Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Leksem

**Leksem** ili **leksema** (franc. *lexème*, od *lex[ique]*: rječnik, leksik; leksički i *[morph]ème*: morfem ili *[mon]ème*: monem), oblik samoznačne riječi koja predstavlja ukupnost svih svojih oblika i značenja. Lekseme proučava *leksikologija*, a svi leksemi nekog jezika činje njegov *leksik*.

## Samostalne i nesamostalne riječi

Po stupnju određenosti svoga značenja, riječi možemo podijeliti na punoznačnice (samoznačne riječi, samoznačnice) i nepunoznačnice (suznačne riječi, suznačnice).

Nepunoznačnice služe za uspostavljanje sintaktičkih i semantičkih odnosa među punoznačnicama. Često se nazivaju i gramatičkim ili odnošajnim riječima jer imaju samo gramatičko, a ne i leksičko značenje.
Nepunoznačnice: prijedlozi, veznici, usklici, čestice.

Punoznačnice, za razliku od nepunoznačnica, imaju i gramatičko i leksičko značenje te ne ovise o sintaktičkim vezama u kojima sudjeluju bez nepunoznačnica ili s njima.
Punoznačnice: imenice, glagoli, zamjenice, pridjevi, brojevi, prilozi.

## Sadržaj leksema

### Jednoznačnost i višeznačnost

Svaki leksem uz glavno može imati i sporedno, izvedeno značenje. Dva su osnovna načina prenošenja značenja - metafora i metonimija.

**Jednoznačnice** su leksemi kojima je izjednačen opseg sadržaja i opseg jedinog značenja.

**Višeznačnice** su leksemi kojima se sadržaj sastoji od dvaju ili više značenja.

Jednoznačnost (monosemija) prethodi višeznačnosti (polisemija) jer su višeznačnice rezulatat proširenja sadržaja početnih jednoznačnica.

### Raščlamba značenja

**Denotativno (neutralno) značenje** izravno govori o imenovanoj stvari iz izvanjezične zbilje na neutralan i obavijestan način.

**Konotativno (obilježeno) značenje** govori o imenovanoj stvari iz izvanjezične zbilje uz unošenje emocija, afekata ili pristranih doživljaja. Kada konotativno značenje svojom asocijacijom postane poznato većini govornika, ono je onda podruštvljeno ili socijalizirano. Ako je pak asocijacija vezana uz određene prilike ili leksik nekog pisca, govorimo o individualnom ili okazionalnom konotativnom značenju.

## Semantički odnosi među leksemima

S obzirom na značenjske razlike, sličnosti, srodnost i pripadnost leksema, neke možemo ubrojiti u jednu ili više od sljedećih skupina:

* sinonim
* antonim
* homonim, homograf, homofon
* paronim
* holonim
* meronim
* hiperonim
* hiponim
# Akrostih

**Akrostih** (grč. akro = krajnji, gornji; stih = red, redak u pjesmi) u književnosti je pjesma ili pjesmica u kojoj početna slova ili početni slogovi stihova čitani odozgo prema dolje daju neku riječ ili sintagmu. To je najčešće riječ ili sintagma koja označava temu pjesme, autora ili osobu kojoj je pjesma posvećena.

Naziv akrostih može označavati tu pjesmu, ali i samu riječ ili sintagmu koja se dobiva čitanjem prvih slova ili slogova stihova.

## Primjeri akrostihova

Poznat je akrostih France Prešerna posvećen Julija Juliji Primicovoj iz njegovog Sonetnog vijenca. Akrostihove su pisali i brojni drugi pisci.

| Josip Vidović Volim Magdalenu
 | France Prešeren Primicovi Jul'ji
 | Enes Kišević Voda je moja mati
 |
| --- | --- | --- |
| **V**eliku radost pogled na nju daje
**O**či su njene biseri što sjaje
**L**ice je njeno ogledalo sklada
**I** osmjeh ima koji sv’jetom vlada.
**M**isli su moje, njome omeđene
**M**oje su snage, pred njom pobjeđene
**A**morov dodir, njena nježna ruka
**G**las njen je čista harmonija zvuka.
**D**obrotu neku pogled joj otkriva
**A** opet isti zagonetku skriva
**L**abirint snova, razuma i puti
**E**kstaza zv’jezda, u njemu se sluti.
**N**aći ćeš ime i naći ćeš ženu,
**U** akrostihu nađi tajnu njenu.

