# 1721.

*Ovo je članak o godini 1721.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1690-e  1700-e  1710-e  – 1720-e –  1730-e  1740-e  1750-e  |
| Godine:
 | 1718 1719 1720 – **1721** – 1722 1723 1724
 |

Teritorijalne promjene izazvane Ništatskim mirom (označene zeleno-žuto)

1721.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1721.. (MDCCXXI) |
| Ab urbe condita
 | 2474.
 |
| Islamski
 | 1133–1134.
 |
| Iranski
 | 1099–1100.
 |
| Hebrejski
 | 5481–5482.
 |
| Bizantski
 | 7229–7230.
 |
| Koptski
 | 1437–1438.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1776–1777.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1643–1644.
 |
| • *Kali Yuga* | 4822–4823.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4357–4358.
 |
| • 60 godina
 | Yin Metal Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11721.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1721** (**MDCCXXI**) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 6. 1. - Komisija britanskog parlamenta podnela izveštaj povodom kolapsa *South Sea Company* - korupcija je bila u samoj vladi.
* 5. 2. (25. 1. po j.k.) - Reforme Petra Velikog: Manifest o osnivanju Svetog praviteljstvujuščeg sinoda, najvišeg organa crkveno-državne uprave Ruske crkve (do 1917).
* 5. 2. - Britanski glavni ministar James Stanhope umire dan nakon energične obrane postupanja vlade u Aferi Južnih mora.
* 9. 3. - Francuzi zauzeli brandenburšku tvrđavu Arguin, na današnjoj severnoj obali Mauretanije.
* 19. 3. - Umro papa Klement XI., nakon više od 20 godina pontifikata.
* 24. 3. - Johann Sebastian Bach posvetio šest koncerata, nazvanih Brandenburški koncerti, Christianu Ludwigu, markgrofu od Brandenburg-Schwedta.
* 27. 3. - Defanzivni savez Francuske i Španije, razmena nekih teritorija, npr. Pensacola se vraća Špancima.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

Walpole
* 2. 4. - Francuzi postavili trgovačku postaju u Mahéu na jugozapadnoj indijskoj obali (u francuskom posedu, s pauzama, do 1954).
* 4. 4. - Robert Walpole je imenovan za Prvog lorda Trezora i kancelara eksčekera - danas ga smatraju prvim britanskim premijerom (do 1742).
* april? - U Nišu je izbila janičarska pobuna protiv Abdulah-paše - razmešteni su u udaljene garnizone, za niškog muhafiza je postavljen bosanski valija Topal Osman-paša.
* april - U Engleskoj je epidemija boginja, Lady Mary Wortley Montagu javno daje variolirati svoju kćerku, a sledećeg avgusta su uspešno variolirana sedmorica osuđenih na smrt (Edward Jenner izveo prvu vakcinaciju 1796).
* april - Pirati John Taylor, Olivier Levasseur i Jasper Seagar zarobili kod Reuniona u Indijskom okeanu portugalski brod  *Nossa Senhora do Cabo* - plen se smatra za jedan od najvećih u istoriji.
* 26. 4. - Persijski grad Tabriz je razoren u zemljotresu, stradalo je možda 80.000 ljudi.
* april, krajem - Dok se u Marseilleu kuga povlači, ponovo se razgorela u Arlesu. U tijeku je gradnja Kužnog zida (*Mur de la peste*), kako bi se zaštitio Comtat Venaissin.

