Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# හංගුල්

| හංගුල් *හෝ* චුසංගුල්  |
| --- |
| චුසංගුල් (ඉහළ), සහ හංගුල් (පහළ) |
| වර්ගය | line-height:1.25em
  |
| භාෂා | කොරියානු |
| නිර්මාතෘ | මහා සේජොං රජුගේ රාජසභාව |
| කාල සීමාව | 1443 සිට වර්තමානය |
| යුනිකේත පරාසය | U+AC00–U+D7AF, U+1100–U+11FF, U+3130–U+318F, U+3200–U+32FF, U+A960–U+A97F, U+D7B0–U+D7FF, U+FF00–U+FFEF |
|

**හංගුල්** ලෙසින් හෝ **චුසංගුල්** ( දකුණු කොරියාවේ *හංගුල්* ලෙසින් හා උතුරු කොරියාවේ *චුසංගුල්* ලෙසින් නිල වශයෙන් පිටපත් කෙරෙන ), ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, **කොරියානු හෝඩිය** යනු කොරියානු භාෂාවේ දේශීය හෝඩියයි. 1443 දී ජෝසොන් රාජවංශය සමයෙහිදී තැනුනු එය, වර්තමානයේදී උතුරු කොරියාව සහ දකුණු කොරියාව යන දෙරටෙහිම නිල අක්ෂර මාලාව වන අතරම, චීනයෙහි ජීලිං පළාතෙහි යැංබියන් කොරියානු ස්වතන්ත්‍ර ප්‍රාන්තයෙහි සම-නිල අක්ෂර මාලාව වෙයි. දකුණු කොරියාවේ, හංගුල් භාවිතයේදී *හංජා* ලෙසින් හැඳින්වෙන චීන අත්ෂර භාවිතයෙන් ආවර්ධනය කෙරෙන මුත්, උතුරු කොරියාවේ, හංජා භාවිතය නැති තරම්ය.

හංගුල් වනාහි ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර සහ ප්‍රාණාක්ෂර 24 කින් සමන්විත සත්‍ය හෝඩියකි. කෙසේවෙතත්, ලතින් හෝඩියකදී මෙන් අක්ෂර අනුක්‍රමිකව ලිවීම වෙනුවට, එක එකක් විසින් මාත්‍රාවක් පිටපත් කෙරෙන, 한 *හන්*  *han* වැනි, කට්ටල වලට හංගුල් අක්ෂර සමූහගත කෙරෙයි. එනම්, 한 *හන්*  *han* මාත්‍රාව එක් අක්ෂරයක් ලෙස පෙනුනද, එය අක්ෂර තුනකින් සමන්විත වෙයි: ㅎ *h*, ㅏ *a*, සහ ㄴ *n*. එක් එක් මාත්‍රා කට්ටලය සමන්විත වන්නේ අක්ෂර දෙක සිට පහ දක්වා අතර වන සංඛ්‍යාවකින් වන අතර, එහි අවම වශයෙන් එක් ව්‍යඤ්ජනාක්ෂරයක් සහ එක් ප්‍රාණාක්ෂරයක් අඩංගු වෙයි. මෙම කට්ටල සකස්කෙරෙනුයේ වමේ සිට දකුණට තිරස් දිශාවට සහ ඉහළ සිට පහළට සිරස් දිශාවටය. පැවතිය හැකි කට්ටල ගණන ගණිතමය වශයෙන් ගණනය කල විට 11,172 ක් වුවද, කොරියානු ශබ්දක්‍රෙමෝපායය විසින් පැවතීමට ඉඩසලසන මාත්‍රා ගණන ඊට වඩා බෙහෙවින් අඩු සංඛ්‍යාවක් වන අතර, ශබ්දක්‍රෙමෝපායානුකූලව පැවතිය හැකි සියළු මාත්‍රා සත්‍ය ලෙසින් කොරියානු වචන වල නොපවතියි. ශබ්දවිද්‍යාත්මක විස්තරයක් සඳහා, *කොරියානු ශබ්දවිද්‍යාව* බලන්න.

