Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ

| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တူဝ်ႇမီႇၼီႇၵၼ်ႇ*República Dominicana* (သပဵၼ်ႇ) |
| --- |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**"Dios, Patria, Libertad" (သပဵၼ်ႇ) "God, Homeland, Freedom" |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:Quisqueyanos valientes* *Valiant Quisqueyans*  |
|  |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Santo Domingo ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | Spanish |
| Other spoken languages | *See below* |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2022) | * 71.72% Mixed
* 18.70% White
* 7.45% Black
* 0.33% East Asian
* 0.37% Other
* 1.43% No answer
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2020) | * + 74.6% Christianity
		- 52.5% Catholicism
		- 21.0% Protestantism
		- 1.1% other Christian
* 22.0% no religion
* 1.4% other
* 2.0% unspecified
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Dominican Quisqueyan (colloquial) |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary presidential republic |
|  |
| • President  | Luis Abinader |
| • Vice President  | Raquel Peña |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Congress |
| • Upper house | Senate |
| • Lower house | Chamber of Deputies |
| Formation |
|  |
| • Ephemeral Independence  | 1821–1822 |
| • First Republic  | 1844–1861 |
| • Second Republic  | 1865–1916 |
| • Third Republic  | 1924–1965 |
| • Fourth Republic  | 1966–present |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 48,671 km2 (18,792 sq mi) (128th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | 0.7 |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2024 estimate |  11,434,005 (88th) |
| • Density | 220/km2 (569.8/sq mi) (65th) |
| GDP (PPP) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $312.565 billion (64th) |
| • Per capita |  $28,950 (67th) |
| GDP (nominal) | 2024 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $126.238 billion (64th) |
| • Per capita |  $11,692 (74th) |
| Gini (2022) |  37 medium inequality |
| HDI (2022) |  0.766 high (82nd) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Dominican peso (DOP) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC-04:00 (Atlantic Standard Time) |
| • ၶၢဝ်းမႆႈ (DST) | (Not Observed) |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Right |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +1-809, +1-829, +1-849 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .do |
| Sources for area, capital, coat of arms, coordinates, flag, language, motto and names:  For an alternate area figure of 48,730 km2 (18,810 sq mi), calling code 809 and Internet TLD:  |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# ဢေႇပရႄႇ 1

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ (1) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (91) (ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ပဵၼ် ဝၼ်းထူၼ်ႈ (92))ဝၼ်းယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (274) ဝၼ်းယူႇ။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 1860

|  |
| --- |
| **1860** : ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ •  ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ •  မၢတ်ႉၶျ် •  ဢေႇပရႄႇ •  မေႇ •  ၵျုၼ်ႇ •  ၵျူႇလၢႆႇ •  ဢေႃးၵၢတ်ႉ •  သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ •  ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ •  ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ •  တီႇသႅမ်ႇပႃႇ |

| ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ၼႂ်း 19 ၸူဝ်ႈပၢၵ်ႇပီ |
| --- |
| 1801 | 1802 | 1803 | 1804 | 1805 | 1806 | 1807 | 1808 | 1809 | 1810 |
| 1811 | 1812 | 1813 | 1814 | 1815 | 1816 | 1817 | 1818 | 1819 | 1820 |
| 1821 | 1822 | 1823 | 1824 | 1825 | 1826 | 1827 | 1828 | 1829 | 1830 |
| 1831 | 1832 | 1833 | 1834 | 1835 | 1836 | 1837 | 1838 | 1839 | 1840 |
| 1841 | 1842 | 1843 | 1844 | 1845 | 1846 | 1847 | 1848 | 1849 | 1850 |
| 1851 | 1852 | 1853 | 1854 | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 |
| 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 | 1868 | 1869 | 1870 |
| 1871 | 1872 | 1873 | 1874 | 1875 | 1876 | 1877 | 1878 | 1879 | 1880 |
| 1881 | 1882 | 1883 | 1884 | 1885 | 1886 | 1887 | 1888 | 1889 | 1890 |
| 1891 | 1892 | 1893 | 1894 | 1895 | 1896 | 1897 | 1898 | 1899 | 1900 |

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1860

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 1982

|  |
| --- |
| **1982** : ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ •  ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ •  မၢတ်ႉၶျ် •  ဢေႇပရႄႇ •  မေႇ •  ၵျုၼ်ႇ •  ၵျူႇလၢႆႇ •  ဢေႃးၵၢတ်ႉ •  သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ •  ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ •  ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ •  တီႇသႅမ်ႇပႃႇ |

| ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီ ၼႂ်း 20 ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ |
| --- |
| 1901 | 1902 | 1903 | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 |
| 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 |
| 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 |
| 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 |
| 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 |
| 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 |
| 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 |
| 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 |
| 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 |
| 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 |

