Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Newport, Rhode Island

*Za ostale upotrebe, pogledajte Newport.*

| Njuport engleski: *Newport* |
| --- |
|  |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Sjedinjene Američke Države
 |
| Savezna država
 |  Roud Ajland
 |
| Okrug
 | Njuport
 |
| Osnovan
 | 1639.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 24.672
 |
| Gustina stanovništva
 | 83,6 st./km²
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Vremenska zona
 | UTC-5, leti UTC-4
 |
| Nadmorska visina
 | 9 m
 |
| Površina
 | 29,5 km²
 |
| Kopnena površina
 | 19,9 km²
 |
| Vodena površina
 | 9,6 km²
 |
|   |
| NjuportNjuport (Sjedinjenih Država)
 |
| Ostali podaci
 |
| Pozivni broj
 | 401
 |
| ZIP kod
 | 02840-02841
 |
| FIPS kod
 | 44-49960
 |

**Njuport** (engleski: *Newport*) je grad u američkoj saveznoj državi Roud Ajland. Po popisu stanovništva iz 2010. u njemu je živelo 24.672 stanovnika.

## Demografija

Prema popisu stanovništva iz 2010. u gradu je živelo 24.672 stanovnika, što je 1.803 (6,8%) stanovnika manje nego 2000. godine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Grupa** | **2000.** | **2010.** |
| Belci
 | 21.623 (81,7%)
 | 19.360 (78,5%)
 |
| Afroamerikanci
 | 2.053 (7,8%)
 | 1.710 (6,9%)
 |
| Azijati
 | 353 (1,3%)
 | 349 (1,4%)
 |
| Hispanoamerikanci i Latinoamerikanci
 | 1.467 (5,5%)
 | 2.062 (8,4%)
 |
| Ukupno
 | 26.475
 | 24.672
 |

## Reference

## Literatura

* Morris, Richard B. (1996). *Encyclopedia of American History* (Seventh izd.). Collins Reference. ISBN 0062700553.
* Peter C. Mancall, Gary B. Nash, Allan M. Winkler, Charlene Mires, John W. Jeffries, ur. (2009). *Encyclopedia of American History*. Facts on File. ISBN 0816071365.
* Stanley I. Kutler (2002). *Dictionary of American History* (Third izd.). Charles Scribners & Sons. ISBN 0684805332.
* Paul S. Boyer (2001). *The Oxford Companion to United States History*. Oxford University Press. ISBN 0195082095.
* Michael Kazin, Rebecca Edwards, Adam Rothman, ur. (2011). *The Concise Princeton Encyclopedia of American Political History*. Princeton University Press. ISBN 0691152071.
* Kane, Joseph and Aiken, Charles (2004). *The American Counties: Origins of County Names, Dates of Creation, and Population Data, 1950-2000*. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5036-2.

## Vanjske veze

|  |  |
| --- | --- |
|  | U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak o temi: **Newport, Rhode Island** |
# Semej

*Za ostale upotrebe, pogledajte Semej (prorok).*

| Semej kaz. i ruski: Semeй |
| --- |
|  |
|  |
|  Grb
 |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Kazahstan
 |
| Oblast
 | Istočnokazahstanska oblast
 |
| Osnovan
 | 1718.
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2010) | 303878
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
| Površina
 | 210.000000 km²
 |
|  SemejSemej na karti Kazahstana
 |

**Semej** (kaz. i ruski: Семей), do 2007. poznat kao **Semipalatinsk** (kaz. i rus. *Семипалатинск*), je grad Kazahstanu u Istočnokazahstanskoj oblasti. Prema proceni iz 2010. u gradu je živelo 303.878 stanovnika.

Kod grada bio je i testni poligon za sovjetsko nuklearno oružje, zbog čega je i danas povečana radiacija plutonijuma i urana. Semej je jedna od stanica Turksib železnice.

## Stanovništvo

Prema proceni, u gradu je 2010. živelo 303.878 stanovnika.

