Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව හෙවත් geronotology යනු "වයස පිළිබදව හැදැරිම" යන තේමාව ඇති ග්‍රීක සම්භවයක් දරණ වදනකි. පුද්ගලයෙක් වියපත්වත්ම සමාජිය, මානසික හා ජෛව විද්‍යාත්මක වශයෙන් සිදුවන වෙනස්වීම පිළිබඳ හැදැරිම මේ යටතේ සිදුවේ. මෙම විෂය වෘද්ධ චික්ත්සාව හෙවත් Geriatries වලින් වෙනස් වන්නේ වෘද්ධ චිකිත්සාව යනු වයසට යැමේදි ඇතිවෙන රෝගී තත්ත්වය පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව හදාරනු ලබන විෂයක් නිසාය.

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාවට අයත් වන සහ හැදැරිමට වැයම් කරන ක්ෂේත්‍ර වන්නේ,

* මිනිසුන්ගේ වයසට අනුව ඇතිවන භෞතික, මානසික සහ සමාජීය වෙනස
* වයසට යෑමේ ක්‍රියාදාමය අත්වේශණය
* වියපත් වු පිරිස නිසා සමාජයට ඇතිවන බලපෑම එනම් විශ්‍රාම වැටුප ගෙවීමට සිදුවීම නිසා පොදු දේපලවලට වන පාඩුව, හිමකම්, ජීවන හා සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ සහ විශ්‍රාම ගැනිමේ සැලසුම ආදියයි.
* මෙම දැනුම රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා වැඩසටහන්වලට ඇතුළත් කිරිම එනම් මහේෂණ (රජ්‍ය සැලසුම්) සුක්ෂම (සාත්තු නිවාස) මගින් දියුණුයක් ඇති කරන ආකාරය

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව ඒ වටා ඇති අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර, එනම් මානසික විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව ආදි ක්ෂේත්‍ර සමග නිරතුරුවම ගැටීම සිදු වේ. කෙසේ නමුදු මෙවන් ගැටීම් ඇති නොවි වෘද්ධ විද්‍යාව තනි ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ඉදිරියට යා යුතුය. උදාහරණ ලෙස මානසික විද්‍යාඥයින් පුර්ව වැඩිහිටි හෝ වැඩිහිටි වැනි කරුණුවල විශේෂඥයින් විය යුතුය.නමුත් වෘද්ධවේදින් නොවිය යුතුය.

වෘද්ධ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රය මෑතකාලීනව බිහිවු බැවින් එම ක්ෂේත්‍රයට ඇති ව්‍යුහාත්හක මෙන්ම සංස්ථායික සහයද අඩුය. උදාහරණයක් ලෙස වෘද්ධ විද්‍යාව සදහා පශ්චාත් උපාධිය ප්‍රදානය කරන විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රමාණයද ඉතා සිමිතය. නමුත් බටහිර රටවල මහලු ජන ප්‍රතිශතය ඉහළ යැම නිසා වේගයෙන් වර්ධනය වන විෂයක් බවට පත්වි ඇත.
# සමුද්‍ර ජීවවේදය

මුහුදු ජීව විද්‍යාව - සාගරවල කරදියේ හෝ කළපු ආශ්‍රිත ජලයේ (කිවුල් දිය) වෙසෙන ජීවීන් ගැන කෙරෙන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනy. ජීව විද්‍යාවේ ඇති පරිදි වංශ කුල, පරම්පරා යන විවිධ වර්ගීකරණවලට අයත් සත්වයන් විශාල ප්‍රමාණයක් මුහුදේ ද අනෙකුත් අය ගොඩබිම ද වෙසේ. මුහුදු ජීව විද්‍යාවේ දී සාමාන්‍ය වර්ගීකරණය නොව පරිසරාත්මක හේතු පාදක කර ගනිමින් සතුන්\ බෙදා දැක්වේ.

