Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ၸုၼ်ႇ 7

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်ၸုၼ်ႇ (7) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (158) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (159))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈယူႇ (207) ဝၼ်း။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းႁေႃၶမ်း ၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ

| မိူင်းႁေႃၶမ်း ၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ*Koninkrijk der Nederlanden* (Dutch) *Keninkryk fan Nederlân* (West Frisian) *Reino Hulandes* (Papiamento) |
| --- |
|
Flag

Coat of arms

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:NiJe maintiendraiထႅမ်းပလဵတ်ႉ:Ni (French) (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: *"I will uphold"*) |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** ထႅမ်းပလဵတ်ႉ:NiWilhelmusထႅမ်းပလဵတ်ႉ:Ni (Dutch) (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ: *"William of Nassau"*) |
|  |
| Map of the four constituent countries shown to scale |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Amsterdam ﻿ / ﻿ |
| Government seat | The Hague |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | Dutch |
| Official regional languages | * English
* Papiamento
* West Frisian
 |
| Recognised languages | * Dutch Low Saxon
* Dutch Sign Language
* Limburgish
* Sinte Romani
* Yiddish
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Dutch |
| Countries (non‑sovereign parts) | * Netherlands
* Aruba
* Curaçao
* Sint Maarten
 |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Devolved unitary parliamentary constitutional monarchy |
|  |
| • Monarch  | Willem-Alexander |
| • Prime Minister  | Dick Schoof |
| • Minister Plenipotentiary of Aruba  | Guillfred Besaril |
| • Minister Plenipotentiary of Curaçao  | Carlson Manuel |
| • Minister Plenipotentiary of Sint Maarten  | Rene Violenus |
|  |
| Independence from Spain and France |
|  |
| • Dutch Republic  | 26 July 1581 (declared) 30 January 1648 (recognised) |
| • Batavian Republic  | 19 January 1795 |
| • Kingdom of Holland  | 5 June 1806 |
| • Annexation by First French Empire  | 1 July 1810 |
| • Kingdom of the Netherlands  | 16 March 1815 |
| • Secession of Belgium  | 4 October 1830 (declared) 19 April 1839 (recognised) |
| • Charter for the Kingdom (colonial inclusion) | 15 December 1954 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 42,531 km2 (16,421 sq mi) (131st) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 18.96 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2023 estimate |  17,821,419 (64th) |
| • Density | 532/km2 (1,377.9/sq mi) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း |
4 currencies
* Euro (EUR)
* (Europe)
* US dollar (USD)
* (Caribbean Netherlands)
* NA guilder (ANG)
* (Curaçao/Sint Maarten)
* Aruban florin (AWG)
* (Aruba)
 |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | **European Netherlands:** CET (UTC+1) CEST (UTC+2) (DST)
**Caribbean Netherlands:** AST (UTC-4) DST not observed |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd-mm-yyyy |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း |
4 codes
* +31      (Netherlands)
* +297    (Aruba)
* +599    (Curaçao / Caribbean)
* +1 721 (Sint Maarten)
 |
| ISO 3166 code | NL |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD |
6 TLDs
* .nl  (Netherlands)
* .frl  (Fryslân)
* .aw  (Aruba)
* .cw  (Curaçao)
* .sx  (Sint Maarten)
* .bq  (Caribbean Netherlands)
 |

## ၶေႃႈမၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ*République française* (French) |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

