගත් දායකත්වයක් විය. 19 වන සහ 20 වන සියවස් වලදී, හෙන්රි වියුක්ස්ටෙම්ප්ස්, ඉයුජින් යිසායි සහ ආතර් ග්‍රුමියෝක්ස් වැනි ප්‍රධාන වයලීන වාදකයින්ගේ මතුවීමක් සිදු වූ අතර, ඇඩොල්ෆ් සැක්ස් 1846 දී සැක්සෆෝනය සොයා ගත්තේය. නිර්මාපක සීසර් ෆ්‍රෑන්ක් 1822 දී ලීජ් හි උපත ලැබීය. බෙල්ජියමේ සමකාලීන ජනප්‍රිය සංගීතය ද කීර්තියක් ඇත. ජෑස් සංගීතඥයන් වන ජැන්ගෝ රයින්හාර්ඩ් සහ ටූට්ස් තයිලමන්ස් සහ ගායක ජැක් බ්‍රෙල් ගෝලීය කීර්තියක් අත්කර ගෙන ඇත. වර්තමානයේ, ගායක ස්ට්‍රෝමේ යුරෝපයේ සහ ඉන් ඔබ්බට සංගීත හෙළිදරව්වක් වී ඇති අතර, එය විශාල සාර්ථකත්වයක් ලබා ඇත. රොක්/පොප් සංගීතයේ, ටෙලෙක්ස්, ෆ්‍රන්ට් 242, කේ'ස් චොයිස්, හූවර්ෆොනික්, සැප් මාමා, සෝල්වැක්ස් සහ ඩියුඑස් ප්‍රසිද්ධය. හෙවි මෙටල් දර්ශනයේ, මැකියාවෙල්, චැනල් සීරෝ සහ එන්ත්‍රොන්ඩ් වැනි සංගීත කණ්ඩායම් ලොව පුරා රසික පිරිසක් සිටිති.

බෙල්ජියම එමිල් වර්හේරන්, ගයිඩෝ ගෙසෙල්, රොබට් ගොෆින් සහ නවකතාකරුවන් වන හෙන්ඩ්‍රික් කන්සයින්ස්, ස්ටිජන් ස්ට්‍රුවෙල්ස්, ජෝර්ජස් සිමෙනන්, සුසෑන් ලිලාර්, හියුගෝ ක්ලවුස් සහ ඇමෙලි නොතොම්බ් යන කවියන් ඇතුළු ප්‍රසිද්ධ කතුවරුන් කිහිප දෙනෙකු බිහි කර තිබේ. කවියෙකු සහ නාට්‍ය රචකයෙකු වන මොරිස් මේටර්ලින්ක් 1911 දී සාහිත්‍ය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය. හර්ගේ විසින් රචිත "ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ටින්ටින්" ෆ්‍රැන්කෝ-බෙල්ජියම් විකට චිත්‍ර කතා අතරින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධය, නමුත් පෙයෝ (ද ස්මර්ෆ්ස්), ඇන්ඩ්‍රේ ෆ්‍රැන්ක්වින් (ගැස්ටන් ලගාෆේ), ඩුපා (කියුබිටස්), මොරිස් (ලකී ලූක්), ග්‍රෙග් (අචිල් ටැලන්), ලැම්බිල් (ලෙස් ටියුනික්ස් බ්ලූස්), එඩ්ගර් පී. ජේකොබ්ස් සහ විලී වැන්ඩර්ස්ටීන් ඇතුළු තවත් බොහෝ ප්‍රධාන කතුවරුන් බෙල්ජියම් කාටූන් තීරු කර්මාන්තයට ලොව පුරා කීර්තියක් ගෙන දුන්නේය. ඊට අමතරව, ප්‍රසිද්ධ අපරාධ කතුවරියක් වන අගතා ක්‍රිස්ටි ඇගේ ප්‍රශංසනීය අභිරහස් නවකතා ගණනාවක ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙස සේවය කර ඇති බෙල්ජියම් රහස් පරීක්ෂකවරියක් වන හර්කියුල් පොයිරොට් චරිතය නිර්මාණය කළාය.

