Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Samostalna demokratska stranka

| **Samostalna demokratska strankaSamostalna demokratska stranka |
| --- |
| Lideri
 | Svetozar Pribićević, Srđan Budisavljević.
 |
|  |
| Osnovana
 | 1924.
 |
| Raspuštena
 | 1946.
 |
| Država
 |  Jugoslavija
 |
|  |
| Ideologija
 | Socijal-liberalizam, Liberalizam, Decentralizacam.
 |
|  |

**Samostalna demokratska stranka** je politička stranka koja je djelovala u Jugoslaviji od 1924. do 1946. godine. Okupljala je uglavnom Srbe, i to *prečane* - odnosno Srbe koji su živjeli na području bivše Austro-Ugarske.

Osnovao ju je Svetozar Pribićević istupivši iz Demokratske stranke, odnosno optuživši njeno tadašnje vodstvo za šurovanje *separatistima*, odnosno zagovornicima federalnog preustroja Kraljevine SHS.

Međutim, 1927. SDS upravo na toj platformi s Hrvatskom seljačkom strankom stvara Seljačko-demokratsku koaliciju. Stranka će zbog toga biti izložena progonima za vrijeme šestojanuarske diktature, a Pribićević je uhapšen.

Nakon njegove smrti stranku je vodio Srđan Budisavljević. Godine 1939. je SDS nakon sporazuma Cvetković-Maček ušla u vladu i u njoj ostala do aprilskog rata. Nakon uspostave komunističke Jugoslavije joj je zabranjen rad.

Samostalna demokratska srpska stranka, koja danas djeluje u Hrvatskoj, se poziva na tradiciju SDS.
# Seljačko-demokratska koalicija

Stjepan Radić govori na skupštinskom zborovanju u Dubrovniku 27. svibnja 1928. godine. Desno od Radića je Josip Predavec a lijevo Svetozar Pribićević.
**Seljačko-demokratska koalicija** je naziv za opozicionu koaliciju u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca između Hrvatske seljačke stranke i Samostalne demokratske stranke, vodećih političkih stranaka hrvatskog naroda i Srba Prečana.

Lideri su joj bili Stjepan Radić i Svetozar Pribićević. Delovala je od 1927. do 1929. godine, odnosno do ubistva Stjepana Radića, uvođenja šestojanuarske diktature i zabrane rada političkih stranaka. Poslije Radića lider joj je postao Vlatko Maček, a po povratku parlamentarizma SDK postaje uzor i osnov za ujedinjavanje cjelokupne opozicije.

Osnovana je 1927. godine poslije izbora, s ciljem da se polako okuplja širok opozicioni blok. Raspadom koalicije Demokratska zajednica postaje jedina opoziciona koalicija i osnov za dalje širenje, u borbi protiv koalicione vlasti narodnih radikala, jugoslovenskih muslimana i slovenačkih narodnjaka s ciljem demokratizacije društva. U osnovi 1928. godine utvrđuje svoju političku ideologiju kao federalizam, stav koji potvrđuje nakon zločina u skupštini i ubistva Stjepana Radića. Cilj mu je da se proširi na Demokratsku stranku, a njen lider Ljubomir Davidović je simpatizer te stranke, ali ne uspijeva da DS privuče SDK-u jer većina narodnih poslanika demokratske stranke nije bila lojalna njemu, već prorežimskom Marinkoviću. 1928. godine kongresom uspijeva da natjera svoje ministre na ostavku, ali ni tada ne uspijeva, jer se sastavlja nova vlada u kojoj oni bivaju izabrani. Jedinstvo u stranci uz sebe dobija ponovo tek poslije skupštinskog atentata, kada DS cjelokupno prelazi u opoziciju i zajedno sa SDK poziva na bojkot. Priključuje se i minijaturna Crnogorska stranka. Bojkotu parlamenta se ne odaziva iz redova opozicije jedino Savez zemljoradnika i ne uspijeva ideja da se on uklopi u širu opoziciju, jer SZ ostaje privržen jugoslovenskom jedinstvu. SDK prestaje da djeluje šestojanuarskom diktaturom, ali ovakvo jedinstvo opozicije ostavlja trajan pečat u daljim političkim aktivnostima, pogotovo poslije obnove parlamentarizma.

