Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල්

PubMed Central| නිෂ්පාදක | United States National Library of Medicine (United States) |
| ඉතිහාසය | 2000 to present |
| Access |
| පිරිවැය | නොමිලේ (Free) |
| ආවරණය |
| Disciplines | Medicine |
| Record depth | Index, abstract & full-text |
| Format coverage | Journal articles |
| සබැඳි |
| වෙබ්අඩවිය |  |
| තේමා ලැයිස්තු(ව) |  |

**පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල්** (**ඉංග්‍රීසි:**  PubMed Central, PMC) යනු biomedical සහ life sciences ජ'නල් වල ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද, නිදහස් ලෙස ප්‍රවේශ විය හැකි full-text scholarly articles ගබඩාකොට ඇති ලේඛනාගාරයක් වේ. National Center for Biotechnology Information (NCBI) මගින් සංවර්ධනය කරන ලද ප්‍රධාන research database එකක් වන මෙය හුදු ලේඛන ගබඩාවක් පමණක් ම නොවේ. PMC වෙත කරන ඉදිරිපත් කිරීම් අනන්‍ය හැඳුනුම් භාවිතයෙන් සුචිගත කරනු ලබයි. PMC හි අන්තර්ගත වෙනත් NCBI ඩේටාබේස් සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි අතර Entrez search and retrieval systems හරහා පරිශීලනය කළ හැකි නිසා යමෙකුට මෙහිවන biomedical knowledge සොයාගැනීම සඳහා වන අවස්ථාව ඉතා ඉහල වේ.

පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල්, PubMed හා සසැඳීමේදී වෙනස් වේ. පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල් යනු සම්පූර්ණ ලිපි සඳහා වන නිදහස් ලේඛනාගාරයක් වේ. එයට ඕනෑම අයෙකුට වෙබ් බ්‍රව්සරයක් භාවිතයෙන් ප්‍රවේශ විය හැක. ලිපි නැවත භාවිතය සඳහා ද විවිද ආකාර ලබා දී ඇත. එනමුත්, පබ්මෙඩ් හි biomedical citations සහ abstracts සෙවීම් කළ හැකි වුවත් අදාල ලිපිය ඇත්තේ වෙනත් තැනක ය (මුද්‍රිත ලිපි හෝ මාර්ගගත, නිදහස් හෝ ගෙවීම් කළ යුතු).

දෙසැම්බර් 2018 වන විට, PMC ලේඛනාගාරය සතුව මිලියන 5.2 ඉක්මවා ලිපි පවතී. පැරණි දත්ත අනුව 2013 ජනවාරි මස සිට 2014 ජනවාරි මස දක්වා වූ මාස 12 ක කාලය සඳහා ලිපි 103,000 ක් ඉක්මවා තැන්පත් කර ඇත. PMC ලේඛනාගාරයට ලිපි ඉදිරිපත් කළ හැකි ජ'නල් 4,000 පමණ ඇතැයි සැළකේ.

සමහර ප්‍රකාශකයන් විසින් තම ලිපි පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල් වෙත ලබාදීම යම් කාලයකට ප්‍රමාද කිරීම සිදුකරයි. මෙය "embargo period" ලෙස හඳුන්වන අතර ජ'නලයට අනුව එය මාස කිහිපයක සිට අවුරුදු කිහිපයක් දක්වා දිගු විය හැක (බොහෝ විට දැකිය හැක්කේ මාස හය සිට දොළහ දක්වා කාලයකි). බොහෝ ප්‍රකාශකයන් ගේ contributor agreements මගින් තහනම් කොට ඇති "systematic external distribution by a third party" සඳහා පබ්මෙඩ් සෙන්ට්‍රල් හොඳම උදාහරණය කි.

## PMCID

The PMCID (PubMed Central identifier), also known as the PMC reference number, is a bibliographic identifier for the PubMed Central database, much like the PMID is the bibliographic identifier for the PubMed database. The two identifiers are distinct however. It consists of "PMC" followed by a string of seven numbers. The format is:

* PMCID: PMC1852221

Authors applying for NIH awards must include the PMCID in their application.

## ආශ්‍රිත

* Europe PubMed Central
* JATS (technology)
* MEDLINE, an international literature database of life sciences and biomedical information
* PMID (PubMed Identifier)
* PubMed Central Canada
* Redalyc (similar project focused on Latin America)
* SciELO (similar service)

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* නිල වෙබ් අඩවිය
* National Institutes of Health Submission System (NIHMS)
* NIH Public Access Policy
# ස්වභාවික වරණය

ස්වභාවික වරණය යනු අභිජානීන ජිවින්ගේ ජනගහණයක අනුගාමි පරම්පරාවන්හි සතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලබ විමෙන් අසතුටුදායක උරුමවිය හැකි ගති ලක්ෂණ වඩාත් සුලභ විමෙන් අසතුටුදායක උරුම විය හැකි ගති ලක්ෂණ විරල විමෙන් ක්‍රියාවලියය. ස්වභාවික වරණය රූපානුදර්ශනය මත නැතහොත් ජීවියෙකුගේ නිරික්ෂණය කළ හැකි චරිත ලක්ෂණ මත ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ අනුව වඩා සතුටුදායක අයට වඩා නොනැසි පැවතිමට සහ අභිජනනයට ඇති ඉඩකඩ වඩා වැඩිය. සතුටුදායක රූපානුදර්ශනය හා සම්බන්ධ ප්‍රවේණි දර්ශනය වන රූපානුදර්ශනයේ ජානමය පදනමෙහි සංඛ්‍යාතය පසුගාමි පර්මපාරවාලදි වර්ධනය විමක් වෙයි. මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා කාලයක් සමග ජිවින් විශේෂික රපිසරාත්මක අවකාශය හා අනුවර්තිත විමක් සිදුවිය හැකි අතර අවසානයේදි නව ප්‍රභේදයන් පැන නැගීමටද තුඩු දිය හැකිය. වෙනත් වචන වලින් කියතොත් ස්වභාවික වරණය වනු නිශ්චිත ජිව ජන සමුහයක පරිණාමය සිදුවිය හැකි යාන්ත්‍රනයයි.

