Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 422

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 422

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 588

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 588

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 447

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 447

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 549

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 549

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# ဢေႇတီႇ 500

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 500

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# မႁႃႇယႃႇၼ

ႁၢင်ႈၽြႃးဢရိမိတ်ႉတေႇယ မႁႃႇယႃႇၼ
တီႈပွင်ႇ "ၿုၻ်ꩪ" ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ "ၵေႃႉဢၼ်တိုၼ်ႇၸိုၼ်ႈ" ဢမ်ႇၼၼ် "ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၺၢၼ်ႇတၢင်းလႅင်း" ၼႆယဝ်ႉ။ ၵေႃႉဢၼ်တႄႇတင်ႈ ဝႃႇတပုတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မုၼ်ၶမ်းၽြႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၶဝ် ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၵႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ ၿီႇၸီႇ 623 သေ မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ် ၽဝၵူၼ်း တေႃႇထိုင် ၿီႇၸီႇ 594 ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 594 ၽွင်းဢႃႇယုႇ 29 ၼၼ်ႉ တႄႇၵျၢင်ႉၵမ်တြႃးသေ ထိုင်မႃး ၿီႇၸီႇ 588 ၽွင်းဢႃႇယု 35 ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် မုၼ်သုင်ၽြႃးယဝ်ႉ။

## ပုတ်ႉထၸဝ်ႈၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈၿီႇၸီႇ 623

မႁႃႇယႃႇၼ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ မီးဝႆႉ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇၼႆယူႇ၊ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းထေႇရဝႃႇတသေ သႃႇသၼႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇတႄႇ ပဵၼ်ၸုမ်း မႁႃႇယႃႇၼ။ လွင်ႈဢၼ်တႅၵ်ႇၵၼ် ပဵၼ်ၵႂႃႇ ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇမႃးမိူဝ်ႈတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽြႃးဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ထႅင်ႈ 4 လိူၼ် ၸဝ်ႈမႁႃႇၵသ်သပ ဢွၼ်ႁူဝ် ဢိင်ပိုင်ႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းဢၸႃႇတသတ်ႈသေ တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းမၢႆၼိုင်ႈသေ တေႃႇထိုင် ၼႂ်း 100 ပီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇမီး ၸုမ်း(ၵိူင်း) ဢၼ်တႅၵ်ႇၵၼ်။ ပေႃးဝႃႈ ပၢၵ်ႇပီတဵမ်မႃး ဢိင်ပိုင်ႈ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း ၵႃႇလႃႇသေႃးၵသေ ၸဝ်ႈမႁႃႇယသ ဢွၼ်ႁူဝ် သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ် တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇ ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉ။

ၵမ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတိုဝ်းၵမ် ဝိၼႆး ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်လႄႈ ရႁၢၼ်းလတ်ႉသဝီႇ မိူင်းဝေႇသႃႇလီႇၶဝ် မိုၼ်ႇပႃး ၸင်ႇၵႂႃႇႁဵတ်း သင်ႇၵႃႇယၼႃႇ တီႈမိူင်းၵေႃးသမ်ႇပီႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸဝ်ႈမႁႃႇယသၶဝ်ၸဝ်ႈတႄႉ ဢဝ်ၸွမ်းၼင်ႇဝိၼႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈမႁႃႇၵသ်သပၶဝ် တမ်းဝၢင်းမႃးၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ပၢင်တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၵေႃႈ ဢဝ်ၸဝ်ႈတူၼ်လူင် ဢၼ်သင်ႇၶႃႇၸဝ်ႈၶဝ်လိူၵ်ႈသေ ၶဝ်ႈပႃး တၢင်ႇသင်ႇၵႃႇယၼႃႇၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းထေႇရဝႃႇတ ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းရႁၢၼ်းဝိတ်ႉၸီႇ ဝေႇသႃႇလီၶဝ်တႄႉ ၶဝ်သမ်ႉဝႃႈ သင်ႇၶႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈမီးၼမ်ၼႆလႄႈမီးၼမ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ "ၸုမ်းမႁႃႇသိင်ၵီႇတိ" ၼႆယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ ပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ၸင်ႇတႅၵ်ႇပဵၼ် သွင်ၸုမ်းၵႂႃႇယူႇ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 542