බෙල්ජියම් සිනමාව ප්‍රධාන වශයෙන් ෆ්ලෙමිෂ් නවකතා ගණනාවක් තිරය මත ජීවයට ගෙනැවිත් ඇත. බෙල්ජියම් අධ්‍යක්ෂවරුන් අතර ඇන්ඩ්‍රේ ඩෙල්වෝක්ස්, ස්ටිජන් කොනින්ක්ස්, ලූක් සහ ජීන්-පියරේ ඩාර්ඩෙන් ඇතුළත් වේ; ප්‍රසිද්ධ නළුවන් අතර ජීන්-ක්ලෝඩ් වැන් ඩෑම්, ජෑන් ඩෙක්ලෙයාර් සහ මාරි ගිලයින් ඇතුළත් වේ; සහ සාර්ථක චිත්‍රපට අතරට බුල්හෙඩ්, මෑන් බයිට්ස් ඩෝග් සහ ද ඇල්සයිමර් ඇෆෙයාර් ඇතුළත් වේ. බෙල්ජියම සාර්ථක විලාසිතා නිර්මාණකරුවන් ගණනාවකගේ නිවහන ද වේ. කාණ්ඩය: බෙල්ජියම් විලාසිතා නිර්මාණකරුවන්.

### ජනප්‍රවාද

බින්චේ හි ගිලෙස්, ඇඳුම් වලින් සැරසී, ඉටි වෙස් මුහුණු පැළඳ සිටී
බෙල්ජියමේ සංස්කෘතික ජීවිතය තුළ ජනප්‍රවාද ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි; රට තුළ සාපේක්ෂව ඉහළ පෙරහැර, අශ්වාරෝහක සංදර්ශන, පෙළපාළි, ඔම්මේගන්, ඩුකාස්, කර්මෙස් සහ අනෙකුත් දේශීය උත්සව ඇති අතර, ඒවා සෑම විටම පාහේ මුල් ආගමික හෝ මිථ්‍යා පසුබිමක් ඇත. මොන්ස් අසල බින්චේ හි දින තුනක සැණකෙළිය, එහි ප්‍රසිද්ධ ගිලෙස් (ඉහළ, පිහාටු සහිත තොප්පි සහ දීප්තිමත් ඇඳුම් වලින් සැරසුණු පිරිමින්) ලෙන්ට් එකට පෙර (අළු බදාදා සහ පාස්කු අතර දින 40) පවත්වනු ලැබේ. ඇත්, බ්‍රසල්ස්, ඩෙන්ඩර්මන්ඩ්, මෙචෙලන් සහ මොන්ස් හි 'පෙරහැර යෝධයන් සහ මකරුන්' සමඟ එක්ව, එය යුනෙස්කෝව විසින් මානව වර්ගයාගේ වාචික සහ අස්පෘශ්‍ය උරුමයේ විශිෂ්ට කෘතියක් ලෙස පිළිගෙන ඇත.

අනෙකුත් උදාහරණ වන්නේ පෙබරවාරි හෝ මාර්තු මාසවල ඇල්ස්ට් හි දින තුනක සැණකෙළියයි; මැයි මාසයේදී බෲගස් හි පැවැත්වෙන ශුද්ධ වූ රුධිරයේ තවමත් ඉතා ආගමික පෙරහැර, හැසෙල්ට් හි සෑම වසර හතකට වරක් පැවැත්වෙන විර්ගා ජෙසී පෙරහැර, මෙචෙලන්හි හන්ස්විජ්ක් හි වාර්ෂික පෙරහැර, ලීජ් හි අගෝස්තු 15 උත්සව සහ නමූර් හි වොලූන් උත්සවය. 1832 දී ආරම්භ වී 1960 ගණන්වල නැවත පණ ගැන්වූ ජෙන්ට්සේ ෆීස්ටන් (ජූලි 21 වන දින බෙල්ජියම් ජාතික දිනය වටා ගෙන්ට් හි සංවිධානය කරන ලද සංගීත හා නාට්‍ය උත්සවයක්) නූතන සම්ප්‍රදායක් බවට පත්ව ඇත. මෙම උත්සව කිහිපයකට බයිසිකල් පැදීම වැනි ක්‍රීඩා තරඟ ඇතුළත් වන අතර බොහෝ ඒවා කර්මෙස් කාණ්ඩයට අයත් වේ.