**1982**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1982

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# သႃႇသၼႃႇ

တီႈၼႂ်းပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈၵၼ်ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တီႈလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝေႃးႁၢၼ် သႃႇသၼႃႇ ထႅင်ႈလၢႆးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဝေႃးႁၢၼ် ဢိင်းၵလဵတ်ႈ Religion ၼႆႉ ၸၢင်ႈလုၵ်ႉတီႈတီႈ ၸဵင်ႇမူင်ႈႁၼ် ၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈသေၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၶွပ်ႈႁၼ်ထိုင်လႆႈယူႇယဝ်ႉ။ သႃႇသၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ ႁင်း လွင်ႈၵျၢင်းတၢင်းၵမ်လွင်ႈၵူၼ်းသေ မၼ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ႁင်း မၢႆမီးသလေႇ တွၼ်ႈတႃႇ လေႃးၵၵူၼ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈမၼ်း မၼ်းပဵၼ် တွၼ်ႈၵၼ်ပိူင်ထၢၼ်ႈလမ်ႇလွင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၽိင်ႇငႄႈၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလီယူႇယဝ်ႉ။

## ၽိုၼ်ဢိင်
# ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 20

|  |
| --- |
|  |

လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ (20) ဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ် ပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းၵရီႇၵေႃးရီးယႅၼ်း ဝႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းထူၼ်ႈ (20) တွၼ်ႈတႃႇ ၼိုင်ႈပီယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇတေသုတ်းပီၼႆႉ ၵိုတ်းထႅင်ႈ (345) ဝၼ်းယူႇ။ ပေႃးပဵၼ် ပီဝႃႇထၢပ်ႈ ၼႆ ၵိုတ်းယူႇ (346) ဝၼ်းယဝ်ႉ။

## လွင်ႈပႅၼ်

## ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ

## ၵူၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ

## ဝၼ်းပွႆး

## ၽိုၼ်ဢိင်
# 1639

**1639**

## ၽိုၼ်မၢႆ ပီ 1639

### လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်မေႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျုၼ်ႇ

(1) ဝၼ်း။

### လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢေႃးၵၢတ်ႉ

(1) ဝၼ်း။

### သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။

### တီႇသႅမ်ႇပႃႇ

(1) ဝၼ်း။
# မိူင်းၼႃႇမီးပီးယႃး

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| မိူင်းၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႃႇမီးပီးယႃး
Name in national languages
* |  |  |
| --- | --- |
| Afrikaans: | *Republiek van Namibië* |
| German: | *Republik Namibia* |
| Khoekhoegowab: | *Republiki Namibiab dib* |
| Oshiwambo: | *Orepublika yaNamibia* |
| Otjiherero: | *Orepublika yaNamibia* |
| RuKwangali: | *Republika zaNamibia* |
| Setswana: | *Rephaboliki ya Namibia* |
| siLozi: | *Namibia ye Lukuluhile* |

 |
|
ၸွမ်ပိဝ်

မိၵ်ႈမၢႆ

 |
| **ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ:**"Unity, Liberty, Justice" |
| **ၽဵင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ:** "Namibia, Land of the Brave" |
| Show globeShow map of Africa |
| ဝဵင်းလူင်and largest city | Windhoek ﻿ / ﻿ |
| ၽႃႇသႃႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် | English |
| Recognised national languages | * Afrikaans
* German
* Khoekhoegowab
* Oshiwambo
* Otjiherero
* RuKwangali
* Setswana
* siLozi
 |
| Recognised regional languages | * ǃKung
* Gciriku
* Thimbukushu
 |
| ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း (2023) | * 93.2% African
* 3.6% Coloured
* 1.8% White
* 1.4% other
 |
| သႃႇသၼႃႇ (2023) | * + 87.9% Christianity
		- 43.7% Lutheranism
		- 22.8% Catholicism
		- 17.0% Anglicanism
		- 4.4% other Christian
* 10.2% traditional faiths
* 1.6% no religion
* 0.3% other
 |
| ၵူၼ်းၶိူဝ်းငဝ်ႈမိူင်း | Namibian |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Unitary semi-presidential republic |
|  |
| • President  | Nangolo Mbumba |
| • Vice President  | Netumbo Nandi-Ndaitwah |
| • Prime Minister  | Saara Kuugongelwa |
| • Deputy Prime Minister  | John Mutorwa |
| • Chief Justice  | Peter Shivute |
|  |
| ၸုမ်းသၢင်ႈၵူတ်းမၢႆ | Parliament |
| • Upper house | National Council |
| • Lower house | National Assembly |
| Independence from South Africa |
|  |
| • Constitution  | 9 February 1990 |
| • Independence  | 21 March 1990 |
|  |
| လႅၼ်တီႈ |
| • ႁူမ်ႈလေႃး | 825,615 km2 (318,772 sq mi) (34th) |
| • ၼမ်ႉ (%) | negligible |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း |
| • 2023 census | 3,022,401  |
| • Density | 3.7/km2 (9.6/sq mi) (235th) |
| GDP (PPP) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $30.663 billion |
| • Per capita |  $11,603 (114th) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • ႁူမ်ႈလေႃး |  $12.647 billion |
| • Per capita |  $4,786 |
| Gini (2015) | 59.1 high inequality |
| HDI (2022) |  0.610 medium (142nd) |
| ယူင်ႉငိုၼ်းတွင်း | Namibian dollar (NAD) South African rand (ZAR) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC+2 (CAT) |
| ပိူင်ဝၼ်းထိ | dd/mm/yyyy |
| ပိူင်ႁေႃႈလူတ်ႉ | Left |
| ၶူတ်ႉႁွင်ႉၽူၼ်း | +264 |
| ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ TLD | .na |