## නම්

### නිල නම්

|  |
| --- |
| හංගුල් |
| South Korean name |
| හංගුල් | 한글 |
| ප්‍රතිශෝධිත රෝමානුකරණය | Han(-)geul |
| මැකූන්–‍රයිෂවර් | Han'gŭl |

|  |
| --- |
| හංගුල් |
| North Korean name |
| හංගුල් | 조선글 |
| ප්‍රතිශෝධිත රෝමානුකරණය | Joseon(-)geul |
| මැකූන්–‍රයිෂවර් | Chosŏn'gŭl |

හංගුල් ඇසුරෙන් *හංගුල්* යන වචනය ලියන අයුරු
## සටහන්

## අධෝසටහන්
# ජූනි 18

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << |  **ජූනි 2026** | >> |
| ඉරි | සඳු | අඟ | බදා | බ්‍රහ | සිකු | සෙන |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

**ජූනි 18**, ග්‍රෙගරි දින දසුනට අනුව අවුරුද්දේ 169 වන දිනය වේ (අධික අවුරුද්දක නම් 170 වන දිනය). අවුරුද්ද අවසන් වීමට තවත් දින 196 ඉතිරිව තිබේ .
# ‍සෝල්

ගොනුව:Seoul montage.PNG

|  |
| --- |
|      නගරයේ පිහිටීම |
| **රට** | දකුණු කොරියාව |
| **කලාප** | සෝල් ජාතික අගනගර ප්‍රදේශය |
| **දිස්ත්‍රික්කය** | 25 |
| **රාජ්‍යය** | සෝල් රාජධානිය |
| **නගරාධිපති** | ඕ සෙ-හෝන් |
| **වර්ගඵලය** | 605.25 වර්ග කිලෝමීටර් (233.7 වර්ග සැතපුම්) |
|      **ජනගහණය** (2009) |
| **මුළු එකතුව** | 10,208,302 |
| **ඝනත්වය** | 17,288/වර්ග කිලෝමීටර් (44,775.7/වර්ග සැතපුම්) |
| Metro | 24.5 මිලියන |
| **වෙබ් අඩවිය** | seoul.go.kr |

**සෝල්** යනු කොරියානු රාජ්‍යයේ අග නගරය හා ප්‍රධානතම නගරය වේ. එහි ජනගහනය මිලියන 10 ඉක්මවන අතර ලෝකයේ ඇති විශාලතම නගරයක් වේ. සොල් ජාතික ප්‍රධාන පෙදෙසෙට ඉන්චියෝන් නගරය හා මිලියන 24.5 ක ජනගහනයකින් යුත් ජියාන්ජි පළාත ද ඇතුළත්ය. ඒ වාගේම මෙය ලොව දෙවනියට විශාලතම නගරය ද වේ. දකුණු කොරියානු ජනනගහනයෙන් හරි අඩක්ම ජීවත් වන්නේ සෝල් නුවරයි. සෝල් නුවරින් 1/4 කට ආසන්න පෙදෙසක් රටේ ආර්ථික, දේශපාලනික හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථාන ලෙස සැලකෙයි.

කොරියා මහද්විපයේ මධ්‍යයට වන්නට හැන් නදිය අසබඩ සෝල් නුවර පිහිටා ඇත. මෙය බු.ව 18 දි මේක්ජි තක කොරියාවේ රාජධානි 3 න් 1 ක් විය. වර්තමානයේ එය ගිනිකොන දිග සෝල් නුවර නම් වේ. පසුව කොරියානු අධිරාජ්‍යයෙකු වන ජෝසන් අධිරාජ්‍යයාගේ පාලන සමයේ කොරියාවේ අග නගරය බවට සෝල් නුවර පත්විය. කොරියානු ඉතිහාසයට අනුව සහශ්‍රයකටත් වඩා පැරණි චැන්ඩියෝකගන්, න්වාසියොන් බල කොටුව, ජොන්ග්මියා සිද්ධස්ථානය හා ජේසන් අධිරාජ්‍යයාගේ සොහොන ලෝක උරුමයන් සුරැකිමේ සංවිධානය මඟින් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් ලෙස නම් කරනු ලැබ ඇත.