Inocent XIII.
* 8. 5. - Kardinal Michelangelo dei Conti izabran je u 75. glasanju za papu pod imenom Inocent XIII. (do 1724).
* 18. 5. - Osnovana Fagaraška arhidijeceza Rumunjske grkokatoličke crkve u habsburškom Erdelju.
* 18. 5. - Umire etiopski car Dawit III, nasleđuje ga brat Bakaffa (do 1730).
* maj - jun - Veliki sjeverni rat: dok se u Nystadu vode švedsko-ruski pregovori o miru, Rusi još jednom napadaju švedsku obalu i spaljuju nekoliko mesta.
* 13. 6. - U Madridu zaključen defanzivni savez Španije, Francuske i Velike Britanije. Španija i Francuska su ove godine dogovorili i tri bračna saveza. (dobri odnosi se raspadaju već 1725).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 3. 7. - Dano-norveški luteranski misionar Hans Egede stiže na Grenland.
* avgust - Jakob Roggeveen krenuo ispred Nizozemske zapadnoindijske kompanije na ekspediciju za pronalaženje hipotetičke Terra Australis - dogodine otkrio nekoliko pacifičkih ostrva.
* 18. 8. - Safavidska Persija: sunitski Lezgini poharali šiitski Šamahi u dan. Azerbejdžanu. Stradali su i ruski trgovci što je povod za Rusko-persijski rat (1722–1723).
* 26. 8. (15. 8. po j.k.) - Pećki patrijarh Mojsije Rajović priznaje sinodalnom gramatom autonomiju Beogradske mitropolije; predviđeno da u slučaju smrti karlovačkog mitropolita Vikentija, beogradski mitropolit Mojsije bude poglavar svih Srba pod austrijskom vlašću (austrijske vlasti se protive spajanju beogradske i karlovačke stolice). Mitropolit Mojsije je ove godine preneo sedište iz Beograda u Temišvar.
* 10. 9. - U finskom gradu Ništatu sklopljen Ništatski mirovni sporazum kojim je formalno okončan Veliki sjeverni rat, a čijim odredbama se Švedska odrekla Estonije, Latvije i jugoistočnog dijela Finske u korist Ruskog Carstva.
* 23. 9. - Francuska istočnoindijska kompanija preuzima Mauricijus i šalje koloniste.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 11. 10. - Umro Anton Florijan, knez Lihtenštajna, nasljeđuje ga sin Josip Ivan Adam (do 1732).
* jesen - Topal Osman-paša je niški muhafiz i rumelijski valija (do 1727). Niš je, pored Skadra, bio mesto gde se najlakše kupovao janičarski status, Osman-paša tokom inspekcionog putovanja vrši pokolj u Peći, zatim i odmazdu nad janičarima u Nišu.
* 2. 11. (22. 10. po j.k.) - Gospodar, Car i Veliki knez Sve Rusije Petar Veliki menja titulu u Imperator Sveruski.
* 28. 11. - Prije nego što će biti pogubljen lomljenjem na kotaču, francuski razbojnički vođa Louis Dominique Cartouche na stratištu odaje cjelokupnu mrežu svojih saučesnika i jataka, uključujući visokopozicionirane službenike francuskog dvora.

### Kroz godinu

* Venecija napustila politiku protestiranja protiv austrijske slobodne plovidbe Jadranom, koja je izazivala incidente od 1717.
* U mletačkoj Dalmaciji uvedena travarina na ispašu, koja će dovesti do pobune 1722-24. u okolici Splita i Zadra.
* U Srbiji, bez Beograda i Krajine, ima 5487 komorskih i 533 vojnička seljačka poseda. U zemlji je zasijano žitaricama samo 15.060 jutara.
* Mitropolit Mojsije šalje molbu Petru Velikom za pomoć u prosveti, ovaj na to odgovara potvrdno sledeće godine.
* U Beogradu osnovana grčka škola pojanja.
* "Putašastvije k gradu Jerusalimu" Jeroteja Račanina prvi je srpski putopis (na narodnom jeziku).
* Tek sad je završeno razgraničenje Crne Gore i Osmanskog carstva, prema Požarevačkom miru, takođe i razgraničenje mletačke Dalmacije (*Linea Mocenigo*).
* U niškom serhatu ima 10.000 haračkih listića, kao i pre rata, što će do 1730. porasti na 17.500 - dolaze sa Kosova i iz austrijske Srbije.
* Pojavila se dva izdanja Montesquieuovih satiričnih "Persijskih pisama".
* John Hadley prikazao parabolični Njutnov teleskop.
* U Rusiji otkrivene naslage uglja, u Donbasu na jugu i u Kuzbasu u Sibiru - sistematska eksploatacija od polovine 19. st..

* Evropa 1721
* Evropa 1721 (Herman Moll)
* Planisfera

## Rođenja

* 3. 2. - Friedrich Wilhelm von Seydlitz, pruski general († 1773)
* 19. 3. - Tobias Smollett, škotski pisac († 1771)
* 26. 4. - William Augustus, Duke of Cumberland, britanski princ i vojskovođa († 1765)
* 7. 6. - Barbara Campanini alias La Barberina, italijanska plesačica († 1799)
* 19. 6. - Johann de Kalb, nemačko-francuski vojnik u Američkoj revoluciji († 1780)
* 6. 12. - Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes, francuski državnik († 1794)
* 29. 12. - Markiza de Pompadour, ljubavnica francuskog kralja Luja XV († 1764)

## Smrti

* 7. 3. - Saro Bunić, dubrovački pjesnik i državnik (\* 1632)
* 19. 3. - Klement XI., papa (\* 1649)
* 27. 3. - Matvej Gagarin, prvi guverner Sibira (\* 1659)
* 18. 5. - Dawit III, car Etiopije
* 8. 7. - Elihu Yale, dobrotvor univerziteta (\* 1649)
* 18. 7. - Jean-Antoine Watteau, slikar (\* 1684)
* 18. 9. - Nikola Bošković, Ruđerov otac (\* 1641-42)
* 11. 10. - Anton Florijan, knez Lihtenštajna (\* 1656)
* 28. 11. - Louis Dominique Cartouche, francuski razbojnik (\* 1693)
* 13. 12. - Alexander Selkirk, moreplovac (\* 1676)
* 23. 12. - Dživo Gundulić, književnik (\* 1678)
* Johann Ferdinand von Herberstein, austrijski feldmaršal (\* 1663)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)

## Vanjske veze