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 542

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 565

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 565

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# ၸူႇလၢႆႇ 15

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်ၸူႇလၢႆႇ (15) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (196) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (197))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (169) ဝၼ်း။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းသူဝ်ႇမႃးလီးယႃး

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ သူဝ်ႇမႃးလီးယႃး*Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya* (Somali) جمهورية الصومال الفيدرالية (ဢႃႇရၢပ်ႈ) *Jumhūriyah aṣ-Ṣūmāl al-Fīdirāliyah* |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:Qolobaa Calankeed* علم أي امة "Every Nation Has Its Own Flag"  |
|    Territory controlled  Territory claimed but not controlledShow globeShow map of SomaliaShow all |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Mogadishu ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | * Somali
 |
| Recognised national languages | Arabic |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2021) | * Somali: 85%
* Other: 15%
 |
| သႃႇသၼႃႇ  | Sunni Islam (official) |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Somali |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Federal parliamentary republic |
|  |
| • President  | Hassan Sheikh Mohamud |
| • Prime Minister  | Hamza Abdi Barre |
|  |
| • Upper house | Senate |
| • Lower house | House of the People |
| Establishment |
|  |
| • Land of Punt  | 2350 BC |
| • Macrobia  | 980 BC |
| • Barbaria  | 100 BC |
| • Adal Sultanate  | 9th century |
| • Mogadishu Sultanate  | 10th century |
| • Sultanate of Ifat  | 13th century |
| • Ajuran Sultanate  | 13th century |
| • Hiraab Imamate  | 16th century |
| • Geledi Sultanate  | 1695–1911 |
| • Majeerteen Sultanate  | 1648–1927 |
| • Sultanate of Hobyo  | 1878–1927 |
| • Isaaq Sultanate  | 1749–1884 |
| • British Somaliland  | 1884 |
| • Italian Somaliland  | 1889 |
| • Independence and union with the State of Somaliland  | 1 July 1960 |
| • Current constitution  | 1 August 2012 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 637,657 km2 (246,201 sq mi) (43rd) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2023 estimate | 18,143,378 (78th) |
| • Density | 27.2/km2 (70.4/sq mi) (199th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $34.03 billion (145th) |
| • Per capita |  $2,060 (181st) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $12.8 billion (142nd) |
| • Per capita |  $775 (179th) |
| Gini (2017) | 36.8 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.380 low (193rd) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Somali shilling (SOS) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+3 (EAT) |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +252 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .so |

## ၽိုၼ်ဢိင်
# တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 7

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (341) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (342))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (24) ဝၼ်း။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# သိၼ်ႉမႃႇတိၼ်ႇ

| သိၼ်ႉမႃႇတိၼ်ႇ Sint Maarten |
| --- |
| Constituent country in the Kingdom of the Netherlands |
|  ၸွမ်ပိဝ် မိၵ်ႈမၢႆ |
| ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ "Semper progrediens" (Latin) (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: *"Always progressing"*) |
| ၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်း: "O Sweet Saint Martin's Land"  |
| Location of Sint Maarten (circled in red) |
| Sint Maarten is located on the southern half of the island of Saint Martin. |
| Sovereign state |  Kingdom of the Netherlands |
| Before separation | Netherlands Antilles |
| Country status | 10 October 2010 |
| ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ | Philipsburg ﻿ / ﻿ |
| Largest city | Lower Prince's Quarter |
| ၽႃႇသႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း | * Dutch
* English
 |
| ၵူၼ်းၸႃႇတိ | St. Maartener |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Parliamentary representative democracy within a constitutional monarchy |
|  |
| • ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း  | Willem-Alexander |
| • Governor  | Eugene Holiday |
| • ၸွမ်ၽွင်းလူင်  | Silveria Jacobs |
|  |
| လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း | Estates of Sint Maarten |
| ဢေႇရိယႃႇ |
| • ႁူမ်ႈ | 34 km2 (13 sq mi) |
| ၼႃႈလိၼ်သုင်သုတ်း  | 383 m (1,257 ft) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း |
| • လၢမ်းဢဝ် 1 January 2019 | 41,486 (216th) |
| • လွင်ႈသတ်ႉ | 1,221/km2 (3,162.4/sq mi) (10th) |
| GDP (PPP) | 2014 estimate |
| • ႁူမ်ႈ | $365.8 million |
| ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ | $66,800 |
| ငိုၼ်း | Netherlands Antillean guilder (ANG) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC-4:00 (AST) |
| ပိူင်ၾႆးၾႃႉ | 120 V–60 Hz |
| ပိူင်သၢႆလူတ်ႉ | မိုဝ်းၶႂႃ |
| ၶူတ်ႉတႄႇလီႇၾူင်း | +1-721 |
| ၶူတ်ႉ ISO 3166  | * SX
* NL-SX
 |
| TLD ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ | .sx |