## සටහන්

|  |
| --- |
| Seoul |
# වේබැක් මැශින්

වේබැක් මැශින්|  |
| වර්ගය | ලේඛනාරක්ෂක |
| හිමිකරු | අන්තර්ජාල ලේඛනාගාරය |
| වෙබ් අඩවිය | archive.org/web/ |
| ක්‍රමලේඛන භාෂාව | C, ප‍ර්ල් |
| ඇලෙක්සා ශ්‍රේණිගත කිරීම |  171 (සැප්තැම්බර් 2021) |
| දියත් කළේ | ජනවාරි 24, 1996 (1996-01-24) |
| දැනට තත්ත්වය | ක්‍රියාත්මකයි |

**වේබැක් මැශින්** යනු අන්තර්ජාල ලේඛනාගාරය විසින් නිර්මාණය කළ ලෝක ව්‍යාප්ත ජාලය (විශ්ව විසිරි වියමන) හා අන්තර්ජාලයේ අනෙකුත් තොරතුරු වල ඩිජිටල් සංරක්ෂිතාගාරයයි. මෙය ලාබ නොලබන සංවිධානයකි. ඇමරිකාවේ කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයේ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ වල පිහිටා ඇත. 1996 දී නිර්මාණය වූ මෙය 2001 දී මහජනයාට විවෘත වූ අතර මෙමගින් පරිශීලකයාට "කාලය හරහා ගොස්" වෙබ් අඩවි අතීතයේ පැවති ආකාරය නැරඹිය හැකිය.

1996 දී මෙහි නිර්මාණයෙන් පසුව එය වෙබ් පිටු බිලියන 613 ක් පමණ සං‍රක්ෂණය කර ඇත.

## ගබඩා හැකියාවන්

වේබැක් මැශින් හි පිටු ගණන වැඩිවීම| වසර | සංරක්ෂණය කළ පිටු ගණන
(බිලියන)  |
| --- | --- |
| 2005 | 40 |
| 2008 | 85 |
| 2012 | 150 |
| 2013 | 373 |
| 2014 | 400 |
| 2015 | 452 |
| 2020 | 514 |

## ආශ්‍රිත

## බාහිර සබැඳි

* නිල වෙබ් අඩවිය
* Bibliotheca Alexandrina හි Official mirror of the Wayback Machine සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2009-03-18 at the Wayback Machine
# සාර්වත්‍ර වේලාව

**සාර්වත්‍ර වේලාව** (**සාවේUT**) යනු, පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය හා පදනම් වූ වේලා සම්මතයකි. ග්‍රිනිච් මධ්‍යන්‍ය වේලාව (GMT), එනම්, ග්‍රිනිච් නගරය මතින් ඇදෙන ප්‍රධාන ම්‍යහ්න රේඛාවෙහිදී මධ්‍යන්‍ය සූර්ය වේලාවෙහි, නූතන පවත්වා ගෙන යාම වන අතර, සමහරවිට UTC සඳහා පර්යාය පදයක් ලෙසින් GMT ලිහිල් ලෙසින් භාවිතා වෙයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, "සාර්වත්‍ර වේලාව" නමැති ප්‍රකාශනය සන්දිග්ධාර්ථවත් වන්නේ, එහි අනුවාද බොහෝමයක් ඇති නිසා වන අතර, එයින් බොහෝ සුලභ භාවිතයේ පවතින්නේ UTC සහ UT1 (පහත බලන්න) වෙති.
# වර්ෂය

An analemma illustrates the changing position of the Sun over the course of a year, as seen at a fixed time of day.
**වර්ෂයක්** යනු, පෘථිවිය, සූර්යයා වටා සිය කක්ෂයේ එක් පුනරාගමනයක් සිදු කිරීමට ගන්නා කාලය යි.

## භාහිර සබැඳි

* Images of years
# සිකුරාදා

**සිකුරාදා** යනු බ්‍රහස්පතින්දාට පසුව සහ සෙනසුරාදාට පෙර දිනය වෙයි. සාම්ප්‍රදායික "ඉරිදා-පළමුව" සම්මතය වරණිත රටවල, එය සතියෙහි හයවන දිනය වෙයි. අයිඑස්ඕ-අර්ථදැක්වුණු "සඳුදා-පළමුව" සම්මතය පිළිගන්නා රටවල, එය සතියෙහි පස්වන දිනය වෙයි.

