Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# The Wall Street Journal

| The Wall Street Journal |
| --- |
| WSJ Logo.svg |
| Naslovna strana prvog izdanja novina |
| Format | Cijeli format |
| Glavni urednik | Gerard Baker |
| Urednik kolumni | Paul A. Gigot |
| ISSN | 0099-9660 |
| Službeni website | www.wsj.com |

The Wall Street Journal su međunarodne dnevne novine pisane na engleskom jeziku sa značajnim naglaskom na poslovne i ekonomske vijesti.

Objavljuje ga kompanija Dow Jones & Company, divizija kompanije News Corp zajedno sa evropskim i azijskim izdanjima šest puta sedmično. *Journal* su najveće novine u Sjedinjenim Američkim Država po tiražu. Prema podacima iz marta 2013. godine od strane organizacije *Alliance for Audited Media*, tiraž je iznosio oko 2.4 miliona primjeraka (uključujući skoro 900.000 digitalnih pretplata). Za usporedbu, *USA Today* ima tiraž od 1.7 miliona primjeraka. Glavni su mu konkurent Londonske novine *Financial Times*, koje se takođe objavljuju u nekoliko izdanja.

*Journal* se uglavnom fokusira na američke ekonomske i svjetske poslovne teme kao i finansijske vijesti i probleme. Ime novina potiče od ulice u gradu New York City koja se zove "Wall Street" i dio je finansijalnog distrikta New Yorka. Neprestano ga štampaju Charles Dow, Edward Jones i Charles Bergstresser od 8. jula 1889. godine. Štampano izdanje je nagrađeno sa Pulitzer nagradom trideset četiri puta,, uključujući njeno izvještavanje 2007. godine o promjenama datuma davanja dionica i neželjenim posljedicama kineske ekonomske reforme. 2011. godine, *The Wall Street Journal* je ponovo osvojio prvo mjesto na *Media Power 50* listi, već dvanaest godina za redom.

## Reference

## Literatura

* Merrill, John C. and Harold A. Fisher. *The world's great dailies: profiles of fifty newspapers* (1980) pp 338–41
* Joachim Keller: *Der Informationsgehalt der Berichterstattung in der Currency-markets-Kolumne des Wall Street Journals. Eine empirische Untersuchung der Berichtsqualität.* Dissertation der Universität Saarbrücken 2002, Peter Lang Verlag, Frankfurt a.M. u.a. 2003, ISBN 978-3-631-50791-9.
* Martin Dunn: *How to survive Rupert Murdoch.* In: British Journalism Review, Vol. 18, No. 4, 2007, S. 5-10, ISSN 0956-4748, auch als Online-Artikel Arhivirano 2008-10-11 na Wayback Machine-u
* Sarah Ellison: *War at the Wall Street Journal: Inside the Struggle to Control an American Business Empire.* Houghton Mifflin Harcourt, Boston 2010, 304 S., ISBN 978-0-547-15243-1

## Vanjske veze

* Službeni veb-sajt (mobilni)
* *The Wall Street Journal* blogs
* The Wall Street Business News Network Arhivirano 2018-08-07 na Wayback Machine-u
* Economic Principals Arhivirano 2008-07-23 na Wayback Machine-u – David Warsh on the *The Wall Street Journal* history as the earliest "Online" news provider.
* How Dow Jones Remade Business Journalism, by Cynthia Crossen, *Wall Street Journal*, July 31, 2007
* Murdoch Takeover, ABC exclusive coverage
* Has the *Journal* Lost its Soul? Arhivirano 2010-01-25 na Wayback Machine-u by Scott Sherman, *The Nation*, April 22, 2009
* How the *Wall Street Journal* can influence investments Arhivirano 2015-07-19 na Wayback Machine-u
# The Heritage Foundation

| The Heritage Foundation |
| --- |
| Logo organizacije |
| Osnivanje | 16. februara 1973. (1973.-02-16.) |
| Tip | trust mozgova |
| Svrha | "liderstvo za Ameriku" |
| Sjedište | 214 Massachusetts Avenue, NE  Washington, SAD |
| Koordinate | 38°53′43″N, 77°0′10″W |
| Predsjednik | Jim DeMint |
| Website | www.heritage.org |