## Literatura

* Petranović, Branko (1988). *Istorija Jugoslavije, knjiga I - Kraljevina Jugoslavija*. Beograd: Nolit.
# Krhka igračka

| Krhka igračka |
| --- |
| Žanr | drama |
| Režija | Ivan Hetrich |
| Scenario | Joža Horvat |
| Uloge | Marija Aleksić Dževad Alibegović Jadranka Matković Dragan Milivojević Nikša Stefanini |
| Produkcijska kompanija | TV Zagreb |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski |
| Premijera | 12. marta 1973 (1973-03-12) |

Krhka igračka je jugoslavenska TV drama u produkciji RTV Zagreb emitirana 1973. godine. Režirao ju je Ivan Hetrich, a scenario napisao Joža Horvat na temelju vlastite radio drame iz 1959. godine.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Marija Aleksić |  |
| Dževad Alibegović |  |
| Jadranka Matković |  |
| Dragan Milivojević |  |
| Nikša Stefanini |  |
| Zvonimir Torjanac |  |

## Vanjske veze

* *Krhka igračka* na sajtu IMDb
# Prosjaci i sinovi

| *Prosjaci i sinovi* |
| --- |
| Režija | Antun Vrdoljak |
| Nastupaju | Fabijan Šovagović - did Kikaš Rade Šerbedžija - Matan Iva Marjanović - Nuša Vlasta Knezović - Vrtirepka Stjepan Puljić - Potrka |
| Zemlja porijekla |  SFR Jugoslavija |
| Broj epizoda | 13 |
| Emitiranje |
| Originalni kanal | Radiotelevizija Zagreb |
| Originalno prikazivanje | 9. februara – 3. maja 1984. |

Prosjaci i sinovi je jugoslavenska dramska serija snimljena 1971. u režiji Antuna Vrdoljaka i originalno emitirana 1984. na programu Radiotelevizije Zagreb u okviru mreže JRT. Temelji se na istoimenom romanu Ivana Raosa i prikazuje zgode i nezgode nekoliko generacija obitelji prosjaka, galantara i torbara rodom iz Imotske krajine. Režiju je potpisao Antun Vrdoljak. Njeno emitiranje - originalno predviđeno za 1972. godinu - je spriječeno nakon sloma Hrvatskog proljeća, kada se držalo da je sadržaj previše blagonaklon prema tada službeno proskribiranom hrvatskom nacionalizmu. Serija je zbog toga završila u "bunkeru" te je prvi put prikazana tek dvanaest godina kasnije, kada je stekla ogromnu popularnost, a s vremenom i kult-status. Uloga Matana Potrke je postala jedna od najpoznatijih i najpopularnijih u karijeri Rade Šerbedžije.

## Radnja

Potomstvo divendide Prpe predvodi na početku serije Kikaš (Fabijan Šovagović), koji i nakon sloma Austro-Ugarske monarhije nastavlja tradicionalni prosjački zanat svoga roda, zarađujući kruh svagdašnji ne lopatom i rukama nego sa svoga ramena. Dok je Kikaš bio *stara garda*, koja je obilazila sela svog kraja, njegov unuk Matan odlazi u Zagreb i širi svoju "struku" po srednjoj Europi. Arhineprijatelj djeda Kikaša bio je Škiljo iz Zagvozda, Matan ima svoju *dektivu* odnosno *puliciju*.

## Uloge

* did Kikaš - Fabijan Šovagović, tvrd ali pravedan
* unuk Matan Špalatrin - Rade Šerbedžija (kao odrasli)
 Stjepan Puljić (kao mladi, Potrka)
* Zlatka Vrtirepka - Vlasta Knezović
* Jokaš - Milan Srdoč
* Nuša - Iva Marjanović
* Doktor - Antun Kujavec
* Poprda - Biserka Alibegović
* Podlivoguz - Zlatko Madunić
* Livoguza - Zdenka Trach
* Divac - Špiro Guberina
* Copac - Zvonko Lepetić
* Šunje - Ilija Ivezić
* Dektiva - Uglješa Kojadinović
* baba Anđuka - Tana Mascarelli
* don Pava - Miloš Kandić
* don Petar - Nikola Car
* Antiša - Mladen Crnobrnja
* Iviša, Matanov brat - Mustafa Nadarević
* Šalom - Ivo Fici

Kao statist (glumi seosko dijete) se u seriji pojavljuje kasniji poznati hrvatski nogometaš i državni reprezentativac, Ivan Gudelj.