 ෆ්‍රාන්ස්වා බුෂේ විසින් රචිත වීනස්
බොහෝ බටහිර රටවල, සිකුරාදා යනු වැඩකරන සතියෙහි පස්වන සහ අවසාන දිනය වෙයි. තවත් සමහරක් රටවල, සිකුරාදා යනු සතිඅන්තයෙහි පළමුවන දිනයවන අතර, සෙනසුරාදා යනු දෙවන දිනය වෙයි. ඉරානයෙහි, සිකුරාදා යනු සතිඅන්තයෙහි අවසාන දිනය වන අතර, වැඩකරන සතියෙහි පළමුවන දිනය සෙනසුරාදා වෙයි. බහ්රේනය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (යූඒඊ), සවුදි අරාබියාව සහ කුවේට් විසින් මෙම සම්ප්‍රදායය අනුගමනය කලද බහ්රේනය සහ යූඒඊ කුල 2006 සැප්තැම්බර් 1 දින සිට සිකුරාදා-සෙනසුරාදා සතිඅන්තය භාවිතයට පරිවර්තනය වූ අතර, වසරකට පසුව කුවේටයද එය අනුගමනය කළේය. 2022 ජනවාරි 1 දිනදී යූඒඊ විසින් එහි සති අන්තය සිකුරාදා–සෙනසුරාදා සිට සෙනසුරාදා–ඉරිදා දක්වා වෙනස් කළේය.

## අමතර අවධානයට

* කිවිදා
* ISO 8601

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* Friday හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත
* විකිකියමන් තුළ සිකුරාදා හා සබැඳි කියමන් පවතියි
* *Friday* හා අදාළ වික්ෂණරිය තුළ ඇති ශබ්දකෝෂමය අර්ථ දැක්වීම
# ඔරලෝසු පැය

Midnight on a 24-hour digital clock
Midday or midnight on a 12-hour analog clock
මධ්‍යන්‍ය සූර්ය දවසකින් 1/24 **හෝරාවක්**(**ඉංග්‍රීසි:**  hour) හෙවත් **ඔරලෝසු පැයක්** වේ. h මෙහි si සංකේතය වෙි. ඔරලෝසු පැයකට මිනිත්තු වලින් නම් 60ක්ද තප්පර වලින් නම් 3 600ක්ද ඇත.

## අමතර අවධානයට

* සූර්ය දවස
* පැය
# සුමානය

ලොව පුරා සුමානය ආරම්භ වන දිනය වෙනස් වීම  සඳුදා   සිකුරාදා   සෙනසුරාදා   ඉරිදා
**සුමානය** හෙවත් **සතිය** යනු කාලය මැනීමේ ඒකකයකි. දවස ට වඩා දීර්ඝ වන අතර මාසය ට වඩා කෙටිය. සාමාන්‍යයෙන් වැඩකරන දවස් (සතියේ දවස්) සහ විවේක දවස් (සති අන්ත දවස්) තීරනය වන්නේ සුමාන පාදක චක්‍රයකිනි. වර්තමානයේ බොහෝ සමාජයන් භාවිතා කරන්නේ දවස් 7ක සුමාන සම්මතයකි.

## දවස් හතේ සුමාන

### යුදෙවු ක්‍රිස්තියානි දිනදසුන් වල සුමානය

යුදෙවු-ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායේ වත්මන් සහ අතීත සියළු දින දසුන්වල සුමානයට දවස් 7කි.

* සඳුදා
* අඟහරුවාදා
* බදාදා
* බ්‍රහස්පතින්දා
* සිකුරාදා
* සෙනසුරාදා
* ඉරිදා

දවස මධ්‍යම රාත්‍රිෙයන් ඇරඹී මධ්‍යම රාත්‍රිෙයන් අවසන් වන බැවින් සුමානයද නිතැතින්ම මධ්‍යම රාත්‍රියකින් ඇරඹී මධ්‍යම රාත්‍රියකින් අවසන්වේ.

