# 1291.

< |
12. vijek |
**13. vijek**
| 14. vijek
| >

< |
1260-e |
1270-e |
1280-e |
**1290-e**
| 1300-e
| 1310-e
| 1320-e
| >

<< |
< |
1287. |
1288. |
1289. |
1290. |
**1291..**
| 1292.
| 1293.
| 1294.
| 1295.
| >
| >>

1291.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1291.. (MCCXCI) |
| Ab urbe condita
 | 2044.
 |
| Islamski
 | 689–691.
 |
| Iranski
 | 669–670.
 |
| Hebrejski
 | 5051–5052.
 |
| Bizantski
 | 6799–6800.
 |
| Koptski
 | 1007–1008.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1346–1347.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1213–1214.
 |
| • *Kali Yuga* | 4392–4393.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3927–3928.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11291.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1291** (**MCCXCI**) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak u julijanskom kalendaru (1. jan/sij.).

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* veljača - Ugarski državni sabor u Stolnom Biogradu: kralj Andrija III daje nove koncesije staležima, uvećava njihovu vlast na račun kraljevske.

* 5. 3. - Ubijen je Sa'd al-Dawla al-Safi ibn Hibatullah, vezir persijske Ilhanidske monarhije.
* 10. 3. - Umro je ilhanidski vladar Argun. Njegov brat i guverner Anadolije Gajhatu je u julu na kurultaju izabran za naslednika (do 1295). U međuvremenu, turkomanski emiri su se pobunili u Anadoliji, a kurdski Hazaraspidi sa Zagrosa su nakratko zauzeli Isfahan.
* do 23. 3. - Dragutin Nemanjić se, preko barskog nadbiskupa Marina, žali papi da ima dosta jeretika u njegovom delu Bosne (Usora i Soli) - papa nalaže slavonskom ministru franjevaca da pošalje dvojicu ljudi u Bosnu, a Dragutinu da im bude na ruci.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 6. 4. - Opsada Akre: vojska egipatskih mameluka na čelu sa sultanom Al-Ašraf Halilom, stigla je do grada; par dana kasnije stižu sirijski kontigenti sa opsadnim mašinama.
* izm. januara i aprila - Kralj Vaclav II od Češke dobija Kneževinu Krakov od Przemysła II.
* proleće - Kinesko-mongolska princeza Kököchin je poslata u mongolsku Persiju. U pratnji je Marko Polo, stigli su 1293.

Opsada Akre (minijatura iz oko 1300.)
* 10. 5. - Prema predanju, Svetu kuću Bogorodičinu (*Santa Casa*) preneli su anđeli iz Nazareta u Trsat (ponovo je "čudesno" preneta 1294. u šumu kod Ankone, nešto kasnije je u bazilici u Loretu). Crkva Gospe Trsatske najstarije je marijansko svetište u Hrvatskoj.
* 18. 5. - Mameluci su opštim jurišem zauzeli Akru, čije su zidine oslabljene miniranjem. Još deset dana se održava primorska utvrda sa ostacima vitezova i nekoliko hiljada civila.
	+ Akra je bila posljednji ostatak Kraljevine Jeruzalem, ovim je praktično okončano doba križara na Levantu. Još nekoliko položaja je napušteno u narednim mjesecima.
	+ Centar vitezova hospitalera će biti u Limasolu na Kipru 1291-1310.
	+ Laiazzo/Yumurtalık u Armenskoj Kilikiji postaje glavna luka za trgovinu sa istokom (mameluci je zauzeli 1347).
	+ Gubitak Akre je veliki gubitak za Veneciju. Sukob sa Đenovom, koja je povlašćena u Vizantiji i blokira put kroz Bosfor, kulminira Korčulanskim ratom 1295-98.
* maj - Prva poznata ekspedicija prema Indiji: braća Vandino i Ugolino Vivaldi su krenuli sa dve galije iz Đenove, ne bi li stigli do Indije preko Oceanskog mora. Stigli su do rta Čaunar (Nun) na jugu Maroka, dalje nije poznato (Antoniotto Usodimare će 1455. u nesigurnom pismu tvrditi da je sreo njihovog potomka na reci Gambiji).

* jun? - Krstaši napuštaju poslednje položaje u Tiru, Sidonu i Bejrutu.
* 18. 6. - Umro je kralj Alfonso III od Aragona i Valencije, grof Barcelone. Nasljeđuje ga brat, kralj Sicilije, Jaime II zvani Pravedni (do 1327).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* srpanj - Pošto je austrijski vojvoda Albrecht odbio vratiti Ugarskoj zemlje i gradove koje je uzeo, ugarska vojska prelazi Litavu i "poplavi čitavu ravnicu do Beča i Novoga mjesta". Spaljeno je predgrađe Beča.
* 15. 7. - Umro je rimsko-njemački kralj Rudolf I Habsburški. Njegov sin Albrecht I u početku nasleđuje samo habsburške zemlje, jer je za novog kralja dogodine izabran Adolf Nassauski (1292-98), ali dolazi na red 1298-1308.
* 14. 7.? - Mameluci zauzimaju Sidonski morski zamak, pošto su ga napustili veliki majstor Thibaud Gaudin i templari, naređeno je rušenje.
* 21. 7. - Zauzet je Bejrut, srušen je zamak obitelji Ibelin i gradski zidovi.
* 30. 7. - Mameluci zauzimaju Haifu bez otpora, samostani na planini Karmel su uništeni.