ස්වභාවික වරෟණය නුතන ජීව විද්‍යාවේ වැදගත් අංගයකි. මෙය හදුන්වා දුන්නේ චාල්ස් ඩාවින් විසින් 1859 වර්ෂයේ ලියු ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීසීස්(Origin of Species) නමැති සිය නව සොයා ගැනිම් හදුන්වා දුන් ග්‍රන්ථයෙනි. එහි ස්වභාවික වරණය යන්න විස්තර කනරනු ලැබුවේ. ආවේනිකත්වය පිළිබද පිළිගෙන හැකි න්‍යායක් නොපවති නිසාය ඩාර්වින් සිය ලිවිම කරන කාලයේ දි නුතන ජාන විද්‍යාව පිලිබද කිසි දැනුවත් භාවයක් නොතිබිණි. නුතන ජනා විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන ග්‍රෙගර් නේඩල් ඩාර්වින්ගේ සමකාලිනයෙක් වුවද විසිවන සියවසේ මුල් කාලය තෙක් ඔහුගේ කෘතින් අප්‍රසිද්ධව පැවතිණි. සාම්ප්‍රදායික ඉන්විනුයානු විකාශනය හා සම්භාවය හා අණුක ජාන විද්‍යාවේ පසු කාලින සොයා ගැනිම්වල එකතුව නුතන විපරිණාමික සංයෝග ලෙස හැදින්වේ.
# ජාන ප්ලාවිතය

**ජාන ප්ලාවිතය**, එසේත් නැත්නම්  **රයිට් ආචරණය** (**ඉංග්‍රීසි:**  Genetic drift, random genetic drift, allelic drift, Wright effect), යනු අහඹු ලෙස ජනගහනයක පවතින ජාන ප්‍රභේදයක සංඛ්‍යාතයේ වෙනස් වීමයි.

## අමතර අවධානයට

* Peripatric speciation
* Antigenic drift
* Coalescent theory
* Constructive neutral evolution
* Gene pool
* Meiotic drive

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* Sheehy, Bob. "Population genetics simulation program". Radford, VA: Radford University. සම්ප්‍රවේශය 2015-12-21.
* Grimes, Bill. "Genetic Drift Simulation". Tucson, Arizona: The University of Arizona. සම්ප්‍රවේශය 2016-08-25.
# විශේෂ ප්‍රාප්තිය

පරිසරයේ සීමිත වූ සම්පත් සදහා ජීවීන් අතර තරඟයක් පවතී . එම තරඟයෙන් ජය ලබන ජීවියා **ස්වාභාවික වරණයකට** ලක්වී පරිසරය තුල ස්ථාපනය වේ. වරණයට ලක් වූ ජීවීන් පරිසරයේ ප්‍රමුඛයන් බවට පත්වේ. ව්‍යාප්ත වන්නේ , පරිසරයට වඩා හොඳින් අනුවර්තනය වූ ජීවීන්ය.

පරිණාමික ක්‍රියාවලියේ දී කලින් පැවැති ජීවී විශේෂයකින් නව ජීවි විශේෂ ඇති වේ. මෙය **විශේෂ ප්‍රාප්තිය** ලෙස හදුන්වයි. විශේෂ ප්‍රාප්තිය ජෛව විවිධත්වය පුළුල් කිරීමට හේතු වේ.

## අමතර අවධානයට

* Bateson–Dobzhansky–Muller model
* Chronospecies
* Court jester hypothesis
* Macroevolution
* Selection (genetic algorithm)
* Species problem

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* Boxhorn, Joseph (September 1, 1995). "Observed Instances of Speciation". *TalkOrigins Archive*. Houston, TX: The TalkOrigins Foundation, Inc.
* Hawks, John D. (February 9, 2005). "Speciation". *John Hawks Weblog*.
* "Speciation". University of California, Berkeley. 13 March 2021.
# වඳ වී යාම

The තයිලැසීන් (*Thylacinus cynocephalus*) වඳ වී ගිය විශේෂයකට උදාහරණයකි.

| රතු දත්ත වර්ගීකරණයඅනුව සංරක්ෂණ තත්ත්වය |
| --- |
|  |
| වඳ වී ගිය |
| * වඳ වී ගිය (EX)
* වනාන්තර වලින් වඳ වී ගිය (EW)
 | * (ලැයිස්තුව)
* (ලැයිස්තුව)
 |
| තර්ජනයට ලක්වූ |
| * වඳවී යාමේ උග්‍ර තර්ජනය (CR)
* වඳ වී යාමේ ඉහල අවධානම (EN)
* අනතුරට ලක්විය හැකි (VU)
 | * (ලැයිස්තුව)
* (ලැයිස්තුව)
* (ලැයිස්තුව)
 |
| *අඩු අවදානමක් සහිත* |
| * අවදානම හමුවේ ඇති (NT)
* සංරක්ෂණය මත රඳා පවතින (CD)
* අවම අවදානමේ ඇති (LC)
 | * (ලැයිස්තුව)
* (ලැයිස්තුව)
 |
|

---

**වෙනත් ප්‍රවර්ග** |
| * දත්ත ඌණතා සහිත (DD)
* වර්ගීකරණයට ලක් නොකළ (NE)
 | * (ලැයිස්තුව)
 |
|

---

**සබැඳෙන මාතෘකා ලෝක සංරක්ෂණ සංගමය (IUCN)
* රතු දත්ත පොත
* නේචーසーව් තත්ත්වය
* ගහණය අනුව ජීවී කාණ්ඩ
 |
|

---

 රතු ලැයිස්තු පන්ති (ඉහත) සහ නේචーසーව් තත්ත්වය (පහත) සංසන්දනය කිරීම  |
| * v
* t
* e
 |