**The Heritage Foundation** [ðə ˈhɛrɪtɪdʒ faʊnˈdeiʃn], američka konzervativna organizacija odnosno trust mozgova za politiku, ekonomiju i međunarodne odnose. Osnovana je 1973. godine od strane Paula Weyricha, Edwina Feulnera i Josepha Coorsa. Snažan politički utjecaj stekla je tokom predsjedništva Ronalda Reagana i dan danas drži se među najutjecajnijim konzervativnim organizacijama u zemlji. Sjedište zaklade nalazi se u Washingtonu, a dužnost predsjednika od 2012. obnaša Jim DeMint. Istaknuti članovi iz političkog svijeta su Richard V. Allen, L. Paul Bremer, Elaine Chao, Lawrence Di Rita, Michael Johns, John Lehman, Edwin Meese i Steve Ritchie.

## Vanjske veze

* (`en`) Službene stranice *The Heritage Foundationa*
# Statist

**Statista** je lice bez stalnog angažovanja u pozorištu. Angažuje se u skladu sa potrebama predstave. Njihova uloga je najčešće bez dijaloga, ili u slučaju da predstavljaju okupljenu masu (rulju) izgovaraju jednostavne rečenice. Statisti su češće angažovani prilikom snimanja filmova i serija. Na filmskom tržištu Srbije, dnevnica za statiste se kreće od 10 evra, za jednostavne scene statiranja do 25 pa i 50 evra za rizičnije scene, koje obavljaju kaskado-statisti. Kaskado-statisti učestvuju prilikom snimanja ratnih filmova, scena masovnih demonstracija, kada se koristi pirotehnika koja deluje u blizini glumaca i drugih scena visokog rizika. Obezbeđena im je i kolektivna polisa osiguranja u slučaju nezgode.

## Povezano

* Kaskader
* Glumac

## Vanjske veze

* "Extra helping", Sam Delaney, *The Guardian*, 2 April 2005
# Guadalentín

| Guadalentín  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  Španjolska |
| Pokrajine | Regija Murcia |
| Gradovi | Murcia, Lorca |
| Hidrografija |
| Izvor | Akumulacijsko jezero Puentes |
| Ušće   – koordinate | Murcia 37°59′30″N 1°04′22″W |
| Dužina | 121 km |
| Pritoke | Turrilla, Luchena |
| Hidrologija |
| Protok   – srednji |  0,1 m³/s |
| Sliv   – površina | sredozemni 3.300 km² |
| Karta |
|  Sliv rijeke |

**Guadalentín** je rijeka na jugoistoku Španjolske duga 121 km, veća pritoka rijeke Segure.

## Karakteristike

Guadalentín izvire iz akomulacijskog jezera Puentes na obroncima Betičkih Kordiljera nedaleko od Lorce.
Od tamo teče prema sjeveroistoku do ušća u rijeku Seguru kod grada Murcia.

Sliv rijeke velik je 3.300 km² i proteže se preko vrlo sušne Regije Murcia.

## Reference

## Vanjske veze

* *Río Guadalentín* (`es`)
# Ime

**Ime** je oznaka (riječ) koja označava, osobu, stvar, mjesto ili proizvod, a koristi se za razlikovanje jednog od drugog.

Vrste imena:

* osobno ime - ime koje uz prezime određuje neku osobu
* zajednička imena (*eng. Common name*) - imena koja znanstvenici daju biljnjim i životinjskim vrstama
* imena biljnih i životinjskih vrsta
* imena stvari i pojava (npr. automobil, vjetar)
* ostala imena
# Ljetopis

**Kronika** ili **hronika** (lat. *chronica*, from grč. *χρονικά* [*chroniká*], iz *χρόνος* [*chrónos*] – "vrijeme"), odnosno **ljetopis**, opširni je zapis bitnijih zbivanja koje se zapisalo po redu kako su se događali (usp. kronologija).