* avgust, početkom -  *Bundesbrief*, Pismo o savezu ili Savezna povelja između kantona Uri, Schwyz i Unterwalden. Od 19. veka ovo se smatra osnivačkim dokumentom Stare Švicarske Konfederacije (Nacionalni dan u Švajcarskoj je 1. avgust).
* 3 i 14. 8. - Templari napuštaju zamak Pèlerin, kod dan. Atlita na severu Izraela, i Tortosu u Siriji.
	+ Ostaje samo otok Arados/Aruad kod Tortose (do 1302), a templarska centrala prelazi na Kipar, u Limasol ili Nikoziju.
* 28. 8. - Objavljen mir iz Haimburga između Austrije i Ugarske: Albert vraća zemlje i gradove koje je uzeo, naročito Požun, Trnovo i Gising (Nemet-Ujvar), ali svi zamci koji ne pripadaju ugarskom kralju će biti srušeni, naročito oni Gisingovaca.
* 31. 8. - Karamanidi su opsedali Konyu, ali stiže novi ilhanidski vladar Gajhatu.

* 18. 9. - Tomasina Morosini i Albertino, majka i ujak kralja Andrije III, svečano stižu u Zadar iz Venecije. U susret im je bio poslan neki Ugrin ali je bio zarobljen od kraljevih protivnika, pa je banu Radoslavu Baboniću bilo naređeno da ga oslobodi - ovaj to čini nakon okršaja, ali na kraju mora sam ispratiti kraljevu majku.
	+ Gisingovci i mnogi slavonski i hrvatski velikaši su uz napuljskog kraljevića Karla Martela, gotovo svi gradovi su vjerni Andriji III. Papa i napuljski kralj se u Hrvatskoj-Dalmaciji oslanjaju na bribirske knezove, braću Pavla I, bana, te Jurja I i Mladena I., krajem godine šalju i žita u njihove gradove.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 11. 11. - U Trevisu je potpisan mir između Mletačke republike i akvilejskog patrijarha, goričkog grofa Alberta I i tršćanske komune. Venecija zadržava komune u Istri, [od Kopra do Rovinja] osim Muggie, Buja, and Dvigrada.

* 2. 12. - Požun (Bratislava) dobio je povelju slobodnog grada.

### Kroz godinu

* c. - Dragutin i Milutin Nemanjić su porazili Drmana i Kudelina i zauzeli Braničevo - pripojeno je Dragutinovim oblastima (vidinski knez Šišman, vazal tatarskog kana Nogaja kao što su bili i Drman i Kudelin, dogodine će odgovoriti pohodom na Rašku. Dopro je blizu Peći, izgleda da je stradao manastir Žiča. Milutin će u kontranapadu zauzeti Vidin).
* Proizvođačima stakla u Veneciji je, zbog opasnosti od požara, naređeno da pređu na otok Murano.
* Kan Zlatne horde Tulabuga je ubijen, zadavljen od Nogajevih ljudi. Za novog kana je postavljen Toqta, sin Mengu-Timura (do 1312).
* Astronom i inženjer Guo Shoujing napravio je veštačko jezero Kunming kod kinesko-mongolske prestonice Hanbalik, tj. Dadu (danas u okviru Ljetne palače u Pekingu).
* Car Kameyama je u Kyotu osnovao budistički Rinzai-zen hram Nanzen-ji, /Nandzenj-đi/ (današnja verzija iz 1909).

## Rođenja

* 8. 2. - Afonso IV od Portugala († 1357)
* 9. 3. - Cangrande I della Scala, vladar Verone, Danteov pokrovitelj († 1329)
* 31. 10. - Philippe de Vitry, kompozitor, muzikolog († 1361)
* Philippe V od Francuske († 1322)
* Luis de la Cerda, kastiljski princ, admiral Francuske († 1348)

## Smrti

* 10. 3. - Argun, ilhanidski vladar (\* 1258)
* maj - Guillaume de Beaujeu, veliki majstor templara (\* ca. 1230)
* 18. 6. - Alfonso III od Aragona (\* 1265)
* 15. 7. - Rudolf I Habsburški, rimsko-njemački kralj (\* 1218)
* Tulabuga, kan Zlatne horde

## Reference

Literatura
* Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
* *Istorija srpskog naroda*, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)