**වඳ වී යාම** (**ඉංග්‍රීසි:**  Extinction) යනු අවසන් සාමාජිකයාගේ මරණය හේතුකොට ගෙන යම් ජීවී කාණ්ඩයක් අවසන් වීම වේ.

## අමතර අවධානයට

* Bioevent
* Empty forest
* Endling
* *Extinction: The Facts* (2020 documentary)
* වර්ග සංහාරය
* Habitat fragmentation
* Lists of extinct animals
* List of extinct birds
* Living Planet Index
* Our Final Hour
* Refugium (population biology)
* Sepilok Orang Utan Rehabilitation Centre
* *The Sixth Extinction: An Unnatural History* (2014 book)
* Voluntary Human Extinction Movement

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

 විකිඋද්ධෘත සතුව පහත තේමාව සම්බන්ධයෙන් උද්ධෘත එකතුවක් ඇත: වඳ වී යාම Committee on recently extinct organisms
* The age of extinction series in *The Guardian*
# අජීවජ්නනය

ග්ලේෂියර් නැෂනල් පාක්හී, සයියී නිර්මාණයෙහි ප්‍රාක්කේම්බ්‍රීය ස්ට්‍රෝමෑඩොලයිටයන්. 2002 වසරෙහිදී, *නේචර්* විද්‍යාත්මක ජර්නලයෙහි පළවූ ශාස්ත්‍රීය ලේඛනයක් විසින් ඇඟවීම් කෙරුණේ ගිව (වර්ෂ බිලියන) 3.5 වියැති භූවිද්‍යාත්මක නිර්මාණයන් තුල ෆොසිලීකෘත සයනොබැක්ටීරියා ක්ෂුද්‍රජීවීන් අඩංගු වන බවයි. මෙය විසින් ඇඟවීම් කෙරුණේ පෘථිවියෙහි ආදිතම ජීවයෙහි ආකාරයන් පිළිබඳ ඒවා සාක්ෂි වන බවයි.
**අජීවජ්නනය** , **ජෛවෝත්පාදනය**, හෝ නොනිල ලෙසින් **ජීවයෙහි සම්භවය**, යනු, සරල කාබනික සංයෝගයන් වැනි අජීවී ද්‍රව්‍යයන් වෙතින් ජීවය පැනනැගුනු ස්වභාවික ක්‍රියාවලිය වෙයි. ප්‍රාග්-ජීවීය රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවන් විසින් පෘථිවියෙහි ජීවය උපදවන ලද අයුරු සොයා ගැනීමේ අභිප්‍රාය සහිතව අජීවජ්නනය අධ්‍යයනය කරනුයේ පාෂාණිධාතු විද්‍යාව, පරීක්ෂණාගාර තුල පවත්වන පරීක්ෂණයන් සහ නූතන ජීවීන්ගේ ගුණාංග වෙතින් බහිර්නිවේශනය කිරීම යන්නන්ගේ සංයෝජනයක් අනුසාරයෙනි.

## මූලාශ්‍ර

## පුස්තකනාමාවලිය

* එල්ටර්මන්, ව්ලඩිස්ලා (2009). "ෆ්‍රොම් ෆොසිල්ස් ටු ඇස්ට්‍රොබයලජි – අ රෝඩ්මැප් ටු ෆාටා මොර්ගානා?". In සෙක්බාක්, ජෝසෆ්; වොල්ෂ්, මෝඩ් (eds.). *ෆ්‍රොම් ෆොසිල්ස් ටු ඇස්ට්‍රොබයලජි: රෙකෝඩ්ස් ඔෆ් ලයිෆ් ඔන් අර්ත් ඇන්ඩ් ද සර්ච් ෆො එක්ස්ට්‍රාටෙරෙස්ට්‍රියල් බයෝසිග්නේචර්ස්*. සෙලියුලර් ඔරිජින්, ලයිෆ් ඉන් එක්ස්ට්‍රීම් හැබිටැට්ස් ඇන්ඩ් ඇස්ට්‍රොබයලජි. Vol. 12. ඩොර්ඩ්රෙෂ්ට්, නෙදර්ලන්තය; ලන්ඩනය: ස්ප්‍රිංඅ සයන්ස්+බිස්නස් මීඩියා. ISBN 978-1-4020-8836-0. LCCN 2008933212. `{{cite book}}`: `|access-date=` requires `|url=` (help); Invalid `|ref=harv` (help); Unknown parameter `|chapterurl=` ignored (help)
# ජෛව භූගෝල විද්‍යාව

ඇල්ෆ්‍රඩ් රසල් වොලස්ගේ ග්‍රන්ථය *ද ජියෝග්‍රැෆිකල් ඩිස්ට්‍රිබ්‍යුෂන් ඔෆ් ඇනිමල්ස්* සඳහා මුඛ චිත්‍රය
**ජෛව භූගෝල විද්‍යාව** යනු භූගෝල විද්‍යාත්මක අවකාශයෙහි සහ භූවිද්‍යාත්මක කාලය ඔස්සේ ජීවී විශේෂ (ජීව විද්‍යාව), ජීවීන්, සහ පරිසර පද්ධතීන් හී ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. අක්ෂාංශය, උන්නතාංශය, ඒකලනය සහ වාසස්ථාන සරිය යන්නෙහි භූගෝල විද්‍යාත්මක අවනතියන් ඔස්සේ අතිශයින් ක්‍රමානුකූල ආකාරයකට ජීවින් හා ජීවවිද්‍යාත්මක ප්‍රජාවන් වෙනස් වෙති.

විෂමජාතීය නමුත් භූගෝල විද්‍යාත්මකව පුරෝකථනය කල හැකි පරිසරයන්ට අප අනුවර්තනය වෙත්ම, ජීවීන්ගේ සංඛ්‍යාවේ හා ඔවුන්ගේ වර්ග වල අවකාශීය ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ දැනුම, අපගේ ආදි මානව මුතුන් මිත්තන් හට මෙන්ම, වර්තමානයෙහි අප හටද ඉතා වැදගත් වෙයි. ජෛව භූගෝල විද්‍යාව වනාහී පරිසර විද්‍යාව, පරිනාමීය ජීව විද්‍යාව, භූවිද්‍යාව, සහ භෞතික භූගෝල විද්‍යාව යන්නන් වෙතින් සංකල්ප සහ තොරතුරු ඒකරාශි කරන්නාවූ ඒකීකරණ විමසුම් ක්ෂේත්‍රයක් වෙයි.