## မၢႆတွင်း

## ၽိုၼ်ဢိင်
# မတီးရႃႇ

| မတီးရႃႇ |
| --- |
| ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ |
| Autonomous Region of Madeira  *Região Autónoma da Madeira* (Portuguese) |
|  ၸွမ်ပိဝ် မိၵ်ႈမၢႆ |
| Etymology: *madeira*, Portuguese word for wood |
| Nickname(s): Pearl of the Atlantic |
| ၶေႃႈၶၼ်ပၢၵ်ႇ *Das Ilhas as Mais Belas e Livres* (English: Of all islands, the most beautiful and free) |
| ၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်း: "*A Portuguesa*"  |
| Regional anthem: Anthem of the Autonomous Region of Madeira |
| Location of Madeira |
| Sovereign state | ပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ |
| Discovery | 1418-1419 |
| Settlement | c. 1425 |
| Political Autonomy | 30 April 1976 |
| ဝဵင်းငဝ်ႈၸိုင်ႈ | Funchal |
| ၽႃႇသႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းလုမ်း | ၽႃႇသႃႇပေႃးတူႉၵၢဝ်ႇ |
| ၵူၼ်းၸႃႇတိ | *Madeirense* (English: Madeiran) |
| လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ | Autonomous Region |
|  |
| • Representative of the Republic  | Irineu Barreto |
| • President of the Legislative Assembly of the Autonomous Region of Madeira  | José Manuel Rodrigues |
| • ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼႃႈလိၼ်  | Miguel Albuquerque |
| • ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႃႈလိၼ်  | Pedro Calado |
|  |
| လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း | Legislative Assembly of the Autonomous Region of Madeira
 |
| National and European Representation |
| • Assembly of the Republic | 6 Deputies |
| • European Parliament | 2 MEPs |
|  |
| ဢေႇရိယႃႇ |
| • ႁူမ်ႈ | 801 km2 (309 sq mi) |
| ၼႃႈလိၼ်သုင်သုတ်း  (Pico Ruivo) | 1,861 m (6,106 ft) |
| Lowest elevation (Atlantic Ocean) | 0 m (0 ft) |
| ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း |
| • လၢမ်းဢဝ် 2016 | 289,000 |
| • သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း 2011 | 267 785 |
| • လွင်ႈသတ်ႉ | 334/km2 (865.1/sq mi) |
| GDP (PPP) | 2017 estimate |
| • ႁူမ်ႈ |  €4.6077 billion |
| ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ |  €18,096 |
| GDP (nominal) | 2017 estimate |
| • ႁူမ်ႈ | 4.5364 billion |
| • ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ |  €18,100 |
| ငိုၼ်း | EUR (€) (EUR) |
| ၸူၼ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်း | UTC (WET) |
|  • ၶၢဝ်မႆႈ (DST) | UTC+1 (WEST) |
| ပိူင်ဝၼ်းတီႈ | dd/mm/yyyy (CE) |
| ပိူင်သၢႆလူတ်ႉ | right |
| ၶူတ်ႉတႄႇလီႇၾူင်း | +351 (291) |
| ၶူတ်ႉ ISO 3166  | PT-30 |
| TLD ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ | * .pt
 |
| Usual abbreviation | RAM |
| Website | www.madeira.gov.pt |

## ၽိုၼ်ဢိင်