මුහුදු ජීවිතය විශාල සම්පත් ප්‍රභවයක් වන අතර ආහාර , ඖෂධ වර්ග හා විවිධ අමුද්‍රව්‍ය යනාදිය සපයයි. තවද ලොව පුරාම සංචාරක කර්මාන්තයට සහ විනෝද ක්‍රීඩාවලට ද උදව් වේ. මූලික අවධියේ දී මුහුදු ජීවිත, අපේ ග්‍රහලෝකයේ ස්වභාවය නිර්ණය කිරීමට උදව් විය. මුහුදු ජීවීන් ඔක්සිජන් චක්‍රය කෙරෙහි සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සපයයි. එසේම පෘථිවි දේශගුණය පාලනය කිරීම කෙරෙහි ද මුහුදු ජීවීන්ගේ මැදිහත් වීමක් සිදුවේ. මුහුදු වෙරළවල් නිර්මාණය කිරීමට ත් රැක ගැනීමටත් මුහුදු ජීවීන්ගේ බලපෑම් ඇති විය හැකි අතර සමහර නව ගොඩබිම් නිර්මාණය ද මුහුදු ජීවීන් නිසා සිදු වූ අවස්ථා ඇත.

ප්‍රා‍ථමික නිෂ්පාදකයින් ලෙස වැදගත්කමක් උසුලන මයික්‍රෝමීටර 0.02 පමණ වූ අන්වීක්ෂීය සත්ව සහ ශාක ප්ලාවාංගවල සිට මීටර් 48 (අඩි 125) පමණ දිගින් යුතු ඉතා විශාල සිටේසියාවන් (තල්මසුන් ) පවා මුහුදු ජීව විද්‍යාවෙන් ආවරණය වේ.

පෘෂ්ඨික ආතතිය හසු වූ කුඩා ජීවීන් සහ මළ ද්‍රව්‍යය ඇති, සාගරය සහ වායුගෝලය අතර මතුපිට ජලයේ ඉතා කුඩා ස්ථරවල සිට සාගරයේ සමහර විට මීටර් 10,000 හෝ ඊටත් වඩා ගැඹුරු විය හැකි අගාධ පත්ලවල් දක්වා වූ සත්ව වාසස්ථාන සාගර ජීව විද්‍යාව යටතේ හදාරයි. මේ මුහුදු පැලෑටි සහිත වනාන්තර, කොරල්පර, උදම් තටාක, මඩ වැලි සහ ගල් සහිත පත්ලවල් සහ විවෘත සාගර කලාප ද ඝණ ද්‍රව්‍යය දුර්ලභ ජල පෘෂ්ඨීය පමණක් දැකිය හැකි සීමාවන් සහිත පරිසරයන් ගැන ද මුහුදු ජීව විද්‍යාවේ දී ඉගැන්වේ.

සාගරය පෘථිවියේ සම්පූර්ණ ජීවී ප්‍රමාණයන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇතැතිව සිටී. මෙය හරියටම කොපමණ අනුපාතයක් දැයි තවම නොදනී. පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් 71% සාගරය හොබවන අතර ගැඹුර හේතුවෙන් පෘථිවි ගෝලයේ භෞමික පරිසරය මෙන් 30 වාරයකින් වැඩ වාස භූමි පරිමාවක් හොබවයි.

මුහුදේ වෙසෙන බොහෝ විශේෂවල මිනිසාට ආර්ථිකමය වටිනාකමක් ඇත. ප්‍රධාන‍ කොටම මුහුදු මත්ස්‍ය ආහාර වේ. තවද මුහුදු ජීවීන්ගේ\ සහ අනෙකුත් ජීවීන්ගේ පැවැත්ම අතර මූලික ක්‍රමවල සිටම මනා සබැඳියාවක් ඇති අතර එය වටහා ගැනීමට දැන් සමත් වී ඇත. මුහුදු ජීවිතය හා ද්‍රව්‍යට (කාබන් චක්‍රය වැනි), වාතය (පෘථිවියේ ශ්වසනය සහ පරිසර පද්ධති තුළ ශක්ති යාමනය) පිළිබඳ ද මිනිසාගේ\ වැටහීම ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.

ඒ කෙසේ වෙතත් සාගරයේ ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් තවමත් අප විසින් සොයා නොගත් නිරාවරණය නොවූ කොටස් ලෙස ද පවතී.
# පරපෝෂිත විද්‍යාව