 | **P**oet tvoj nov Slovencem venec vije,
**R**an mojih bo spomin in tvoje hvale;
**I**z srca svoje so kali pognale,
**M**okrocvetoče rož'ce poezije.
**I**z krajev niso, ki v njih solnce sije;
**C**elčas so blagih sapic pogrešale,
**O**bdajale so vtrjene jih skale,
**V**iharjev jeznih mrzle domačije.
**I**zdihljaji, solze so jih redile,
**J**im moč so dale rasti neveselo,
**U**r temnih so zatirale jih sile.
**L**ej 1 torej je bledo njih cvetje velo,
**J**im iz oči ti pošlji žarke mile,
**I**n gnale bodti nov svet bolj veselo.

 | **V**oda - kažem - i već žeđ bivam i žega.
**O**va voda bistra oku tako godi.
**D**ovoljna je voda, pa da imaš svega.
**A** što god se rađa, s vodom se i rodi.
**J**e li voda stvarna? I tu je - i nije?
**E**vo, među prste uhvatit se ne da.
**M**ira ona nema ni kad se popije.
**O**, uz vodu ovu, zar postoji bijeda?
**J**a sam čovjek jedan sav od kišnih niti.
**A**l ipak bih rado oblak htio biti,
**M**alo iznad nogu, krila i peraja -
**A** dolje se na dnu Sane zrcaliti.
**T**ako bih lebdio i bio u biti.
**I** gledao bih vodu - sve dok ima sjaja.

 |

Akrostih se pojavljuje i u Bibliji, u Tužaljkama i u nekoliko Psalama (9, 10, 25, 34, 37, 111, 112, 119 i 145).

## Primjena u enigmatici

Akrostih (ponekad i pod nazivom **prvoslovka**) danas se naročito koristi u enigmatici kao zagonetka iz skupine stihovnih zagonetki.
# Anagram

**Anagram** je metoda šifrovanja koja se koristi tako što se da jedna reč ili rečenica i od nje se napravi druga reč ili rečenica iste ili manje dužine sa drugim značenjem. Anagrami su podjednako način šifrovanja i vrsta zabave.

Neki od primera su: Miroljub - Ljubomir, Boro Livac - ribolovac, „O, rana davi, Al' demon zlo čini!“ - „Leonardo da Vinči, Mona Liza!“ (primer preuzet iz knjige "Da Vinčijev kod")...
# Apoteka

*Vidi takođe: Farmacija*
Apoteka
**Apoteka** (grč. ἀποϑήϰη – "skladište"), ili **ljekarna** (ijek.) ili **lekarna** (ek.), zdravstvena ustanova koja nabavlja i ispituje lijekove i sanitetski materijal, i njima snabdijeva stanovništvo. U nekim apotekama se i izrađuju i testiraju lijekovi.

U Srbiji je 1836. otvorena *Dvorska i voena apoteka* u Kragujevcu, a 1862, u sastavu Glavne vojne bolnice u Beogradu je osnovana i prva bolnička apoteka.

Apoteka je obrađena i u članku *Farmacija*.

## Povezano

* Zdravstvo
* Bolnica
* Ambulanta

## Literatura

* Vojna enciklopedija, Beograd, 1970., knjiga prva, strana 186.

## Vanjske veze
# Enigma

**Enigma** (grč. *ainigma*; usp. zagonetka)

* Sinonim za zagonetku (osim kad se misli na narodne zagonetke).
* Ono što je zagonetno, što pobuđuje dvojbe, zagonetan govor, zamršen slučaj. *(HER, Vujaklija)*
* Naziv (ili dio naziva) nekolicine enigmatskih listova koji su izlazili ili još izlaze u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Srbiji, ali i u zemljama u kojima se ne govori srpsko-hrvatski. Vidi Enigma (listovi).
* Riječ **enigma** nalazi se u naslovima mnogih umjetničkih i drugih djela. Vidi Enigma (u naslovima).