### සිංහල දින දසුනේ සුමානය

ප්‍රධාන ලිපිය: සූර්ය උදයාදී ක්‍රමයේ දවස්
සිංහල දින දසුන් ක්‍රමය අනුව සුමානයට දවස් 7කි.

* සඳුදා

* කුජදා

* බුධදා

* ගුරුදා

* කිවිදා

* ශනිදා

* රිවිදා

හිරු උදාව සමග දවස ඇරඹී පසුදුනට හිරු උදාව සමග අවසන් වන බැවින් සුමානයද නිතැතින්ම හිරු උදාවක් සමග දවස ඇරඹී හිරු උදාවකින් අවසන්වේ .

## වෙනත් දින ගනන් වල සුමාන

### දවස් තුනේ සුමාන

### දවස් හතරේ සුමාන

### දවස් පහේ සුමාන

### දවස් හයේ සුමාන

### දවස් අටේ සුමාන

### දවස් නමයේ සුමාන

### දවස් දහයේ සුමාන

### දවස් දහතුනේ සුමාන

## සුමානයේ දිනගණ විචල්‍ය වන දින දසුන්

## ආශ්‍රිත ලිපි

* Determination of the day of the week
* GPS week number
* සතියෙහි දිනවල නම්
* Workweek and weekend

## සටහන්

## මූලාශ්‍ර
# තත්පරය

තත්පරයකට එක් වතාවක් බබළන ආලෝකයක්
**තත්පරය** (SI සංකේතය: **s**) යනු අන්තර්ජාතික ඒකක පද්ධතිය (SI) අනුව කාලයෙහි පාදක ඒකකය සහ
අනෙකුත් මිනුම් පද්ධති වල කාලය සඳහා ඒකකයක්ද වන අතර (කෙටි කර දැක්වීම **s** හෝ **sec**;) පැයක් හැටෙන් බෙදීම දෙවරක් සිදු කළ විටද, විනාඩියක් හැටෙන් බෙදීම එක්වරක් සිදු කළ විටද ලැබෙන්න වෙයි. 1000 (අල්-බිරුනි විසින් තත්පරය භාවිතා කළ කාලයේදී) සහ 1960 අතරතුර, තත්පරය අර්ථදැක්වුනේ මධ්‍යන්‍යය සූර්ය දවසකින් 1/86,400 ලෙසින් විය (මෙම අර්ථදැක්වීම, සමහරක් තාරකාවිද්‍යාත්මක සහ නීතිමය සන්දර්භයන්හී තවමත් භාවිතා වෙයි). 1960 සහ 1967 අතරතුර, එය අර්ථදැක්වුනේ, 1900 දී සූර්යයා වටා පෘථිවියෙහි කක්ෂ කාලාවර්තය අනුසාරයෙන් වන අතර,
වර්තමානයේ එය වඩාත් නිරවද්‍ය ලෙසින් අර්ථදැක්වෙන්නේ පරමාණුක කරුණු ඇසුරෙනි. යාන්ත්‍රික, විදුලි හෝ පරමාණුක ඔරලෝසු භාවිතයෙන් තත්පර මැන ගත හැක.

මධ්‍යන්‍යය සූර්ය දවස සෙමින් නමුත් මිනිය හැකි ප්‍රමාණ වලින් දිගු වන බවත්, ඒ අතරම නිවර්තන වසරක දිග පිළිබඳ කිසිසේත් අනාවැකි කිව නොහැකි බවද 19වන සහ 20වන සියවස්හී තාරතාවිද්‍යාත්මක නිරික්ෂණ තුලින් එළිදරවු වී ඇත; එබැවින්, අර්ථ දැක්වීම සඳහා සුදුසු පදනමක් ලෙසින් සූර්ය–පෘථිවි චලනය තව දුරටත් නොසැලකෙයි.

## මූලාශ්‍ර

## ආශ්‍රිත ලිපි

* මිනිත්තු
# මාස

කාලය මැනීමේ ඒකකයකි.