## Povezano

* *Žuti, žuti kanarinac*, TV-komedija emitirana 1969. godine koja je poslužila kao ispočetka neuspjeli pilot za *Prosjake i sinove*

## Vanjske veze

* *Prosjaci i sinovi* na sajtu IMDb
# Orao (film)

| Orao |
| --- |
| Žanr | triler |
| Režija | Zoran Tadić |
| Scenario | Pavao Pavličić |
| Predložak | *Umjetni orao*; autor: Pavao Pavličić |
| Uloge | Vlatko Dulić Ivica Vidović Zdenko Jelčić Božidar Orešković |
| Muzika | Darko Rundek |
| Fotografija | Goran Trbuljak |
| Montaža | Vladimir Klesčić |
| Studio | Kolor 2000 Marjan film  |
| Premijera | 1990 (1990) |
| Zemlja |  Jugoslavija. |
| Jezik | srpskohrvatski |

Orao je jugoslavenski kriminalistički film snimljen 1990. godine u režiji Zorana Tadića. Temelji se na romanu *Umjetni orao* Pavla Pavličića, koji je također napisao scenarij. Protagonisti su četvorica prijatelja kojima je peti prijatelj, po imenu Radovan Orlak, smrtno stradao nakon što je pao vrha zgrade. Radnja prikazuje njihovu privatnu istragu kojom pokušavaju otkriti da li je u pitanju nesretni slučaj, samoubojstvo ili ubojstvo.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Vlatko Dulić | Vlado
 |
| Ivica Vidović | Krešo
 |
| Zdenko Jelčić | Milan
 |
| Božidar Orešković | Dražen
 |
| Fabijan Šovagović | Kristofić
 |
| Gordana Gadžić | Zlatka
 |
| Ksenija Pajić | Branka
 |
| Iva Marjanović | Jasna
 |
| Ljiljana Bogojević | Zdravka
 |
| Renata Ćurković | Marjana
 |
| Otokar Levaj | Tajnik
 |
| Smiljka Bencet | Čistačica
 |
| Boris Festini | Violinist
 |

Ostale uloge  ▼

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Marija Aleksić | Susjeda
 |
| Mladen Crnobrnja | Mladić
 |
| Franjo Jurčec | Automehaničar (kao Džimi Jurčec)
 |
| Marica Vidušić | Mirna
 |
| Olga Pivac | Pipničarka
 |
| Radoslav Spicmiler | Šanker
 |
| Dobrila Biser | Konobarica (kao Dobrila Dimitrijević)
 |
| Jadranka Matković | Sekretarica
 |
| Sabina Salamon | Koleginica
 |
| Domagoj Vukušić | Lihvar
 |

## Vanjske veze

* *Orao* na sajtu IMDb
# Rani snijeg u Münchenu

| Rani snijeg u Münchenu |
| --- |
| Režija | Bogdan Žižić |
| Scenario | Goran Massot |
| Uloge | Drago Grgečić-Gabor Pavle Vuisić Ute Fiedler Relja Bašić Uwe Gurtler |
| Muzika | Ozren Depolo |
| Fotografija | Goran Trbuljak |
| Montaža | Martin Tomić |
| Studio | Jadran film Centar film Makedonija film Zvezda film FRZ "München" |
| Premijera | 25. maja 1984 (1984-05-25) |
| Trajanje | 90 min. |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski njemački |

Rani snijeg u Münchenu je jugoslavenski igrani film snimljen 1984. godine u režiji Bogdana Žižića. Po žanru je drama, a kao i Žižićev raniji film *Ne naginji se van*, se bavi životom i problemima jugoslavenskih gastarbajtera u Zapadnoj Njemačkoj.