ප්‍රධාන නිල නොවන නිවාඩු දිනයක් (කෙසේ වෙතත් එය නිල රජයේ නිවාඩු දිනයක් නොවේ) ශාන්ත නිකලස් දිනය (ලන්දේසි: සින්ටර්ක්ලාස්, ප්‍රංශ: ලා සෙන්ට්-නිකොලස්), ළමුන් සඳහා උත්සවයක් වන අතර ලීජ් හි සිසුන් සඳහා වේ. එය සෑම වසරකම දෙසැම්බර් 6 වන දින සිදුවන අතර එය එක්තරා ආකාරයක මුල් නත්තලක් වේ. දෙසැම්බර් 5 වන දින සවස නින්දට යාමට පෙර, දරුවන් තම සපත්තු උදුන අසල තබා වතුර හෝ වයින් සහ ශාන්ත නිකලස්ගේ අශ්වයා හෝ බූරුවාට කැරට් එකක් තබයි. සම්ප්‍රදායට අනුව, ශාන්ත නිකලස් රාත්‍රියේ පැමිණ චිමිනිය දිගේ ගමන් කරයි. ඉන්පසු ඔහු ආහාර සහ ජලය හෝ වයින් රැගෙන, තෑගි තබයි, නැවත ඉහළට යයි, ඔහුගේ අශ්වයාට හෝ බූරුවාට පෝෂණය කරයි, සහ ඔහුගේ ගමන දිගටම කරගෙන යයි. දරුවන් හොඳ හෝ නරක වී ඇත්දැයි ඔහු දනී. මෙම නිවාඩුව විශේෂයෙන් බෙල්ජියමේ සහ නෙදර්ලන්තයේ දරුවන් විසින් ආදරය කරනු ලැබේ. ලන්දේසි සංක්‍රමණිකයන් සම්ප්‍රදාය එක්සත් ජනපදයට ආනයනය කළ අතර, එහිදී ශාන්ත නිකලස් දැන් සැන්ටා ක්ලවුස් ලෙස හැඳින්වේ.

### ආහාර පිසීම

*මවුල්ස්-ෆ්‍රයිට් හෝ මොසෙලන් මෙට් ෆ්‍රයිට් යනු බෙල්ජියමේ නියෝජිත ආහාරයකි.*
බෙල්ජියම බියර්, චොකලට්, වොෆ්ල්ස් සහ ප්‍රංශ ෆ්‍රයිස් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ජාතික කෑම වර්ග වන්නේ ස්ටීක් සහ ෆ්‍රයිස් සහ ෆ්‍රයිස් සහිත මට්ටි ය. බොහෝ ඉහළ ශ්‍රේණිගත බෙල්ජියම් අවන්හල් මිචෙලින් මාර්ගෝපදේශය වැනි වඩාත්ම බලගතු අවන්හල් මාර්ගෝපදේශවල සොයාගත හැකිය. ඉහළ කීර්තියක් ඇති බොහෝ බියර් වලින් එකක් වන්නේ ට්‍රැපිස්ට් භික්ෂූන්ගේ ය. තාක්ෂණික වශයෙන්, එය ඒල් එකක් වන අතර සාම්ප්‍රදායිකව සෑම ඇබේ බියර් එකක්ම තමන්ගේම වීදුරුවක පිරිනමනු ලැබේ (ආකෘති, උස සහ පළල වෙනස් වේ). ට්‍රැපිස්ට් බියර් පෙරීමට අවසර දී ඇත්තේ බීර කර්මාන්තශාලා එකොළහක් පමණි (ඒවායින් හයක් බෙල්ජියම් වේ).