වැඩිහිටි කළු පැහැති මැස්සා Black – fly - ඔන්කොසීරා වොල්ව්‍යුලස් සමඟ (කුරුමිණි ඇන්ටෙනාවලින්) මෙම පරපෝෂිතයා අප්‍රිකාවේ රිවර් බ්ලයින්ඩ්නස් ගං අන්ධතාවය නමින් හඳුන්වන රෝගයට හේතුදායක වේ. මෙම සාම්පලය රසායනිකව සකස් කර වේල, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයෙන් (සම්මත ස්කෑනින්) x 100 ගුණයක් විශාල කර ඇත.
**පරපෝෂිත විද්‍යාව** පරපෝෂිතයන්, ඔවුන්ගේ ධාරකයන් හා අන්තර් සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කරයි. ජෛව විද්‍යාවේ නීතියක් ලෙසට පරපෝෂිත විද්‍යාවේ අභිප්‍රාය ජීවියා හෝ පරිසරය මත නොව ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ ආකාරය මත තීරණය වේ. මෙහි තේරුම එය අනෙක් ආකාරවල නීති සාදන බවත් සෛල විද්‍යාව, ජීව දත්තකරණය, ජීව රසායනය, අණු ජීව විද්‍යාව, ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව, පරිණාමය, පරිසර විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල තාක්ෂණය ද යොදා ගනී. පරපෝෂී ජීව ආකාර පෘථිවිය තුළ ඉතා බහුල අතර සෑම වර්ගීකරණ කාණ්ඩය සරල ඒක සෛලිකයන්ගේ සිට සංකීර්ණ පෘෂ්ට වංශින් දක්වා නියෝජනය කරයි. සෑම නිදහස් විශේෂයක්ම ඔවුන්ට විශේෂිත පරපෝෂිත විශේෂයන් සිටින අතර පරපෝෂී විශේෂ වැඩි සංඛ්‍යාව මුළු නිදහස විශේෂවල සංඛ්‍යාවට වඩා බොහෝ විශාලය.

## හැඳින්විම

විවිධ ජීවින් පිලිබදව අධ්‍යනය කිරිමේදි එම විෂය ඉතා විශාල පරාසයක් පුරා පවිසිරි ඇති බැවින් කොටස් වලට බෙදා සරළ කොට එම සරළ ඒක කෙන්ද්‍රිය ඒකකයන් පිළිබද අධ්‍යනය කරනු ලබයි. මෙහිදි විවිධ වු රෝගකාරක සහ විවිධ වු සත්ත්ව විශේෂයන් පිළිබද අධ්‍යනය කළ ද එකම ශිල්පිය ක්‍රමයක් භවිතා කරයි. පරපෝෂිත විද්‍යාව පිළිබදව පර්යේෂණ සිදු කිරිමද මේ ආකාරයෙන් අර්ථ දැක්විය හැකිය.

## වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝෂිත විද්‍යාව

වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝශිත විද්‍යාවෙහි දී මනුෂ්‍ය රෝග බීජ පතුරැවන පරපෝෂිතයින් පිලිබදව අධ්‍යනය කෙරේ. උදාහරණ වශයෙන් ප්ලාස්මෝඩියම් බහු පරපෝෂිතයා මැලේරියා රෝගය පතුරවන පරපෝෂිතයාය.

## පශු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝෂිත විද්‍යාව

කෘෂි කර්මාන්තයට හා ගොවි සත්වයන්ට රෝග බීජ පතුරැවන පරපෝශිතයන් පිළිබදව පශු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයට හා සම්බන්ධ පරපෝශිත විද්‍යාව කුළින් සිදු කරනු ලබයි. තවද ගෘහ ආශ්‍රිත සත්ත්වයන්ට රෝග බීජ පතුරැවන රෝග බිජ පරපෝෂිතයන් පිලිබදව ද මෙහිදී අධ්‍යනකය කරනු ලබයි. උදාහරණයක් වශයෙන් සත්ත්වයන්ගේ හමේ බිත්තර දමන Lacilia Sericata නම් ඉහළ පණුවා පරපෝශිතයෙකි.

## ප්‍රමාණාත්මක පරපෝෂිත විද්‍යාව

පරපෝෂිතයන් ඉතා සීග්‍ර වශයන් පැතරුණද පරපෝෂිතයන් පැතිරෙන්නේ අවම ධාරකයන් තුළය. මේ සදහා පරපෝෂිතයන් ජීවසංඛ්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය උපයෝගි කර ගනී.