ජීවී විසිරීම වෙත බලපාන කායික විද්‍යාමය සහ පරිසර විද්‍යාමය සංරෝධක සිට ගෝලීය අවකාශීය පරිමාණයන් හා පරිණාමීය කාල රාමුන් තුල ක්‍රියාත්මක වන භූ විද්‍යාත්මක සහ කාලගුණ විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි දක්වා විවිධ ක්ෂේත්‍රයන් වෙතින් තොරතුරු හා අදහස් ඒකරාශී කරමින් නූතන ජෛව භූගෝල විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සිදු කෙරෙත්.
# ඔන් ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීෂීස්

On the Origin of Species

ඔන් ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීෂීස්

අර්ථය: "ජීව විශේෂයන්ගෙ සම්භවය පිළිබඳ" | 1859 අනුවාදයේ මාතෘකා පිටුව |
| කර්තෘ | චාල්ස් ඩාවින් |
| රට | මහා බ්‍රිතාන්‍යය හා අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානිය |
| භාෂාව | ඉංග්‍රීසි |
| විෂයය | ස්වභාවික වරණය පරිණාමික ජීව විද්‍යාව |
| ප්‍රකාශිත | 1859 නොවැම්බර් 24 (ජෝන් මුරේ) |
| මාධ්‍ය වර්ගය | මුද්‍රිත දෘඪ පිටපත |
| පිටු | 502 |
| ඕසීඑල්සී | 352242 |
| පුර්වගමනය වන්නේ | *[[ඔන් ද ටෙන්ඩන්සි ඔෆ් ස්පීෂීස් ටු ෆෝම් වරයිටීස්; ඇන්ඩ් ඔන් ද පර්පචුවේෂන් ඔෆ් වරයිටීස් ඇන්ඩ් ස්පීෂීස් බයි නැචුරල් මීන්ස් ඔෆ් සිලෙක්ෂන්]]* |
| අනුගත වන්නේ | *ෆර්ටිලයිසේෂන් ඔෆ් ඕකිඩ්ස්* |

ඔන් ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීෂීස් (අර්ථය: "*ජීවි විශේෂයන්ගේ සම්භවය පිළිබඳ*") යනු 1859 නොවැම්බර් 24 වැනිදා පළ වූ, චාල්ස් ඩාවින් විසින් රචිත විද්‍යාත්මක කෘතියකි. මෙහි සම්පූර්ණ නම ඔන් ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පීෂීස් බයි මීන්ස් ඔෆ් නැචුරල් සිලෙක්ෂන්, ඕ ද ප්‍රිසවේෂන් ඔෆ් ෆේවර්ඩ් රේසස් ඉන් ද ස්ට්‍රග්ල් ෆෝ ලයිෆ් වන අතර මෙය පරිණාමික ජීව විද්‍යාවේ මූලිකම පදනම ලෙස සැළකේ. ඩාවින් සිය කෘතිය හරහා ජීවී ගහනයන් ස්වභාවික වරණය නම් ක්‍රියාවලියක් හරහා පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ පරිණාමය වන බවට විද්‍යාත්මක න්‍යායක් ඉදිරිපත් කළේය. ජෛවවිවිධත්වය ඇතිවූයේ ගසක අතු බෙදී යන ආකාරයට සිදු වූ පරිණාමය නිසා බවත් සෑම ජීවියෙකුටම පොදු සම්භවයක් ඇති බවටත් මෙම ග්‍රන්ථය මගින් සාක්ෂි සපයන ලදී. තවද, ඩාවින් 1830 දශකයේ *බීගල්* ගවේශනයේදී සොයාගත් සාක්ෂි සහ ඉන් පසුව ඔහු සිදු කළ පර්‍යේෂණ සහ අත් හදා බැලීම් වලින් කළ සොයාගැනීම් ද සිය ග්‍රන්ථයෙහි ඇතුලත් කළේය.
# වර්ගීකරණය

වංශ ප්‍රවේණික සහ රූපාණු බන්ධුතා සංකල්පයන් සංසන්දනයක්
ජීව විද්‍යාත්මක **වර්ගීකරණය** යනු පෘථිවි ග්‍රහයා මත, අතීතයේ පැවැති හා වර්තමානයේ පවතින, ජීවයේ විවිධාංගීකරණය පිළිබඳ හා ජීවය පැවැති මුළු කාල වකවානුව මුළුල්ලේ ජීවින් අතර පැවැති සබැඳියාවන් පිළිබඳ හැදෑරීමයි.
මෙම සම්බන්ධතාවයන් පරිණාමය හා සම්බන්ධ කෙරෙනු ලැබේ. වංශ ප්‍රවේණියන් යොදා පරිණාමයේ ගති ලක්ෂණයන් හඳුනා ගන්නේය. තවද වර්ගීකරණයන් පරිණාමයේ අතීතය තහවුරු කර ගැනීමට යොදා ගන්නේය.

අතීතයේ පැවති වර්ගීකරණ ක්‍රම සියල්ලන්ම වාගේ කෘතීම වර්ගීකරණ ක්‍රම වූ අතර ඒවා බොහොමයක් මිනිසාගේ භාවිතය මත පදනම් විය.ජීවින් විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයක් කළ ප්‍රථම තැනැත්තා ඇරිස්ටෝටල් වේ. ඔහු ජීවින් ශාක හා සතුන් ලෙස ප්‍රධාන කාණ්ඩ 2 කට බෙදන ලදී.