බෙල්ජියම් ආහාර විද්‍යාව ප්‍රංශ ආහාර සමඟ සම්බන්ධ වුවද, ප්‍රංශ ෆ්‍රයිස් (නම තිබියදීත්, ඒවායේ නිශ්චිත සම්භවය අවිනිශ්චිත වුවද), ෆ්ලෙමිෂ් කාබනේඩ් (බියර්, අබ සහ බේ ලෝරල් සමඟ හරක් මස් ඉස්ටුවක්), ස්පෙකියුලා (හෝ ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ස්පෙකියුලෝ, කුරුඳු සහ ඉඟුරු රසැති කෙටි කබොල බිස්කට් වර්ගයක්), බ්‍රසල්ස් වොෆ්ල්ස් (සහ ඒවායේ ප්‍රභේදය, ලීජ් වොෆ්ල්ස්), වෝටර්සූයි (කුකුල් මස් හෝ මාළු, ක්‍රීම් සහ එළවළු වලින් සාදන ලද සුප් හොද්දක්), බෙචමෙල් සෝස් සමඟ එන්ඩිව්, බ්‍රසල්ස් පැළ, බෙල්ජියම් ප්‍රලීන් (බෙල්ජියමේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ චොකලට් නිවාස කිහිපයක් තිබේ), චාර්කුටේරි (ඩෙලි මස්) සහ පැලිං ඉන් 'ටී ග්‍රෝන් (කොළ ඖෂධ පැළෑටි සෝස් එකක ගංගා ඊල්ස්) වැනි සමහර වට්ටෝරු එහි කීර්තිමත් ලෙස සොයා ගන්නා ලදී.

කෝට් ඩි ඕර්, නියුහවුස්, ලියොනිඩාස් සහ ගොඩිවා වැනි බෙල්ජියම් චොකලට් සහ ප්‍රාලයින් වෙළඳ නාම ප්‍රසිද්ධයි, එසේම ඇන්ට්වර්ප් හි බුරි සහ ඩෙල් රේ සහ බ්‍රසල්ස් හි මේරි වැනි ස්වාධීන නිෂ්පාදකයින් ද ප්‍රසිද්ධයි. බෙල්ජියම බියර් වර්ග 1100 කට වඩා නිෂ්පාදනය කරයි. වෙස්ට්ව්ලෙටරන් හි ඇබේ හි ට්‍රැපිස්ට් බියර් ලොව හොඳම බියර් ලෙස නැවත නැවතත් ශ්‍රේණිගත කර ඇත.

පරිමාව අනුව ලොව විශාලතම බීර නිෂ්පාදකයා වන්නේ ලියුවන් හි පිහිටි ඇන්හියුසර්-බුෂ් ඉන්බෙව් ය.

### ක්‍රීඩා

සියලු කාලයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පාපැදි කරුවන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස සැලකෙන එඩී මර්ක්ස්.1970 ගණන්වල සිට, ක්‍රීඩා සමාජ සහ සම්මේලන එක් එක් භාෂා ප්‍රජාව තුළ වෙන වෙනම සංවිධානය කර ඇත. විවිධ ප්‍රංශ කතා කරන ක්‍රීඩා සම්මේලන හඳුනා ගැනීම සඳහා පරිපාලන ඩි එල්'ඉඩියුකේෂන් ෆිසික් එට් ඩු ස්පෝර්ට් (ADEPS) වගකිව යුතු අතර බ්‍රසල්ස්-අගනුවර කලාපයේ ක්‍රීඩා මධ්‍යස්ථාන තුනක් ද පවත්වාගෙන යයි. එහි ලන්දේසි කතා කරන ප්‍රතිවාදියා වන්නේ Sport Vlaanderen (කලින් BLOSO ලෙස හැඳින්වූ) ය.

බෙල්ජියමේ ප්‍රදේශ දෙකෙහිම වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව සංගම් පාපන්දු ය; බයිසිකල් පැදීම, ටෙනිස්, පිහිනුම්, ජූඩෝ සහ පැසිපන්දු ද ඉතා ජනප්‍රිය ය. බෙල්ජියම් ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම 2015 නොවැම්බර් මාසයේ සිට පළමු වරට ඉහළම ස්ථානයට පැමිණි දා සිට FIFA ලෝක ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල හොඳම ඒවා අතර වේ. 1990 දශකයේ සිට, කණ්ඩායම ඉතිහාසයේ වැඩිම වසර ගණනක් ලොව අංක එකේ ස්ථානය හිමි කරගෙන ඇති අතර එය බ්‍රසීලයේ සහ ස්පාඤ්ඤයේ වාර්තා පිටුපසින් පමණි. ලෝක මට්ටමේ ක්‍රීඩකයින් වන ඊඩන් හාසාඩ්, කෙවින් ඩි බෲයින්, ජීන්-මාරි ෆාෆ්, ජෑන් සියුලේමන්ස් යන අය කණ්ඩායමේ ස්වර්ණමය පරම්පරාවන් වන අතර ඔවුන් 2018 ලෝක කුසලානයේ ලෝකඩ පදක්කම් සහ 1980 යුරෝ කුසලානයේ රිදී පදක්කම් ලබා ගත්හ. බෙල්ජියම යුරෝ 1972 සත්කාරකත්වය දැරූ අතර නෙදර්ලන්තය සමඟ යුරෝ 2000 සම සත්කාරකත්වය දැරීය.

