# 1694.

*Ovo je članak o godini 1694.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1660-e  1670-e  1680-e  – 1690-e –  1700-e  1710-e  1720-e  |
| Godine:
 | 1691 1692 1693 – **1694** – 1695 1696 1697
 |

1694.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1694.. (MDCXCIV) |
| Ab urbe condita
 | 2447.
 |
| Islamski
 | 1105–1106.
 |
| Iranski
 | 1072–1073.
 |
| Hebrejski
 | 5454–5455.
 |
| Bizantski
 | 7202–7203.
 |
| Koptski
 | 1410–1411.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1749–1750.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1616–1617.
 |
| • *Kali Yuga* | 4795–4796.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4330–4331.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Pas (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11694.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1691** (**MDCXCIV**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar, početkom - Sabor u Baji: skupština Srba oficira održana u Baji, protivno volji generala Štaremberga: traži se odvojeno zemljište, Mala Vlaška između Save i Drave; car prihvata ali nije realizovano.
* 6. 2. - U Brazilu uništena zajednica odbeglih robova Quilombo dos Palmares.
* 25. 2. - Silvestro Valier je novi mletački dužd (do 1700; u "Gorskom vijencu" je pomenut kao domaćin vojvode Draška).
* 1. 3. - *HMS Sussex* i još 12 brodova sa blagom potonulo kod Gibraltara, 1.200 mrtvih.
* mart - Ali-paša napao Titel, odbranio ga Prodan Šteta, koji će za to od cara dobiti zlatan lanac sa medaljom. Turci napadali i Bečej.
* 31. 3. - Potvrdna diploma cara Leopolda I.: Petronije Petar Ljubibratić nasledio Longina Rajića kao unijatski episkop u Sremu.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 27. 4. - Osnovana Banka Engleske radi finansiranja rata protiv Francuske - kredit od 1,2 miliona funti je prvi državni dug.
* maj, početkom - Tajno uputstvo Dvorskog ratnog saveta da se radi na umanjenju ugleda patrijarha Arsenija III i podvojvode Jovana Monasterlije.
* 11. 5. - Dekret nakon pregovora cara i patrijarha u Beču: Srbi iz Sent Andreje da se presele u južnu Bačku nakon žetve (nije ostvareno).
* 27. 5. - Bitka kod Torroelle: uspešan početak francuske invazije španske Katalonije, gen. Anne-Jules de Noailles tokom leta opsedao Barselonu, morao odustati zbog dolaska engleske flote.
* 11. 6. - Veliki turski rat: Bitka kod Hodówa je poljsko-litvanska pobeda nad Krimskim Tatarima koji su upali u Poljsku.
* 18. 6. - Morejski rat: Mlečani tokom operacije oko Neretve osvojili Čitluk. Mletačka republika sa hajducima preduzima ofanzivu ovog leta, u očekivanju pregovora: osvojena Gabela, kao i privremeno Trebinje i Popovo polje. Razoren manastir Tvrdoš, episkop Savatije Ljubibratić sa kaluđerima pobegao u Savinu.
* 28. 6. - Patrijarh Arsenije III podnosi caru molbu za potvrdu sedam episkopa u reorganizovanim episkopijama - odobreno sledećeg marta, uprkos protivljenju kardinala Kolonića.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Početak Novog Sada, *Ratzen Stadt* (u prednjem planu)
* 1. 7. - Osnovano Sveučilište u Halleu (danas Sveučilište Martin Luther Halle-Wittenberg).
* 2. 7. - Nestao (verovatno ubijen) Philip Christoph von Königsmarck, osumnjičen da je ljubavnik hanoverske kneginje Sophie Dorotheje.
* 22 - 23. 7. - Rat Velike alijanse: anglo-holandsko bombardovanje Dieppea.
* 29. 7. - Sultan Husein postaje safavidski šah Persije (do 1722).
* 15. 9. - Pečujski magistrat ponavlja odluku o proterivanju Srba ako ne prihvate uniju.
* 18. 9. - Mlečani zauzeli ostrvo Hios, ostaju samo do februara.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Palača Potala
* 23. 10. - Počinje 33-godišnja marokanska opsada španske Ceute.
* 11. 11. - Hrvatski sabor imenovao Pavla Rittera Vitezovića upraviteljem tiskare u Zagrebu.
* 27. 11. - U Herceg Novom posvećen crnogorski mitropolit Sava Očinić.
* 3. 12. - Engleski parlament odredio da se generalni izbori moraju održavati na svake tri godine - sledećih dvadesetak godina označeni skoro stalnom predizbornom groznicom i strančarenjem (*Rage of Party*).
* 11. 12. - Francesco Farnese je novi vojvoda Parme i Piacenze (do 1727).
* 28. 12. - Engleska kraljica Mary II umire od boginja, William III nastavlja sam; naslednica mu je svastika Ana.

### Kroz godinu

* Srbi osnovali naselje preko puta Petrovaradina: Srpski Grad (*Ratzen Stadt*) ili Petrovaradinski Šanac - današnji Novi Sad.
* Prema tvrdnji kardinala Kolonića iz 1706, Srbi "pobili austrijsku konjicu" blizu Kapele (Srbi u Lici i Krbavi "osobito neposlušni").
* Turci pokušali povratiti Veliki Varadin.
* Prvo izdanje *Dictionnaire de l'Académie française*.
* Velika glad 1693-94 ubija 1,7 miliona Francuza
* Atlantska trgovina robljem: brod *Hannibal* povezao 692 roba iz Afrike, 320 umrlo ili bačeno u more.
* U Bukureštu osnovana Kneževska akademija Svetog Save u istoimenom manastiru - prethodnica današnjeg Univerziteta u Bukureštu.
* Završena Palača Potala.
* Umro Sourigna Vongsa, kralj Lan Xanga (Laos i okolina) - kraj zlatnog doba, dolazi do spora oko nasledstva i podele zemlje.

## Rođenja

* februar - Petar Nakić, graditelj orgulja († 1769)
* 4. 6. - François Quesnay, ekonomista-fiziokrata († 1774)
* 26. 6. - Georg Brandt, švedski kemičar i mineralog te otkrivač kobalta († 1768)
* 21. 11. - Voltaire, francuski književnik, povjesničar i filozof († 1778)

## Smrti

* 6. 1. - Francesco Morosini, mletački dužd (\* 1619)
* 4. 2. - Natalija Nariškina, majka Petra Velikog (\* 1651)
* 19. 2. - Jerzy Franciszek Kulczycki, ratnik, kafedžija (\* 1640)
* 29. 7. - Sulejman I, persijski šah (\* 1647)
* 8. 8. - Antoine Arnauld *le Grand*, teolog, filozof, matematičar (\* 1612)
* 7. 9. - Andrija Zmajević, barski nadbiskup (\* 1624)
* 24. 11. - Matsuo Basho, japanski pesnik (\* 1644)
* 29. 11. - Marcello Malpighi, anatom (\* 1628)
* 11. 12. - Ranuccio II Farnese, vojvoda Parme i Pjačence (\* 1630)
* 28. 12. - Mary II, kraljica Engleske (\* 1662)
* ? - Muhamed Muhtesim Šabanović, šerijatski pravnik

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5 (III-1)
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)