# 1697.

*Ovo je članak o godini 1697.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1660-e  1670-e  1680-e  – 1690-e –  1700-e  1710-e  1720-e  |
| Godine:
 | 1694 1695 1696 – **1697** – 1698 1699 1700
 |

Bitka kod Sente

1697.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1697.. (MDCXCVII) |
| Ab urbe condita
 | 2450.
 |
| Islamski
 | 1108–1109.
 |
| Iranski
 | 1075–1076.
 |
| Hebrejski
 | 5457–5458.
 |
| Bizantski
 | 7205–7206.
 |
| Koptski
 | 1413–1414.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1752–1753.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1619–1620.
 |
| • *Kali Yuga* | 4798–4799.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4333–4334.
 |
| • 60 godina
 | Yin Vatra Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11697.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1697** (**MDCXCVII**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 8. 1. - Student Thomas Aikenhead je poslednja osoba u Britaniji pogubljena zbog blasfemije.
* 18. 2. - Austrijanci sklopili savez sa ruskim carem Petrom Velikim.
* februar - Otkrivena zavera protiv ruskog cara Petra, zbog čega je 22. 2./4. 3. pogubljen plemić Ivan Cikler.
* mart - Kreće Veliko poslanstvo Petra Velikog po Evropi, car putuje inkognito sa svojim pratiocima. Uči se brodogradnji u Holandiji i Engleskoj i upoznaje isključivo tehničku stranu Zapada.
* 13. 3. - Završeno Španjolsko osvajanje Peténa i Jukatana: osvojen Nojpetén, glavni grad Itzá Maja.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

Zamišljeni izgled vladike Danila
* 4. 4. - Džungarski kan Galdan Boshugtu se ubio u bekstvu od kinesko-ćingovskih snaga, naslediće ga rival Tsewang Rabtan (do 1727).
* 15. 4. (5. 4. po j.k.) - Karl XII postaje kralj Švedske (do 1718); biće nazivan "Švedski meteor" i "Poslednji viking".
* april - Upućena carska komisija za rešavanje spora između petrinjskog oberkapetana Aleksandra Erdedija i hrvatskih staleža - krivica za prošle nemire pripisana oficirma, preporučeno da se oblast između Kupe i Une preda Hrvatskoj.
* proleće - Danilo Ščepćević Njegoš, nakon izvesnih meteža prije izbora, postaje novi crnogorski mitropolit (do 1735), prvi iz dinastije Petrović-Njegoš.
* 6. 5. - Napad na Cartagenu: francuski privatiri zauzeli i opljačkali Cartagenu u španskoj Kolumbiji (tj. Novoj Granadi).
* 17. 5. - Izgoreo švedski kraljevski zamak Tre Kronor, zajedno sa većim delom nacionalne biblioteke i arhive.
* lipanj - Austrijsko-hrvatske snage neuspješno opsjedale Bihać.
* 27. 6. - August II Jaki, saksonski knez, izabran za poljsko-litvanskog vladara, s podrškom Austrije i Rusije, nakon što je prešao u katoličanstvo (vl. 1697-1706 i 1709-33).
* 30. 6. - Prvi poznati meč kriketa sa velikim ulogom, u Sussexu.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

Dalmatinski otoci 1697.
* 1. 7. - Ferenc Tokaji digao pobunu protiv Habsburga, ali izolovani pokret ugušen do jeseni.
* 5. 7. - Eugen Savojski je novi komandant vojske u Ugarskoj.
* 8. 8. - Francuzi nakon opsade zauzeli Barcelonu.
* avgust - U Dubrovniku sastavljen zbornik narodnih poslovica.
* 10 - 19. 8. - Veliki turski rat: sultan Mustafa II u Beogradu, na trećem pohodu protiv Austrijanaca; kasnije nastavlja u Pančevo, prelazi u Bačku nakon osvajanja Titela, prvobitno želi na Segedin ali se umesto toga uputi u Banat, pri čemu bi Tisu prešao kod Sente.