## Enigmatski časopisi

* Enigma (časopis) (Beograd; 1951-2012)

## Ostala značenja

* Enigma (mašina), mašina za šifriranje;
* Enigma (grad), Džordžija, USA;
* Enigma (igra), kompjuterska igra;
* Enigma (šah), šahovska mašina;
* Enigma Browser, web-pretraživač;
* Enigma Record, izdavač nosača zvuka;
* Enigma (Wing Commander), izmišljeno područje u svijetu *Wing Commandera*
* *Enigma* (roman), roman britanskog pisca Roberta Harrisa iz 1995. godine
	+ *Enigma* (film, 2001), njegova ekranizacija
* *Enigma* (film, 1983), američki igrani film iz 1983. godine

## U nazivima umjetničkim djela

* "**Serenijeva enigma**", kompleksni roman hrvatskog književnika E. G. Deškovića

## Povezano

* Sve stranice koje počinju s(a) "Enigm"
* Sve stranice s naslovom koji sadrži "Enigma"
# Enigmatika

**Enigmatika** je vještina sastavljanja i rješavanja zagonetaka (enigmi). Naziv je nastao od grčkog pridjeva *ainigmatikos*: zagonetan.

Već dugo se koristi i naziv zagonetaštvo (koga nema u poznatijim rječnicima hrvatskog ili srpskog jezika), dok Bratoljub Klaić u svom "Rječniku stranih riječi", uz odrednicu enigmatika, navodi i naziv zagonetarstvo, koji se u savremenoj enigmatici ne koristi.
# Palindrom

Satorov kvadrat.
**Palindrom** (grč. παλίνδρομος: koji trči unatrag), antički naziv za riječ, frazu, rečenicu, stih, broj ili niz simbola koji čitani od početka prema kraju ili obrnuto glase jednako.

U ovaj popis treba uvrštavati samo riječi koje su **palindrom**i, dok palindromne rečenice treba uvrštavati u popis palindromnih rečenica.

|  |
| --- |
| **Indeks** A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P Q R S Š T U V W X Y Z Ž
 |

## A

* Ababa
* Aboba
* Acinica
* ada
* Afifa
* Aganaga
* Akasaka
* ala
* alala
* Amama
* Ana
* Anana
* Anina
* anona
* apokopa
* ara
* arara
* Ava
* Aziza

## B

* Bab
* bob

## D

* Damad
* Dibid
* dohod
* dovod

## G

* Gadag
* Galag
* Gig
* Gog

## I

* Igigi
* ili
* Imi
* Iriri

## J

* Janaj
* jerej

## K

* kačak
* kalabalak
* kajak
* kapak
* kinikinik
* kisik
* Kizik
* Kučuk
* kuluk
* Krk

## M

* madam
* Manam
* Mapam
* Matam
* malajalam
* Medem
* melem
* Menem
* Mim
* Mirim
* monom
* mononom
* Motom
* Murum

## N

* Nadan
* nagan
* Natan
* neven
* Nilin
* Nonanon

## O

* Ogopogo
* Ohopoho
* oko
* oko u oko
* oro
* Oruro
* Oto

## P

* Pilip
* pokop
* pop
* potop

## R

* Rabar
* radar
* ranar
* ratar
* reper
* rever
* romor
* rotator
* rotavator
* rotor

## S

* Sakas
* Sas
* sitotis
* sos
* sukus

## Š

* Šamaš
* šaš
* Šereš
* šotoš

## T

* Tanat
* tartrat
* teget
* teret
* tirit
* topot

## Z

* zalaz
# Žargon

**Žargon** je specifična vrsta reči koja pripada jednoj grupi, sredini ili neformalnoj skupini. Upotreba žargona može biti i zatvorena komunikacija unutar grupe radi zaštite njenih interesa. Žargon se upotrebljava i kao element književnog jezika.

Leksemi koji se koriste u žargonu nazivaju se **žargonizmima**.

## Funkcija žargona

Funkcija je žargona trostruka: olakšana komunikacija, uključivanje i isključivanje:

* U svakoj struci postoji specifična terminologija koja olakšava komunikaciju, pogotovo onda kad je vrijeme bitno (npr. za vrijeme operacije, svaki instrument ima svoje ime, i hirurg neće reći asistentu "Daj onaj tamo instrument", nego će uvijek reći koji točno instrument treba).
* Oni koji poznaju terminologiju kad dođu u novu okolinu lakše se uklope jer znaju o čemu se priča - uključivanje
* Oni koji ne poznaju terminologiju isključeni su - bili kratko ili dugo u dotičnom društvu

## Izvori

## Povezano

* Sleng
* Šatrovački govor
* Vukajlija

## Vanjske veze

* Vukajlija, rečnik slenga
# Sleng

**Sleng** je specifičan govor jedne društvene grupe.
U sociološkom smislu, proučavanjem slenga neke društvene grupe (vršnjačke, profesionalne i druge) može se mnogo saznati o samoj grupi, njenoj strukturi i grupnoj dinamici.

