Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1953

|  |
| --- |
| **1953** : ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ •  ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ •  မၢတ်ႉၶျ် •  ဢေႇပရႄႇ •  မေႇ •  ၵျုၼ်ႇ •  ၵျူႇလၢႆႇ •  ဢေႃးၵၢတ်ႉ •  သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ •  ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ •  ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ •  တီႇသႅမ်ႇပႃႇ |

| ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ |
| --- |
| 1901 | 1902 | 1903 | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 |
| 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 |
| 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 |
| 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 |
| 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 |
| 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 |
| 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 |
| 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 |
| 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 |
| 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 |

**1953**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1953

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# ဢမေႇၸူင်ႇ (ၶွမ်ႇပၼီႇ)

Amazon.com, Inc.| လူဝ်ႇၵူဝ်ႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2024 |
| The Amazon Spheres, part of the Amazon headquarters campus in Seattle |
| မဵဝ်းၵၢၼ် | Public |
| ၵၢၼ်ငၢၼ်း | * en:Cloud computing
* en:e-commerce
* en:artificial intelligence
* en:consumer electronics
* en:digital distribution
* en:self-driving cars
 |
| ၽူႈတႄႇတင်ႈမႃး | Jeff Bezos |
| တီႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်လႆႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း | Worldwide |
| ၽူႈၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ | * Jeff Bezos (President, CEO, and Chairman of Board)
* Brian Olsavsky (Senior VP and CFO)
 |
| ၶူဝ်းၵုၼ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ | * Echo
* Fire Tablet
* Fire TV
* Fire OS
* Kindle
 |
| ၵၢၼ်ပၼ်လႆႈ | * Amazon.com
* en:Amazon Alexa
* en:Amazon Appstore
* en:Amazon Music
* en:Amazon Prime
* en:Amazon Prime Video
* en:Amazon Web Services
 |
| ငိုၼ်းၶဝ်ႈ |  US$280.522 billion |
| ငိုၼ်းၶဝ်ႈ မိူဝ်ႈပႆႇသႂၢင်းၶွၼ်ႇ |  US$14.541 billion |
| တူဝ်ၼိူဝ်ႉငိုၼ်းၶဝ်ႈ |  US$11.588 billion |
| လွင်ႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း |  US$225.248 billion |
| ၵႃႈၶၼ်သျႄႇယႃႇတင်းသဵင်ႈ |  US$62.06 billion |
| တင်းၼမ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် |  1,000,000 (July 2020) |
| ၶွမ်ႇပၼီႇၽႄ | * en:A9.com
* en:AbeBooks
* en:Amazon Air
* en:Alexa Internet
* en:Amazon Books
* en:Amazon Game Studios
* en:Amazon Lab126
* en:Amazon Logistics, Inc.
* en:Amazon Publishing
* en:Amazon Robotics
* Amazon.com Services
* en:Amazon Studios
* Audible
* en:Body Labs
* AWS
* en:Book Depository
* en:ComiXology
* en:Goodreads
* en:Graphiq
* en:IMDb
* Ring
* en:Souq.com
* en:Twitch Interactive
* en:Whole Foods Market
* en:Woot
* en:Zappos
 |
| **References:** |

*ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢမေႇၸူင်ႇ* ၼႆႉ ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ AI, Cloud Computing လႄႈ E-commerce ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢမေႇၸူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ E-commerce လႄႈ Cloud Computing ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵျႅပ်ႉၾ် ပေၸူဝ်ႉသ် ၼႆႈ လႆႈတႄႇတင်ႈ ဢမေႇၸူင်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 1995၊ ၵျူႇလၢႆႇ 5 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ဝၢႆးလင်မႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈလူတ်ႇလူင်းငဝ်းတူင်ႉ / Streaming, လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း MP3 / streaming, လွင်ႈလူတ်ႇလူင်း audiobooks / streaming, သွပ်ႉၾ်ဝႄးရ်၊ ၵဵမ်း၊ ၶိူင်ႈဢီလႅတ်ႉထရေႃးၼိတ်ႉ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းမႆ၊ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူင်းယေး၊ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ တၢင်းလဵၼ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ ၶူဝ်းႁွႆႈၶူဝ်းတိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇၵွႆ ၸေးမႃးယဝ်ႉ။