Spomenik Bitci kod Sente
* 5. 9. - Bitka u Hudsonovom zaljevu: pomorska pobjeda Francuza u Sjevernoj Americi, nakon čega zauzimaju York Factory.
* 11. 9. - Bitka kod Sente je odlučujuća pobeda habsburške vojske nad sultanovim trupama u Velikom turskom ratu; veliki vezir Elmas Mehmed-paša stradao od sopstvenih vojnika, poginuo i bosanski paša. Istakao se Jovan Popović Tekelija.
* 17. 9. - Husein-paša Ćuprilić je novi veliki vezir (do 1702).
* 20. 9. - Ugovor iz Ryswicka okončava Rat Velike alijanse u Evropi i Rat kralja Williama u Americi (Francuska potpisala ugovore sa Holandijom, Engleskom i Španijom). Francuskoj ostala osvajanja u Alzasu i Strasbourg, inače uglavnom povratak na ranije stanje. Zatišje traje samo do 1701. i Rata za špansko nasleđe.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Sarajevo (1910-tih)
* 17. 10. - Završena Maglajska sahat-kula.
* oktobar - Eugen Savojski, krenuo iz Osijeka 6. 10. sa svojom vojskom, pridružuje mu se i srpski odred - okršaj kod Dervente, zauzimaju Doboj (16. 10.), Maglaj (17. 10.), Žepče, Vranduk (kojeg su osvojili Srbi).
* 23. 10. - Austrijska i srpska vojska opljačkala i zapalila Sarajevo.
* 30. 10. - Francuska i Sveto Rimsko Carstvo potpisali mir.
* 8. 11. - Austrijsko-srpska vojska se vratila u Slavoniju iz Bosne, povevši sa sobom dosta pravoslavaca i katolika (npr. iz Dervente 23.000 ljudi).

Katedrala Svetog Pavla (Canaletto, ca. 1754)
* 2. 12. - Posvećena nova Katedrala Svetog Pavla u Londonu.

### Kroz godinu

* Ravanički monasi se naselili u manastir Vrdnik, poznat i kao Mala Ravanica, sa sobom su doneli i mošti kneza Lazara. Iste godine račanski monasi naseljavaju manastir Beočin.
* Izaslanstvo SPC Stefana Metohijca-Pećanina se vratilo iz Rusije posle osmomesečnog boravka sa mnogim poklonima i knjigama.
* Eugen Savojski prvi vlasnik imanja Belje.
* U Hrvatskoj pokušano osnivanje posebnog organa izvršne vlasti, ali plemići se uplašili da bi to oslabilo vlast sabora.
* Kostajnički komandant P. Keglević daje većoj skupini naseljenika zemlju u kotaru, uz jedini uvjet vršenja "krajinske službe" (za razliku od vlastele koja traži i feudalne obaveze).
* Stihovi u Lašvanskom letopisu protiv pravoslavnog patrijarha, koji tera rimokatolike da mu priznaju jurisdikciju i daju izvesne poreze.
* Prvo izdanje Pierre Bayle-ovog uticajnog "Historijskog i kritičkog rječnika".
* "Priče ili bajke prošlih vremena" Charlesa Perraulta sadrži priče Pepeljuga, Mačak u čizmama, Crvenkapa, Uspavana lepotica i dr..
* Emirat Planine Liban: kraj muške loze porodice Maan, nastavlja porodica Šihab (do 1841).
* Otkrivene prve veće količine zlata u Brazilu - doći će do Brazilske zlatne groznice i početka "Zlatnog veka".

## Rođenja

* 9. 3. - Friederike Caroline Neuber, glumica († 1760)
* 6. 8. - Karlo VII, car Svetog Rimskog Carstva († 1745)
* 18. 10. - Canaletto, slikar († 1768)
* 10. 11. - William Hogarth, slikar, satiričar itd. († 1764)
* 21. 11. - Mateša Antun Kuhačević, književnik († 1772)
* c. - Filip Grabovac, književnik († 1749)

## Smrti

* 8. 1. - Thomas Aikenhead, pogubljen zbog blasfemije (\* ca. 1678)
* 15. 4. - Karl XI, kralj Švedske (\* 1655)
* 4. 9. - Fransoa Dorbej, francuski arhitekta (\* 1634)
* 30. 5. (20. 5. po j.k.) - Stefan Piperski, svetitelj
* ? - Sava Očinić, crnogorski mitropolit

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5 (III-1)
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)