ප්‍රංශය හැර වෙනත් ඕනෑම රටක වැඩිම ටුවර් ඩි ප්‍රංශ ජයග්‍රහණ බෙල්ජියම් ජාතිකයින් සතුය. UCI මාර්ග ලෝක ශූරතාවලියේ වැඩිම ජයග්‍රහණ ද ඔවුන් සතුව ඇත. ප්‍රංශ සවාරියේ ජයග්‍රහණ පහක් සහ තවත් බොහෝ පාපැදි වාර්තා සමඟින්, බෙල්ජියම් පාපැදි ක්‍රීඩිකාවක් වන එඩී මර්ක්ස්, සියලු කාලයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පාපැදි කරුවෙකු ලෙස සැලකේ. පිලිප් ගිල්බට් සහ රෙම්කෝ එවෙන්පෝල් පිළිවෙලින් 2012 සහ 2022 ලෝක ශූරයන් විය. අනෙකුත් ප්‍රසිද්ධ බෙල්ජියම් පාපැදි ක්‍රීඩිකාවන් වන්නේ ටොම් බූනන්, වවුට් වැන් ඒර්ට් සහ ලොට් කොපෙකි ය.

කිම් ක්ලිජ්ස්ටර්ස් සහ ජස්ටින් හෙනින් යන දෙදෙනාම කාන්තා ටෙනිස් සංගමයේ වසරේ ක්‍රීඩිකාව වූ අතර ඔවුන් අංක එකේ කාන්තා ටෙනිස් ක්‍රීඩිකාව ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇත. ස්පා-ෆ්‍රැන්කෝචැම්ප්ස් මෝටර් රථ ධාවන පරිපථය ෆෝමියුලා වන් ලෝක ශූරතාවලියේ බෙල්ජියම් ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රීක් සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි. බෙල්ජියම් රියදුරු ජැකී ඉක්ස්, ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රීක් අටක් සහ 24 පැය ලෙ මෑන්ස් හයක් දිනා ගත් අතර ෆෝමියුලා වන් ලෝක ශූරතාවලියේ අනුශූරතාව දෙවරක් දිනා ගත්තේය. ජොයෙල් රොබට්, රොජර් ඩි කොස්ටර්, ජෝර්ජස් ජෝබ්, එරික් ගෙබෝර්ස් සහ ස්ටෙෆාන් එවර්ට්ස් ඇතුළු යතුරුපැදිකරුවන් සමඟ බෙල්ජියම මොටෝක්‍රොස් ක්ෂේත්‍රයේ ද ශක්තිමත් කීර්තියක් ඇත.

බෙල්ජියමේ වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා ඉසව් අතරට අනුස්මරණ වැන් ඩෑම් මලල ක්‍රීඩා තරඟය, බෙල්ජියම් ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රී ෆෝමියුලා වන් සහ ෆ්ලැන්ඩර්ස් සංචාරය සහ ලීජ්–බැස්ටෝන්–ලීජ් වැනි සම්භාව්‍ය පාපැදි ධාවන තරඟ ගණනාවක් ඇතුළත් වේ. 1920 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල ඇන්ට්වර්ප් හිදී පැවැත්විණි. 1977 යුරෝපීය පැසිපන්දු ශූරතාවලිය ලීජ් සහ ඔස්ටෙන්ඩ් හිදී පැවැත්විණි.

## සටහන්

## යොමු කිරීම්

යුරෝපයේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව