# 1619.

*Ovo je članak o godini 1619.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1580-e  1590-e  1600-e  – 1610-e –  1620-e  1630-e  1640-e  |
| Godine:
 | 1616 1617 1618 – **1619** – 1620 1621 1622
 |

1619.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1619.. (MDCXIX) |
| Ab urbe condita
 | 2372.
 |
| Islamski
 | 1028–1029.
 |
| Iranski
 | 997–998.
 |
| Hebrejski
 | 5379–5380.
 |
| Bizantski
 | 7127–7128.
 |
| Koptski
 | 1335–1336.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1674–1675.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1541–1542.
 |
| • *Kali Yuga* | 4720–4721.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4255–4256.
 |
| • 60 godina
 | Yin Zemlja Koza (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11619.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1619** (**MDCXIX**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

* 4. 1. - Hrvatski sabor: uredbe o obrani pokupske krajine.
* 13. 2. - Na osnovu Deulinskog primirja Filaret, patrijarh moskovski pušten iz poljskog zarobljeništva - introniziran u junu, Rusijom će do 1633. vladati u dijarhiji sa sinom i carem Mihajlom.
* 24. 2. - Hrvatski sabor traži da krajiške službe drže pola Hrvati, pola Nijemci, iz Graca odgovaraju da Hrvati već imaju dvije trećine službi; Sabor takođe traži od kralja Ferdinanda da Srbi budu potčinjeni kraljevini i zemaljskim gospodarima, a da neće biti nepravedno opterećeni.
* mart - Bitka na Sarhuu je mandžurska pobeda nad snagama dinastije Ming.
* 20. 3. - Umro Matija, car Svetog Rimskog Carstva.
* 30. 4. - Albrecht von Wallenstein se pobunio protiv moravskih staleža.
* svibanj - Spor bana Frankopana i grada Zagreba jer mu ovaj krši slobodu.
* 30. 5. - Jan Pieterszoon Coen povratio Džakartu od Engleza i dao joj ime Batavija.
* 6 - 12. 6. - Tridesetogodišnji rat: Jindřich Matyáš Thurn opseda Beč, pokušaće ponovo u novembru.
* 10. 6. - Bitka kod Zablata je carska pobeda nad protestantima u Češkoj.
* 30. 7. - Prvo zasedanje Doma burgera Virdžinije, prve reprezentativne skupštine u Severnoj Americi.
* 31. 7. - Osnovana Češka Konfederacija.
* 5. 8. - Bitka kod Dolnih Vjestonica je češka pobeda.
* 10. 8. - Angoulêmski ugovor okončava sukob pristalica kraljice majke Marije de' Medici i Luja XIII.
* 20. 8. - Holandski brod izvesnog kapetana Jopea dovozi prve crne najamne sluge (*indentured servants*) u Virdžiniju, ovakve sluge će vremenom postajati robovi (→ John Casor 1655). Tj. engleski piratski brod *White Lion* krajem avgusta iskrcava 20 i nekoliko crnaca, otetih sa španskog broda - prvi crnci u engleskoj Americi.
* avgust - Erdeljski knez Gabrijel Betlen upao u Kraljevsku (habsburšku) Ugarsku, sabor u Banskoj Bistrici ga 25. 8. bira za ugarskog kralja.
* 26. 8. - Fridrih V Palatinatski izabran za češkog kralja nasuprot Ferdinandu - krunisan 4. novembra, vlada samo do novembra 1620. zbog čega ga zovu "Zimski kralj".
* 28. 8. - Ferdinand II Štajerski, kralj češki i ugarsko-hrvatski, izabran i za svetog rimskog cara.
* 5. 9. - Betlen zauzeo Košice, ovladao celom Gornjom Ugarskom (Slovačkom) (u boju za Košice na Betlenovoj strani se istakao Srbin Deli Marko).
* 7. 9. - U Košicama pogubljen Sveti Marko Križevčanin.
* 8. 10. - Minhenski ugovor: savez cara Ferdinanda i bavarskog vojvode Maximiliana I. - car dobija snage Katoličke lige a vojvoda teritorije u Palatinatu.
* 14. 10. - Betlen zauzeo ugarsku prestonicu Požun (Bratislavu), dobija krunu Sv. Stjepana - zatim pokušava da osvoji Beč.
* 16. 10. - Hrvatski sabor: uredbe za rat protiv Betlena.
* jesen - Ban Frankopan razvrgao zaruke sa Marijom Anom, kćerkom grofa Petra Erdeda, čime je došao u sukob s tom obitelji.
* 23. 11. - Bitka kod Humennéa: poljska pobeda nad erdeljskim snagama dovodi do deblokade Beča.
* decembar, zadnja dekada - Ispovednik češkog kralja Fridriha Abraham Scultetus uklonio slike iz crkve sv. Vita u Pragu i uništio oltar Luke Kranaha Mlađeg.
* 23. 12. - Georg Wilhelm je novi elektor Brandenburga i pruski vojvoda (do 1640).

### Kroz godinu

* Ferdinand II udružio sve zemlje austrijskih Habsburga, sem Tirola i prednjoaustrijskih zemalja.
* Srbi iz Otočca, Brinja i dr. se preseljavaju u Slavonsku krajinu.
* Keplerova *Harmonices Mundi* iznosi Treći Keplerov zakon.
* U Briselu postavljen Manneken Pis.
* Georgije Mitrofanović slikao u manastiru Zavala.
* Izgrađena Fortica iznad Otočca.
* 1619-20 - Islamiziranje katolika u masama. U okolini Prizrena 3.000 prešlo u islam, oko Sutjeske u Bosni 6 - 7.000 (deo opšteg trenda opadanja katolika u turskim krajevima); ipak, pravoslavci u Pilotu, severna Albanija, su pre 1628. prešli u katoličanstvo.
* Džahangir odobrava prvu englesku faktoriju u Suratu.
* Proglašena Republika Salé, gusarski grad-država u Maroku.
* Osnovano kitolovačko naselje Smeerenburg na Svalbardu.
* Portugalci ubili kralja Cankilija II, okončana Kraljevina Džafna na Sri Lanci.
* Španska ekspedicija Garcie de Nodala obilazi oko Ognjene zemlje, otkriva ostrva Diego Ramírez.

## Rođenja

* 24. 2. - Charles Le Brun, slikar i teoretičar († 1690)
* 6. 3. - Cyrano de Bergerac, dramatičar i duelista († 1655)
* 29. 8. - Jean-Baptiste Colbert, francuski ministar finansija († 1683)
* 7. 9. - Sveti Marko Križevčanin (\* 1589)
* 23. 12. - Johann Sigismund, elektor Brandenburga i vojvoda Pruske (\* 1572)

## Smrti

* 2. 3. - Ana Danska, škotska i engleske kraljica (\* 1574)
* 20. 3. - Matija, car Svetog Rimskog Carstva (\* 1557)
* 21. 5. - Hieronymus Fabricius, pionir embriologije (\* 1537)
* septembar - Hans Lippershey, optičar (\* 1570)
* 20. 12. - Ivan Kitonić, odvjetnik i pravnički pisac (\* 1561)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5
* Rudolf Horvat, *Ban Nikola Frankopan Tržački* (hr Wikisource)