## Definicija slenga

Lingvisti nemaju jednostavnu i jasnu definiciju slenga, ali se slažu da je u pitanju konstantno promenljiv fenomen prisutan u svakoh potkulturi u svetu. Neki tvrde da sleng postoji jer ljudi nekako moraju definisati nova iskustva koja prolaze u modernom vremenu. U pokušaju da reše problem nepostojanja jasne definicije, Betani K. Dumas i Džonatan Lajter tvrde da se izraz treba smatrati istinskim slengom ako ispunjava najmanje dva od narednih kriterijuma:

* Umanjuje, barem privremeno, dostojanstvo formalnog ili ozbiljnog govora ili pisanja; drugim rečima, lako se može shvatiti u tim kontekstima kao istaknuta zloupotreba registra.
* Njegova upotreba implicira da je korisnik upoznat sa onime na šta misli, ili sa grupom ljudi koji su upoznati sa upotrebom termina.
* Predstavlja tabu termin u običnom diskursu s ljudima višeg društvenog statusa ili više odgovornosti.
* Zamenjuje dobro poznati konvencionalni sinonim. Ovo se radi primarno radi izbegavanja neugodnosti koju izaziva konvencionalni sinonim ili iritantnosti zbog potrebe daljeg elaboriranja.

## Razlozi za upotrebu slenga

Erik Partridž je izdvojio čak 15 razloga za upotrebu slenga:

* razonoda,
* da se bude duhovit ili dosetljiv,
* da se bude drugačiji,
* slikovito izražavanje,
* skretanje pažnje,
* bežanje od klišea,
* obogaćivanje jezika,
* da govor postane konkretniji,
* ublažavanje ozbiljnosti,
* korišćenje razgovornog jezika,
* olakšavanje društvene interakcije,
* podsticanje prisnosti,
* pokazivanje pripadnosti,
* isključivanje drugih,
* postizanje tajnovitosti.

Kao što se vidi, sleng ima prevashodno društvenu funkciju, jer doprinosi izgradnji ličnog i društvenog identiteta i olakšava komunikaciju unutar date društvene grupe.

## Povezano

* Žargon
* Argo

## Reference

## Vanjske veze
# Dijalekt

**Dijalekt** (**dijalekat**; grč. δıάλεκτος [*diálektos*] – dialektos – "razgovor", od διαλέγομαι [*dialégomai*] – dialegomai – "razgovarati"), jedan od subordiniranih oblika ili varijeteta jezika koji se javlja na osnovi osebujnosti rječnika, izgovora ili idioma. Premda se definicijom implicira da postoji hijerarhija unutar jezika, svi su dijalekti jednakovrijedni i međusobno ravnopravni. Mnogi jezici imaju standardne dijalekte, dok su svi drugi dijalekti nestandardni. Razlika između standardnog i nestandardnih dijalekata nije u njihovoj ordiniranosti (lingvistički su svi na istom nivou), nego u tome što je standardni dijalekt (jezik) onaj koji govore obrazovani ljudi i koji se najčešće nalazi u pismu. Razlika između dijalekta i jezika je lingvistički arbitrarna i ne ovisi o nekom inherentnom svojstvu razmatranih varijeteta, već o interakciji socijalnih, političkih, psiholoških i historijskih faktora. Dijalektalne grupe katkad se u nekim slavenskim jezicima nazivaju *narječjima*, no ovaj termin nije potvrđen u svjetskoj lingvistici.

## Izabrana lista članaka o dijalektima

* arapski varijeteti
* bugarski dijalekti
* engleski varijeteti
* francuski varijeteti
* makedonski dijalekti
* malajski varijeteti
* njemački dijalekti
* njemački varijeteti
* portugalski dijalekti
* ruski dijalekti
* slovenski dijalekti
* srpskohrvatski dijalekti
* srpskohrvatski varijeteti
* španjolski dijalekti

## Povezano

* dijalektalno niveliranje
* dijalektologija
* dijalektometrija
* etnolekt
* idiolekt
* izoglosa
* jezični savez
* književni jezik
* kronolekt
* regiolekt
* regionalni jezik
* registar
* sociolekt
* standardni jezik
* standardni varijetet
* urbanolekt
* varijetet
* žargon

## Reference
# Srednjobanatski okrug

Srednjobanatski okrug
Etnička mapa Srednjobanatskog okruga
**Srednjobanatski okrug** se nalazi u istočnom delu Vojvodine, odnosno severoistočnom delu Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Zrenjanin grad Zrenjanin
2. Opština Novi Bečej grad Novi Bečej
3. Opština Nova Crnja grad Nova Crnja
4. Opština Žitište grad Žitište
5. Opština Sečanj grad Sečanj

Ima ukupno 221.253 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Zrenjaninu.