Kronike su u isprva bile srednjovjekovni zapisi događaja iz godine u godinu, ali da se pri tom nije dublje raščlanjivalo događaje.

Kod nas je najpoznatija *Kronika popa Dukljanina*, poznat i kao *Barski ljetopis* i *Hrvatska kronika*.

## Oblici kronika

* autobiografska kronika
* biografska kronika
* crkvena (samostanska, biskupska, župna)
* crna kronika
* dnevna kronika
* kulturna kronika
* mjesna kronika
* školska kronika
* vojna kronika
* Erotska kronika

## Povezano

* anali

## Vanjske veze

* Ljetopis* Arhivirano 2023-12-19 na Wayback Machine-u** na HE
# Geograf

**Geograf** je znanstvenik čije je područje proučavanja geografija, znanost o Zemljinoj prirodnoj okolini i ljudskom staništu.

Iako su geografi povijesno poznati kao ljudi koji izrađuju karte, izrađivanje karata zapravo spada u područje kartografije, koja čini poskup geografije. Geograf je sposoban proučavati ne samo fizičke detalje okoline nego i učinak okoline na čovjeka i ekologiju, vrijeme i klimu, ekonomiju i kulturu.

Vještine potrebne da se postane geografom temelje se na prirodnim znanostima, ali se nalaze i pod utjecajem društvenih znanosti. Moderni se geograf uglavnom fokusira na rješavanje ekoloških i lokacijskih problema suvremenog društva.

Mnogi se moderni geografi prvenstveno bave kartografijom i geografskim informacijskim sustavima. Oni su često zaposleni u lokalnim, državnim i federalnim vladinim agencijama kao i u privatnom sektoru ekoloških i inženjerskih tvrtki.

*Geograf*
*Geograf* je također naziv slavne slike Johannesa Vermeera koja se često povezuje s Vermeerovim *Astronomom*. Smatra se da obje slike predstavljaju rastući utjecaj i uspon u prominentnosti znanstvenog djelovanja u Europi u vremenu njihova nastanka, 1668-69.

## Povezano

* Popis geografa
# Jakut al-Hamavi

**Jakut al-Hamavi** (arap. ياقوت الحموي الرومي‎; punim imenom **Jakut ibn Abdulah al-Rumi al-Hamavi**, 1179.-1229.), arapski biograf i geograf iz Sirije poznat po enciklopedijskim radovima o islamskom svijetu. Toponimi iz njegova prezimena sugeriraju da je bio iz sirijskog grada Hame („al-Hamavi”) odnosno na moguće grčko podrijetlo („al-Rumi” - *Rûm*; neislamski svijet), a njegovo ime znači „rubin”. Jakut je prodan kao rob zbog čega se kasnije našao u Bagdadu. Njegov gospodar ga je kasnio dao obrazovati u Mervu, a potom i oslobodio nakon čega započinje seriju putovanja. Kasnije je zarađivao za život kopirajući i prodajući rukopise. Njegova enciklopedijska djela obuhvaćaju čak 33.180 stranica.

## Opus

* *Kitab al-Buldan* („Rječnik zemalja”)
* *Mudžam al-udab* („Rječnik pisaca”)
* *Al-Muštarak vadha va al-Muftarak Saka* (izdanje Ferdinanda Wüstenfelda iz 1845. g.)

## Veze

* Ibn Batuta

## Vanjske veze

* (`en`) Shining History: Yaqut's Dictionary of Countries Arhivirano 2011-10-08 na Wayback Machine-u
# 825.

*Ovo je članak o godini 825.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 8. vijek – **9. vijek** – 10. vijek
 |
| Decenija:
 |  790-e  800-e  810-e  – 820-e –  830-e  840-e  850-e  |
| Godine:
 | 822 823 824 – **825** – 826 827 828
 |

825.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 825.. (DCCCXXV) |
| Ab urbe condita
 | 1578.
 |
| Islamski
 | 209–210.
 |
| Iranski
 | 203–204.
 |
| Hebrejski
 | 4585–4586.
 |
| Bizantski
 | 6333–6334.
 |
| Koptski
 | 541–542.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 880–881.
 |
| • *Shaka Samvat* | 747–748.
 |
| • *Kali Yuga* | 3926–3927.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 3461–3462.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Zmija (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 10825.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **825.** (**DCCCXXV**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru.