## අමතර අවධානයට

* Cladistics – a methodology in systematics
* Evolutionary systematics – a school of systematics
* Global biodiversity
* Phenetics – a methodology in systematics that does not infer phylogeny
* Phylogeny – the historical relationships between lineages of organism
* 16S ribosomal RNA – an intensively studied nucleic acid that has been useful in phylogenetics
* Phylogenetic comparative methods – use of evolutionary trees in other studies, such as biodiversity, comparative biology. adaptation, or evolutionary mechanisms

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* Society of Australian Systematic Biologists
* Society of Systematic Biologists
* The Willi Hennig Society
# ආගමික කණ්ඩායම් විසින් පරිණාමය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

සංස්කෘතික, දේශපාලනික සහ දේවධර්මීය හේතු මත විවිධ **ආගමික කණ්ඩායම් විසින් පරිණාමය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම** සිදුවෙයි. මිනිසුන් ඇතුළු පෘථිවියෙහි සිටින ජීවින්ගේ සම්භවය ගැන අතීතයේ තිබූ ප්‍රකටම මතය වූයේ මැවුම්වාදයයි. මැවුම්වාදය යනු යම්කිසි දිව්‍යමය භූතාර්ථයක් විසින් ජීවින් අද පවතින ස්වරූපයෙන්ම නිර්මාණය කෙරුනු බවට සැළකෙන ආගමික විශ්වාසයයි. එහෙත් 19 වැනි ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ සිට, ස්වභාවික වරණය හරහා ජීවින් පරිණාමය වීම ආනුභූතික විද්‍යාත්මක සත්‍යයක් ලෙස විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව විසින් පිළිගැනුනි.

ලොව පුරා ඇති වෘත්තිමය විද්‍යාත්මක සංවිධාන වල පිළිගැනීම වන්නේ, පරිණාමය සහ මැවුම්වාදය පිළිබඳව ඇති විවාද විද්‍යාත්මක විවාද නොව ආගමික විවාද වන බව යි. විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව තුල පරිණාමය සත්‍යයක් ලෙස පිලිගැනෙන අතර, මැවුම්වාදය ව්‍යාජ විද්‍යාවක් ලෙස සැළකේ. මෙම මතභේදයට ඉතා දිගු ඉතිහාසයක් තිබුන ද, වර්තමානය වන විට ප්‍රධාන වශයෙන් එහි අවධානය විද්‍යා අධ්‍යාපනය වෙත යොමු වී ඇති අතර, මැවුම්වාදයෙහි දේශපාලනික ආධාරකරුවන්ගේ අරමුණ වී ඇත්තේ රාජ්‍ය අධ්‍යාපනික ආයතන වල පරිණාමවාදය වෙනුවට හෝ ඊට අමතරව මැවුම්වාදය ඉගැන්වීමයි. බහුතර ක්‍රිස්තියානි රටවල් අතරෙහි මෙම විවාදය වඩාත් ප්‍රකට වී ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයෙහි වන අතර, එය එරටෙහි ඇති "සංස්කෘතික යුද්ධය" හි කොටසක් ලෙස හුවා දැක්විය හැක. මෙයට සමාන්තර මතභේද යුදෙවු සහ ඉස්ලාම් ආගම්වල වඩාත් මූලධර්මවාදී නිකායන්හී ද, වෙනත් ආගමික ප්‍රජාවන් අතර ද පවතී. යුරෝපයෙහි සහ ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශ වල මැවුම්වාදය එතරම්ම ප්‍රචලිත නොමැති අතර, කතෝලික පල්ලිය සහ ඇන්ග්ලිකන් හවුල ජෛව පරිණාමය පිළිගනි.

ක්‍රිස්තියානු මූලධර්මවාදීහු මිනිසා සහ වෙනත් සතුන් හට පොදු සම්භවයක් ඇති බවට පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව, පටක විද්‍යාව යනාදී ක්ෂේත්‍රයන් විසින් ගෙනහැර දක්වන සාක්ෂි ප්‍රතික්ෂේප කරති.
# පුරාතන ග්‍රීක

**පුරාකන ග්‍රීක** යනු, පුරාතන ග්‍රීසියෙහි සහ පුරාතන ලෝකයේ, ක්‍රිපූ 9වන – 6වන සියවස පමණ (පෞරාණික ලෙසින් හැඳින්වුනු), ක්‍රිපූ 5වන – 4වන සියවස පමණ (සම්භාව්‍ය) සහ, ක්‍රිපූ 3වන සියවස – ක්‍රිව 6වන සියවස (හෙලනිස්තික) යන කාල සීමා තුලදී භාවිතාවූ ග්‍රීක භාෂා ස්වරූපයක් වෙයි.
# වසම (ජීව විද්‍යාව)

ප්‍රධාන වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථාපන: **වසම**, රාජධානිය, වංශය, වර්ගය, ගෝත්‍රය, කුලය, ගණය, සහ විශේෂය.
 ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයෙහි ප්‍රධාන වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථිතීන් අට. වසම් කිහිපයකට ජීවය බෙදා ඇති අතර, තවත් සමූහයන්ට එවා බෙදී යයි. අතරමැදි සුළු අනුස්ථිතීන් නොදැක්වෙයි.
**සුපිරි රාජධානිය**, **අධිකාර ක්ෂේත්‍රය** හෝ **අධිරාජ්‍යය** ලෙසින්ද හැඳින්වෙන ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයෙහි **වසමක්** (ලතින්: *රෙජියෝ*) යනු, කාල් වොවුස් සහ අනෙකුන් විසින් 1990 දී ඉදිරිපත් කෙරුණු ජීවීන්ගේ වර්ගීකරණය පිළිබඳ වසම්-තුනේ පද්ධතියෙහි ඉහළතම වර්ගීකරණාත්මක අනුස්ථිතිය වෙයි.

මෙම පද්ධතිය පරිදී, ජීවයේ ගස සමන්විත වන්නේ වසම් තුනකිනි: ආකියා, බැක්ටීරියා, සහ යුකේරියා. මෙයින් පළමු වසම් දෙකට අයත් වන්නේ, සමස්ත ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් හෝ, උන්ගේ සෛලයන් තුල න්‍යෂ්ටියක් රහිත වූ ඒක-සෛලික ජීවින් හෝ වෙති. න්‍යෂ්ටියක් සහ පටලයන්-වෙතින්-සීමා වුනු ඉන්ද්‍රියිකාවන් සහිත වූ සමස්ත ජීවය සහ, බහුසෛලිය ජීවීන් සමස්තය, යුකේරියා තුල අඩංගු වෙයි.