## Radnja

Dvadesetogodišnji mladić je došao u Minhen sa roditeljima iz Jugoslavije pre šesnaest godina i u međuvremenu se srodio sa ljudima i ambijentom.
Međutim,njegov otac je čvrsto vezan za domovinu i u zavičaju završava gradnju kuće i automehaničarske radionice za sina.
Mladić ima drugačije planove,ne razume oca i ne želi da napusti Nemačku.
Kako se bliži dan povratka,njihove razmirice prerastaju u oštar sukob.
Mladić želi čvrsto da se oženi svojom devojkom Nemicom.Otac ne prisustvuje venčanju i mladić usred svečanosti odlazi po njega i nalazi ga u stanu mrtvog gde je izvršio samoubistvo.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Drago Grgečić | Ivica Lovrić
 |
| Pavle Vuisić | Mate Lovrić
 |
| Uve Gurtler |  |
| Uve Fidler | Hannelore Poldner
 |
| Iva Marjanović | Katica
 |
| Relja Bašić | Davor
 |
| Franciska Bronen | Krna
 |
| Barbara Nola | Eilfrede
 |
| Vili Harlander | Poldner
 |
| Vjera Žagar-Nardeli | Gđa Poldner
 |
| Harald Šreiber | Karlov otac
 |
| Marija Aleksić | Karlova majka
 |
| Zdenka Anušić | Žena
 |
| Dirk Salomon | Horst
 |
| Laci Cigoj | Sveštenik
 |
| Dubravka Deželić | Sused
 |
| Joška Bermel | Konobar
 |

## Reference

## Vanjske veze

* *Rani snijeg u Münchenu* na sajtu IMDb
* *Early Snow in Munich* at Filmski-Programi.hr
# Neobični sako

| Neobični sako |
| --- |
| Žanr | drama |
| Režija | Vedran Mihletić |
| Scenario | Vedran Mihletić |
| Uloge | Ivica Vidović Ljubica Jović Marija Aleksić |
| Studio | Televizija Zagreb  |
| Premijera | 9. aprila 1984 (1984-04-09) |
| Zemlja |  Jugoslavija. |
| Jezik | srpskohrvatski |

Neobični sako je jugoslavenska TV drama u produkciji RTV Zagreb emitirana 1984. godine. Režirao ju je Vedran Mihletić, koji je napisao i scenario.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Ivica Vidović |  |
| Ljubica Jović |  |
| Marija Aleksić |  |
| Zdenka Anušić |  |
| Sabrija Biser |  |
| Ljiljana Blagojević |  |
| Mladen Crnobrnja |  |
| Tošo Jelić |  |
| Stevo Krnjajić |  |
| Vladimir Krstulović |  |
| Sven Lasta |  |
| Boris Miholjević |  |
| Božidar Smiljanić |  |
| Željko Vukmirica |  |

## Vanjske veze

* *Neobični sako* na sajtu IMDb
# Mećava (film)

*Za ostale upotrebe, pogledajte Mećava (razvrstavanje).*

| Mećava |
| --- |
| Režija | Antun Vrdoljak |
| Scenario | Antun Vrdoljak |
| Predložak | *Mećava*; autor: Pero Budak |
| Uloge | Slobodan Perović Milka Podrug-Kokotović Fabijan Šovagović Zvonko Lepetić |
| Muzika | Pero Gotovac |
| Fotografija | Tomislav Pinter |
| Montaža | Radojka Tanhofer |
| Studio | Jadran film Croatia film |
| Premijera | 6. jula 1977 (1977-07-06) |
| Trajanje | 88 min. |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski |

Mećava je jugoslavenski igrani film snimljen 1977. godine u režiji Antuna Vrdoljaka. Predstavlja adaptaciju istoimene drame Pere Budaka. Radnja se događa u zabačenom mjestu u zaleđu Dalmacije u međuratnom periodu. Protagonist, čiji lik tumači Slobodan Cica Perović, je seljak kojem spas od siromaštva predstavlja kćer (čiji lik tumači Vera Zima) koju namjerava udati u obitelj susjeda koji se obogatio u Americi, a pri čemu komplikaciju predstavlja to što je kćer prije toga zatrudnjela s lokalnim mladićem.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Slobodan Cica Perović | Jole
 |
| Milka Podrug Kokotović | Manda, Jolina žena
 |
| Zvonko Lepetić | Toma
 |
| Mato Ergović | Marko
 |
| Fabijan Šovagović | Žandar
 |
| Vera Zima | Maša
 |
| Vinko Kraljević | Perelja
 |
| Marija Aleksić | Anka, Markova žena
 |
| Kruno Valentić | Lukeša
 |
| Ivo Gregurević | Ivan
 |