Po lepoti se ističu sledeće građevine:

* pravoslavna Uspenska crkva iz 1746. godine,
* rimokatolička katedrala iz 1868. godine
* reformatorska crkva iz 1891. godine

Privreda Zrenjanina je veoma raznovrsna: industrija, poljoprivreda, šumarstvo, građevinarstvo i saobraćaj.

Vodeća grana je prehrambena industrija.

## Povezano

* Srem
* Banat
* Bačka

## Vanjske veze

* Prezentacija Bačke i Banata
# Južnobanatski okrug

Južnobanatski okrug
Etnička mapa Južnobanatskog okruga
**Južnobanatski okrug** sa prostire u istočnom delu Vojvodine, odnosno Srbije. Obuhvata sledeće opštine:

1. Opština Pančevo grad Pančevo
2. Opština Plandište grad Plandište
3. Opština Opovo grad Opovo
4. Opština Kovačica grad Kovačica
5. Opština Alibunar grad Alibunar
6. Opština Vršac grad Vršac
7. Opština Bela Crkva grad Bela Crkva
8. Opština Kovin grad Kovin

Ima ukupno 328.428 stanovnika. Sedište okruga je grad Pančevo.

Pančevo ima niz kulturnih institucija: Narodna biblioteka „Veljko Vlahović“, Istorijski arhiv i Zavod za zaštitu spomenika kulture.

Značajni kulturni spomenici ove regije su:

* Manastir Vojlovica, građen 1405. godine
* Uspenska i Preobraženska crkva, iz 1811. godine
* Narodni muzej iz 1833. godine

Ovo je moderan, industrijski kraj.

## Povezano

* Srem
* Banat
* Bačka
* Vojvodina

Јužnobanatski internet vodič K-013
# Zapadnobački okrug

Zapadnobački okrug
Etnička mapa (popis iz 2002)
**Zapadnobački okrug** se nalazi u zapadnom delu Vojvodine, odnosno severnom delu Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Sombor mesto Sombor
2. Opština Apatin mesto Apatin
3. Opština Odžaci mesto Odžaci
4. Opština Kula mesto Kula

Ukupno ima 215.916 stanovnika. Sedište okruga je grad Sombor.

Sombor je grad bogate kulturne tradicije:

* Rimokatolička crkva i Franjevački samostan iz XVIII veka,
* Zgrada Županije s početka XIX veka,
* Ikonostasi Velike i Male pravoslavne crkve i Srpska pravoslavna crkva u Staparu su zaštićeni spomenici, dokazi duge istorije ovog grada.

Opština Sombor danas raspolaže sa 100.000 hektara poljoprivrednog zemljišta, od čega je oko 97.000 hektara obradivih površina. Pored ratarske, veliki značaj ima i stočarska proizvodnja.

Još intenzivniji razvoj ostvaruje se u industriji. U potpunosti pokriva preradu sirovina iz poljoprivrede.

## Stanovništvo

Na području regiona prema popisu iz 2002. godine živi 213.242 stanovnika (od čega u opštini Sombor 96.669 stanovnika, opštini Kula 48.306 stanovnika, opštini Apatin 32.793 stanovnika, opštini Odžaci 35.474 stanovnika) i učestvuje sa 2,85% u stanovištvu Srbije, a 10,59% u stanovništvu AP Vojvodine.

Po gustini naseljenosti region spada u red srednje naseljenih u Vojvodini sa 88 stanovnika/km² (u Srbiji 85 stanovnika/km², u AP Vojvodini 94 stanovnika/km²) što je ispod prosečnog vojvođanskog nivoa.

Prema nacionalnoj strukturi stanovništva u Regionu žive: Srbi, Mađari, Jugosloveni, Hrvati, Crnogorci, Rusini, Ukrajinci, Poljaci, Nemci, Albanci, Turci, Česi, Slovaci...

