Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဝီႇၶီႇ

**ဝီႇၶီႇ** ၼႆႉ ပဵၼ်ဝႅပ်ႉသၢႆႉသေ ပဵၼ်ပပ်ႉသႅၼ်သမ်ႇဢွၼ်ႇလၢႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈ web browser သေၵေႃႈ မႄးထတ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ႁႃႇဝေႇယႅၼ်ႇ ဝႃႈ *Wiki* ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇဝႆႈ "ၽႂ်း" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 1991

|  |
| --- |
| **1991** : ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ •  ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ •  မၢတ်ႉၶျ် •  ဢေႇပရႄႇ •  မေႇ •  ၵျုၼ်ႇ •  ၵျူႇလၢႆႇ •  ဢေႃးၵၢတ်ႉ •  သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ •  ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ •  ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ •  တီႇသႅမ်ႇပႃႇ |

| ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ |
| --- |
| 1901 | 1902 | 1903 | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 |
| 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 |
| 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 |
| 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 |
| 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 |
| 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 |
| 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 |
| 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 |
| 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 |
| 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 |

**1991**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1991

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# ဢႄႇဝရိလ်ႇ လႃးဝိၼ်း

| ဢႄႇဝရိလ်ႇ လႃးဝိၼ်း |
| --- |
| ဢႄႇဝရိလ်ႇ လႃးဝိၼ်း မိူဝ်ႈပီ 2019 |
| ၵိူတ်ႇ | ဢႄႇဝရိလ်ႇ ရႃႇမူဝ်ႇၼႃႇ လႃးဝိၼ်း  (1984-09-27) 27 သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ 1984 ၿႅလ်းဝိလ်း၊ မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ |
| ၸၢဝ်းၶိူဝ်း |  Canada |
| ၵူၼ်းမိူင်း | ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ လႄႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ |
| ၼႃႈၵၢၼ် | * ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း
* ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း
 |
| ပီတူင်ႉၼိုင် | 1999–ယၢမ်းလဵဝ် |
| ၵေႃႉၵူႈ | * ၻေးရိၵ်ႉ ဝိပ်ႉလီႇ (m. 2006–10)
* ၶျၢတ်ႉ ၶြူႇၵႃႇရ် (m. 2013–15)
 |
| **Musical career** |
| မဵဝ်း | * ပွပ်ႉၽင်ႉၵ်
* ပွပ်ႉရွၵ်ႉ
* ဢေႃႇထိူဝ်ႇၼေႉတိၾ်ႉရွၵ်ႉ
* ၽူသ်ႉတ်ၵြၼ်းၸ် (မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ)
 |
| ၶိူင်ႈႁႆႇတိုင်ႈ | * ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း
* တိင်ႇၵီႇတႃႇ
* ပီႇယၼ်ႇၼူဝ်ႇ
* တရမ်ႇ
 |
| Labels | * Arista
* RCA
* Epic
* BMG
 |
| ဝႅပ်ႉသၢႆႉ | www.avrillavigne.com |
|
Musical artistထႅမ်းပလဵတ်ႉ:SHORTDESC:Musical artist |

**ဢႄႇဝရိလ်ႇ ရႃႇမူဝ်ႇၼႃႇ လႃးဝိၼ်း** (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Avril Ramona Lavigne) ႁိုဝ် ဢေႇဝရိလ်ႇ လႃးဝိၼ်း (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: Avril Lavigne;ˈævrɨl ləˈviːn; ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 27 လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ၊ ပီ1984)ၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း၊ ၽူႈတႅမ်ႈၵႂၢမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ လႄႈ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ။ မၼ်းၼၢင်းၵိူတ်ႇတီႈ ပဵလ်းဝိလ်း၊ ဢွၼ်ႇထႃႇရီႇဢူဝ်ႇသေ မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ ယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းၼႃႇပႃႇၼီႇ။ မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်းဢႃႇယုလႆႈ 15 ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွင်ႉၵႂၢမ်းၸွမ်း သျႃႇၼီႇယႃႇ ထႂဵၼ်း (Shania Twain)။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 16 ၼၼ်ႉ လႆႈႁူမ်ႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၽဵင်းၵႂၢမ်းသွင်ဢႅလ်ႇပမ်ႇၸွမ်း မုၵ်ႉၸုမ်းဢရိတ်ႉသတႃႇရီႇၶွတ်ႉ (Arista Record) ဢၼ်ၵိုင်ႇငိုၼ်းမွၵ်ႈ 2 လၢၼ်ႉၻေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ 17ၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်း တႄႇဢွၵ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢႅလ်ႇပမ်ႇ "လႅတ်ႉၵူဝ်း" (Let Go) သေ လႆႈလိုဝ်းလင်မႃး ၼႂ်းၸိုဝ်ႈသဵင် ၽူႈႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၼႅဝ်းပွပ်ႉၽင်ႉၵ် (Pop Punk)။ ၼၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်း ပဵၼ်မႃးၵူၼ်းတွႆႇတိုင်ႈၵႂၢမ်း *ၼႅဝ်းသၵႅတ်ႉၽင်ႉၵ်* လႄႈ ၶိုၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈပဵၼ် *"ၸဝ်ႈယိင်းပွပ်ႉၽင်ႉၵ်"*။ တင်ႈတႄႇပိုတ်ႇတူဝ် ၶဝ်ႈသူႇ တူင်ႇဝူင်းပၢႆးမွၼ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းမႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်းမၼ်းၼၢင်း ၶၢႆလႆႈထိုင် 30 လၢၼ်ႉဢႅလ်ႇပမ်ႇ လႄႈ 50 လၢၼ်ႉသိင်ႇၵိူလ်ႇ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။