## ව්‍යුහාත්ක පරපෝෂිත විද්‍යාව

ප්‍රෝටින් වල සිට පරපෝෂිතයන් දක්වා ඇති පරපෝෂිතයන්ගේ ව්‍යුහය පිළිබදව හැදැරීම සිදු කරයි. මෙම විෂයේදි සිදුකරණ පරපෝෂිත ප්‍රෝටින ව්‍යුහයන් පිළිබද අධ්‍යනය තුළින් එම ප්‍රෝටින් මනුෂ්‍යාගේ සමජාත ප්‍රෝටිනයන්ට වඩා වෙනස් වන ආකරය දැනගත හැකිය

## පරපෝෂිතයා සහ පරිසර විද්‍යාව

පරපෝෂිතයා අධ්‍යනය කිරිම තුලින් ධාරකයා ජිවත් වන පරිසරය පිළිබදව දැනගත හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙක් මත්ස්‍යයන් තුළ ඇති පරපෝෂිතයන් අධ්‍යනය කිරිමේදි එකම වර්ගයේ මත්සයින් ජිවිත වන ප්‍රදේශ පිළිබදව දැන ගත හැකි වේ.
# ව්‍යාධි විද්‍යාව

ගොනුව:Renal Cell Carcinoma.jpgක්‍රොමොෆෝබ් ආකාර වෘක්තානු සෛල පිළිකාවක් හිමොටොක්සිලින් හා ඉයොසින් වලින් වර්ණ ගන්වා පිළියෙල කල නියැදියක්
ක්ෂුද්‍රජීවි වේදය - ඒගාර් මාධ්‍යයේ බහාලු ක්ෂුද්‍රජීවි කොලනි.
**ව්‍යාධි විද්‍යාව** යනු ඉන්ද්‍රියන්, පටක, ජීව තරල හා සියලුම ශාරීරික කොටස් (ඔටොප්සි) පරීක්ෂා කර බලා යම්කිසි රෝගයක් හඳුනාගැනීමක් හා අධ්‍යයනය කිරීමකටය. යම්කිසි රෝගයක් පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන යන්නද එම වචනය තුලින් අන්තර්ගත කරයි. මෙය සාමාන්‍ය ව්‍යාධිවේදය ලෙස හදුන්වයි.

වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ව්‍යාධිවේදය, ව්‍යවිච්චේදක ව්‍යාධිවේදය හා ශායනික ව්‍යාධිවේදය ලෙසශාඛා දෙකකට බෙදේ. සත්ත්ව විද්‍යාත්මක වෛද්‍යවේදය මගින් සතුන්ගේ රෝග සම්බන්ධයෙන් කතා කෙරෙන අතර ශාඛ ව්‍යෛධිවේදය යනු ශාක රෝග පිළිබද අධ්‍යයනයයි.

ශෛල්‍යකර්මයන් මගින් ඉවත් කළ පියයුරු පිළිකා සාම්පලයක් පියයුරු ග්‍රන්ථි නාලිකාවක හටගත් පිළිකාව පැතිරීයන අයුරු දක්වයි. ව්‍යෛධ්වේදීන් (ඉමියුනෝ හිස්ටොතෙමස්ට්‍රි) ප්‍රතිශක්ති පටක රසායන විද්‍යාව හා ෆ්ලුරෝසන්ට් අන්තර් මුහුකිරීම මගින් සොයාගනු ලබන සලකුණු වලින් පිළිකා වලට දෙනු ලබන ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වන කිමොතෙරපි වල උපරිම ප්‍රතිඵල දායක ක්‍රමවේදයක් පිළියෙල කිරීමට යොදා ගනී.
# ඖෂධවේදය

| Pharmacology |
| --- |
| Diagrammatic representation of organ bath used for studying the effect of isolated tissues |
| MeSH Unique ID | D010600 |

**ඖෂධවේදය** (**ඉංග්‍රීසි:**  Pharmacology) යනු ජීවීන් තුළ ඖෂධයක් ක්‍රියාකාරී වීමෙන් ඔවුනගේ කෘත්‍යයෙහි වෙනස්කමක් සිදු කිරීම පිළිබදව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි. යම් කිසි ද්‍රව්‍යයකට වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක වටිනාකමක් සහ ගුණාංග සහිත නම් ඒවා ඖෂධ ලෙස හැදින්වේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි දී ඖෂධවල සංයුතිය සහ ගුණාංග, අන්තර්ක්‍රියා, ධූලක වේදය, ප්‍රතිකාර ක්‍රම, වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක භාවිතයන් සහ ඖෂධ ද්‍රව්‍ය මගින් ව්‍යාධි ජනකයන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාව පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. ඖෂධ විද්‍යාව යනු ඖෂධ සෑදීමේ විද්‍යාව සදහා සමාන තේරුම් දෙන්නක් නොවේ. නමුත් පොදු වහරයේදී මෙම යෙදුම් දෙක ඇතැම් අවස්ථාවල දී පැටළිලි සහගත වේ. ඖෂධ විද්‍යාවේ දී ඖෂධ මගින් ජීවී පද්ධති සමග අන්තර්ක්‍රියා කරන ආකාරය සහ එමගින් ඒවායෙහි කෘත්‍ය සදහා බලපෑම් ඇති කරන ආකාරය පිළිබදව හදාරනු ලබන අතර ඖෂධ සෑදීමේ විද්‍යාවෙ දී භාවිතා කරන ඖෂධවල සුරක්ෂිත සහ ඵලදායි භාවිතය පිළිබදව හදාරනු ලබයි.