Kretanje broja stanovnika
| 1979. | 1989. | 1999.
 |
| --- | --- | --- |
| 282.574.
 | 317.112.
 | 292.500.
 |

## Reference

## Literatura

* Дарменов, Б. (2008) (руском). *Русско-казахский разговонрик*. Москва: Издательство «Толмач». str. 12-13. ISBN 978-5-903184-54-5.
# Beau Brummell

*Za ostale upotrebe, pogledajte Beau Brummell (razvrstavanje).*
Beau Brummell na minijaturnom portretu.
**George Bryan *Beau* Brummell** (7. jun 1778 - 30. mart 1840) je bio britanski oficir, kriketaš i diplomat, poznat kao svojevrsna društvena ikona Britanije u regentskoj eri, odnosno kao estetski arbitar koji je imao značajan uticaj na razvoj mode i standardnog muškog odijela u zapadnom svijetu. Iako je imao solidno obrazovanje, nije se mogao pohvaliti nijednim značajnim dostignućem; to je nadoknađivao ličnim šarmom zahvaljujući kome je stekao niz bogatih i uticajnih prijatelja, uključujući regenta i budućeg kralja Georgea IV. Raskid prijateljstva s Georgeom, ali i kockarski i drugi dugovi su ga natjerali da napusti Britaniju i preseli se u Francusku gdje će provesti ostatak života i umrijeti u siromaštvu od posljedica sifilisa. Njegov život i karakter, koji se često navodi kao arhetip dendija, je kasnije postao predmetom brojnih književnih djela i filmova.
# Gustav IV Adolf od Švedske

| Gustav IV Adolf
 |
| --- |
|  |
| *Portret Gustava Adolfa* |
| **Kralj Švedske** |
| Vladavina
 | 29. mart 1792. - 29. mart 1809. |
| Krunidba
 | 3. april 1800.
 |
| Prethodnik
 | Gustav III
 |
| Nasljednik
 | Karl XIII
 |
| Vladavina
 | . |
|  |
| Supruge
 | Frederica od Badena
 |
| Djeca
 | Gustav Sofia Wilhelmina Cecilia Amalia
 |
| Dinastija
 | Holstein-Gottorp
 |
| Otac
 | Gustav III
 |
| Majka
 | Sophia Magdalena Danska
 |
| Rođenje
 | 1. novembar 1778. Stockholm
 |
| Smrt
 | 7. februar 1837 Sankt Gallen (Švicarska)
 |
| Vjera
 | luteran
 |

**Gustav IV Adolf**  (Stockholm, 1. novembar 1778. - Sankt Gallen, 7. februar 1837.), bio je švedski kralj od 1792. do 1809.

Gustav Adolf bio je monarh koji je provodio lošu vanjsku politiku, što je rezultiralo gubitkom istočnih dijelova Švedske i Finske. Zbog tog je skinut s trona nakon državnog udara - 1809.

## Biografija

Kao sin ubijenog Gustava III - Gustav Adolf uspeo se na tron 1792. u vrijeme dok je kao regent vladao njegov ujak
Karl vojvoda od Södermanlanda.

Vladavinu Gustava Adolfa obilježili su Napoleonski ratovi, pa se i on 1805. pridružio anti-napoleonskoj koaliciji
Kad je Carska Rusija postala saveznik Francuske sklopivši sa njom Tilsitski mir - 1807.,
ruski car Aleksandar pokušao je nagovoriti Gustava da se pridruži
kontinentalnoj blokadi protiv
Velike Britanije.

Situacija je postala daleko ozbiljnija kad su tad ujedinjene Danska i Norveška - objavile rat Švedskoj 1807. i tako je potpuno izolirale. I
pored tog Gustav je odbio postati rusko - francuski saveznik, pa je Rusija napala Švedsku 1808. Taj rat je završio 1809. švedskim
porazom, i predajom Finske Rusiji.

U takvim prilikama određene skupine liberalnih vladinih funkcionera i oficira švedske zapadne armije organizirale su državni udar -
13. marta 1809. u kojem je Gustav svrgnut. Njegovoj djeci uskraćeno je pravo da ga nasljede na tronu, pa su on i njegova porodica napustili
Švedsku i otišli u egzil.

Nakon dosta lutanja Gustav se konačno skrasio i naselio u Švicarskoj pod imenom pukovnik Gustafsson.

Historičari su dugo opisivali Gustava kao nesposobnog, tvrdoglavog, a ponekad i kao mentalno retardiranog čovjeka - kreatora katastrofalne vanjske politike. Novija analiza njegove vladavine, prikazuje ga u drugom svijetlu, uz sugestiju da je njegov anti-francuski stav bio uzrokovan zbog velike švedske ovisnosti u trgovini sa Velikom Britanijom.

Uz to Gustav je za svoje vladavine uspio provesti i važne ekonomsko - zemljišne reforme, donošenjem Zakona o zemljištu - 1807.

## Reference

## Vanjske veze

* *Gustav IV Adolf* na portalu Encyclopædia Britannica (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Kralj Švedske** | Nasljednik:
 |
| **Gustav III** | **Karl XIII** |
# Karlo Lanza

**Karlo Lanza** (tal. *Carlo Lanza*) (Roccasecca, Italija, 3. studenog 1778. - Split, 29. siječnja 1834.), splitski liječnik, političar, gradski načelnik i prvi ravnatelj Arheološkog muzeja.

Podrijetlom je Talijan, a u Split je došao kao tridesetogodišnjak. Studirao je medicinu u Napulju. Neko vrijeme radio je kao asistent uglednog milanskog kirurga Domenica Cotugna (1736.-1822.). Po doseljenju u Split, oženio se 1807. Girolamom koja je također bila podrijetlom iz Italije. Obnovom austrijske vlasti nad Dalmacijom, Lanza je u siječnju 1814. zamijenioo Josipa Cindra na položaju načelnika.
# Alvise IV Mocenigo

| Alvise IV Mocenigo
 |
| --- |
|  |
| *Portret dužda Alvise Moceniga* |
| **Mletački dužd**  |
| Vladavina
 | 1763. - 1778.
 |
| Prethodnik
 | Marco Foscarini
 |
| Nasljednik
 | Paolo Renier
 |
| Rođenje
 | 21. novembar 1701. Venecija, Mletačka Republika
 |
| Smrt
 | 31. decembar 1778. Venecija, Mletačka Republika
 |
| Pokop
 | Zanipolo, Venecija |

**Alvise IV Mocenigo** (Venecija, 21. novembar 1701. – Venecija, 31. decembar 1778) bio je 118. mletački dužd, koji je vladao od 19. aprila 1763. do svoje smrti 1778.

## Biografija

Alvise je bio sedmi dužd iz aristokratske venecijanske dinastije Mocenigo, oženio se sa Pisanom Cornaro, koja je također pripadala jednoj od najutjecajnijih porodica u političkom životu Venecije, tako da je bio predisponiran za visoke položaje u Mletačkoj Republici. Pa je prvi dio svog života proveo kao ambasador u Rimu, Madridu i Napulju. Prije nego što je izabran za dužda 1763. i on je bio prokurator Bazilike sv. Marka.

Prve godine njegove vladavine protekle su mu u konfliktima sa Svetom stolicom, zbog njegova odnosa prema crkvenoj imovini po Mletačkoj Republici, što je nakraju dovelo do sukoba s papom Klementom XIII. S druge strane, zahvaljujući svom diplomatskom iskustvu uspio je realizirati čitav niz povoljnih ugovora o trgovini od Tripolitanije (1763), preko Tunisa (1764), Maroka (1765) i Alžira (1769). Isto tako oživio je trgovinu s Danskom i Rusijom te reorganizirao trgovinu sa obje Amerike, uspostavom brodskih linija preko Cádiza i Lisabona.

Značajna je unaprijedio poljoprivrednu proizvodnju, osnivanjem agronomskog fakulteta na Univerzitetu u Padovi i posebnih ureda po većim gradovima Mletačke Republike koji su za cilj imali unapređenje poljoprivredne proizvodnje.

## Reference

## Vanjske veze

* *Mocenigo, Alvise IV* na portalu Treccani (`it`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Marco Foscarini** |  **Mletački dužd (1763. - 1778.)** | Nasljednik: **Paolo Renier** |
# Porječje (razvrstavanje)

**Porječje** se može odnositi na:

* Porječje, slivno područje sa kojeg svi vodotoci teku prema jednoj matičnoj rijeci

ili:

* Porječje (Doboj), naselje grada Doboja, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina

## Povezano

* Porečje (razvrstavanje)
# Caura (Venezuela)

| Caura Río Caura  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  Venecuela |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina | Visoravan Jaua-Sarisariñama 2 000  m |
| Ušće   – aps. visina   – vrsta | Orinoco kod grada Ciudad Bolívara 0 m delta |
| Dužina | 725  km |
| Pritoke | Erebato |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  3 500  m³/s |
| Sliv   – površina |  45 336  km² |
| Ulijeva se u | Atlantik |
| Transport |
| Plovnost | od ušća Orinoca do Vodopada Pará (riječni brodovi) |

**Caura** (španjolski: *Río Caura*) je treća po veličini rijeka Venecuele i druga po veličini pritoka Orinoca duga 725 km. Većinu svog toka teče kroz venecuelansku saveznu državu Bolívar, na istoku zemlje, kroz netaknutu prašumu.

## Geografija

*Caura* izvire na visoravni Jaua-Sarisariñama (2 000 m), u netaknutoj prašumi, pored granice sa Brazilom, gdje pada prosječno oko četiri metra kiše na dan. Zbog tog je *Caura* neobično bogata vodom, i kod ušća sa Orinocom ima 3 500 metara vode u sekundi.

*Caura* od svog izvora teče prema jugoistoku u beskrajnim meandrima, zatim pravi veliki luk i teče prema sjevero zapadu sve do svog ušća u Orinoco nekih 200 km uzvodno od grada Ciudad Bolívara
Najveća pritoka rijeke je Erebato koji izvire na istoj visoravni.

Velika atrakcija rijeke su spektakularni Vodopadi Pará (Salto Pará), na sredini toka (kod koordinata ﻿ / ﻿), gdje se rijeka dijeli na sedam rukavaca i pada sa prosječne visine oko 60 m u kanjon dug 7 km. Tokom kišne sezone ti vodopadi svojom količinom vode premašuju čak i poznate Viktorijine slapove u Africi i Vodopad Iguazú na granici Brazila i Argentine.

## Bioraznolikost rijeke

Prašume Caura su i dandanas jedne od najočuvanijih u cijeloj Južnoj Americi.
U porječju rijeke *Caura* velikom 45 336 km² raste preko 2700 vrsta biljaka i živi 475 vrsta ptica, 168 vrsti sisavaca, 23 vrsta gmazova i stotine vrsti riba.

Dobar dio bazena rijeke je netaknuta prašuma sa nekoliko nacionalnih parkova i parkova prirode, od kojih je najveći Nacionalni park Sari Sariñama, sa planinama od pretkambrijskih stijena pokrivenih džunglom.

Jedini stanovnici porječja *Caura* su autohtoni indijanci Makiritare i Ye'kwana, koji sebe i zovu *narod rijeke*.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Campamento Caurama Río Caura* na portalu Venezuela tuya (`es`)
# Vapno

| Vapno - Kreč calx |
| --- |
| Rudnik vapnenca osnovne sirovine za proizvodnju vapnaRudnik vapnenca osnovne sirovine za proizvodnju vapna
 |
|  |

**Vapno** ili **kreč** (ponekad i *kalk* od latinskog *calx*, *calcis* «talog») je prvenstveno građevinski materijal - vezivo za izradu morta, žbuke i naliča, ali i sirovina u kemijskoj industriji.

Postoje dvije vrste vapna - živo ili gašeno vapno.

## Živo vapno

Živo vapno ili **kalcijum oksid** - **CaO** dobija se pečenjem vapnenca (CaCO3) na temperaturi od ~1000 °C, pri tom se oslobađa ugljikov dioksid (CO2). Taj proces je jedan od najstarijih kemijskih procesa poznatih čovjeku. Na kraju tog procesa nastaje - živo vapno u formi bijelog grumenja, iz kog se mljevenjem dobija prah prljavo bijele boje, jer pored kalcijeva sadrži i neke druge okside.

Kemijski naziv kalcijev oksid (CaO), (od ostalih spojeva u živom vapnu pronalaze se (podaci su okvirni) i:

* magnezijev oksid (MgO) % 0,20 – 0,80
* Željezni oksidi (Fe2O3) % 0,00 – 0,20
* silicijev dioksid (SiO2) % 0,02 – 0,20
* aluminijev oksid (Al2O3) % 0,00 - 0,80

## Gašeno vapno

Gašeno vapno ili **kalcijum hidroksid** dobija se miješanjem živog vapna s velikom količinom vode to se zove - gašenje. Industrijskim gašenjem živoga vapna uz minimalnu količinu vode dobija se - **hidratizirano vapno**. Kod tog procesa se oslobađa velika količina topline, a vapno poveća svoj volumen.
Gašeno vapno je vrlo - pastozno, za razliku od njega - hidratizirano vapno je fini bijeli prah.
Hidratizirano vapno koristi se u građevinarstvu za izradu morta i žbuke.

Gašeno vapno se koristi za bojenje unutarašnjih i vanjskih zidova, dezinfekciju, zaštitu voćaka, odstranjivanje fosfata iz otpadnih voda i vezanje sumporova dioksida nastala izgaranjem ugljena.

Peć za pečenje vapna s početka 20. vijeka
## Ostala primjena

Vapno se koristi i za proizvodnju karbida, u metalurgiji za odstranjivanje nečistoća vezanjem u silikatnu zguru, kod obrade vode, u proizvodnji papira, u keramičkoj, prehrambenoj (rafiniranje šećera) i tekstilnoj industriji, u poljoprivredi za neutralizaciju tla.

Vapno je vrlo agresivno - nagriza i nadražuje kožu, sluznice dišnih organa i oči, pa je kod rada sa živim vapnom potrebno koristiti zaštitnu opremu.

## Reference

## Vanjske veze

* *Calce* (`it`)
* Istarska tvornica vapna Arhivirano 2008-03-07 na Wayback Machine-u (`sh`)
# Kaolinit

| Kaolinit |
| --- |
|  |
| Generalno |
| Kategorija | Mineral |
| Hemijska formula | Al4[Si4O10](OH)8 |
| Identifikacija |
| Kristalna sistema | triklinična |
| Tvrdina po Mosu | 2 - 2,5 |
| Sjajnost | mat |

**Kaolinit** je mineral gline sa opštom molekulskom formulom: Al4[Si4O10](OH)8. Spada u grupu aluminosilikata. U sebi sadrži 39,5% Al2O3, 46,5% SiO2 i 14% H2O. Poznat je i pod nazivom kineska glina.
Velike količine kaolinita poseduju: Brazil, Kina, Francuska, Nemačka, Engleska, Indija, Australija i Japan.

Koristi se u keramici, kozmetici, za proizvodnju papira i kao aditiv za hranu

Sastojak je mnogih vrsta glina.

## Reference
# Caicara del Orinoco

| Caicara del Orinoco
 |
| --- |
| Trg Coroba sa neobičnom skulpturomTrg Coroba sa neobičnom skulpturom |
|  |
| Koordinate: ﻿ / ﻿ |
| **Država** |  Venecuela
 |
| **Država** | Bolivar
 |
| **Općina (Municipio)** | Cedeño
 |
|  |
| **Stanovništvo** |
|  - **Grad** | 45 500
 |
|  |
| **Vremenska zona** | UTC- 4.30 (UTC)
 |
| **Poštanski broj** | 8007
 |
| **Pozivni broj** | 0284
 |
| Karta
 |
| Caicara del Orinococlass=notpageimage| Pozicija Caicare del Orinoco u Venezueli
 |

**Caicara del Orinoco** je grad u venecuelanskoj saveznoj državi Bolivar od 45 500 stanovnika i administrativni centar općine Cedeño.

## Geografija

*Caicara del Orinoco* se nalazi na istoku države Bolivar na desnoj obali Orinoca.

## Historija

Rijeka Orinoco kod *Caicare del Orinoco*
*Caicara del Orinoco* izgrasla je krajem 18. vijeka, kao rudarski centar kad su u okolici otkriveni dijamanti i zlato, a kasnije i boksit.

Za vrijeme Bolivarove revolucije - 1881. bila je čak i glavni grad *Provizorne države Bolivar*.

## Privreda i transport

Današnja *Caicara del Orinoco* je trgovački i administrativni centar, poljoprivredno rudarskog kraja.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Caicara del Orinoco* (`es`)
# Napoleon (razvrstavanje)

Pod **Napoleon** se može podrazumijevati:

* muško ime, koje je popularno u romanskim zemljama
* Napoleon Bonaparte, francuski vojskovođa i državnik
* Napoleon II Bonaparte, car Francuske 1815. godine
* Napoleon III Bonaparte, francuski političar i državnik
* Napoleon IV Bonaparte
* *Napoleon prelazi Alpe*, je slavno ulje na platnu koje je 1801. godine naslikao tada najveći i najutjecajniji neoklasicistički slikar, Jacques-Louis David
* Napoleon Zervas, u krugu svojih oficira

* marka konjaka
* *Napoléon* (film, 1927), je francuski crno-bijeli nijemi historijski film snimljen 1927. godine u režiji Abela Gancea
* *Napoléon* (film, 1955), je francusko-italijanski historijski film snimljen 1955. u režiji Sache Guitryja
# Napoleon u svojoj radnoj sobi

|  |
| --- |
| Napoleon u svojoj radnoj sobi |
|  |
| **Jacques-Louis David**, 1812.
 |
| ulje na platnu , 203.9 × 125.1 cm |
| Nacionalna galerija umjetnosti, Washington, DC |

Napoleon u svojoj radnoj sobi (francuski: *Napoléon dans son cabinet de travail*) jest ulje na platnu Jacquesa-Louisa Davida iz 1812. godine. Slika prikazuje cara Napoleona I u njegovoj studiji u palači Tuileries. Unatoč nevjerojatno detaljnom prikazu, historičari umjetnosti smatraju kako je malo vjerojatno da je Napoleon doista pozirao za portret.

Slika je bila privatna narudžba škotskog plemića i pobornika Napoleona, Alexandra Hamiltona, poslana 1811. godine, a dovršena je 1812. godine. Izvorno je izložena u palači Hamilton, ali je 1882. godine prodana Archibaldu Primroseu, earlu od Roseberyja. Zaklada Samuela H. Kressa otkupila je sliku 1954. godine te ju je pohranila u Nacionalnoj galeriji umjetnosti u Washingtonu.

David je naslikao i drugu verziju portreta, koja prikazuje potpuno identičnu scenu, ali je Napoleon u drugačijoj, odnosno uobičajenijoj odjeći. Ta verzija se od 1979. godine nalazi u Versaillesu.

* *Druga verzija portreta*
# Joséphine de Beauharnais

| Joséphine de Beauharnais
 |
| --- |
|  |
|  **Carica Francuza** |
| Vladavina
 | 26. svibnja 1805. – 10. siječnja 1810. |
| Krunidba
 | 2. prosinca 1804.
 |
| Prethodnik
 | *nitko* |
| Nasljednik
 | Marie-Louise od Austrije
 |
|  **Kraljica Italije** |
| Vladavina
 | 26. svibnja 1805. – 10. siječnja 1810. |
| Prethodnik
 | *nitko* |
| Nasljednik
 | Marie-Louise od Austrije
 |
|  |
| Supruzi
 | Alexandre de Beauharnais (1779-1794; njegova smrt) Napoleon Bonaparte (1796-1810; razvod) |
| Djeca
 | Eugène de Beauharnais Hortense de Beauharnais
 |
| Dinastija
 | Beauharnais Bonaparte
 |
| Otac
 | Joseph Gaspard Tascher de La Pagerie
 |
| Majka
 | Rose Claire des Vergers de Sannois
 |
| Rođenje
 | 23. lipnja 1763.  Les Trois-Îlets, Martinique, Francuska |
| Smrt
 | 29. svibnja 1814.  Rueil-Malmaison, Francuska
 |
| Pokop
 | Crkva svetog Petra i Pavla  Rueil-Malmaison, Francuska |
| Vjera
 | katolicizam
 |

**Joséphine de Beauharnais**, rođena kao **Marie Josèphe Rose Tascher de La Pagerie**, a od 1796. do 1810. **Joséphine Bonaparte** (Les Trois-Îlets, 23. lipnja 1763. - Rueil-Malmaison, 29. svibnja 1814.) je najpoznatija kao prva supruga Napoleona I, odnosno prva carica Francuza.

Njezin prvi suprug, Alexandre de Beauharnais, giljotiniran je tokom Jakobinske diktature, dok je ona zatvorena u zatvoru Carmes i puštena pet dana nakon pogubljenja supruga. Nakon tog događaja, postala je ljubavnica nekoliko utjecajnih osoba iz revolucionarnog doba, uključujući Paula Barrasa i Napoleona Bonapartea. S potonjim, koji je bio šest godina mlađi od nje, vjenčat će se 1796. gdine. Iz prvoga braka imala je dvoje djece, kći Hortense, koja će postati nizozemska kraljice te sina Eugènea. U braku s Napoleonom nije imala djece, što je i bio razlog njihova razvoda 1810. godine i Napoleonova stupanja u brak s Marie-Louise od Austrije.

Nakon razvoda, živjela je u *Château de Malmaison* pokraj Pariza. Ostala je u dobrim odnosima s Napoleonom, koji je jednom prilikom rekao da su jedina stvar što je ikada stala između njih njezina dugovanja. Umrla je 29. svibnja 1814. od pneumonije.

