# නිව්යෝර්ක් (ප්‍රාන්තය)

|  |
| --- |
| **නිව්යෝර්ක් ජනපදය** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ධජය | මුද්‍රාව |

 |
| අපනාමය(න්): *දි එම්පයර් ස්ටේට්* |
| ආදර්ශ පාඨය(න්): *එක්සෙල්සියර් (ලතින්) ජයෙන් ජයට* |
| නිව්යෝර්ක් ඉස්මතුකරමින් එක්සත් ජනපද සිතියම |
| **නිල භාෂාව(න්)** | නොමැත |
| **කථන භාෂාව(න්)** | ඉංග්‍රීසි (පමණක්) 72% ස්පාඤ්ඤ 14% වෙනත් 14% |
| **ජාති නාමය** | නිවියෝර්ක් ජානපදිකයා |
| **අගනගරය** | ඇල්බනි |
| **විශාලතම නගරය** | නිව්යෝර්ක් නගරය |
| **විශාලතම පුරවර ප්‍රදේශය** | නිව්යෝර්ක් පුරවර ප්‍රදේශය |
| **භූමි ප්‍රමාණය** | එ. ජ. හි 27වන අනුස්ථානය ලැබ. |
|  - සම්පූර්ණ | 54,556 වර්ග සැත (141,300 කිමී2) |
|  - පළල | 285 සැතපුම් (455 කිමී) |
|  - දිග | 330 සැතපුම් (530 කිමී) |
|  - % ජලය | 13.5 |
|  - අක්ෂාංශකය | 40° 30′ N to 45° 1′ N |
|  - දේශාංශකය | 71° 51′ W to 79° 46′ W |
| **ජනගහණය** | එ. ජ. හි 3වන අනුස්ථානය ලැබ. |
|  - සම්පූර්ණ | 19,570,261 (2012 ඇස්ත) |
| - ඝණත්වය | 412/වර්ග සැත  (159/කිමී2) එ. ජ. හි7වන අනුස්ථානය ලැබ |
| **උන්නතාංශය** |   |
|  - උසම ස්ථානය | මවුන්ට් මාර්සි 5,344 අඩි (1628.85 මී) |
|  - මධ්‍යනය | 1,000 අඩි  (304.8 මී) |
|  - පහළම ස්ථානය | අත්ලාන්තික් සාගරය මුහුදු මට්ටම |
| **සංගමයට ඇතුලත් කර ගැනීම** | ජූලි 26, 1788 (11වන) |
| **ආණ්ඩුකාර** | ඇන්ඩෲ කුයෝමෝ (ඩි) |
| **උප ආණ්ඩුකාර** | රොබට් ඩෆී (ඩි) |
| **ව්‍යවස්ථාදායකය** | නිව්යෝර්ක් ව්‍යවස්ථාදායකය |
|  - උත්තර මන්ක්‍රී මණ්ඩලය | ජනපද සෙනෙට් මණ්ඩලය |
|  - පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය | ජනපද මණ්ඩලය |
| **එ.ජ. සෙනෙට් සභිකයන්**  | චක් ෂූමර් (ඩි) කර්ස්ටන් ගිලිබ්‍රෑන්ඩ් (ඩි) |
| **එ.ජ. මන්ත්‍රී මණ්ඩල නියෝජිත කණ්ඩායම**  | 21 ඩිමොක්‍රටිකයන්, 6 රිපබ්ලිකානුවන් (ලැයිස්තුව) |
| **වේලා කලාපය** | නැගෙනහිර: UTC -5/-4 |
| **කෙටි යෙදුම්** | NY US-NY |
| **වෙබ් අඩවිය** | ny.gov |

නිව්යෝර්ක්, නිව්යෝර්ක් ප්‍රාන්තය ලෙසද හැඳින්වේ, යනු ඊසානදිග එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රාන්තයකි. නැගෙනහිරින් නිව් එංගලන්තය, උතුරින් කැනඩාව සහ දකුණින් පෙන්සිල්වේනියාව සහ නිව් ජර්සි යන ප්‍රදේශවලින් මායිම් වී ඇති එහි භූමි ප්‍රදේශය අත්ලාන්තික් සාගරය සහ මහා විල් යන දෙකටම විහිදේ. නිව්යෝර්ක් යනු එක්සත් ජනපදයේ සිව්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත රාජ්‍යය වන අතර, මිලියන 20 කට ආසන්න පදිංචිකරුවන් සිටින අතර,] සහ වර්ග සැතපුම් 54,556 (වර්ග කිලෝමීටර 141,300) ක මුළු භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් ප්‍රදේශය අනුව 27 වන විශාලතම රාජ්‍යය වේ.