## ဢိင်ဢၢင်ႈ
# ႁွင်းၵွင်း

| ႁွင်းၵွင်း 香港 |
| --- |
| Special administrative region |
| Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China

|  |  |
| --- | --- |
| Chinese: | 中華人民共和國香港特別行政區 |
| Cantonese romanisation: | *Jūng'wàh Yàhnmàhn Guhng'wòhgwok Hēunggóng Dahkbiht Hàhngjingkēui* |

 |
|  ၸွမ်ပိဝ် Emblem |
| Location of Hong Kong |
| Sovereign state | People's Republic of China |
| Treaty of Nanking | 29 August 1842 |
| New Territories lease | 9 June 1898 |
| Sino-British Joint Declaration | 19 December 1984 |
| Transfer from the United Kingdom | 1 July 1997 |
| Largest district by population | Sha Tin |
| ၽႃႇသႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း | * Chinese
* English
 |
| Regional language | Cantonese |
| Official scripts | Traditional Chinese English alphabet |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2016) | 92.0% Han Chinese 2.5% Filipino 2.1% Indonesian 0.8% White 0.5% Indian 0.3% Nepalese 1.6% other |
| ၵူၼ်းၸႃႇတိ | Hongkonger Hong Kongese |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Devolved executive-led system within a socialist republic |
|  |
| • Chief Executive  | Carrie Lam |
| • Chief Secretary  | Matthew Cheung |
| • Council President  | Andrew Leung |
| • Chief Justice  | Geoffrey Ma |
|  |
| လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း | Legislative Council |
| National representation |
| • National People's Congress | 36 deputies |
| • Chinese People's Political Consultative Conference | 203 delegates |
| ဢေႇရိယႃႇ |
| • ႁူမ်ႈ | 2,755 km2 (1,064 sq mi) (168th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 59.8 (1648 km2; 636 sq mi) |
| ၼႃႈလိၼ်သုင်သုတ်း  (Tai Mo Shan) | 957 m (3,140 ft) |
| Lowest elevation (South China Sea) | 0 m (0 ft) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း |
| • လၢမ်းဢဝ် 2019 | 7,500,700
 (103rd) |
| • လွင်ႈသတ်ႉ | 6,777/km2 (17,552.3/sq mi) (4th) |
| GDP (PPP) | 2019 estimate |
| • ႁူမ်ႈ |  $490.880 billion (44th) |
| ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ |  $64,928 (10th) |
| GDP (nominal) | 2019 estimate |
| • ႁူမ်ႈ |  $372.989 billion (35th) |
| • ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ |  $49,334 (16th) |
| Gini (2016) |  53.9 high |
| HDI (2018) |  0.939 very high · 4th |
| ငိုၼ်း | Hong Kong dollar (HK$) (HKD) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+08:00 (HKT) |
| ပိူင်ဝၼ်းတီႈ | dd-mm-yyyy yyyy年mm月dd日 |
| ပိူင်ၾႆးၾႃႉ | 220 V–50 Hz |
| ပိူင်သၢႆလူတ်ႉ | left |
| ၶူတ်ႉတႄႇလီႇၾူင်း | +852 |
| ၶူတ်ႉ ISO 3166  | * HK
* CN-HK
 |
| TLD ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ | * .hk
* .香港
 |
| License plate prefixes | None for local vehicles, 粤Z for cross-boundary vehicles |
| Abbreviation | HK / 港 |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းဢႄးၵျီးရီးယႃး

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း ဢႄးၵျီးရီးယႃးالجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية (ဢႃႇရၢပ်ႈ) *al-Jumhūriyyatu l-Jazāʾiriyyatu d-Dīmuqrāṭiyyatu sh‑Shaʿbiyyah* |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