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 1674

**1674**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1674

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 1632

**1632**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1632

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 1573

**1573**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1573

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# 1787

**1787**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1787

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ (2) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (245) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (246))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (120) ဝၼ်း။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7

ၵမ်ႇၽႃႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ပၢႆးၸဝ်ႉ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7
ၵမ်ႇၽႃႇပွတ်းဢွၵ်ႇ ၽွင်း ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7 သုတ်းသဵင်ႈ
**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7** ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇ ဝႃႈ တႄႇတီႈ ဢေႇတီႇ 601 တေႃႇ 700 ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမူႇသလိၼ်ႇ ဢၼ် မူဝ်ႇႁႃႇမႅတ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ဢႃႇရတ်ႉဝီးယႃးၼႆသေ လႆႈတႄႇမိူဝ်ႈ ပီ 622 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ မူဝ်ႇႁႃႇမႅတ်ႉ သဵင်ႈၵႂႃႇသေ မိူဝ်ႈပီ 632 ၼၼ်ႉ ၽႃႇသႃႇဢမ်ႇၸလၢၼ်ႇၼႆႉ ၽႅဝ်ႈႁွတ်ႈထိုင် ၵုၼ်ပႅၼ်ဢႃႇရီႇဝီးယႅၼ်းယဝ်ႉ။ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 7ၼႆႉ ဢမ်ႇၸလၢၼ်ႇၶဝ် ၶဝ်ႈသိမ်းဢဝ် မိူင်းပႃႇသျႃးသေ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇ Sassanid လႆႈတူၵ်းသုမ်းမႃးယဝ်ႉ။ သိမ်းဢဝ်ပႃး သီးရီးယႃး၊ ပလႅတ်ႉၸတၢႆး၊ ဢႃႇမေးၼီးယႃး လႄႈ ဢမေႇရိၵႁွင်ႇယဝ်ႉ။ ၽွင်း ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇဢႃႇရတ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၸၼ်ႇၸိၼ်ႇတၢႆးၼႆႉ လႆႈဝဝ်းသဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 5

ပွတ်းဢွၵ်ႇၵမ်ႇၽႃႇ ၽွင်း ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 5 သုတ်းသဵင်ႈ
**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 5** ၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵျူႇလီႇယႅၼ်ႇဝႃႈ တႄႇတီႈ ဢေႇတီႇ 401 သေ သုတ်းတီႈ ပီ 500 ယဝ်ႉ။ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇရူမ်း မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းတႄႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းမူၺ်ႉယဝ်ႉ။ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမႃး ဢႅမ်ႇပႃႇရႃႇၼႆႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ဢေႇတီႇ 417 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၼႆသေ တႅၵ်ႇပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈၵႂႃႇသေ တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၽၢႆၼႆႉ ၶဝ်မၵ်းမၼ်ႈတူဝ်ၶဝ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢႅမ်ႇပႃႇရၢႇ ၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်