Coat of arms

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**"Liberté, égalité, fraternité"("Liberty, Equality, Fraternity") |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** "La Marseillaise"  |
| **Diplomatic emblem**  |
| France on the globe centred on EuropeMetropolitan France (European part of France) in EuropeFrance and its neighborsShow France, its overseas territories and its exclusive economic zonesLabelled map မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ   (blue or dark green)– ၼႂ်း လိုမ်ယူးရူပ်ႉ  (green လႄႈ dark grey) – ၼႂ်း the European Union  (green) |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Paris ﻿ / ﻿ |
| Official language and national language | French |
| Nationality (2021) | * 92.2% French
* 7.8% other
 |
|  |
| သႃႇသၼႃႇ (2021) | * 50% Christianity
* 33% irreligion
* 4% Islam
* 4% other religions
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | French |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary semi-presidential republic |
|  |
| • President  | Emmanuel Macron |
| • Prime Minister  | Sébastien Lecornu |
| • President of the Senate  | Gérard Larcher |
| • President of the National Assembly  | Yaël Braun-Pivet |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Parliament |
| • Upper house | Senate |
| • Lower house | National Assembly |
| Establishment |
|  |
| • Kingdom of the West Franks – Treaty of Verdun  | 10 August 843 |
| • French Republic – French First Republic  | 22 September 1792 |
| • Current constitution – French Fifth Republic  | 4 October 1958 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 643,801 km2 (248,573 sq mi) (including metropolitan France and overseas France and excluding Terre Adelie) (42nd) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 0.86 |
| • Metropolitan France (IGN) | 551,695 km2 (213,011 sq mi) (50th) |
| • Metropolitan France (Cadastre) | 543,940.9 km2 (210,016.8 sq mi) (50th) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • January 2024 estimate |  68,373,433 (20th) |
| • Density | 106.20274/km2 (106th) |
| • Metropolitan France, estimate တေႃႇထိုင်ဝၼ်းထိ January 2024 |  66,142,961 (23rd) |
| • Density | 122/km2 (316.0/sq mi) (89th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $4.359 trillion (9th) |
| • Per capita |  $65,940 (22nd) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $3.174 trillion (7th) |
| • Per capita |  $48,011 (22nd) |
| Gini (2022) |  29.8 low inequality |
| HDI (2022) |  0.910 very high (28th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | * Euro (€) (EUR)
* CFP franc (XPF)
 |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+1 (CET) |
| • ၶၢဝ်းမႆႈ (DST) | UTC+2 (CEST) |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +33 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .fr |
| Source gives area of metropolitan France as 551,500 km2 (212,900 sq mi) and lists overseas regions separately, whose areas sum to 89,179 km2 (34,432 sq mi). Adding these give the total shown here for the entire French Republic. The World Factbook reports the total as 643,801 km2 (248,573 sq mi). |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၾႅတ်ႇတရႄႇ ၵျႃႇမၼီႇ*Bundesrepublik Deutschland* (ၵျႃႇမၼ်ႇ) |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** "Das Lied der Deutschen" ("The Song of the Germans")  |
| Show globeShow map of Europe မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ   (dark green)– ၼႂ်း လိုမ်ယူးရူပ်ႉ  (light green လႄႈ dark grey) – ၼႂ်း the European Union  (light green) |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Berlin ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | German |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | German |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Federal parliamentary republic |
|  |
| • President  | Frank-Walter Steinmeier |
| • Chancellor  | Olaf Scholz |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Bundestag, Bundesrat |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 357,596 km2 (138,069 sq mi) (63rd) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 1.27 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2022 census |  82,719,540 (19th) |
| • Density | 236/km2 (611.2/sq mi) (58th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $6.017 trillion (6th) |
| • Per capita |  $70,930 (22nd) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $4.710 trillion (3rd) |
| • Per capita |  $55,521 (17th) |
| Gini (2023) |  29.4 low inequality |
| HDI (2022) |  0.950 very high (7th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Euro (€) (EUR) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+1 (CET) |
| • ၶၢဝ်းမႆႈ (DST) | UTC+2 (CEST) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | * Day, month, year
* Year, month, day
 |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +49 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .de |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မိူင်းပေႇရူႉ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႇရူႉ*República del Perú* (သပဵၼ်ႇ)
Co-official names* |  |  |
| --- | --- |
| Quechua: | *Piruw Ripuwlika* |
| Aymara: | *Piruwxa Ripuwlika* |

