# 1686.

*Ovo je članak o godini 1686.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1650-e  1660-e  1670-e  – 1680-e –  1690-e  1700-e  1710-e  |
| Godine:
 | 1683 1684 1685 – **1686** – 1687 1688 1689
 |

Opsada Budima

1686.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1686.. (MDCLXXXVI) |
| Ab urbe condita
 | 2439.
 |
| Islamski
 | 1097–1098.
 |
| Iranski
 | 1064–1065.
 |
| Hebrejski
 | 5446–5447.
 |
| Bizantski
 | 7194–7195.
 |
| Koptski
 | 1402–1403.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1741–1742.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1608–1609.
 |
| • *Kali Yuga* | 4787–4788.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4322–4323.
 |
| • 60 godina
 | Yang Vatra Tigar (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11686.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1686** (**MDCLXXXVI**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 2. 1. - Imre Thököly pušten iz turskog zatvora u Beogradu i vraćen u Veliki Varadin.
* poč. - Stojan Janković sa Morlacima opljačkao Lapac u Krbavi.
* mart - Providur Petar Valijer objavio naredbu da pravoslavne sveštenike moraju postavljati latinski biskupi. Negde u ovo doba je vladika u Boki postao Teodosije.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 6. 5. - Rusija i Poljska-Litvanija sklopile Večni mir radi borbe protiv Turaka i Tatara (→ Rusko-turski rat 1686.-1700.).
* 15. 5. - Zbog velikog preseljavanja, kotorski providur zabranio primanje novih izbjeglica s turskog područja u Risan.
* maj - Nastao Dominion Nova Engleska, traje samo do 1689, prvi predsednik veća je Joseph Dudley.
* 2. 6. - Morejski rat na Peloponezu: mletački vojskovođa Otto Wilhelm von Königsmarck zauzeo Stari Pilos a petnaest dana kasnije i Novi Pilos.
* jun - Sinodalno pismo Vaseljenske patrijaršije daje moskovskom patrijarhu pravo na hirotoniju mitropolita kijevskog kao i kontrolu nad teritorijom kijevske mitropolije (odluka ukinuta 2018).
* jun, polovinom - Veliki turski rat: carska vojska Karla Lorenskog počinje Opsadu Budima kojeg brani Arnaut Abdurahman Abdi-paša.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 9. 7. - Osnovana Augsburška liga, kasnija Velika alijansa, protiv Lujevih pretenzija na Izborni Palatinat.
* 10. 7. - Königsmarck zauzeo Metoni nakon 18 dana opsade.
* srpanj - Morejski rat u Boki: Turci napadaju Sveti Stefan i Lastvu.
* 17. 7. - Engleski kralj James II imenovao četvoricu katolika u Tajni savet, uprkos *Test Act*-u koji zabranjuje katolike na javnim pozicijama. Grupa zaverenika će se okupljati u *Charborough House* što je početak lanca događaja koji vodi Slavnoj revoluciji.
* 29. 7.? - Mlečani zauzeli Argos.
* 6. 8. - Konigsmarck kod Argosa porazio seraskera Ismaila, zauzima Nafplio - Mlečani sada kontrolišu veći deo Peloponeza.
* avgust - Jedna turska vojska stigla do Budima, ali samo malo uznemirava opsadu.
* kolovoz - Neuspješni napad skadarskog Sulejman-paše Bušatlije na Budvu, Crnogorci iz straha bili sa Sulejmanom.
* avgust-septembar - Jan III Sobjeski na Moldavskoj kampanji: ušao u Jaši, ne uspeva stići do Budžaka a i Jaši izgoreo prilikom povratka.
* 1. 9. - Sijamsko izaslanstvo u Francuskoj pred kraljem Lujem XIV.
* 2. 9. - Snage Svete lige zauzele **Budim** posle 145 godina turske vlasti. Masakr muslimana i Jevreja.
* 12. 9. - Mogulski car Aurangzeb osvojio Sultanat Bidžapur, jedan od Dekanskih sultanata.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

Sinj
* oktobar - Carska vojska zauzima **Kaloču** (16.), **Pečuj** (22.), **Segedin** (23.). Nakon što je general Valis zauzeo Segedin, okolna srpska raja digla ustanak. Ustanika ima i oko Čanada i Arada, odakle napadaju temišvarski kraj.
* 26. 10. - Pismo iz Dubrovnika obaveštava da turske porodice beže sa stvarima iz Beograda i da među "Turcima" Bosne i Hercegovine vlada užas.
* novembar - Carske trupe prezimljavaju, između ostalog, u zapadnom i severnom Erdelju, što je praktično okupacija.
* 18. 11. - Luj XIV prošao kroz bolnu operaciju analne fistule.
* decembar? - Patrijarh Arsenije III Crnojević javlja Mlečanima da bi prešao na Cetinje iz Peći jer mu Turci prave probleme.
* 26. 12. - Zagrebački biskup Martin Borković imenovan kalačkobačkim nadbiskupom.

### Kroz godinu

* Mlečani najesen osvajaju **Sinj** (sudjelovao Stojan Janković), Hrvace. Kraj Božave zarobljena ulcinjska galeota. Ivan Bujović im zarobio četiri tartane. Vicko Bujović se istakao kod Krete.
* U Bag se doselio 491 srpski doseljenik.
* U Hrvatskoj se vode borbe na Uni i oko Osijeka, zauzeta **Kostajnica**.
* Kralj oslobodio Bansku Hrvatsku ukonačivanja vojske.
* Seljaci u okolici Zagreba spalili "vrlo mnogo vještica i čarobnica" u vezi s prošlogodišnjom nerodicom.
* Drugi trnovski ustanak u Bugarskoj - ubrzo ugušen.
* Leopold Kolonić imenovan kardinalom (kardinalni svećenik sv. Jeronima ilirskog).
* U Parizu otvoren *Café Procope*.
* Lajbnicov "Diskurs o metafizici".
* Na vrh bečkog Stephansdoma postavljeni križ i dvoglavi orao namjesto Sunca i Mjeseca, simbola duhovne i svetovne moći, koji su podsjećali na turski polumjesec i zvjezdu.
* Francuska anektirala Madagaskar.
* 1686-90 - Childov rat između Engleza i Mogula u Bengalu.

## Rođenja

* 24. 4. - Juraj Damšić, pisac i svećenik († 1755)
* 24. 5. - Daniel Gabriel Fahrenheit, fizičar, inženjer († 1736)
* 4. 10. - Serafin Crijević, biograf i povjesničar († 1759)
* 31. 10. - Senesino, kastrat († 1758)
* 25. 11. - Franjo Sušnik, pisac i leksikograf († 1739)

## Smrti

* 26. 4. - Magnus Gabriel De la Gardie, švedski vojnik i državnik (\* 1622)
* 21. 5. - Otto von Guericke, fizičar, pronalazač itd. (\* 1602)
* 11. 12. - Louis II de Bourbon-Condé, francuski princ i general (\* 1621)
* ? - Pavao Andreis, povjesničar (\* ca 1610)
* ? - Gavrilo Mijakić, bivši episkop Marče

## Reference

Literatura
* Kenneth Meyer Setton. *Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century*. American Philosophical Society; 1991. ISBN 978-0-87169-192-7.
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5