ဢမေႇၸူင်ႇၼႆႉ မၼ်းပိူင်ႇ တိူၵ်ႈပပ်ႉလိၵ်ႈဢမေႇၸူင်ႇ၊ ၾလိမ်ႇ လႄႈ သတူႇတီႇယူဝ်ႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်၊ သတူႇတီႇယူဝ်ႇဢမေႇၸူင်ႇ၊ ၶိူင်ႈ Kindle e-readers, Fire tablets, Fire TV, and Echo လႄႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ cloud infrastructure (IaaS and PaaS) ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ

| မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ*Aotearoa* (မၢဝ်းရီႇ) |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **Anthems:** God Defend New Zealand (မၢဝ်းရီႇ: *Aotearoa*)  God Save the King |
| Location of New Zealand, including outlying islands, its territorial claim in the Antarctic, and Tokelau |
| ဝဵင်းလူင် | Wellington ﻿ / ﻿ |
| ဝဵင်းလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း | Auckland |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | * English
* Māori
* NZ Sign Language
 |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2023) | * 67.8% European
* 17.8% Māori
* 17.3% Asian
* 8.9% Pacific peoples
* 1.9% ME/LA/African
* 1.1% other
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2023) | * 51.6% no religion
* 32.3% Christianity
* 2.9% Hinduism
* 6.3% other
* 6.9% undeclared
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | * New Zealander
* Kiwi (colloquial)
 |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary parliamentary constitutional monarchy |
|  |
| • Monarch  | Charles III |
| • Governor-General  | Cindy Kiro |
| • Prime Minister  | Christopher Luxon |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Parliament |
| Stages of independence from the United Kingdom |
|  |
| • Treaty of Waitangi  | 6 February 1840 |
| • Responsible government  | 7 May 1856 |
| • Dominion  | 26 September 1907 |
| • Statute of Westminster Adoption Act  | 25 November 1947 |
| • Constitution Act 1986  | 1 January 1987 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 263,310 km2 (101,660 sq mi) (75th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 1.6 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • ၸုၼ်ႇ 2026 estimate |  5,648,170 (125th) |
| • 2023 census |  4,993,923 |
| • Density |  (167th) |
| GDP (PPP) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $279.183 billion (63rd) |
| • Per capita |  $53,809 (32nd) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $249.415 billion (51st) |
| • Per capita |  $48,071 (23rd) |
| Gini (2022) |  30.0 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.939 very high (16th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | New Zealand dollar ($) (NZD) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+12 (NZST) |
| • ၶၢဝ်းမႆႈ (DST) | UTC+13 (NZDT) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd/mm/yyyy |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Left |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +64 |
| ISO 3166 code | NZ |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .nz |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းသူႇတၼ်ႇ

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ သူႇတၼ်ႇجمهورية السودان (ဢႃႇရၢပ်ႈ) **Jumhūriyyat as-Sūdān** |
| --- |
|
Flag

Emblem

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**النصر لنا *an-Naṣr lanā* "Victory is ours" |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** نحن جند اللّٰه، جند الوطن *Naḥnu jund Allah, jund al-waṭan* "We are Soldiers of God, Soldiers of the Homeland" |
|   Location of the Republic of the Sudan  Territory claimed but not controlled
 |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Khartoum |
| Capital-in-exile | Port Sudan |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | * Arabic
* English
 |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း  | * 70% Sudanese Arab
* 5.9% Beja
* 2.5% Nuba
* 2% Fur
* 2% Egyptian
* 1.3% Nubian
* 16.3% others
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2020) | * 91.6% Sunni Islam
* 4.5% Christianity
* 2.8% Traditional Faiths
* 1.1% Non-religious
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Sudanese |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Federal republic under a military junta |
|  |
| • Transitional Sovereignty Council  | * Abdel Fattah al-Burhan (Chairman)
* Malik Agar (Deputy chairman)
 |
| • Prime Minister  | * Osman Hussein (acting)
 |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | *Vacant* |
| Formation |
|  |
| • Kingdom of Kerma  | 2500 BC |
| • Kingdom of Kush  | 1070 BC |
| • Makuria, Nobatia, and Alodia  | c. 350 |
| • Tunjur, Funj, and Darfur Sultanates  | c. 1500 |
| • Turco-Egyptian Sudan  | 1820 |
| • Mahdist State  | 1885 |
| • Anglo-Egyptian Condominium  | 1899 |
| • Independence  | 1 January 1956 |
| • Democratic Republic of the Sudan  | 25 May 1969 |
| • Republic of the Sudan (1985–2019)  | 6 April 1985 |
| • Secession of South Sudan  | 9 July 2011 |
| • Sudanese Revolution  | 19 December 2018 |
| • 2019 Draft Constitutional Declaration effective  | 20 August 2019 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 1,886,068 km2 (728,215 sq mi) (15th) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2024 estimate | 50,467,278 (30th) |
| • Density | 21.3/km2 (55.2/sq mi) (202nd) |
| GDP (PPP) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $172.651 billion (71st) |
| • Per capita |  $3,604 (151st) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $25.569 billion (96th) |
| • Per capita |  $533 (171st) |
| Gini (2014) |  34.2 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.516 low (170th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Sudanese pound (SDG) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+2 (CAT) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd/mm/yyyy |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +249 |
| ISO 3166 code | SD |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | * .sd
* .السودان
 |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်