## Događaji

* Bitka kod Ellanduna u kojoj kralj Egbert od Wessexa nanosi težak poraz kralju Beornwulfu od Mercije nakon čega se anglosaksonska kraljevska Kent, Surrey, Sussex i Essex dolaze pod vlast Wessexa a Istočna Anglija priznaje Egberta kao svog sizerena - kraj Mercijske supremacije.
* Franački car Louis Pobožni vodi ratni pohod protiv slavenskih plemena Venda i Srba.
* Vikinzi su po četvrti put napali opatiju Iona na zapadu Škotske, opat Blathmac postaje mučenik.
* Kordovski emir Abd ar-Rahman II je osnovao Murciju na jugoistoku Španjolske.

## Rođenja

* Louis II, sveti rimski car (u. 875)

## Smrti

* Rampon, grof od Barcelone
# Kordopski Emirat

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **إمارة قرطبة (`ar`) *Imārah Qurṭuba* Kordopski Emirat** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **756 – 929** |  → |

 |
|  Zastava
 |
| Location of CórdobaKarta Kordopskog Emirata 929. (zeleno) |
| **Glavni grad** | Córdoba
 |
| **Jezik/ci** | arapski, berberski, mozarapski, hebrejski
 |
| **Religija** | sunitski islam
 |
| **Vlast** | monarhija
 |
| **Historija** |  |
|  - Abd al-Rahman I proglašen *emirom* Córdobe
 | 756
 |
|  - Abd-ar-Rahman III proglašen *kalifom* Córdobe
 | 929
 |
| **Danas teritorija od** |  Andora  Gibraltar (UK)  Maroko  Portugal  Španija
 |

 |

**Kordopski Emirat** (arapski: إمارة قرطبة‎, *Imārah Qurṭuba*) je bio neovisni emirat na Pirinejskom poluotoku između 756. i 929. s Córdobom kao glavnim gradom.

Nakon omejadskog osvajanja Hispanije u periodu između 711. i 718. godine, Iberijski poluotok je osnovan kao pokrajina pod Omejadskim Kalifatom. Ovi vladari osnovali su svoju prijestolnicu u Córdobi i od kalifa iz Damaska dobili su ​​titulu valije ili emira.

Godine 756. Abd ar-Rahman I oglušio se na pozive abasidskog kalifa u Damasku i postao neovisan emir. Ranije je šest godina proveo u bijegu nakon što su Omejadi izgubili položaj kalifa u Damasku 750. godine. S ciljem da učvrsti svoju vladarsku poziciju, porazio je postojeće muslimanske vladare tog područja i ujedinio razne lokalne feude u emirat. Međutim, ovom prvom ujedinjenju al-Andalusa pod Abd ar-Rahmanom I još uvijek je trebalo više od 25 godina za potpunu centralizaciju (Toledo, Zaragoza, Pamplona, Barcelona).

Idući vijek i pol, njegovi potomci i dalje su vladali kao kordopski emiri s nominalnom kontrolom nad ostatkom al-Andalusa. U praksi, stvarna vlast je ovisila o sposobnostima pojedinog emira. Primjerice, pod vladavinom Abdalaha kordopska vlast nije se protezala izvan samog grada Córdobe.

Po dolasku na prijestolje njegovog unuka Abd ar-Rahmana III, koji ga je naslijedio 912. godine, politički pad emirata je bio evidentan. Abd ar-Rahman III je vrlo brzo vratio omejadsku moć u al-Andalusu, proširivši je također po zapadnom dijelu Sjeverne Afrike. Namjeravajući učvrstiti svoj autoritet i prekinuti nemire i sukobe koji su poharali Iberijski poluotok, godine 929. proglašava sebe kalifom i uzdiže državu na prestižan status koji su istovremeno imali Abasidi u Bagdadu i šijitski Fatimidi u Tunisu, koji su im predstavljali konkurenciju oko kontrole Sjeverne Afrike.