## වසම/ විජිතය

වසම්-තුනේ පද්ධතියක් අරභයා, "වසම" යන පදය පළමුවෙන් යෝජනා කරන ලද්දේ කාල් වොවුස්, ඔටෝ කැන්ඩ්ලර් සහ මාක් වීලිස් (1990) විසිනි. 1974 වසරෙහිදී මුවර් විසින් හඳුන්වා දුන් විජිතය (ලතින්. *ඩොමිනියුම්*) යන ප්‍රවර්ගයට පර්යාය ලෙසින් මෙම පදය නිරූපණය වෙයි.

## වසම් තුනෙහි ගුණාංග

බැක්ටීරියා, ආකියා සහ, යුකේරියෝටා යන ශාඛා දක්වන ආර්එන්ඒ ජාන සඳහා කාල්පනික ගසක්

## ආශ්‍රිත

## බාහිර සබැඳි

* ලර්න් බයලොජි: ක්ලැසිෆිකේෂන්-ඩොමේන්ස් යූ ටියුබ් වෙත
# කායවිච්ඡේදවේදය

ග්‍රේ ගේ කායවිච්ඡේදවේදය පොතේ පැරණි සංස්කරණයකින් ගත් මානව හදවත හා පෙනහළු දක්වන රූපයක්
සතත්‍ව සිරුරක ව්‍යුහය පිලිබඳ විෂය කායවිච්ඡේදවේදය නම්වේ. මෙය ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අතර ජීවී දේවල්වල ව්‍යුහය පිළිබඳ සොයා බැ‍ලේ. එය මානව, සත්ව, ශාඛ ආදීන් අඩංගු පොදු වචනයකි. (ඒවා මානව කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ශාක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව) කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවෙහි සමහර පැතිකඩවල් කළල විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කළල විද්‍යාවට හා පරිනාමිකව සමී සම්බන්ධයක් දක්වයි. මෙය දළ හා අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ලෙස බෙදේ. දළ පියවි ඇසින් දැකිය හැකි ශරීර අවයව පිළිබඳ අධ්‍යයනය - අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව පටක විද්‍යාව හා සෛල විද්‍යාව අඩංගු ඉතා කුඩා පියවි ඇසට නොපෙනෙන ව්‍යුහ අන්වීක්ෂයෙන් බලා අධ්‍යයනය කෙරේ.

‍මෙම විද්‍යාවේ අතීතය විශේෂිත අතර කාලයක් තිස්සේ ශරීරයේ ව්‍යුහ හා ඉන්ද්‍රියන්වල ක්‍රියාකාරීත්වය නොනවත්වා අධ්‍යයනයක යෙදුණි. ඒ සඳහා වූ ක්‍රම විධි ද ඉතා පුදුම එලවන ලෙස වර්ධනය වී, නරක් නොවන සේ තබා ගන් මාතෘ දේහ යොදා ගැනීමේ සිට සංකීර්ණ තාක්ෂණික ක්‍රම තෙක් (20 සියවසේ දී වර්ධනය වී ඇත)

කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව , කාය විවච්ඡේද ව්‍යාධි විද්‍යාව (පටක ව්‍යාධි වේදය ව්‍යාධි කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව යන අංශය හා පටලවා ගත යුතු නැත. එහිදී රෝගී ඉන්ද්‍රියන්වල දළ හා අන්වීක්ෂයික ව්‍යුහය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කෙරේ

මෙය කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවේ වැදගත් වන්නේ ශරීරයේ පිටින් පෙනෙන සලකුණු, මායිම් ‍පිළබඳ අධ්‍යයනය කරන බැවිනි. මෙම දැණුම සමඟ කායික විද්‍යාඥයින් සත්ත්ව ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ශරීරභ්‍යන්තර අවයවවල ස්ථානය පිළිබඳ අනුමාන කිරීමක් කරයි.
# අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව

ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවකි. ප්‍රෝකැරියෝටාව, ඉයු‍කැරියෝටාව, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (බැක්ටීරියා වෛරස, එක් සෛලික ඇල්ගී, දිලීර, ප්‍රොටෝසෝවාවන් වැනි) ජීව සංවිධානවල ජීව මාත්‍රයේ කායික විද්‍යා ක්‍රියාවලි අණුක මූලධර්ම පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. ජාන ප්‍රකාශනය, නියාමනය ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍ය මාරුවීම, මහා අණු නිෂ්පාදනය, උප සෛලිය සංවිධානගත වීම, සෛලයට සෛලයේ ඇති පණිවිඩ හුවමාරු, ව්‍යාධි ජනනයේ හා ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අණුක පැතිකඩයන් ද මිට අදාලය. අණු ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව මූලිකවම නොයෙක් සෛල පද්ධති (ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ) අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියා (DNA, RNA , ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනය ඇතුලුව) අධ්‍යයනය හා ඒවායේ පාලනය සිදු වන ආකාරය ද බැලීමට මූලිකව සිදු කෙරේ.