## Vanjske veze

* Zvanična prezentacija okruga
*

## Povezano

* Srem
* Banat
* Bačka
# Južnobački okrug

Južnobački okrug u Vojvodini
**Južnobački okrug** se nalazi u Panonskoj niziji, u južnoj Bačkoj i severnom Sremu. Okrug se nalazi se na površini od 4.016 km² (18.7% od teritorije Vojvodine, 4.5% Srbije) sa 593.666 stanovnika (2002), što čini 30% stanovnika Vojvodine ili 5.5% Srbije.

Sedišište okruga je i glavni grad Autonomne Pokrajine Vojvodine, Novi Sad.

## Opštine

**Površine, broj naselja i broj stanovnika**
|  | Površina u km²
 | Broj naselja
 | Broj stanovnika
prema popisu iz 1991

 | Broj stanovnika
prema popisu iz 2002

 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Južnobački okrug** | 4016 | 77 | 543878 | 593666
 |
| Bač | 365 | 6 | 16559 | 16268
 |
| Bačka Palanka | 579 | 14 | 58037 | 60966
 |
| Bački Petrovac | 158 | 4 | 15293 | 14681
 |
| Beočin | 186 | 8 | 14693 | 16086
 |
| Bečej | 486 | 5 | 42111 | 40987
 |
| Vrbas | 376 | 7 | 45803 | 45852
 |
| Žabalj | 400 | 4 | 25404 | 27513
 |
| Novi Sad-grad | 699 | 16 | 261121 | 299294
 |
| Srbobran | 284 | 3 | 17172 | 17855
 |
| Temerin | 170 | 3 | 24386 | 28275
 |
| Titel | 262 | 6 | 15896 | 17050
 |
| Sremski Karlovci | 51 | 1 | 7403 | 8839
 |

## Kultura

Južnobački okrug
Etnička mapa Južnobačkog okruga
U Bečeju je podignuta prva srpska osnovna škola 1703. godine, a u Sremskim Karlovcima prva srpska gimnazija 1791. godine.

Novi Sad je sedište najstarije kulturno-naučne ustanove srpskog naroda - Matice srpske, koja je osnovana u Pešti, a u Novi Sad preseljena 1864. godine, kao i Srpskog narodnog pozorišta iz 1861. godine.

## Privreda

U samom okrugu razvijena je hemijska indusrtrija i prerada nafte, industrija mašina, alata i elektroporcelana, tekstilna, prehrambena industrija i građevinarstvo.

## Povezano

* Fruška Gora
* Nacionalni park Fruška Gora

## Vanjske veze

*  Arhivirano 2008-04-14 na Wayback Machine-u

* Službeni sajt Južnobačkog okruga
* Službeni sajt opštine Bač
* Službeni sajt opštine Bačka Palanka Arhivirano 2009-04-08 na Wayback Machine-u
* Poslovni imenik opštine Bačka Palanka Arhivirano 2010-05-16 na Wayback Machine-u
* Službeni sajt opštine Bački Petrovac
* Službeni sajt opštine Beočin Arhivirano 2011-06-29 na Wayback Machine-u
* Službeni sajt opštine Bečej
* Službeni sajt opštine Vrbas
* Službeni sajt opštine Žabalj Arhivirano 2015-01-05 na Wayback Machine-u
* Službeni sajt grada Novog Sada
* Službeni sajt opštine Srbobran Arhivirano 2010-05-07 na Wayback Machine-u
* Službeni sajt opštine Temerin
* Službeni sajt opštine Titel Arhivirano 2008-05-11 na Wayback Machine-u
* Službeni sajt opštine Sremski Karlovci Arhivirano 2009-02-21 na Wayback Machine-u
# Sremski okrug

Sremski okrug
Etnička mapa Sremskog okruga
**Sremski okrug** se nalazi u jugozapadnom delu Vojvodine, odnosno severozapadnom delu Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Šid mesto Šid ,
2. Opština Inđija mesto Inđija
3. Opština Sremska Mitrovica mesto Sremska Mitrovica
4. Opština Irig mesto Irig
5. Opština Ruma mesto Ruma
6. Opština Stara Pazova mesto Stara Pazova i
7. Opština Pećinci mesto Pećinci

Ima ukupno 309.981 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Sremska Mitrovica.