* චන්ද්‍ර මාස ක්‍රමය
* රෝම මාස ක්‍රමය

## අමතර අවධානයට

* Assyrian calendar
* චීන දින දර්ශනය
* Egyptian calendar
* Ethiopian calendar
* French Republican calendar
* Kurdish calendar
* චන්ද්‍ර මාස
* Maya calendar
* Month of year

## පාද සටහන්

## මූලාශ්‍ර
# වික්‍ෂනරි

වික්‍ෂනරි|  |
| Screenshot of wiktionary.org home page |
| අඩවියේ ප්‍රභේදය | Online dictionary |
| භාෂා | Multi-lingual (over 170) |
| හිමිකරු | විකිමීඩියා පදනම |
| නිර්මාණකරු(වෝ) | Jimmy Wales and the Wikimedia community |
| වෙබ් ලිපිනය |  |
| වාණිජ | No |
| ලියාපදිංචිය | Optional |
| දියත් කළ දිනය | December 12, 2002 |
| වර්තමාන තත්ත්වය | active |
| අමතර තොරතුරු |
| තේමා පාඨය | නිදහස් ශබ්දකෝෂය |
| ඇලෙක්සා ශ්‍රේණිය |  646 (November 2012) |

**වික්‍ෂනරි** යනු මාර්ගගත බහු-භාෂා ශබ්දකෝෂයක් වෙයි.

## අමතර අවධානයට

* Lingua Libre

## සටහන්

## මූලාශ්‍ර

## භාහිර සබැඳි

* නිල වෙබ් අඩවිය
* Wikipedia:List of Wiktionaries
* List of all Wiktionary editions
* *වික්‍ෂනරි* Android package at the F-Droid repository
* Wiktionary's multilingual statistics
* Wikimedia's page on Wiktionary (including list of all existing Wiktionaries)
* Pages about Wiktionary in Meta.
# දින දසුන්

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ජූනි |  |
| ඉරිදා | සඳුදා | අඟ. | බදාදා | බ්‍රහස් | සිකු. | සෙන. |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |

Modern day Indonesian Gregorian calendar for a Catholic church
British calendar, 1851, gilt bronze and malachite, height: 20.3 cm, Metropolitan Museum of Art (New York City)
**දිනදසුන** එසේත් නැත්නම් **කැලැන්ඩරය** (**ඉංග්‍රීසි:**  Calendar) යනු කාලය දින, මාස සහ අවුරුදු ලෙස බෙදන පද්ධතියකි. සාමාන්‍යයෙන් දින දර්ශනයක් යනු අංක, මාස නම් සහ නිවාඩු නම් සහිත පිරික්සුම් සටහනකි. කැලැන්ඩරය යන්නෙන් සිදුවීම් හෝ පැවැත්වෙන සිදුවීම් සතිය ද අදහස් කළ හැක.

## ආශ්‍රිත ලිපි

* General Roman Calendar
* List of calendars
* Advent calendar
* Calendar reform
* Calendrical calculation
* Docket (court)
* History of calendars
* Horology
* List of international common standards
* List of unofficial observances by date
* Real-time clock (RTC), which underlies the Calendar software on modern computers.
* Unit of time

## මූලාශ්‍ර

### උපහරණ

## භාහිර සබැඳි

* "Calendar". *Encyclopedia Americana*. 1920.
* "Calendar". *එන්සයික්ලොපීඩියා බ්‍රිටැනිකා* (11th ed.). 1911.
* Calendar converter, including all major civil, religious and technical calendars.
# පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය

පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය පෙන්වන සජීවිවනයක්.
**පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය** යනු තම අක්ෂය වටා පෘථිවියෙහි භ්‍රමණයයි. බටහිර දිශාවෙහි සිට නැගෙනහිර දිශාවට පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි. උතුරු තරුව හෝ ධ්‍රැව තරුව පොලාරිස් සිට නිරික්ෂණය කරන විට, පෘථිවිය කරකැවෙන්නේ වාමාවර්තවය.