## Literatura

* Azizur Rahman, Syed (2001). *The Story of Islamic Spain*. Goodword Books. ISBN 978-81-87570-57-8.
# Abd ar-Rahman II

| Abd ar-Rahman II
 |
| --- |
| **Emir Córdobe**  |
| Vladavina
 | 822 – 852
 |
| Prethodnik
 | al-Hakam I
 |
| Nasljednik
 | Muhamed I
 |
|  |
| Rođen/a
 | 788 Toledo
 |
| Umro/la
 | 852. (dob: 63–64) Córdoba
 |

**Abd ar-Rahman II** (arapski: عبد الرحمن الثاني‎) (788–852) bio je omejadski emir Córdobe u Al-Andalusu (maurska Iberija) od 822. do smrti.

Bio je sin prethodnog emira Al-Hakama I. Za vrijeme očeve vladavine je kao mladić sudjelovao u "danu rova", odnosno masakru 700 - 5000 plemića i uglednih građana Toleda koji su se pobunili protiv Al-Hakamove vlasti.

Gotovo cijela vladavina je bila ispunjena borbom protiv kršćanskog asturijskog kralja Alfonsa II, čije je napredovanje na jug nakon dosta napora uspio suzbiti. Godine 837. su protiv njega u Toledu digli veliki ustanak tamošnji kršćani i Jevreji; nastojeći suzbiti slične ustanke u budućnosti, natjerao je prvake lokalne kršćanske Crkve da sazovu sinod na kome je kršćanskim vjernicima izričito zabranjeno da traže mučeništvo.

Godine 844. se suočio sa napadom Vikinga koji su se iskrcali kod Cadiza, zauzeli Sevillu (sa izuzetkom citadele) te napali samu Cordobu. Kako bi se obranio od sličnih napada u budućnosti, započeo je izgradnju ratne mornarice i pomorskog arsenala u Sevilli.

U vanjskoj politici je pomagao Vilimu od Septimanije u borbi protiv karolinškog franačkog kralja Karla Ćelavog.

Iako je Abd ar-Rahman II bio poznat kao pokrovitelj umjetnosti, jedan od najpoznatijih događaja njegove vladavine je masakr kršćanskih Kordovskih mučenika.

|  |
| --- |
| Abd ar-Rahman II **Banu Umayyah**bočni ogranak od **Banu QuraishUmro/la:** 852 |
| Prethodi: **al-Hakam I** | **Emir Cordobe** 822–852
 | Slijedi: **Muhamed I** |
# Taifa Valencia

*Za ostale upotrebe, pogledajte Valencia (razvrstavanje).*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Taifa Valencia** |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **1010–1238** |  ?    ? |

 |
| Položaj Taife ValencijeKraljevina Valencia (bivša Taifa) cca. 1037 |
| **Glavni grad** | Valencia
 |
| **Jezik/ci** | arapski, mozarapski , hebrejski, berberski
 |
| **Religija** | Islam, rimokatoličanstvo, judaizam
 |
| **Vlast** | monarhija
 |
| **Historijska era** | srednji vijek
 |
|  - Uspostava
 |  |
|  - pod vlašću Toleda
 | 1065-1075
 |
|  - pod vlašću Kastilje/Almoravida
 | 1099-1102 / 1102-1145
 |
|  - pod vlašću Murcije/Almohada
 | 1147-1172 / 1172-1229
 |
|  - osvajanje od strane Aragona
 |  |
| **Valuta** | Dirham i dinar
 |