සායනික ඖෂධ වේදයෙහි උපත ඇවිසෙනා විසූ මධ්‍යම යුගය දක්වාම ඈතට දිවෙයි. ඖෂධ වේදය විද්‍යාත්මක ක්‍ෂ්ත්‍රයක් ලෙස 19 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේදී ජෛව වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයන්හි පුණර්ජීවයක් ඇති වන තෙක් වැඩි දියුණු වීමක් සිදු නොවුණි. 19 වන ශත වර්ෂයේ දෙවන භාගයට ප්‍රථම මෝෆින් , ක්වීනීන් සහ ඩිජිටාලිස් යන ඇතැම් අවයව සහ පටක කෙරෙහි අසාමාන්‍ය ආකර්ශනයක් සහ රසායනික ශක්තියක් හිමි ඖෂධවල විශේෂ කෘත්‍ය සහ විභවය පිළිබදව වඩා හොදින් විස්තර කර ‍ෙනාතිබුණි. ප්‍රථම භිෂග් වේද දෙපාර්තමේන්තුව 1847 දී Buchheim විසින් පිහිටුවන ලද්දේ ඖෂධ සහ විෂ වර්ග ඒවායෙහි කෘත්‍ය සිදු කරන ආකාරය හදුනා ගැනීම පිණිසය.

භිෂග්වේදය හෙවත් Pharmacology යන වදන බිහිවී ඇත්තේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් ඖෂධ යන තේරුම සහිත Pharmakon යන වදනින් සහ දැනුම යන තේරුම ඇති Logos යන වචන වලිනි. මුල් යුගයේ දී විසූ ඖෂධ වේදීන් ශාක වලින් නිස්සාරණය කරගත් ඖෂධ වැනි ස්වාභාවික ද්‍රව්‍ය පිළිබදව අවධානය යොමු කළහ. ඖෂධ වේදය 19 වැනි ශත වර්ෂයේදී විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් ලබාගන්නා මූලධර්මයන් ප්‍රතිකාර කිරීම පිණිස භාවිතාවන නවීන ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාවක් ලෙසට සංවර්ධනය වුණි.
# ආලෝක ජීව විද්‍යාව

ආලෝකය හා ජීව සංවිධාන වල අතර ඇති අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳ අධ්‍යනය කරයි. ප්‍රභාසංස්ලේෂණය, ප්‍රකාශ රූපනය, සර්කෙඩියානු රිද්ම හා අල්ට්‍රාවයලට් විකිරණ ඵල පිළිබඳවද අධ්‍යනය කරයි. ආලෝක ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ වූ ඇමරිකානු සංගමය නමි වූ වෘත්තිය මට්ටමින් වූ ඉතා වැදගත් ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ සංගම් ඇති අතර ඉහත සංගමය මගින් නිකුත් කරන සඟරා නම් ප්‍රභාරසායනය හා ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව ද යුරෝපීය සංගමය විසින් ප්‍රභාරසායනික හා ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව නම් වූ සඟරාද නිකුත් කරයි.
# ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරීමේ විද්‍යාව (Primatology)

Papio anubis
ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබද හැදැරිමේදී විද්‍යාඥයන් මානවයාගේ ජීව විද්‍යාත්මක, මානව විද්‍යාත්මක හා මනෝ විද්‍යාත්මක විකසනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කල යුතුය. මෙහිදි කායික මානව විද්‍යාවෙහි සිදුවන විකසනය පිළිබද වද හැදැරීමද කළ යුතුය. මෙය හෝමෝසේපියන් (Mono Spaiens) මානවයා අනුසාරයෙන් සිදු කළ හැකිය. තවද මානවයාගේ පැවත එන මානවයාගේ මුතුන්මිත්තන් පිළිබද සහ ටු ඇන්යේස්ටර් ටේල් (Two Ancestor's Tale) ග්‍රන්ථයෙහි එන සියළුම මහ වානරයන් පිළිබඳ ද මෙහිදි අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ.