Joséphine je tokom njihove veze primila velik broj ljubavnih pisama od Napoleona, mnoga od kojih su sačuvana i danas. Njezin *Château de Malmaison* bio je nadaleko poznat po svom ružićnjaku, koji je pomno održavan, a sve zbog njezine pasionirane ljubavi prema ružama, koje je skupljala iz cijeloga svijeta.
# Bonaparte (dinastija)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Izvorni grb obitelji Buonaparte (lijevo) i grb carske dinastije Bonaparte (desno)
 |

**Bonaparte** (izvorno Buonaparte) je europska vladarska kuća talijanskih korijena, koju je činila obitelj Napoleona I. Bonapartea, Korzikanca koji je 10. studenog 1799. godine izabran za prvog konzula Francuske, uz pomoć svoga brata, Luciena Bonapartea, predsjednika Vijeća pet stotina u Saint-Cloudu (predgrađe Pariza).

Napoleon I. bio je okrunjeni francuski cara između 1804. i 1815. Članovi obitelji Bonaparte također su kao kraljevi vladali Španjolskom, Nizozemskom, Napuljskim kraljevstvom, Vestfalijom.

Pristaše vladavine obitelji Bonaparte, koja je vladala velikim dijelom Europe početkom 19. stoljeća, nazivali su *bonapartisti*.

Obitelj, prvotno poznata kao Buonaparte, bila je dio talijanskog nižeg plemstva. Izvorno potječe iz Toskane i lombardskih je korijena, a bila je smještena u Lunigiani, talijanskoj povijesnoj regiji podno Apenina. Od tamo se preselila u Firencu, a zatim se podijelila na dvije loze: izvorna, *Buonaparte-Sarzana*, ostala je smještana u Firenci, dok se obitelj *Francesca Buonapartea* u 16. stoljeću preselila na otok Korziku, koja je tada bila đenovski posjed.

Članovi obitelji Bonaparte vladali su kraljevstvima koje je u svom osvajačkom pohodu zapadnom Europom osvoji Napoleon I. On je najprije postavio svog brata Josepha Bonapartea (1768. - 1844.) za napuljskog kralja (1806. - 1808.), a nedugo potom i kralja Španjolske (1808. - 1813.). Svog trećeg brata Louisa (1778. - 1846.) postavio je za kralja Holandije (1806. - 1810.) (prisilio ga je na abdikaciju nakon što ovaj nije uspio pokoriti nizozemske interese francuskim), dok je najmlađeg brata Jérômea Bonapartea (1784. - 1860.) postavio za kralja Vestfalije, malene regije u današnjoj sjevernoj Njemačkoj.

Napoleonov sin, Napoleon François Charles Joseph (1811. - 1832.), po rođenju je bio proglašen za kralja Rima (1811. - 1814.), a kasnije su ga bonapartisti nazvali Napoleonom II., iako nikad nije postao carem. Charles Louis Napoleon Bonaparte (1808. - 1873.), sin Luja Bonapartea, bio je predsjednik Francuske između 1848. i 1852. te car francuskog Drugog Carstva između 1852. i 1870. pod imenom Napoleon III. Njegov sin Eugène Bonaparte (1856. - 1879.), koji je nosio titulu carskog princa, poginuo je u borbi protiv Zulu ratnika u južnoj Africi. Njegovom smrću prestao je politički utjecaj dinastije Bonaparte.

## Krune koje su nosili članovi obitelji

Četiri Napoleona
### Francusko Carstvo

* Napoleon I (1804-1814,1815), također i Kralj Italije (1805.-1814.)
* Napoleon II (1815.), dodjeljena mu je titula kralja Rima, iako nikad nije vladao, bonapartisti ga nazvali Napoleonom II.
* Napoleon III (1852.-1870.)

### Kraljevina Holandija

* Lodewijk I (1806.-1810.), također i veliki vojvoda od Berga i Celevesa (1809.-1813.)
* Lodewijk II (1810.)

### Napuljsko Kraljevstvo

* Giuseppe I (1806.-1808.), također i Kralj Španjolske (1808.-1813.)

### Kraljevina Vestfalija

* Jérôme I (1807.-1813.)

### Kraljevina Španjolska

* José I (1808.-1813.)

### Veliko Vojvodstvo Toskana

* Elisa Bonaparte (1809.-1814.)