 |

**Taifa Valencia** (španski: *Taifa de Valencia*) ponekad navođen i kao **Balansijski Emirat** (katalonski: *emirat de Balànsiya*) bila je srednjovjekovno maursko kraljevstvo (*taifa*) u al-Andalusu sa sjedištem u Valenciji, koje je, s prekidima, postojalo od 1010. do 1238. Nastalo je kao upravna jedinica Kordopskog Kalifata od koga se 1021. otcijepilo u kaosu izazvanom građanskim ratovima za omejadsko prijestolje. Godine 1065. ju je pripojila Taifa Toledo, ali se od nje oslobodila 1075. i nezavisnost očuvala sve do 1099. Pred kraj tog perioda je njom nekoliko godina vladao znameniti španski junak El Cid. Nakon njegove smrti je Valenciju preuzela Kraljevina Kastilja, ali ju je već 1102. morala prepustiti Almoravidima. Valencia je nezavisnost ponovno nakratko stekla 1145. godine, ali ju je 1147. pokorila Taifa Murcia, da bi od 1172. bila pod vlašću Almohada. Nezavisnost je ponovno stekla 1229. ali je Valenciju 1238. konačno osvojila kršćanska Kraljevina Aragon.

## Vanjske veze

*  2012-06-20 na Wayback Machine-u
# Fernando III od Kastilje

| Fernando III
 |
| --- |
|  |
| *Portret na minijaturi* |
| **Kralj Krune Kastilje** |
| Vladavina
 | 1217. - 1252. |
| Prethodnik
 | -
 |
| Nasljednik
 | Alfonso X Mudri
 |
|  |
| Supruge
 | Elizabeta od Hohenstaufena Jeanne de Dammartin
 |
| Dinastija
 | Ivrea
 |
| Otac
 | Alfonso IX od Leóna
 |
| Majka
 | Berengaria od Kastilje
 |
| Rođenje
 | oko 1201. ?
 |
| Smrt
 | 30. maj 1252. Sevilla
 |

**Fernando III od Kastilje** zvan **Sveti** (?, oko 1201. - Sevilla, 30. maj 1252.) bio je od 1217. do 1252. kralj Kraljevine Kastilje, a od 1230. do 1252. i kralj Kraljevine Leon. Svetim je proglašen 4. februara 1671.

## Biografija

Ostao je zapamćen kao onaj koji je od Maura oslobodio Córdobu 1236., Jaén 1246. i Sevillu 1248.

Za vrijeme tih borbi se Murcia predala njegovom sinu Alfonsu (kasniji kralj Alfonso X), a Emirat Granada pristao je postati njegov vazal.

## Reference

## Vanjske veze

* *Ferdinand III* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Kralj Kastilje (1217. - 1252.)** | Nasljednik:
 |
| **-** | **Alfonso X Mudri** |
# Jaime I od Aragona

| Jaime I od Aragona
 |
| --- |
|  |
| *Jaimeov portret* |
| **Aragonski kralj** |
| Vladavina
 | 1213. - 1276. |
| Prethodnik
 | Pedro II
 |
| Nasljednik
 | Pedro III
 |
|  |
| Supruge
 | Leonora od Kastilje, Violante od Ugarske, Teresa Gil
 |
| Djeca
 | Violante od Aragona, Constança od Aragona, Pedro III, Jaime II od Mallorce, Isabella od Aragona
 |
| Dinastija
 | Barcelona
 |
| Otac
 | Pedro II
 |
| Majka
 | Marija od Montpelliera
 |
| Rođenje
 | 2. februar 1208. Montpellier
 |
| Smrt
 | 27. jul 1276. Valencia
 |

**Jaime I od Aragona** zvan **Osvajač** (Montpellier, 2. februar 1208. - Valencia, 27. jul 1276.) bio je od 1213. do smrti kralj
Aragona.

Njegovu vladavinu obilježilo je neprestano ratovanje sa Maurima, od kojih je gotovo svake godine osvajao komad po komad teritorije - zato je i nazvan *el Conquistador* (osvajač).

## Biografija

Jaime je imao samo pet godina, kad mu je otac Pedro II poginuo u Katarskom krstaškom ratu, u kom je i sam Jaime zarobljen. Oslobođen je u aprilu 1214. Brigu o njegovom odgoju preuzeli su Templari. a o vladavini njegov ujak Sancho of Roussillona koji je bio njegov regent do 1218.