වර්තමානයේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් පිලිබදව හැදැරීම එකිනෙකට වෙනස් වු විෂය ක්ෂේත්‍රයන් මගින් නිර්මාණය වි පවති. මෙහිදි ආදි මානවයාගේ ශරීරය පිළිබදව වාසස්ථාන තුළ ඔවුන්ගේ හැසිරිමේ රටාවත්, සත්ව මනෝ විද්‍යාව සහ වානර භාෂාව පිළිබදව පරික්ෂණ පැවැත්විම සිදු කරයි. මෙම පරික්ෂණ තුළින් සොයා ගන්නා දත්ත තුළින් මානව හැසිරිම් සහ ඒවායේ ප්‍රභව පිළිබද අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයින්ග් විවිධ වු හැඩ ගැසිම් මනවයන් තමන්ට අදාළ වු නීති තවත් ජීවත් වු පරිසරය සහ සංස්කෘතිය අදාල කරගනිමින් විවිධ ලෙස හැඩගැස්විම් කර ගත්හ. මෙම නිසා පරික්ෂකටන් හට මානවන් සහ ඔවුන් මිනිසුන් සමග පැවැත්වු සබදතාවයන් න්‍යායන් උපයෝගී කරගනිමින් සෙවීමට සිදුවිය. මෙලෙස පරික්ෂණ පැවැත්විමේ දී ඔවුන් හට බටහිර ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් හා ජපානය ප්‍රාග් ඓතිහාසික මනවයන් ‍ලෙස කොටස් 2 ක් හමුවිය. සංස්කෘතික පසුබිම හා දර්ශනය අනුව ඔවුන් එකිනෙකට වෙනස් වුවත් ඔවුන් බොහෝ දුරට එක සමාන වු මුලධර්ම මත ජීවත් වී ඇත. කෙසේ වුවත් පරික්ෂකයනි මෙම ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයන් කාට්ඨාස දෙක පිළිබදව එකිනෙකට වෙසන් ආකාරයේ දත්ත සෙවීමේ ක්‍රම උපයෝගී කර ගනී.

## සටහන්

|  Primatology]
|}
# ජීව ඉන්ධන

ජීව ඉන්ධනවලින් ධාවනය වන බස් රථයකි
ජීවද්‍රව්‍ය මගින් ලබාගන්නා ඉන්ධන වර්ගවේ.
ජීව ඉන්ධන භාවිතා කිරීමෙන් අපේක්ෂිත වාසි වන්නේ, හරිතාගාරවලින් විමෝචනය වනු ලබන වායු ප්‍රමාණය අවම කිරීම, පොසිල ඉන්ධන භාවිතය අවම කිරීම, ජාතික බල ශක්තියේ ආරක්ෂාව වැඩි කිරීම, ග්‍රාමීය සංවර්ධනය ඉහළ නැංවීම සහ අනාගතය සඳහා ඉන්ධන සැපයීම ප්‍රමාණවත් කිරීමයි.

## ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදනයේදී සහ පරිභෝජනයේදී ඇතිවන ගැටලු

කෙසේ නමුත් විවිධ පැතිකඩවලින් බලන කල ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය ගැටලුවක් බවට පත්වී ඇත. දේශගුණික වෙනස්වීම් සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර කමිටුවෙහි සභාපති 'රාජේන්ද්‍ර පචෞරි' විසින් 2007 මාර්තු මසදී කරන ලද නිරීක්ෂණයකට අනුව ඔහුට පෙනීගියේ මේ සඳහා තිරිඟුවල මිල ඉහළයාම බලපා ඇති බවයි.තවද මේ සඳහා ආහාරවල ආරක්ෂාවටද පොදුවේ බලපෑමක් ඇති කරයි.

