# 1675.

*Ovo je članak o godini 1675.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1640-e  1650-e  1660-e  – 1670-e –  1680-e  1690-e  1700-e  |
| Godine:
 | 1672 1673 1674 – **1675** – 1676 1677 1678
 |

1675.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1675.. (MDCLXXV) |
| Ab urbe condita
 | 2428.
 |
| Islamski
 | 1085–1086.
 |
| Iranski
 | 1053–1054.
 |
| Hebrejski
 | 5435–5436.
 |
| Bizantski
 | 7183–7184.
 |
| Koptski
 | 1391–1392.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1730–1731.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1597–1598.
 |
| • *Kali Yuga* | 4776–4777.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4311–4312.
 |
| • 60 godina
 | Yin Drvo Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11675.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1675** (**MDCLXXV**) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 5. 1. - Franko-holandski rat: zimska kampanja maršala Turenna u Alzasu - Bitka kod Turckheima je francuska pobeda nad Austrijom i Brandenburg-Pruskom.
* januar - Brat Baja Pivljanina Dimitrije (Nikolić) se oženio Anom Janković, Stojanovom sestrom.
* 6. 2. - Nicolò Sagredo je novi mletački dužd (do 1676).

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* april - Ponesen burom, engleski kapetan Anthony de la Roché naišao na otok Južnu Georgiju (prvo kopno otkriveno iza Antarktičke konvergencije.
* 12. 6. - Mladi Viktor Amadeus II postaje vojvoda Savoje, regentkinja mu je majka Marie-Jeanne.
* 20. 6. - Počinje Rat kralja Filipa između naseljenika i Indijanaca u Novoj Engleskoj.
* 28. 6. - Skonski rat: Bitka kod Fehrbellina je pobeda Brandenburg-Pruske nad Šveđanima.
* jun - Položen kamen-temeljac Katedrale Svetog Pavla u Londonu - arhitekta Christopher Wren, gradnja uglavnom dovršena 1708.
* jun - Jacob Spon i Sir George Wheler putuju iz Venecije u Carigrad, Spon će opisati dalmatinsku obalu i spomenike.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 27. 7. - Bitka kod Salzbacha je francuska pobeda, ali poginuo maršal Henri de La Tour d'Auvergne, vicomte de Turenne.
* 2. 8. - Završena Portugalska sinagoga u Amsterdamu.
* 10. 8. - Kralj Čarls II položio kamen-temeljac Griničke opservatorije (prvi kraljevski astronom je John Flamsteed, postavljen u martu).
* 11. 8. - Bitka kod Konzer Brücke: carska pobeda nad Francuzima, zarobljen maršal François de Créquy - opasnost od invazije Francuske.
* 24. 8. - Poljsko-turski rat (1672–76): kralj Jan III Sobieski odnosi pobedu kod Lavova nad mnogobrojnijim Turcima.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 15. 9. - Počinje Bremensko-verdenska kampanja - severni Nemci i Danci protiv Šveđana.
* 20. 9. - 11. 10. - Neuspešna turska opsada Trembowle (Terebovlje).
* 11. 11. - Mogulske vlasti pogubile sičkog Guru Tegh Bahadura jer se ni nakon mučenja nije hteo preobratiti na islam; nasleđuje ga mladi sin Guru Gobind Singh (do 1708), poslednji od deset živih gurua.
* 11. 11. - Gottfried Leibniz upotrebio diferencijalni račun.
* 21. 11. - Smrću vojvode Georga Wilhelma, Legnička Kneževina u Šleziji dolazi pod direktnu habsburšku vlast.

### Kroz godinu

* Bosanski katolici se žale na Porti da im pećki patrijarh i pravoslavne vladike traže novac i teraju da čitaju jevanđelje po njihovom obredu - posredstvom Dubrovčana, sultan ih uzima u zaštitu. Inače, u Bosni je ostalo osam franjevačkih samostana (krajem 16. st. bilo ih je četrnaest), broj vjernika je opao sa 80 na 70 tisuća.
* Zatvoren bivši lepavinski arhimandrit Simeon Kordić, koji je podsticao Srbe na pobunu protiv unijatskog episkopa Zorčića (pogubljen sledeće godine); neki kaluđeri kažnjeni zbog odbijanja unije, drugi pobegli u Tursku.
* Andrija Zmajević završio "Ljetopis crkovni".
* Turci traže od raje u Sremu da im izrade kola i brodove za rat.
* 1675-77 - Đorđe Branković je poslanik erdeljskog kneza na Porti.
* Cassini ustanovio da je Saturnov prsten zapravo više manjih prstena.
* Tito Livio Burattini predložio univerzalni sistem mera, uključujući *metro cattolico* ("univerzalni metar") od današnjih 994 mm.
* U Francuskoj otkrivena trovačica Madame de Brinvilliers - dve godine kasnije izbija Afera otrova.
* Delo *Pia Desideria* Philippa Spenera označava početak pijetizma unutar luteranizma.
* Kapitulacije Osmanskog carstva: trgovački ugovor sa Engleskom, prvi put formalizovana funkcija dragomana (tumača).

## Rođenja

* 13. 2. - Ignjat Đurđević - Đorđić, dubrovački književnik i historičar († 1737)
* 28. 2. - Guillaume Delisle, kartograf († 1726)
* 31. 3. - Prospero Lorenzo Lambertini, papa Benedikt XIV. († 1758)
* 1. 6. - Scipione Maffei, arheolog († 1755)
* 14. 7. - Claude Alexandre de Bonneval, vojnik u austrijskoj pa osmanskoj vojsci († 1747)
* 18. 8. - Anselmo Banduri, povjesničar († 1743)
* 15. 9. - Vahtang VI, gruzinski vladar († 1737)
* 21. 10. - Higashiyama, japanski car († 1710)
* ? - Carlo Bartolomeo Rastrelli, skulptor i arhitekta († 1744)

## Smrti

* 26. 1. - Domenico II Contarini, mletački dužd (\* 1585)
* 10. 2. - Ivan Belostenec, jezikoslovac, leksikograf (\* ca. 1594)
* 18. 5. - Jacques Marquette, misionar i istraživač (\* 1637)
* 12. 6. - Karlo Emanuel II, vojvoda Savoje (\* 1634)
* 27. 7. - Henri de La Tour d'Auvergne, vicomte de Turenne, maršal Francuske (\* 1611)
* 27. 10. - Gilles de Roberval, matematičar (\* 1602)
* 11. 11. - Guru Tegh Bahadur, 9. guru Sika (\* 1621)
* 30. 11. - Cecil Calvert, 2nd Baron Baltimore, prvi guverner Marylanda (\* 1605)
* 15. 12. - Johannes Vermeer, slikar (\* 1632)
* ? - Džore Palmotić, pjesnik i dramatičar (\* 1606)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Treća knjiga, prvi tom, Srbi pod tuđinskom vlašću 1537-1699, SKZ Beograd 1993, ISBN 86-379-0383-5