Ostale uloge  ▼

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Zdenka Trah | Babica
 |
| Marija Šekelez |  |
| Biserka Alibegović |  |
| Danko Ljuština |  |

## Reference

## Vanjske veze

* *Mećava* na sajtu IMDb
# Živjeti od ljubavi

| Živjeti od ljubavi |
| --- |
|  |
| Žanr | igrani film, dramski film |
| Režija | Krešo Golik |
| Scenario | Krešo Golik |
| Uloge | Vlasta Knezović Rade Šerbedžija Boris Dvornik Franjo Majetić Fabijan Šovagović Mia Oremović Zvonko Lepetić |
| Muzika | Živan Cvitković |
| Fotografija | Ivica Rajković |
| Montaža | Katja Majer |
| Studio | Croatia film |
| Premijera | 8. januara 1973 (1973-01-08) |
| Trajanje | 101 min. |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski |

Živjeti od ljubavi je jugoslavenski dugometražni igrani dramski film iz 1973. godine, u režiji Kreše Golika. Film je sniman tehnikom 35mm widescreen u boji. Film govori o slamanju mladenačke ljubavi pred egzinstencijalnim zadanostima konkretnog društvenog okružja. Film je na 20. Pulskom filmskom festivalu 1973. nagrađen velikom brončanom Arenom. Osim u SFRJ-u film se prikazivao i u SSSR-u, Madžarskoj, Rumunjskoj, Bugarskoj, Poljskoj, Čehoslovačkoj, DR Njemačkoj, Finskoj, Alžiru, Mozambiku, Australiji, Svazilandu, Austriji, Sudanu i SR Njemačkoj.

## Sinopsis

Mladi studentski bračni par Davor i Minja suočavaju se s prvim problemima u svom zajedničkom životu kada Davor ostaje bez novčane potpore za nastavak studija. Minja stoga prekine studij i zaposli se kao nastavnica u osnovnoj školi u selu Crna Lokva, kako bi Davoru zaradom omogućila da dovrši svoj prekinuti studij. U Crnoj Lokvi se nastanjuje kod Ane, koja živi sama s djecom, dok joj muž već tri godine radi u Njemačkoj. Minji je ugodno po svojim novim krovom, no u školi se suočava s oportunizmom i spletkama svojih kolega, pa mora pristajati na razne kompromise kako bi sačuvala svoje radno mjesto. U mjesnom liječniku, nalazi dobrog prijatelja, što se ne može reći za mjesnog "drmatora" Medana, koji oko nje neprestano oblijeće. Davor zapušta studij, nezadovoljan je što ga žena izdržava, a započinje i vezu s nekadašnjom poznanicom Vandom, situiranom gradskom gospođom.

## Uloge

| Glumac
 | Uloga
 |
| --- | --- |
| Vlasta Knezović | Minja
 |
| Rade Šerbedžija | Davor
 |
| Boris Dvornik | Medan
 |
| Franjo Majetić | Doktor
 |
| Alenka Rančić | Ana
 |
| Veronika Kovačić | Vjeročka
 |
| Zvonko Lepetić | Vinko
 |

## Nagrade

### 20. Pulski filmski festival 1973.

* Velika brončana Arena za film
* Diploma Vlasti Knezović za uspješan debi
* Diploma Alenki Rančić za epizodnu ulogu
* Nagrada *Ilsutrovane publike* za režiju filma u boji

### Filmski festival u Nišu 1973.

* Nagrada za žensku epizodnu ulogu Alenki Račić
* Povelja Vlasti Knezović
* Nagrada publike najpopularnijem glumcu (Vlasta Knezović)

## Izvori

## Vanjske veze

* *Živjeti od ljubavi* na sajtu IMDb
* Sinopsis filma
# Sreća dolazi u 9

| Sreća dolazi u 9 |
| --- |
| Režija | Nikola Tanhofer |
| Scenario | Vitomir Zupan |
| Predložak | *Lykkens Kalosker*; autor: Hans Christian Andersen |
| Uloge | Irena Prosen Antun Vrdoljak Mila Dimitrijević Drago Krča Mia Oremović Antun Nalis Viktor Bek Pero Kvrgić Tatjana Beljakova |
| Muzika | Dragutin Savin |
| Fotografija | Branko Ivatović |
| Montaža | Radojka Ivančević |
| Studio | Jadran film |
| Premijera | 17. jula 1961 (1961-07-17) |
| Trajanje | 103 min. |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski |

Sreća dolazi u 9 je jugoslavenski crno-bijeli igrani film snimljen 1961. godine u režiji Nikole Tanhofera. Po žanru pripada fantastici, a temelji se na bajci *Lykkens Kalosker* Hansa Christiana Andersena. Radnja se događa u gradiću gdje dolaze Sreća i Briga, ostavivši tamošnjim građanima ogrtač koji će im ispuniti sve želje, ali svjedeno neće donijeti sreću.

## Izvori

## Vanjske veze

* *Sreća dolazi u 9* na sajtu IMDb
# Opasni put

| Opasni put |
| --- |
| Režija | Mate Relja |
| Scenario | Anton Ingolič (prema vlastitom romanu) |
| Uloge | Marinko Ćosić Zlatko Kovačić Zoran Relja Vanja Drach Hermina Pipinić |
| Muzika | Danilo Danev |
| Fotografija | Branko Blažina |
| Montaža | Blaženka Jenčik |
| Studio | Jadran film |
| Premijera | 1963 (1963) |
| Trajanje | 97 min. |
| Zemlja |  SFR Jugoslavija |
| Jezik | srpskohrvatski |

Opasni put je jugoslavenski crno-bijeli igrani film snimljen 1963. godine u režiji Mate Relje. Po žanru je drama, a radnja se događa na kraju Drugog svjetskog rata. Protagonisti su dvojica jugoslavenskih dječaka koji, koristeći kaos, bježe iz njemačkog koncentracionog logora i započinju dugi i opasan put kući.

## Vanjske veze

* *Opasni put* na sajtu IMDb
# JŽ serija 661

ŽS serija 661 vuče teretnu kompoziciju između Dimitrovgrada i Pirota, jula 2009.
**JŽ/ŽS serija 661** je višesistemska dizel-električna lokomotiva model G16, koja je izrađivana u američkoj fabrici Dženeral motors - EMD, popularno nazvane *"Kenedi"*. Namenjene su za vuču svih vrsta putničkih i teretnih vozova na svim kategorijama pruga. Nabavljeno je ukupno 220 lokomotiva, koje su masovno zamenile 60-ih i početkom 70-ih godina 20. veka parne lokomotive na prugama u Jugoslaviji. Lokomotiva serije 661 nose epitet najslavnije dizel lokomotive na ovim prostorima, a nalaze se u eksploataciji u Železnicama Srbije

## Poreklo i razvoj

## Uvođenje u saobraćaj

JŽ serija 661.
ŽS serija 661 kod Šapca, avgusta 2012.
Sredinom pedesetih godina doneta je odluka o osavremenjavanju voznog parka nabavkom dizel vučnih vozila koje će biti sposobne za vuču svih vrsta vozova na prugama različite kategorije. U tu svrhu izvršen je niz probnih vožnji na prugama pojedinih dizel-lokomotiva. U aprilu 1955. godine je bila na probi nemačka V 200 (dizel-hidraulična, B'B'), juna iste godine gostovala je NOHAB (Co'Co'), kao i SNCF 6300, ali nijedna od ovih lokomotiva nije zadovoljila sve postavljene zahteve. Međutim, 1959. izvršene su probe američke lokomotive GM-EMD čija je oznaka bila G16, koja je u potpunosti odgovorila svim zahtevima. Američka vladina agencija za međunarodni razvoj - USAID (USAID) je kupila od Dženeral motorsa nove lokomotive i donirale prvu nultu podseriju 001-034 a potom i 20 lokomotiva u drugoj podseriju 101 - 164 Jugoslovenskim železnicama kao zemlji u razvoju, 1960. i 1961. godine. Tek nakon toga, kad je potvrđen njihov kvalitet tokom eksplatacije odlučeno je da se uvezu nove podserije po povoljnim kreditnim aranžmanima. Ove lokomotive su izrađivane u dve fabrike EMD-a u Ilinoisu, Sjedinjenim Državama i Londonu u Ontariu, Kanada. Dizel-lokomotive 661 su stizale postepeno od 1960. do 1972. a ukupno ih je nabavljeno 220. Prva nulta podserija 661-000 (001-034) isporučene su 1960, druga podserija 661-100 (101-164) isporučene 1960. i 1961. godine, treća 661-200 (201-278) isporučene 1966, 1970, 1972, četvrta 661-300 (301-327) isporučene 1970. i peta poslednja 661-400 (401-415) isporučena 1972. Raspored osovina je Co'Co', a snaga motora je 1454 kW. Maksimalna brzina ovih lokomotiva kod podserija 000 je 114 km/č, a kod podserije 100, 200 i 300 je maksimalne brzina 124 km/č. Prva lokomotiva za ŽTP "Beograd", oznake 661-107, je bila proizvedena decembra 1960. a stigla je u Beograd 4. marta 1961. godine.