## වෛරස

මිනිසුන්ගේ හා සත්ත්වයන්ගේ වෛරස වැදගත් රෝග කාරකයන්ය. ඔවුන්ගේ ජිනෝමය සාමාන්‍යයෙන් කුඩාය. එම හේතුව නිසා අනුපිළිවෙල ගත කළ ප්‍රථම ජීව සංවිධාන ඔවුන්ය. EB වෛරසවල සම්පූර්ණ DNA අනුපිළිවෙල 1948 දී සම්පූර්ණ කළේය. BTV බ්ලූමන්ග් වෛරස පසුගිය ශතක දෙක තුනකම ප්‍රමුඛ ස්ථානය ගත අතර දැන් අණුක ව්‍යුහ මට්ටමින් හොඳින්ම හඳුනාගත් වෛරස ලෙස නියෝජනය වේ. පැපිලෝම, කොරෝනා,, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වැනි වෛරස ද අණුක මට්ටමින් විශාල ලෙස අධ්‍යයනය කර ඇත. බැක්ටීරි භක්ෂක/බැක්ටීරියා වෛරස ජීව ගෝලයේ වැස්ම විවිධත්වයක් ද වැඩිම පැතිරීමක් ද ඇති බවට ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත. බැක්ටීරි භක්ෂක එන්සයිම, භක්ෂකයන් අණුක ජීව විද්‍යාවෙහි වර්ධනයට මූලිකත්වයක් ගෙන ඇති අතර ජීවයේ මූලික රසායන පිළිබඳ අධ්‍යයනයේ දී ජීව ආකෘතික ජීවීන් ලෙස උපයෝගී කර ගති. මුල්ම DNA ජිනෝමය ව්‍යාපෘතිය නම් වූයේ Φ-X174 භක්ෂක පිනෝමය 1977 දී භක්ෂක, බැසිලස්වල භක්ෂකයන් DNA බෙදීම, එහි පරිවර්තනය නියාමනය වීම් ආදී සාමාන්‍ය වීම විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන්වල අණුක යාන්ත්‍රණ කිහිපයක් සඳහාම ආදර්ශයක් විය.
# වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලිය

වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලිය යනු ඒකාන්තරික ශ්‍රේණි ගත වූ නාමාවලියකි. එහි ප්‍රධාන අංග ද්විත්වය වන්නේ වංශ ප්‍රවේණික හැඳින්වීම් සහ ආනිවාර්ය ශ්‍රේණි ගත කිරීම්වලින් ඈත් වීමය. මෙය දැනට නියාමනය වී නැති නමුත් ඉදිරියේදී ක්‍රියාත්මක වීමට බොහෝ ඉඩ ඇත්තේය.

ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය,ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ආදිය කාණ්ඩගත කිරිම හා වර්ගීකරණය කිරීම ජීව විද්‍යාත්මක ප්‍රභේදය පදනම් කර ගනිමින් සිදු කරනු ලබන්නා වු ක්‍රමයකි.වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලිය ශ්‍රේණි පදනම් කරගත් නාමකරණයට විකල්ප වු ක්‍රමවේදයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.ශ්‍රේණි පදනම් කරගත් (rank based) කේත ක්‍රමයේදී ජීව විද්‍යාත්මකනාමකරණයේදි, ලැබෙන නාමයන් සඳහා අර්ථ දැක්වීම් නොමැත.මේවායේදී අර්ථ දැක්වීම් වෙනුවට වර්ගීකරණය කරන ලද කාණ්ඩයකට සම්බන්ධ වීම සිදුවේ.ඇතැම් ජීව විද්‍යාඥයින් මේසේ කාණ්ඩගත කිරීම විවේචනයට ලක් කොට තිබේ.වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලි ක්‍රමවේදයේදී නාමකරණය ප්‍රවේණික , එකම ආදිතමයාගෙන් පරිණාමය වු බවට ලක්ෂණ පෙන්වන ජීවීන් කණ්ඩායමක් වෙතට සම්බන්ද වීම සිදුවෙ.මෙමගින් ඛණ්ඩනයක් හෝ එකතු වීමක් සිදු වීම වැළකේ.සාම්ප්‍රදායිකව වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලියේදී කාණ්ඩගත වන අවශ්ථාවේදී ප්‍රධාන වශයෙන් ඒක වංශික හෙවත් එකම ආදිනමයාගෙන් පැවත එන අවස්ථාව යටතට ගැනේ.ශ්‍රේණිගත කිරීම පදනම් වු ක්‍රමවේදය සහ වංශ ප්‍රවේණික නාමකරණය න්‍යායාත්මක වශයෙන් වෙනස්කම් වලින් යුක්ත වේ.
වංශ ප්‍රවේණික නාමාවලිය සහ නාමකරණය චාල්ස් ඩාවින් ගේ පරිණාමවාදය සංකල්පයත් සමග වර්ධනය වුවක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.මෙම සොයාගැනීම මගින් එතෙක් පැවතුන හා භාවිතා කරන ලද වර්ගීකරණය ඉක්මන් වෙනසකට භාජනය විය.උදාහරණයක් ලෙස ගත් විට ,1860 දී පමණ ජෝන් හොග් විසින් 'ප්‍රොටෝක්ටීස්ටා' යන නම ශාකමය හෝ සත්වමය දෙකොට්ඨාෂයට ම සමීප නොවු ජීවීන් වෙනුවෙන් නම් කරන ලදි.1860 දී අර්තස්ට් හෙකල් විසින් සියළු ජීවී කාණ්ඩ අන්තර්ගත කොට සංකල්පීය වෘක්ෂයක් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය ක්‍රමවත් වර්ගීකරණ ක්‍රමවේදයක් වෙත යොමු විය.හෙකල් විසින් වංශයන්ඩේ ශ්‍රේණිගත කිරීමක් ඉදිරිපත් කරන ලදි.
# මෝරා

අවුරුදූ මිලියන 400 ක් පමණ අතීතයක් ඇති සත්වයෙක් ලෙස මෝරා හැදින්විය හැකිය.මිහිමත සිටි ඩයෝනසර් සත්වයන් සිටින සමයෙ‍් සිට මෙම මත්ස්‍යයන් සිටින බව පිලිගැනේ.එමෙන්ම සාගරයේ වෙසෙන විශාලම සත්ව කොට්ඨාශයක් හා ඉතාමත් දරුණු මත්ස්‍ය විශේෂය ලෙස ද මෝරා හැදින්වීමට පුලුවන.අවුරැදු 20-25 ත් අතර ආයුකාලයක් ජීවවෙන අතර ඩෝග් ෆිෂ් ෂාක් නමින්හැදින්වෙන මෝරා අව්රැදු 100 ක් පමණ කාලයක් ජීවත් වේ.මොවුන්ගේ ආහාරයන් ලෙස සැලකෙන්නේ ප්ලැන්ක්ටන්(ජලයෙහි පාවෙන ශාක හා සත්ව විශේෂ)කුණු වු මස් සීල් මත්සයින හා ජලයේ වෙසෙන ක්ෂීරපායීමත්සයින් මොවුන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය ලෙස හැදින්විය හැකිය.