ජීව ඉන්ධන භාවිතයේ වුවද යම් සීමාකාරී තත්ත්වයක් දක්නට හැකිය.අවම පිරිවැයෙන් උපරිම නිෂ්පාදනයක් සඳහා නිෂ්පාදන සැලසුම් කඩිනමින් හඳුන්වා දිය යුතු අතර ඒවා උපරිම ලෙස පරිසර හිතකාමීවීමද වැදගත්ය .පළමුවරට ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදයේදී බලශක්ති අවශ්‍යතාවයෙන් ඉතාමත් සුළු කොටසක් පමණක් යොදා එය නිපදවිය හැකි වූ එසේ ජීව ඉන්ධන නිපදවීම පරිසර හිතකාමිද විය.දෙවනවර නිෂ්පාදනයේදී මුහුණදීමට සිදුවන ප්‍රධානතම ගැටලුව වනුයේ ප්‍රාග්ධන වියදමයි. මෙහිදී ඩීසල් බලාගාර සඳහා ඇස්තමේන්තුගත මුදල යූරෝ මිලියන 500 කි.තවද, ජීව ඉන්ධන සඳහා වන වාසි හෝ අවාසි වෙනස්වන අවස්ථාව එක් අතකට ශක්තියක් ලබාගැනීමක් වේ.2008 මාර්තු 28 වන දින 'ටයිම්ස්' සඟරාවෙහි මේ පිළිබඳව 'The clean energy myth' නමින් ලිපියක් පළවී ඇත.

ඉන්ධන සඳහා විකල්පයක් ලෙස තිරිඟු යොදා නිපදවනු ලබන එතනෝල් සඳහා දේශපාලනඥයින් හා මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයින් යොමුවීම නිසා, ලෝක ආහාරවල මිල ගණන් ඉහළ නැංවීමත්, ඇමසන් වනාන්තරය විනාශ කිරීමට උදව් කිරීමත් එම හේතු නිසා ගෝලීය උෂ්ණත්වය වඩාත් දරුණු වීමත් සිදුවිය.
# උද්භිද උද්‍යාන

Pisa සරසවිය මගින් නඩත්තු වන *Orto botanico di Pisa*:‍‍ යුරෝපයේ ප්‍රථම සරසවියකට අයත් උද්භිද උද්‍යානය. ආරම්භය 1544 උද්භිදවේදී Luca Ghini විසින්.

**උද්භිද උද්‍යානයක්‌** යනු විද්‍යාත්මක පරීක්‌ෂණ, සංරක්‌ෂණය, ප්‍රදර්ශණය හා අධ්‍යාපනය පිණිස උද්‍යාන විද්‍යාත්මකව, නම් කර වවා ඇති, සජීවි ශාක එකතුවක්‌ වේ.

## මූලාශ්‍ර
# සත්වෝද්‍යාන

Welsh Mountain Zoo හි මුහුදු සිංහයකු සහ සත්වෝද්‍යාන භාරකරුවෙක්
**සත්වෝද්‍යානයක්** යනු මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා සතුන් තබා ඇති ස්ථානයකි.

## අමතර අවධානයට

* List of zoo associations
* *Ex-situ* conservation
* *In-situ* conservation
* Conservation movement
* Index of conservation articles
* Virtual zoo
* Zoo emergency response team
* Frozen zoo

## සටහන්

## බාහිර සබැඳි

* Zoos Worldwide Zoos, aquariums, animal sanctuaries and wildlife parks
* Zoological Gardens keeping Asian Elephants
* The Bartlett Society: Devoted to studying yesterday's methods of keeping wild animals, download page
# අනූනන විභාජනය

Mitosis in an animal cell (phases ordered counter-clockwise).
Mitosis divides the chromosomes in a cell nucleus.
Label-free live cell imaging of Mesenchymal Stem Cells undergoing mitosis
Onion (Allium) cells in different phases of the cell cycle enlarged 800 diameters.
 a. non-dividing cells
b. nuclei preparing for division (spireme-stage)
c. dividing cells showing mitotic figures
e. pair of daughter-cells shortly after division
ඒකගුණ හෝ ද්විගුණ න්‍යාෂ්ටික සෛලයක න්‍යෂ්ටිය, වර්ණදේහ ගණනින් හා ප්‍රවේණික සංයුතියෙන් ද එකිනෙකට මෙන්ම මව් න්‍යෂ්ටියට සමාන වූ දුහිතෘ න්‍යෂ්ටි යුගලක් බවට විභාජනය වීම **අනූනන විභාජනය** වේ.

