# 1282.

< |
12. vijek |
**13. vijek**
| 14. vijek
| >

< |
1250-e |
1260-e |
1270-e |
**1280-e**
| 1290-e
| 1300-e
| 1310-e
| >

<< |
< |
1278. |
1279. |
1280. |
1281. |
**1282..**
| 1283.
| 1284.
| 1285.
| 1286.
| >
| >>

1282.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1282.. (MCCLXXXII) |
| Ab urbe condita
 | 2035.
 |
| Islamski
 | 680–681.
 |
| Iranski
 | 660–661.
 |
| Hebrejski
 | 5042–5043.
 |
| Bizantski
 | 6790–6791.
 |
| Koptski
 | 998–999.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1337–1338.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1204–1205.
 |
| • *Kali Yuga* | 4383–4384.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3918–3919.
 |
| • 60 godina
 | Yang Voda Konj (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11282.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1282** (**MCCLXXXII**) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru (1. jan/sij.).

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* početkom godine - Kralj Stefan Dragutin je teško povredio nogu kod Jeleča na Rogozni. Pod pritiskom vlastele će na Deževskom saboru predati kraljevstvo bratu Milutinu a zadržače udeonu oblast na severozapadu.
	+ U poslednjoj godini Dragutinove vladavine, 1281-82, Vizantinci su upali do Lipljana, zemlja se našla u "velikom škripcu". Vizantijski prebeg Kotanica četuje do Sera.

Milutin, freska iz Arilja, ≤1296
* + Milutin vlada do 1321, u prvih par godina dolazi do ekspanzije prema jugu i jugoistoku.

* mart - Izbio je ustanak u Velsu: pokrenuo ga je Dafydd ap Gruffudd, brat kneza Llywelyna od Gwynedda, pridružili su mu se i ostali velikaši, u borbi protiv engleske prevlasti. Međutim, Edward I će u potpunosti osvojiti Vels.

"Sicilijanska večernja", hronika iz 14. st.
* 30. 3. (Uskršnji ponedeljak) - Sicilijanska večernja: incident u Palermu se pretvara u ustanak protiv anžujske vlasti Karla I i masakr Francuza na Siciliji.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 4. 4. - Abaka-han, vladar mongolske ilhanidske Persije, umro je u Hamadanu. Na kurultaju 6. 5. za novog hana je izabran njegov brat Tekuder Ahmed, musliman (do 1284), ustoličen je 21. 6..
* 28. 4. - Nakon što je veći dio Sicilije pao pod kontrolu pobunjenika, pobuna je izbila i u Messini. Narednih dana je spaljena križarska flota, namjenjena Bizantu.
	+ Sicilijanci žele slobodne komune pod vrhovnom vlašću pape, Martina IV, ali on je Francuz i nema sluha za njih. Stoga se obraćaju Pedru III od Aragona, zetu nekadašnjeg kralja Manfreda (vl. 1258-66), koji se zatekao kod Tunisa sa velikom flotom na križarskom pohodu.
	+ Karlo Anžujski, koji je snovao o obnovi Latinskog Carstva, pretrpio je veliki gubitak, povlači snage iz Grčke (Ahajske kneževine) i Albanije i vikara iz Jeruzalemskog kraljevstva (Akre).
* proleće - Milutinov pohod na vizantijsku Makedoniju: zauzima Skoplje, Gornji i Donji Polog, Ovče polje, Zletovo, Pijanec (Milutin je saveznik Karla Anžujskog).

* 1. 5. - Gvelfi i Gibelini, Bitka kod Forlìja: Guido I da Montefeltro je obranio Forli od papine armije.

* jun - Kastiljski princ Sancho se pobunio sa plemstvom protiv oca Alfonsa X, kako bi on bio naslednik umesto svog sinovca Ferdinanda. Alfonso dobija pomoć od marinidskog sultana.
* jun - septembar - Karlo Anžujski neuspešno opseda Mesinu (2. 6. pokušaj iskrcavanja, 24. 6. uspješno kod Milazza).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* leto - Aragonska ekspedicija se iskrcala u Collo, na severoistoku današnjeg Alžira, kako bi podržao pobunu guvernera grada Konstantina - ali tuniski hafsidski emir ju je već ugušio.