නිව්යෝර්ක් විවිධ භූගෝලීය පිහිටීමක් ඇත. ඩවුන්ස්ටේට් ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රාන්තයේ ගිනිකොනදිග කොටස, එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය වන නිව්යෝර්ක් නගරය; රාජ්‍යයේ ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 40% ක්, ජාතියේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දූපත වන ලෝන්ග් අයිලන්ඩ්; සහ පහළ හඩ්සන් නිම්නයේ නගර, තදාසන්න ප්‍රදේශ සහ ධනවත් වාසස්ථාන ආවරණය කරයි. මෙම ප්‍රදේශ පුළුල් නිව්යෝර්ක් අගනගර ප්‍රදේශයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වන අතර [9][10] රාජ්‍යයේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් දෙකක් පමණ වේ. විශාල උඩුමහලේ ප්‍රදේශය මහා විල්වල සිට චැම්ප්ලේන් විල දක්වා විහිදෙන අතර ඇඩිරොන්ඩැක් කඳු සහ කැට්ස්කිල් කඳු (පුළුල් ඇපලචියන් කඳුකරයේ කොටසක්) ඇතුළත් වේ. නැගෙනහිර-බටහිර මොහාක් ගංගා නිම්නය උඩුමහලේ වඩාත් කඳුකර ප්‍රදේශ දෙකඩ කර ඇල්බනි ප්‍රාන්ත අගනුවර අසල උතුරු-දකුණු හඩ්සන් ගංගා නිම්නයට ගලා යයි. බෆලෝ සහ රොචෙස්ටර් නගරවල නිවහන වන බටහිර නිව්යෝර්ක්, මහා විල් කලාපයේ කොටසක් වන අතර ඔන්ටාරියෝ විල සහ ඊරි විල මායිම් වේ. මධ්‍යම නිව්යෝර්ක් සිරකූස් නගරයෙන් නැංගුරම් ලා ඇත; ප්‍රාන්තයේ මධ්‍යම සහ බටහිර කොටස් අතර, නිව්යෝර්ක් ජනප්‍රිය සංචාරක ගමනාන්තයක් වන ෆින්ගර් විල් විසින් කැපී පෙනෙන ලෙස නිරූපණය කෙරේ. දකුණට, පෙන්සිල්වේනියාව සමඟ රාජ්‍ය මායිම දිගේ, දකුණු ස්ථරය ඇලෙගනි සානුව මුදුනේ පිහිටා ඇති අතර එය ඇපලචියා හි උතුරු කෙළවරේ සමහරක් නියෝජනය කරයි.

නිව්යෝර්ක් යනු එක්සත් ජනපදය පිහිටුවීමට ගිය මුල් ජනපද දහතුනෙන් එකකි. මුල්ම යුරෝපීයයන් පැමිණෙන විට වර්තමාන නිව්යෝර්ක් ප්‍රදේශය ඇල්ගොන්කියන් ගෝත්‍රිකයන් සහ ඉරොක්වොයිස් කන්ෆෙඩරසි ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් විසින් වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ ජනාවාස කර තිබුණි. 1609 දී හෙන්රි හඩ්සන්ගේ ගවේෂණයෙන් ආරම්භ වූ ලන්දේසීන්, 1621 දී නිව් නෙදර්ලන්තයේ බහු වාර්ගික ජනපදය ස්ථාපිත කළහ. එංගලන්තය 1664 දී ලන්දේසීන්ගෙන් යටත් විජිතය අත්පත් කර ගත් අතර එය නිව්යෝර්ක් පළාත ලෙස නැවත නම් කළේය. ඇමරිකානු විප්ලවවාදී යුද්ධය අතරතුර, යටත් විජිතවාදීන් පිරිසක් අවසානයේ නිදහස ස්ථාපිත කිරීමට සමත් වූ අතර, 1788 දී රාජ්‍යය එවකට නව එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුමත කළේය. 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට, ඊරි ඇළ ඉදිකිරීමෙන් ආරම්භ වූ නිව්යෝර්ක්හි අභ්‍යන්තර සංවර්ධනය එක්සත් ජනපදයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට වඩා අසමසම වාසි ලබා දුන්නේය. ඊළඟ සියවස තුළ රාජ්‍යය එහි දේශපාලන, සංස්කෘතික සහ ආර්ථික ආධිපත්‍යය ගොඩනඟා ගත් අතර, එය "අධිරාජ්‍ය රාජ්‍යය" යන අන්වර්ථ නාමය උපයා ගත්තේය. 20 වන සියවසේ දෙවන භාගයේදී කාර්මිකකරණය රාජ්‍යයේ ආර්ථිකයෙන් කොටසක් ඛාදනය කළද, 21 වන සියවසේ නිව්යෝර්ක් නගරය නිර්මාණශීලීත්වය සහ ව්‍යවසායකත්වය, සමාජ ඉවසීම, සහ පාරිසරික තිරසාරභාවය පිළිබඳ ගෝලීය කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස තවමත් සැලකේ.

ලොව පුරා සිට සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කර ගන්නා මෙම රාජ්‍යය, 2022 දී ඕනෑම එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයකට වඩා වැඩිම සංචාරකයින් සංඛ්‍යාවක් ආකර්ෂණය කරයි. 2013 දී ලොව වැඩිපුරම නැරඹූ සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන දහයෙන් හතරක් ඇතුළුව එහි බොහෝ සන්ධිස්ථාන ප්‍රසිද්ධය: ටයිම්ස් චතුරශ්‍රය, මධ්‍යම උද්‍යානය, නයගරා දිය ඇල්ල සහ ග්‍රෑන්ඩ් සෙන්ට්‍රල් පර්යන්තය. නිව් යෝර්ක්හි ආසන්න වශයෙන් විද්‍යාල සහ විශ්ව විද්‍යාල 200කට නිවහන වන අතර, අයිවි ලීග් සාමාජිකයින් වන කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලය සහ කෝනෙල් විශ්ව විද්‍යාලය සහ ජාතියේ විශාලතම විශ්ව විද්‍යාල පද්ධති අතර වන නිව් යෝර්ක්හි පුළුල් රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ. නිව් යෝර්ක් නගරය එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයේ නිවහන වේ, එය සමහර විට ලෝකයේ වැදගත්ම නගරය, සංස්කෘතික, මූල්‍, සහ මාධ්‍ය කේන්ද්‍රස්ථානය, සහ ලෝකයේ අගනුවර ලෙස විස්තර කෙරේ.

## සටහන්

## යොමු කිරීම්