Jaime je bio neumorni ratnik - 1235. oteo je Maurima Baleare, a 1238. Valenciju. Pored tog što je bio uspješan ratnik, bio je vrsni političar - 1258. sklopio ugovor u Corbeilu sa francuskim kraljem Louisom IX. Po klauzulama tog ugovora Francuska odrekla pretenzija na Kataloniju, a Aragon na Languedoc.
Za njegove vladavine sastavljena su i izdana staleška prava (Fueros de Aragón) i pomorski zakonik (Llibre del consolat del mar).

Ženidbom svog sina prijestolonasljednika za Costanzu kćer sicilijanskog kralja Manfreda, osigurao je utjecaj Kraljevine Aragon na Južnu Italiju i Mediteran.
Uz sve to bio je vrlo učen za svoje doba, pa je bio mecena kulture i umjetnosti, a napisao je i kroniku svoje vladavine na vkatalonskom- *Llibre dels fets*.

## Reference

## Vanjske veze

* *James I* (`en`)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Aragonski kralj (1213. - 1276.)** | Nasljednik:
 |
| **Pedro II** | **Pedro III** |
# Kruna Kastilje

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Corona Castellae** Corona Castellae |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←     ←   | **1230. – 1715.** |   → |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Zastava
 | Grb
 |

 |
| Lokacija Krune Kastilje |
| **Glavni grad** | Madrid (1476-1602) Bilbao (1602–1876)
 |
| **Vlada** | monarhija
 |
| **Historija** | srednji vijek
 |
|  • Uspostavljena
 | 1230.
 |
|  • Ukinuta
 | 1715.
 |

 |

**Kruna Kastilje** (latinski: *Corona Castellae*, kastiljski: *Corona de Castilla*) bila je srednjovjekovna kraljevina na Iberijskom poluotoku koja je egzistirala od 1230. do 1715.

## Historija

Kruna Kastilje nastala je kao posljedica treće i konačne unije Kraljevine Kastilje i Kraljevine Leon. Savezništvo između tih dviju kraljevina trajelo je već nekoliko dekada, ali je do formalnog ujedinjenja došlo 1230., kad je na upražnjeni leonski tron stupio tadašnji kastiljski kralj Fernando III.

Ta kraljevina nastavila je egzistirati kao zasebni entitet i nakon personalne unije Krune Aragona i Krune Kastilje 1469., nastale vjenčanjem Katoličkih kraljeva (Isabel I i Fernando II), pa čak i nakon dinastičke unije koja je nastala stupanjem na tron na osnovu nasljednog prava Karla V Habsburškog 1516. koji je vladao pod vladarskim naslovom **Carlos I od Španjolske**.

Nakon smrti kralja Fernanda II od Aragona sve dotadašnje señoríe (španjolska varijanta grofovije, od onih na iberijskom poluotoku, do onih po kolonijama (Indije, Karibi, Kanari...) su na osnovu ugovora iz Villafáfile, postale su 1506. nasljedna lena vladara Krune Kastilje.

S druge strane titulu - **Kralj Kastilje** nastavili su koristiti i habsburgški vladari tokom 16 i 17. vijeka, tako se Carlos I titulirao kao kralj Kastilje, Aragona, Mallorce, Valencie i Sicilije ali i kao knez Barcelone, Roussillona i Cerdanya.

## Reference

## Vanjske veze

* *Crown of Castile* Arhivirano 2019-07-15 na Wayback Machine-u (`en`)
# Blagostanje

**Blagostanje** ili **prosperitet** (od latinskog *prosperitas* - "uspješan rast") u najširem smislu označava nečije stanje razvoja, uspjeha ili sreće. U užem, ekonomskom smislu se pod time podrazumijeva bogatstvo, odnosno opisuje optimistično razdoblje društva u fazi ubrzanog ekonomskog rasta.

U razdoblju prosperiteta vlada optimistično raspoloženje među poslovnim partnerima i potrošačima. Rezultat porasta potrošnje i proizvodnje dovodi do rastuće razine nacionalnog dohotka i sve većeg prosperiteta u društvu.

Izraz je uglavnom sinonim za ekonomski boom ili faze rasta.

## Povezano

* Država blagostanja