* 19. 8. - Canterburyjski nadbiskup John Peckham naređuje londonskom biskupu da sruši šest od sedam sinagoga u tom gradu (kralj će proterati Jevreje iz cele Engleske 1290).
* 30. 8. - Pedro III Aragonski se iskrcao na Siciliji u Trapaniju, u Palermo stiže 2. 9.. Dolaskom Pedra, sicilijanska pobuna se pretvara u Rat Sicilijanske večernje između više država do 1302.

Stijeg Pedrove Sicilije
* 4. 9. - Pedro je aklamiran u katedrali u Palermu pa postaje i Pedro I Sicilijanski (do smrti 1285).
	+ Sicilija će imati istog vladara kao i Aragon/Španjolska do 1713. Nazivaće se Trinakrija ili Sicilija onkraj Svjetionika, dok će južnotalijanski dio zadržati naziv Kraljevina Sicilija, neformalno Kraljevina Napulj. Situacija će biti regulirana tek Ugovorom iz Villeneuvea 1372.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* septembar/oktobar - Bitka kod jezera Hod: ugarski kralj Ladislav IV je porazio kumansku pobunu.

* 18. 11. - Papa Martin IV ponavlja ekskomunikaciju vizantijskog cara Mihajla VIII, ekskomunicira i Pedra Aragonskog (protiv njega će biti pokrenut Aragonski križarski rat 1284-85).

* 11. 12. - Vizantijski car Mihajlo VIII Paleolog je umro u Trakiji, skupio je vojsku da bi krenuo na Srbiju. Nasleđuje ga sin i suvladar Andronik II (do 1328). Unija sa zapadnom crkvom se i formalno napušta. Andronik će poslati Mihajla Glavu Tarhaniotisa na Srbiju.
	+ Tokom Andronikove duge vladavine, carstvo ulazi u konačno opadanje.
* 11. 12. - Bitka kod Orewin Bridgea: ubijen je velški knez Llywelyn ap Gruffudd. Njegov brat Dafydd se bori još nekoliko meseci pre nego što bude uhvaćen i pogubljen.
* 26. 12. - Vaseljenski patrijarh Jovan XI, pristalica unije, povlači se u manastir. Oboleli bivši patrijarh Josif I je postavljen 31. 12. (povlači se pred smrt u martu).

Medalja povodom 600 godina Augsburškog sabora i dodele Austrije
* 27. 12. - Saboru Augsburgu: njemački kralj Rudolf I daje svojim sinovima Albrechtu i Rudolfu vojvodstva Austriju i Štajersku, kao i markgrofoviju Kranjsku i Slovensku krajinu - prvo zajednički, Albrecht sam 1283-1308. (i kralj Njemačke od 1298).

### Kroz godinu

* Pobuna Kumana na čelu sa Oldamurom protiv ugarskog kralja Ladislava IV, svladaće ih uz pomoć austrijskog vojvode Albrechta.
* Na mletačkom Kritu izbija veliki ustanak Aleksija Kalergisa (do 1299), moguće da ju je podstakao car Mihajlo VIII, jer Mlečani su saveznici Karla Anžujskog.
* 1281-82 - Dmitar Nemanjić podiže Davidovicu kod Brodareva.
* 1282-83 - Jedan živopis u Đurđevim stupovima, gde je odlazeći kralj Dragutin sebi odredio grobno mesto - ulaznu kulu je pretvorio u malu kapelu.
* Danilo Aleksandrovič, najmlađi sin Aleksandra Nevskog, nezavisan je knez Moskve. U borbi starije braće za vladimirsku veliku kneževinu i Novgorod podržava Andreja protiv Dmitrija, ali pri prvom susretu nije bilo borbe. Na povratku u Moskvu osniva Danilov manastir, na desnoj obali reke, prvu građevinu van kremlja.
* Proizvođači papira u Fabrijanu uveli vodeni žig.
* Poslednja freatska erupcija (eksplozija vodene pare zagrejane magmom) u toskanskom mestu Larderello.
* Počela je gradnja gotičke Katedrale svete Cecilije, umesto ranije romaničke, u Albiju na jugu Francuske.

## Rođenja

* 1. 4. - Ludwig IV, car Svetog Rimskog Carstva († 1347)
* 5. 5. - Don Juan Manuel, kastiljski plemić i književnik († 1348)
* Uzbek-han, vladar Zlatne horde († 1341)

## Smrti

* 4. 4. - Abaka-han, vladar ilhanidske Persije (\* 1234)
* 13. oktobar - Nićiren, japanski budistički vođa i reformator (\* 1222)
* Georgije Akropolit, istoričar, državnik

## Reference

Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)