Emblem

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**بِالشَّعْبِ و لِلشَّعْبِ "Biš-šaʿb wa liš-šaʿb" "By the people and for the people" |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** قَسَمًا *Qasaman* "We Pledge"  |
|  မိူင်းဢႄးၵျီးရီးယႃး   (dark green) |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Algiers ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | * Arabic
* Berber
 |
| National vernacular | Algerian Arabic |
| Foreign languages | French English |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း  | See Ethnic groups |
| သႃႇသၼႃႇ (2012) | * 99% Sunni Islam (official)
* <1% others
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Algerian |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary semi-presidential republic |
|  |
| • President  | Abdelmadjid Tebboune |
| • Prime Minister  | Nadir Larbaoui |
| • Council President  | Salah Goudjil |
| • Assembly President  | Ibrahim Boughali |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Parliament |
| • Upper house | Council of the Nation |
| • Lower house | People's National Assembly |
| Formation |
|  |
| • Numidia  | 202 BC |
| • Kingdom of Tlemcen  | 1235 |
| • Regency of Algiers  | 1516 |
| • French Algeria  | 5 July 1830 |
| • Independence  | 5 July 1962 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 2,381,741 km2 (919,595 sq mi) (10th) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2024 estimate | 46,700,000 (33rd) |
| • Density | 19/km2 (49.2/sq mi) (171th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $768.52 billion, 2024 est.) (39th) |
| • Per capita |  $16,483 (2024 est.) (99th) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $266.78 billion (2024 est.) (50th) |
| • Per capita |  $5,722 (2024 est.) (109th) |
| Gini (2011) | 27.6 low inequality |
| HDI (2022) |  0.745 high (93rd) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Algerian dinar (DZD) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+1 (CET) |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +213 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | * .dz
* .الجزائر
 |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ*República Portuguesa* (Portuguese) |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:A Portuguesa* "The Portuguese"  |
| Show globeShow map of the European Union မိူင်းပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ   (dark green)– ၼႂ်း လိုမ်ယူးရူပ်ႉ  (green လႄႈ dark grey) – ၼႂ်း the European Union  (green) |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Lisbon ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | Portuguese |
| Recognised regional languages | Mirandese
 |
| Nationality (2023) | * 90.2% Portuguese
* 09.8% foreigners
 |
|  |
| သႃႇသၼႃႇ (2021) | * + 84.8% Christianity
		- 80.2% Catholicism
		- 4.6% other Christian
* 14.1% no religion
* 1.1% other
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Portuguese |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary semi-presidential republic |
|  |
| • President  | Marcelo Rebelo de Sousa |
| • Prime Minister  | Luís Montenegro |
| • Speaker  | José Pedro Aguiar-Branco |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Assembly of the Republic |
| Establishment |
|  |
| • County  | 868 |
| • Sovereignty  | 24 June 1128 |
| • Kingdom  | 25 July 1139 |
| • Treaty of Zamora  | 5 October 1143 |
| • Manifestis Probatum  | 23 May 1179 |
| • First constitution  | 23 September 1822 |
| • Republic  | 5 October 1910 |
| • Democratization  | 25 April 1974 |
| • Current constitution  | 25 April 1976 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 92,230 km2 (35,610 sq mi) (109th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 1.2 (2015) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2023 estimate |  10,639,726 (88th) |
| • 2021 census |  10,343,066 |
| • Density | 115.4/km2 (298.9/sq mi) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $508.508 billion (51st) |
| • Per capita |  $49,237 (40th) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $303.032 billion (47th) |
| • Per capita |  $29,341 (41st) |
| Gini (2023) |  33.7 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.874 very high (42nd) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Euro (€) (EUR) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC  (WET) UTC−1 (Atlantic/Azores) |
| • ၶၢဝ်းမႆႈ (DST) | UTC+1 (WEST) UTC (Atlantic/Azores) |
|  | Note: Continental Portugal and Madeira use WET/WEST; the Azores are 1 hour behind. |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +351 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .pt |

**ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ**, ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဝႃႈ **မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ**, ၼႆႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီးတီႈ ယူးရူပ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ပႃး မိူင်းလူင်ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ၵုၼ်ယွၼ်ႇဢီႇပႄႇရီႇယၼ်ႇသေ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်း မီးလႅၼ်လိၼ် ဢိူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းသပဵၼ်ႇ လႄႈ ၵုၼ်မႃႇတီႇရႃႇ ဢၼ်မီးတီႈ ပၢင်ႇလၢႆႇဢႅတ်ႉလႅၼ်းတိၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်