# Kultura vrpčaste keramike

Kultura vrpčaste keramike, prikazana crvenom i natpisom *Corded Ware*
Vrpčasta keramika - Prahistorijski i muzej rane historije, Berlin
Kamene sjekire
**Kultura vrpčaste keramike** (njemački *Schnurkeramik*, engleski *Corded Ware*, francuski *ceramique cordée*) sadrži jedan široki arheološki horizont Evrope između 2900 - 2350 pne, obuhvatajući tako kasni neolit, bakarno doba, i rano bronzano doba.

U kontekstu Kurganske teorije (ili stepska hipoteza), kultura se posmatra kao Indo-Evropska i da su je sa istoka donijeli Praindoevropljani, sa prostora Jamna kulture). Marija Gimbutas smatra da su društveni odnosi između starosjedilaca i nametnutih kultura rezultirali u brzoj i kratkoj promjeni u Kulturi vrpčaste keramike.

Nasuprot ovoj tezi, jedan broj drugih arheologa smatra de je Kultura vrpčaste keramike rezultat lokalnog razvoja Kulture zvonastih pehara. To se potkrepljuje radiokarbonskim datiranjem, kojim je utvrđeno postojanje vrpčaste keramike na području današnje Poljske, prije nego u srednjoj Evropi.

## Geografija

Zauzimala je prostor od Rajne na zapadu, do Volge na istoku, obuhvatajuči dijelove sjeverne, zapadne i istočne Evrope,
uključujući najveći dio današnje Njemačke, Holandije i Danske, Poljsku, Litvaniju, Latviju, Estoniju, Bjelorusiju, Češku, Austriju, Mađarsku,
Slovačka, Švajcarska, sjeverozapadna Rumunija, sjeverna Ukrajina, evropski dio Rusije, dijelove norveške obale i južne dijelove Švedske i Finske. U kasnom eneolitu i ranom bronzanom dobu proširila se na oblasti uz Balkansko poluostrvo, gdje se mješala sa ostalim stepskim elementima.

Jedan dio arheologa smatra da kultura, zbog svoje rasprostranjenosti, nije imala uniformni karakter, jer su regionalne specifičnosti dovele do nekoliko varijanti u materijalnoj kulturi, naseljima i društvenim odnosima. Sa druge strane, osnovne karakteristike, kao što su način sahranjivanja, keramika sa vrpčastim ornamentima i jedinstvena kamena sjekira, prisutni su na cijelom prostoru ove kulture.
Kultura je bila podložne i uticaju drugih, kao i susjedne Beaker kulture zapadno od Elbe, kroz razne vidove komunikacije, morskim i putevima uz riječne tokove.

## Osobine

Sahranjivanje se obavljalo sa pokojnikom obično na desnoj strani, u zgrčenom položaju i licem okrenutim prema jugu. Keramičko posuđe je prije pečenja ukrašavano otiskivanjem sukane (pletene) uzice ili vrpce od lana i konoplje. Kamene sjekire su se koristile u poljoprivredi i u vojne svrhe.

## Lista eneolitskih kultura

| Jamna
 | Ruske stepe
 | 3300 pne
 | 2600 pne
 |  |
| Vrpčasta keramika
 | Evropa
 | 2900 pne
 | 2350 pne
 |  |
| Amfore
 | Evropa
 | 3400 pne
 | 2800 pne
 |  |
| Baden
 | Srednja Evropa
 | 3600
 | 2800
 |  |
| Kostolac
 | Podunavlje, Balkan
 | 3250
 | 3000
 |  |
| Vučedol
 | Podunavlje, Balkan
 | 2150
 | 1800
 |  |
| Zvonasti pehari
 | Zapadno od rijeke Elbe
 | 2800
 | 1800
 |  |

## Literatura

* Allentoft, ME (June 11, 2015). „Population genomics of Bronze Age Eurasia”. *Nature* **522** (7555): 167–172. Bibcode 2015Natur.522..167A. DOI:10.1038/nature14507. PMID 26062507.
* Anthony, David W. (2007). *The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age riders from the Eurasian steppes shaped the modern world*. Princeton University Press.
* Lazaridis, Iosif; Haak, Wolfgang; Patterson, Nick; Anthony, David; Reich, David (2015). „Supplementary Information 11. Relevance of ancient DNA to the problem of Indo-European language dispersals”. *Massive migration from the steppe is a source for Indo-European languages in Europe*.
* Mallory, J. P. (1997). *Encyclopedia of Indo-European Culture*. Taylor & Francis. ISBN 978-1884964985. Pristupljeno February 18, 2015.
* Mallory, J. P. (1999). *In Search of the Indo-Europeans* (freprint izd.). Thames and Hudson.
* Østmo, Einar (1996). „The Indo-European question: A Norwegian perspective”. u: Huld, Martin E.; Jones-Bley, Karlene. *The Indo-Europeanization of Northern Europe*. Journal of Indo-European Studies Monograph. Washington, DC: Institute for the Study of Man. str. 23–41.

## Reference