**අනුනන විභාජනය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් 5 කට බෙදිය හැක**

1. ප්‍රාක්  කලාව
2. පෙර යොග කලාව
3. යෝග කලාව
4. වියෝග කලාව
5. අන්ත කලාව

* ප්‍රාක් කලාව :-

```
  > වර්ණදේහ ඝන හා කෙටි වීම.
```

```
  >කේන්ද්‍රදේහ සෛලයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ            ධ්‍රැව දෙසට චලනය වේ.
  > තර්කුව හා තුරුව ඇති වීම.
  > න්‍යෂ්ටිකාව නොපෙනී යාම.                >සෙන්ට්‍රොමියරය මගින් සම්බන්ධ වී ඇති සහෝදර වර්ණදේහාංශ දෙකක් සහිතව වර්ණදේහ දිස් වේ.
```

* පෙර යෝග කලාව :-

```
  > න්‍යෂ්ටි පටලය බිඳ වැටීම.
  > තර්කුව සෛලයේ ධ්‍රැව දෙසට
    ගමන් කිරීම.
  > ඇතැම් තර්කු තන්තු වර්ණදේහ
    වල සෙන්ට්‍රොමියර  ප්‍රදේශයේ
    කයිනෙටොකෝර්වට තදින් සම්බන්ධ
    වීම.
```

* යෝග කලාව :-

```
  > කේන්ද්‍ර දේහ ප්‍රතිවිරුද්ධ ධ්‍රැව වලට
    පැමිණීම.
  >වර්ණදේහ වල කයිනෙටොකෝර්වට
   සම්බන්ධ තර්කු තන්තු සංකෝචනය
   වීම හේතුවෙන් වර්ණදේහ
   ප්‍රතිවිරුද්ධ ධ්‍රැවවල තර්කු වලට
   සමාන දුරකින් පිහිටියෝග කලා
   තලයේ සෛලයේ පරිධිය වටා සකස්
   වීම.
```

* වියෝග කලාව:-

>සහෝදර වර්ණදේහාංශ සෙන්ට්‍රොමියරයෙන් වෙන් වේ.

>කයිනෙටොකෝරවලට සම්බන්ධ ක්ෂුද්‍ර නාලිකා කෙටි වී වර්ණදේහාංශප්‍රතිවිරුද්ධ ධ්‍රැව දෙසට අැදේ.

>කයිනෙටොකෝරයට සම්බන්ධ නැති ක්ෂුද්‍රනාලිකා දික් වීම නිසා සෙෙලය දිගින් වැඩි වේ.

* අන්ත කලාව:-

>ප්‍රතිවිරුද්ධ ධ්‍රැවවල අැති එක් එක් වර්ණදේහ කට්ටල වටා න්‍යෂ්ටි අාවරණය නැවත සෑදේ.

>න්‍යෂ්ටිකාව නැවත දර්ශනය වේ.

>තර්කු ක්ෂුද්‍ර නාලිකා විබහු අවයවීකරණය වේ.
>ක්‍රොමැටීන් සෑදීමට වර්ණදේහ ලෙහී ඝන වීම අඩු වේ.

## ආශ්‍රිත

* ඌනන විභාජනය

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි
# Dictionary.com

Dictionary.com|  |
| අඩවියේ ප්‍රභේදය | Dictionary |
| භාෂා | English |
| නිර්මාණකරු(වෝ) | Brian Kariger Daniel Fierro |
| වෙබ් ලිපිනය | dictionary.com |
| වාණිජ | Yes |
| දියත් කළ දිනය | මැයි 14, 1995 (1995-05-14) |

**Dictionary.com** යනු අන්තර්ජාලයේ ඇති ශබ්දකෝෂයකි.
# රොබට් නොක්ස්

රොබට් නොක්ස් 1830 ගණන් වලදී
**රොබට් නොක්ස්**,  (4 සැප්තැම්බර් 1791 – 20 දෙසැම්බර් 1862) යනු ස්කොට්ලන්ත ජාතික ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙක්, ව්‍යවච්ඡේදකයෙක් සහ සත්ත්ව විද්‍යාඥයෙකි. බර්ක් සහ හෙයර් ශරීර-ඩැහැගැනුමේ නඩුව හා ඔහුගේ සම්බන්ධයට පෙර එඩ්න්බර්ග්හී ජනප්‍රියතම ව්‍යවච්ඡේද කථිකාචාර්යවරයා ඔහු විය. මෙය විසින් ඔහුගේ වෘත්තිය ව්‍යසනයට පත් කල අතර, පසුව ලන්ඩනයට පදිංචිය වෙනස් කලද තත්ත්ව හොඳ අතර නොහැරුණි. මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳ ඔහුගේ පසුකාලීන සර්වාශුභවාදී අදහස්, ඔහුගේ තාරුණ්‍යයෙහිදී ඒටින් ජෝෆ්ගේ අදහස් වලටවූ බැඳියාවට හාත්පසින්ම වෙනස් විය.