මෝරා‍ගෙ‍් ශරීරය කාටිලේජවලින‍් සෑදී ඇති බැවින් කටු දක්නට නොලැබේ.මොවුන්ට ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කිරීම සදහා දික් සිදුරැ පහත් හතත් අතර කරමල් දැකිය හැකිවේ.එමෙන්ම ඔවුන්ගේ දත් ද ඉතාමත් තියුණු වේ.මොවුන්ගේ වරල් ඉතාමත් ඉහළ වටිනාකමක් දරයි.

වසරකට මෝරුන් මිලියන 26 ත් 73 ත් අතර ප්‍රමාණයක් මිනිසුන් විසින් මරා දමනු ලබන අතර මෝරුන් අතින් වසරක මිනිසුන්පස්දෙනෙක් පමණ මරණයට පත්වේ.

මෝරුන් විශේෂ 350 ක් පමණ සාගරයේ වෙසෙන බව සොයාගෙන ඇත.මෙයින් දිගින් සෙන්ටිමීටර 22ක් පමණ (අගල් 9 ක් පමණ) වන කුඩා මෝරාගේ සිට මීටර් 12ක් පමණ (අඩි 41ක් පමණ) දිගින් විශාල,මේ සාගරය තුළ ඇති බව සොයාගෙන ඇත.සාගරයේ වෙසෙන ඉතාමත් ශක්තිමත් දත් ඇති මොවුන් ඉතාමත් වේගවත්ව පිහිනිය හැකි මත්සය්‍ය විශේෂයක් වන, මෝරුන් ඔවුන්ගේ ගොදුරැ වෙත එන ගමන නතර කිරීමට නොහැකි අතර එසේ නතර කිරීම වෙනුවට ඔවුන් ගොදුරු මගහැර යාම පමණක් සිදුකරයි.

## පින්තූර ගැලරිය

*
*
*
*
*
* ගොනුව:Aswde.jpg
*
*
*
*
*
*

## මෝරුන් වර්ග

අද ලෝකයේ මෝරුන් වර්ග රාශියක් දැකිය හැකිය

* ග්රේ ස්මූත්හොන්ඩ්
* කවිඳු ෂාක්
* ලෙපර්ඩ් ෂාක්
* හෝන් ෂාක්

* ස්වේල් ෂාක්

* එන්ජල් ෂාක්

* බ්ලු ෂාක්

* මාකෝ ෂාක්

* ට්රේෂර් ෂාක්

* හැමර්හෙඩ් ෂාක්

* ග්රේට් වයිට් ෂාක් එසේ ලෝකයේ ඇති මෝරුන් වර්ග කිහිපයකි.

මොවුන්ට ඉතාමත් තියුණු ඉවක් ඇත.සැතපුම් කාලක් පමණ දුර ඇති ලේ වල ඉව ඔවුන්ට ඉතාමත්හොදින් දැනේ.හොදින් වැඩුණු මෝරෙකුගේ මුඛයේ දත් 24000 ක් පමණ දක්නට ලැබේ.මෙම මත්ස්‍යයින්ට වර්ණ නොපෙනේ.මොවුන්ගේ ශරීරය සෑදී ඇත්තේ,කාටිලේජ වලිනි.මොවුන්ගේසම ඉතාමත් ඝණවන අතර සමහර මෝරුන්ට පීනන විටදී හුස්ම ගැනීමට අපහසුය.කෙටි දුර පිහිනීමේදී මෝරෙකුට පැයකට සැතපුම් 50 ක පමණ වේගයකින් පිහිනීමට හැකියාව ඇත.

මෝරුන් සමග සහජීවනයෙන් ජීවත්වන මත්ස්‍යය විශේෂ දෙකක් සොයාගෙන ඇත.ඔවුන් නම් පයිලට් හා රෙමෝරා ලෙස හදුන්වයි.රෙමෝරා මත්ස්‍යයන් මෝරුන්ගේ සමේ වෙසෙන පරපෝෂිතයන් ආහාරයට ගන්නා නිසා මොවුන් නිසා ද මෝරුන් ස්වභාවිකව ආරක්ෂා වේ.

මෝරා ඉතාමත් සෞඛ්‍යසම්පන්න සතෙකි.මෝරාගේ ශරීරය විෂබීජවලින් තොරය.මොවුන්ට තුවාලයක් වුවද ඉතාමත් ඉක්මනින් සුවඅතට හැරේ.මොවුන්ගේ ශරීරයට විෂබීජ හා රෝග ඉතාමත් ඉක්මනින් මර්දනයකර ගැනීමට හැකියාව ඇත.අද බොහෝසෙයින් අසන්නට ලැබෙන රෝගයක් වන පිළිකාව,මෝරාට නොවැලදෙන රෝගයකි.පිළිකාවලට ඔරොත්තුදීමේ හොඳ සෞඛ්‍යසම්පන්න බවක් මෝරා සතුව ඇත.මෝරුන්ගේ අස්ථි පන්ජරයෙන් ගනුලබන රසායනික ර්‍ද්‍රව්‍යයකින් පිලිස්සුණු රෝගීන්ට ස්ථිර ප්‍රථිකාර වශයෙන් කෘතීම සමක් සාදාගැනීමට හැකිබව සොයාගෙන ඇත.තවද මසට හා මෝරුන්ගේ වරල් සඳහා ද මොවුන් මරනු ලබයි.මෝරා‍ගේ පරම සතුරා මිනිසා වේ.

## මේ අඩවිත් බලන්න

* ජෛව විවිධත්වය