 |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:"Firme y feliz por la unión"* (သပဵၼ်ႇ) "Firm and Happy for the Union" |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:"Himno Nacional del Perú"* (သပဵၼ်ႇ) "National Anthem of Peru" **March:"Marcha de Banderas"* (သပဵၼ်ႇ) "March of Flags"  |
| **National sealGran Sello del Estado* (သပဵၼ်ႇ) Great Seal of the State |
|  မိူင်းပေႇရူႉ   (dark green) |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Lima ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | Spanish |
| Co-official languages | * Quechua
* Aymara
* Other Indigenous languages
 |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2017) | * 60.20% mixed
* 25.75% native
* 5.89% White
* 3.57% Black
* 0.16% East Asian
* 1.10% other
* 3.32% no answer
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2017) | * + 94.5% Christianity
		- 76.0% Catholicism
		- 18.5% other Christian
* 5.1% no religion
* 0.4% other
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Peruvian |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary semi-presidential republic |
|  |
| • President  | Dina Boluarte |
| • First Vice President  | Vacant |
| • Prime Minister  | Gustavo Adrianzén |
| • President of Congress  | Eduardo Salhuana |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Congress of the Republic |
| Independence from Spain |
|  |
| • Declared  | 28 July 1821 |
| • Consolidated  | 9 December 1824 |
| • Recognized  | 14 August 1879 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 1,285,216 km2 (496,225 sq mi) (19th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 0.41 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2023 estimate |  34,352,720 (43rd) |
| • Density | 23/km2 (59.6/sq mi) (197th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $566.582 billion (45th) |
| • Per capita |  $16,631 (97th) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $282.458 billion (49th) |
| • Per capita |  $8,291 (86th) |
| Gini (2022) |  40.3 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.762 high (87th) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Peruvian sol (PEN) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC−05:00 (PET) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd/mm/yyyy (CE) |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +51 |
| ISO 3166 code | PE |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .pe |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢိတ်ႇသရေး–ပႃးလဵတ်ႈသတၢႆး

လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢိတ်ႇသရေး–ပႃးလဵတ်ႈသတၢႆး
တီႈၵႃႇၸႃႇ မိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ် လႆႈဢဝ် မၢၵ်ႇရွၵ်ႉၵႅတ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းထပ်ၵၼ်လႄႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းဢိတ်ႇသရေးပတ်ႉပိုၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းသဵင်ပၼ်ၽၢင်ႉ ပေႃးမေႃးၼၼ်ႈၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဝ် မၢၵ်ႇရွၵ်ႉၵႅတ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်းသေလႄႈ ၶၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းလႆႈလုတၢႆၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇႁၼ်လႆႈငိၼ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ တီႈၵႃႇၸႃႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တပ်ႉဢိတ်ႇသရေးၶဝ်ၵေႃး တွၼ်ႈတႃႇ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ ႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ်ၼႆႉသေ တိုၵ်ႉၶဝ်ႈတိုၵ်းယူႇသေ ၽၢႆႇႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇတိုၵ်း ဢိတ်ႇသရေးၶိုၼ်းယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