භූගෝලීය උත්තර ධ්‍රැවය හෝ භෞමික උත්තර ධ්‍රැවය හෝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන උත්තර ධ්‍රැවය වනාහී, පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ අක්ෂය එහි පෘෂ්ඨය හමුවන්වාවූ උතුරු අර්ධගෝලයේ ලක්ෂ්‍යයයි. මෙම ලක්ෂ්‍යය පෘථිවියෙහි උත්තර චුම්බක ධ්‍රැවය වෙතින් වෙනස් ලක්ෂ්‍යයක් වෙයි. දක්ෂිණ ධ්‍රැවය යනු, ඇන්ටාක්ටිකාවෙහිදී පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ අක්ෂය එහි පෘෂ්ඨය හා හමුවන්නාවූ අනෙකුත් ලක්ෂ්‍යයයි.

සූර්යයාට සාපේක්ෂව සෑම පැය 24 කට පමණ වරක්ද තාරකා වලට සාපේක්ෂව සෑම පැය 23 විනාඩි 56 තත්පර 4 කට වරක්ද පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි (පහත බලන්න). කාලය ගතවීම හා සමගින් පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය කෙමෙන් මන්දගාමී වෙයි; එබැවින්, පුරාණයේදී, දිනයක් මඳ විය. පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය වෙත චන්ද්‍රයාගේ උදම් ආචරණ නිසා මෙය සිදුවෙයි.

## භ්‍රමණ කාලාවර්තය

පෘථිවියෙහි ආක්ෂක ඇලය (හෝ *ඇල බව*) සහ භ්‍රමණ අක්ෂයට සහ කක්ෂයෙහි තලයට එය දක්වන සබඳතාවය මාර්තු විෂුවය තුලදී සූර්යයා සි‍ට නැරඹුවහොත් නිරික්ෂණය වන අයුරු.
පෘථිවිය වැනි ප්‍රක්‍රමණ ග්‍රහලොවක් මත, **තාරීය දවස** සූර්ය දවසට වඩා කෙටිය. කාලය 1 හිදී, සූර්යයා හා යම්කිසි දුර තාරකාවක් යන දෙකම මුදුන්ගතව පිහිටයි. කාලය 2 හිදී, ග්‍රහලොව 360° භ්‍රමණය වී ඇති අතර දුර තාරකාව නැවතත් මුදුන්ගතව පිහිටියත් සූර්යයා එලෙස නොපිහිටයි (1→2 = එක් තාරීය දවසක්). මෙයට ටික වේලාවක් පසුවන, කාලය 3, වන තුරු සූර්යයා නැවත මුදුන්ගත නොවෙයි (1→3 = එක් සූර්ය දවසක්).
සූර්යයාට සාපේක්ෂව ‍පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ කාලාවර්තය (සැබෑ දහවල සිට සැබෑ දහවල දක්වා) යනු එහි **සැබෑ සූර්ය දවස** හෝ **දෘශ්‍ය සූර්ය දවස** වෙයි. එය වේලා සමීකරණයෙහි ව්‍යුත්පන්නය වන බැවින් පෘථිවි කක්ෂයේ විකේන්ද්‍රිකතාවය සහ පෘථිවි අක්ෂයෙහි ඇලය (ඇල බව) මත රඳා පවතියි. මේ දෙකම වසර දහස් ගණනක් පුරා පැතිර පවත්නා විචල්‍යයක් අත්විඳින බැවින් සැබෑ සූර්ය දවසෙහි වාර්ෂීක විචල්‍යයද වෙනස් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන්, එය වසරකට දෙවරක් සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා දිගු වන අතර වසරකට දෙවරක් ‍ සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා කෙටි වෙයි. සූර්ය සමීපකය කිට්ටුවදී, සාමාන්‍ය පමණට වඩා වැඩි කෝණයක් ගනිමින් හා එම ගමනට  තත්පර 10 පමණ වැඩිපුර ගනිමින්, සූර්යයාගේ දෘශ්‍ය චලිතය ක්‍රාන්තිවලය හරහා සිදු වන විට, සැබෑ සූර්ය දවස දිගු වීමට ප්‍රවණතාවයක් ඇත. මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, සූර්ය දුරකය සමීපයෙහිදී එය තත්පර 10  පමණ කෙටිය.

## සටහන්

## ආශ්‍රිත