## Druge zemlje

## Video

* ŽS serija 661

## Povezano

* ŽS serija 812

## Vanjske veze
# Angolski rat za nezavisnost

| Angolski građanski rat
 |
| --- |
| Segment Portugalskog kolonijalnog rata
 |
|  Portugalske trupe patroliraju Angolom
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 4. veljače 1961. – 25. travnja 1975. (prekid vatre) 11. studenog 1975. (nezavisnost) |
| Lokacija
 |  Angola |
| Ishod
 | * Portugalska vojna pobjeda
* Prekid vatre nakon Revolucije karanfila
* Alvorski sporazum
* Nezavisnost Angole
* Angolski građanski rat
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
|  MPLA  FNLA  UNITA  FLEC

---

**Podrška: Sovjetski Savez
* Kuba
* Kina
* Sjedinjene Države
* Zair
 |  Portugal

---

**Podrška: Južna Afrika
 |
| Komandanti i vođe
 |
|  Agostinho Neto  José Eduardo dos Santos  Lúcio Lara  Holden Roberto  Jonas Savimbi |  Francisco da Costa
 |
| Snage
 |
| 90.000
 | 65.000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| >50.000 mrtvih
 | **Ubijeno:** 2991 **Trajne posljedice:** 4684 (psihičke i fizičke) |
| 30.000–50.000 ubijenih civila
 |

**Angolski rat za nezavisnost** je naziv za oružani sukob koji se na području današnje Angole (tada Portugalske Zapadne Afrike), vodio od 1961. do 1975. godine, a radi ostvarivanja angolske nezavisnosti od Portugala. Sukob je započeo kao ustanak lokalnog stanovništva protiv prisilne kultivacije pamuka, a završio je kao borba moći između tri nacionalističke frakcije u Angoli za prevlast u novoj državi. Rat je *de facto* završio kada je u Portugalu započela Revolucija karanfila 1974. godine, a koja je dokinula diktatorski *Estado Novo*. Novi, ljevičarski režim odmah je zaustavio svako vojno djelovanje u Angoli i drugim afričkim kolonijama, izrazivši namjeru da im bez odgađanja ustupi nezavisnost.

Sam rat je bio gerilski po svojoj prirodi; Oružane snage Portugala vodile su protuustaničke vojne akcije protiv skupina koje su mahom bile raspršene po slabo naseljenim dijelovima u unutrašnjosti Angole. Obje strane su tokom rata počinile brojne nehumane radnje. Rat je formalno zaključen u siječnju 1975. godine, potpisivanjem Alvorskog sporazuma, mada je proglašenje nezavisnosti uslijedilo nekoliko mjeseci kasnije.

Nakon proglašenja nezavisnosti, u Angoli je izbio krvavi građanski rat između triju frakcija koje su se zajednički borile protiv portugalskih kolonizatora. Taj je sukob, u kojem je MPLA nadvladala UNITA-u i FNLA, završio tek 2002. godine, otkada se Angola nalazi u stanju relativnog mira.

## Reference

## Vanjske veze

* (`pt`) Guerra Colonial: 1961–1974 – State-supported historical site of the Portuguese Colonial War (Portugal) Arhivirano 2008-10-24 na Wayback Machine-u
* OnWar timeline
* U.S. Involvement in Angolan Conflict from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archive