Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21

**ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21** ၼႆႉ ပဵၼ်ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ၶွင် ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢေႇတီႇၼႆႉသေ ပေႃးဢဝ်ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်း ၵရီႇၵေႃႉရီးယႅၼ်းဝႃႈ တႄႇဢဝ် ၂၀၀၁ ၼီႈ လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇ ၁ ဝၼ်းတေႃႇ ၂၁၀၀ ၼီႈ တီႇသႅမ်ႇပႃႇ ၃၁ ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ် ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇ 3 ႁူဝ်ႁဵင်ပီ သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႃႈ ပဵၼ် ပီ ၂၀၀၀ ၼႆယဝ်ႉ။။

## ၽွင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆး

 ဝဵင်းသျၢၼ်ႇႁၢႆး ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈပၢႆးမီးၶႄႇ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ
လွင်ႈဢၼ်လီမၢႆလီတွင်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၵႃႈ ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ၼႆႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်းၵမ်ႇၽႃႇ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းတီႈ ၵမ်ႇၽႃႇထီႉသၢမ် ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်မီးၼိူဝ် ၸုမ်းတူဝ်လဵဝ်၊ ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ယူပ်ႈယွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵလူဝ်ႇပႄႇၸေးသျိၼ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တေပဵၼ်ႁိုဝ်တႄႉဢမ်ႇႁူႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် မႆႈၸႂ်လွင်ႈ ပၢႆးၸဝ်ႉၶၢဝ်းမႆႈဢႃႇရၢပ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ တႄႇပီ 2010 ၼႆႉ ပၢႆးၸဝ်ႉၶၢဝ်းမႆႈဢႃႇရၢပ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတၢင်းၼိူဝ် ၵမ်ႇၽႃႇဢႃႇရၢပ်ႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တီႇၵျိတ်ႇတႄႇၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ်မႃး တႄႇဢဝ် ပီ 1980 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃး

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢီႇတီႇယူဝ်းပီးယႃးၽႄႇၼေ
in other official languages
* |  |  |
| --- | --- |
| Afar: | *ityoppiah federalih demokrasih ummuno* |
| Amharic: | የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ |
| Oromo: | *Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa* |
| Somali: | *Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya* |
| Tigrinya: | ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ |

 |
|
ၸွမ်ပိဝ်

Emblem

 |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:**  ወደፊት ገስግሺ ፣ ውድ እናት ኢትዮጵያ "Wedefīt Gesigishī Wid Inat ītiyop’iy" (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: *"March Forward, Dear Mother Ethiopia"*) Duration: 1 minute and 24 seconds.1:24 |
|  |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Addis Ababa ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | * Amharic
* Afar
* Oromo
* Somali
* Tigrinya
 |
| **Regional languages** | * Harari
* Sidama
* Languages of Ethiopia
 |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2007) | * 34.5% Oromo
* 26.9% Amhara
* 6.2% Somali
* 6.1% Tigrayan
* 4.0% Sidama
* 2.5% Gurage
* 2.3% Welayta
* 1.7% Hadiya
* 1.7% Afar
* 1.5% Gamo
* 12.6% others
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2016) | * + 67.3% Christianity
		- 43.8% Ethiopian Orthodoxy
		- 22.8% P'ent'ay
		- 0.7% other Christian
* 31.3% Islam
* 0.6% traditional faiths
* 0.8% others/none
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Ethiopian |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Federal parliamentary republic |
|  |
| • President  | Taye Atske Selassie |
| • Prime Minister  | Abiy Ahmed |
| • Deputy Prime Minister  | Temesgen Tiruneh |
| • Chief Justice of the Federal Supreme Court  | Tewodros Mihret |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Federal Parliamentary Assembly |
| • Upper house | House of Federation |
| • Lower house | House of Peoples' Representatives |
| Formation |
|  |
| • Dʿmt  | 980 BC |
| • Kingdom of Aksum  | 400 BC |
| • Ethiopian Empire  | 1270 |
| • *Zemene Mesafint* | 7 May 1769 |
| • Reunification  | 11 February 1855 |
| • Centralisation  | 1904 |
| • Occupied and annexed into Italian East Africa  | 9 May 1936 |
| • Anglo-Ethiopian Agreement  | 31 January 1942 |
| • Derg  | 12 September 1974 |
| • People's Democratic Republic  | 22 February 1987 |
| • Transitional government  | 28 May 1991 |
| • Current constitution  | 21 August 1995 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 1,104,300 km2 (426,400 sq mi) (26th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 0.7 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2024 estimate |  132,900,000 (10th) |
| • 2007 census |  73,750,932 |
| • Density | 92.7/km2 (240.1/sq mi) (123rd) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $434.44 billion (55th) |
| • Per capita |  $4,050 (159th) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $145.03 billion (59th) |
| • Per capita |  $1,350 (159th) |
| Gini (2015) |  35.0 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.492 low (176th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Birr (ETB) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+3 (EAT) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd/mm/yyyy |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +251 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .et |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်