တီႈၵႃႇၸႃႇၼၼ်ႉ တပ်ႉဢိတ်ႇသရေးၶဝ် တိုၵ်းႁၢင်ႈတပ်ႉလိၼ် တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်သေ လေႃႇတိုၵ်းယူႇသေ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဢဝ်ႁိူဝ်းမိၼ်းတိုၵ်းသေ မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉႁႃးမၢတ်ႉသ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်းတီႈ မိူင်းဢိတ်ႇသရေး ပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈလုတၢႆၵႂႃႇၼႆ မီးလွင်ႈပိုၼ်ၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉယူႇ။ Adel Mesmah ၵေႃႉဢၼ်လႆႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ် ၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်းတင်း တပ်ႉဢိတ်ႇသရေး ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢိတ်ႇသရေးၶဝ် ၶဝ်ႈတိုၵ်းၶိုၼ်း တီႈၵႃႇၸႃႇလႄႈ ၵူၼ်း လႆႈလုတၢႆၵႂႃႇ 21,800 ၵေႃႉၼႆ ၽၢႆႇထၢၼ်ၽွင်းလူင်ပၢႆးယူႇလီ ႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ် လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းလႆႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၼႄဝႆႉႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေတႃႉ ၼႂ်းၵႃႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 70 ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်း လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇႁႃးမၢတ်ႉသ်ၶဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၺွပ်းဝႆႉ တူဝ်ယိူဝ်ႇ 129 ၵေႃႉသေ၊ တပ်ႉသိုၵ်းဢိတ်ႇသရေးၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်း ဢၼ်လႆႈလုတၢႆၵႂႃႇ မီးယူႇ 172 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

## ငဝ်ႈငႃႇ
# လွင်ႈ ရတ်ႈသျႃး ၶဝ်ႈတိုၵ်း ယူႇၶရဵၼ်း (ပီ 2022)

| လွင်ႈ ရတ်ႈသျႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ယူႇၶရဵၼ်း ပီ 2022 |
| --- |
| ပွတ်းတွၼ်ႈႁင်း ပၢင်သိုၵ်း ရတ်ႉသျႃး - ယူႇၶရဵၼ်း |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ဝၼ်းထိ | 24 February 2022 (2022-02-24) – တေႃႇယၢမ်းလဵဝ် |
| ဢွင်ႈတီႈ | မိူင်းယူႇၶရဵၼ်း |
| သၢႆငၢႆ |
တိုၵ်ႉပဵၼ်ယူႇ
* တပ်ႉရတ်ႉသျႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ မိူင်းရတ်ႈသျႃး၊ မိူင်းပႄႇလႃႇရုတ်ႈ လႄႈ ၼႃႈလိၼ် ၶရၢႆးမီးယႃး သေၵေႃႈ တႄႇဢဝ်ၸူး ၼႂ်းမိူင်းယူႇၶရဵၼ်း
* ၽၢႆႇရတ်ႈသျႃးဢဝ် မၢၵ်ႇၼူၽႆးသေ ပိုတ်ႇယိုုဝ်းၸူး ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဢီးယၵ်ႉ ၶွင် မိူင်းယူႇၶရဵၼ်း လႄႈ ဝဵင်းတၢင်ႇၸိူဝ်း
* ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇၶရဵꧣ်း ဝလေႃႇတီႇမႃႇယႃႇၸလိၼ်းၸၵီး ပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇသၢႆၶၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း
* တပ်ႉရတ်ႉသျႃးၶဝ် ႁွတ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ ဝဵင်းၵီးယၵ်ႉ
 |

 |
| မိူင်းၸိူဝ်းတေႃႇသူႈသိုၵ်း |
| * **ရတ်ႈသျႃး မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တွၼ်းၺႅၵ်ႉ
* မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈလုႁၢၼ်ႉသ်

**ၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈ: ပႄႇလႃႇရုတ်ႈ (ထဵင်ဝႆႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်)
 | * **ယူႇၶရဵၼ်းၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈၶိူင်ႈယိပ်း**:
* ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ
* ၶျႅၵ်ႈ
* ဢႄႇသတူဝ်းၼီးယႃး
* လၢတ်ႈဝီႇယႃႇ
* လီႉတူႇဝေးၼီးယႃး
* ၼႄႇတႃႇလႅၼ်ႇ
* ပူဝ်ႇလႅၼ်ႇ
* တိူဝ်ႇၵီႇ
* ၵရဵၵ်ႉပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ
* ဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇ

**ၽူႈၵမ်ႉၸွႆႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း**:
* ၵျႃႇမၼီႇ
* ဢီႇတႃႇလီႇ
* သလူဝ်ႇဝႃးၵီးယႃး
* သုၺ်ႇတိၼ်ႇ
* European Union
* Belarusian opposition
 |
| ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် |
| * **ဝလႃႇၻီႇမီႇယႃႇ ပူႇတိၼ်ႇ Mikhail Mishustin
* Sergey Shoygu
* Sergey Lavrov
* Valery Gerasimov
* Denis Pushilin
* Vladimir Pashkov
* Leonid Pasechnik
* Sergey Kozlov
 | * **ဝလေႃႇတီႇမႃႇယႃႇ ၸလိၼ်းၸၵီး Denys Shmyhal
* Oleksii Reznikov
* Dmytro Kuleba
* Oleksiy Danilov
* Valerii Zaluzhnyi
* Serhiy Shaptala
* Ruslan Khomchak
 |
| ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း |
| * **Russia:** ~၁၇၅,၀၀၀–၁၉၀,၀၀၀ (တီႈလႅၼ်လိၼ် ယူႇၶရဵၼ်း)
* **တွၼ်းၺႅတ်ႉၶ်: ၂၀,၀၀၀>
* **လုႁၢၼ်ႉၶ်: ၁၄,၀၀၀
 | * **Ukraine: ၂၀၉,၀၀၀ (Armed Forces)
* ၁၀၂,၀၀၀ (Paramilitary)
* ၉၀၀,၀၀၀ (Reserves)
 |

ပီ 2022 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 24 ၼၼ်ႉ မိူင်းရတ်ႈသျႃး လႆႈတႄႇပူၼ်ႉပႅၼ် ၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယူႇၶရဵၼ်းယဝ်ႉ။ ပၢင်သိုၵ်း ရတ်ႈသျႃး-ယူႇၶရဵၼ်း ဢၼ်တႄႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 20 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁွတ်ႈထိုင်မႃး သၢႆငၢႆးဢၼ်သုင်သုတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းရတ်ႈသျႃး ဝလႃႇတီႇမီႇယႃႇ ပူႇတိၼ်ႇဝႃႈ လွင်ႈဢၼ်တေႁႂ်ႈ မိူင်းယူႇၶရဵၼ်း ၶဝ်ႈၸူးတီႈၼႂ်း ၸုမ်းၼေႇထူဝ်း ၼႆႉ မၼ်းတေၸၢင်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိုဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈတုၵ်းယွၼ်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၸုမ်းၼႄႇထူဝ်း ယႃႇႁႂ်ႈပၼ် ယူႇၶရဵꧣ်းၶဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းမၼ်း လႆႈထုၵ်ႇပၢၵ်ႈပႅတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2021 သေ တပ်ႉရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈၶျႃးပၢင်တပ်ႉဝႆႉတီႈ လႅၼ်လိၼ်ယူႇၶရဵၼ်း လႄႈ တီႈ ထုင်ႉၶရၢႆးမီးယႃး ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇပူၼ်ႉပႅၼ်ယူႇၶရဵၼ်းမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ မိူင်းရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် တီႈဢၼ် ၽူႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇယူႇၶရဵၼ်းၶဝ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်းၺႅတ်ႉၶ် (Donetsk) လႄႈ လုႁၢၼ်ႉၶ် (Luhansk) ဢၼ်မီးတီႈ တွၼ်းပတ်ႉသ် (Donbas) ၼၼ်ႉ ပဵၼ် မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 21 ဝၼ်းမႃး တပ်ႉရတ်ႈသျႃးၼႆႉ လႆႈၶဝ်ႈၸူးတီႈ ထုင်ႉတွၼ်းပၢတ်ႉသ်သေ ၶွင်ႇၸီႇၾႅတ်ႇတရႄႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၽႃးတႂ်ႈရတ်ႈသျႃး ၼႆႉ လႆႈပၼ်သုၼ်ႇပူႇထိၼ်ႇ တႃႇၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း တီႈၼွၵ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်