Fruškogorski manastiri predstavljaju najveće kulturno blago ovog kraja. Tu su: Manastir Grgeteg iz 1471. godine i manastir Jazak iz 1522. godine.

Manastir Krušedol je prava riznica slikarskih radova Vojvodine, a osnovan je 1514. godine kao zadužbina vladike Maksima Brankovića i njegove majke Angeline. U manastiru Novo Hopovo posebnu pažnju pobuđuje arhitektura hrama i njegov fresko - živopis. Vreme njegovog prvog zidanja nije poznato, ali se zna da je obnovljen 1756. godine.

Privredu Sremske Mitrovice danas čine: Fabrika celuloze i papira "Matroz", Drvni kombinat, Fabrika nameštaja "1 novembar" i "Srbija šume".

## Povezano

* Srem
* Banat
* Bačka
# Centralna Srbija

Centralna Srbija u Srbiji
Centralna Srbija zajedno sa okruzima
**Centralna Srbija** je naziv za deo teritorije Republike Srbije, koji se nalazio izvan teritorije autonomnih pokrajina: Vojvodine i Kosova i Metohije. Naziv se zvanično koristio između 1945. i 2009/2010. godine, kada je izvršena podela područja Centralne Srbije na nove statističke regione: Beograd, Šumadiju i zapadnu Srbiju i Južnu i istočnu Srbiju. Centralna Srbija nije predstavljala posebnu administrativnu upravnu jedinicu, nego je ova teritorija bila direktno podređena Republičkim vlastima.

Najveći gradovi Centralne Srbije (po podacima iz 2002.):

* Beograd = 1.380.600
* Niš = 230.400
* Kragujevac = 211.580
* Čačak = 73.200
* Leskovac = 63.100
* Smederevo = 62.700
* Valjevo = 61.400
* Kraljevo = 57.800
* Kruševac = 57.400
* Užice = 55.000
* Vranje = 55.000
* Šabac = 54.800
* Novi Pazar = 54.600

U doba SFRJ, pogotovo nakon donošenja Ustava 1974. koji je autonomnim pokrajinama dao šire ovlasti, za Centralnu Srbiju se koristio izraz **Uža Srbija**. Godine 1990. taj je izraz promenjen u Centralna Srbija.
# Zaječarski okrug

Zaječarski okrug
**Zaječarski okrug** se nalazi u istočnom delu Republike Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Boljevac mesto Boljevac
2. Opština Knjaževac mesto Knjaževac
3. Grad Zaječar mesto Zaječar
4. Opština Sokobanja mesto Sokobanja

Ukupno ima 158.131 stanovnika. Sedište okruga je grad Zaječar.

Felix Romuliana (Galerijeva palata) u Gamzigradu, bila je prestonica rimskog imperatora Gaja Galeria Valerija Maksimilijana, s kraja III i početkom IV veka. Gamzigrad se na osnovu otkrivenog materijala svrstava u red najreprezentativnijih rimskih gradova na Balkanu. Tu je pronađena brojna istorijska građa (nakit, novac, alatke, oružje) kao svedočanstvo o velikoj civilizaciji na ovim prostorima.

Privredni razvoj zaječarske opštine kretao se od zanatske i poluindustrijske prerade poljoprivrednih proizvoda i eksploatacije ugljenog bogatstva.
# Kolubarski okrug

Kolubarski okrug
**Kolubarski okrug** se prostire u srednjem delu zapadne Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Valjevo mesto Valjevo
2. Opština Osečina mesto Osečina
3. Opština Ub mesto Ub
4. Opština Lajkovac mesto Lajkovac
5. Opština Mionica mesto Mionica
6. Opština Ljig mesto Ljig

Ima ukupno 200.560 stanovnika.

Sedište okruga je grad Valjevo koji se nalazi na reci Kolubari.

Kulturno - istorijske znamenitosti ovog kraja su:

* Muselimov konak tipičan primer turske arhiktekture, sazidan u XVIII veku,
* Kula Nenadovića, koju je 1813. godine podigao vojvoda Jankov,
* Valjevska crkva, iz 1838. godine i predstavlja redak primer monumentalne klasicističke građevine u Srbiji.
* Moderna galerija Valjevo, ustanova kulture od nacionalnog značaja i jedna od najboljih galerija u ovom delu Evrope.

Poznata turistička mesta u okrugu su planina Divčibare i Banja Vrujci.