# Rade Marković

| Rade Marković |
| --- |
| glumac |
| *Rade Marković, srpski glumac, fotografija iz 2009. godine* |
| Biografske informacije |
| Rođenje | 14. oktobar 1921. Beograd, Kraljevina SHS (danas Srbija) |
| Smrt | 10. septembar 2010. Zabok, Hrvatska |
| Profesionalne informacije |
| Zanimanje | glumac |

**Radomir Rade Marković** (Beograd, 14. oktobar 1921 – Zabok, 10. septembar 2010) bio je jugoslovenski i srpski pozorišni i filmski glumac.

## Biografija

**Rade Marković** najpre je studirao Tehnički, a zatim prešao na Filozofski fakultet u Beogradu, da bi se potom posvetio glumi, na početku samo amaterski, sa grupom mladih beogradskih entuzijasta prve posleratne generacije, koji probaju u prostorijama Kolarčevog univerziteta. U toj grupi je bila i Olivera Đorđević (kasnije poznata srpska glumica Olivera Marković) sa kojom se venčao 1945. godine, i sa kojom je godinu dana kasnije dobio sina Gorana, poznatog srpskog reditelja.

Bio je istaknuti član Beogradskog dramskog pozorišta 1950 - 1952. i 1954 - 1966. godine, ali je igrao i na svim drugim beogradskim scenama, na kojima je ostvario preko 200 uloga. Naročito je bio sugestivan u karakternim ulogama najšireg raspona.

Pozorištu je ostao veran i nakon odlaska u penziju, pa sve do svoje smrti.

6. oktobra 2010. godine trebalo je da igra na premijeri predstave *Zlatno tele* u Narodnom pozorištu u Beogradu, u režiji njegovog sina Gorana Markovića.

Bio je spiker u prvim filmskim novostima po oslobođenju Beograda, kao i u mnogim kratkometražnim filmovima.

Bio je na odmoru u Klanjcu, u kući svoje druge supruge, kada mu je pozlilo. Umro je 10. septembra na kardiološkom odeljenju bolnice u Zaboku, u Hrvatskoj. Sahranjen je 15. septembra u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu .

## Filmska karijera

Kao filmski glumac debitovao je 1948. godine ulogama skojevca-ilegalca Miše u filmu *Besmrtna mladost* Vojislava Nanovića i nedozrelog muža Tonce u filmu *Sofka* Radoša Novakovića.
Stalno je prisutan i tražen glumac. Do 1987. godine je nastupio u oko 60 filmova reditelja svih generacija. Osobito je zapažen u ulogama, glavnim i većim sporednim, autoritativnih ličnosti.

S mnogim autorima snimio je po nekoliko filmova: *Čudotvorni mač* (1950) i *Šolaja* (1955., za koju je dobio Zlatnu arenu za sporednu ulogu na festivalu u Puli 1956.) Vojislava Nanovića; *Daleko je sunce* (1953), *Pesma* (1961), *Operacija Ticijan* (1963) i *Bekstva* (1968) Radoša Novakovića; *Sumnjivo lice* (1954) i *Put oko sveta* (1964) Soje Jovanović; *Zenica* (1957) i *Kako su se voleli Romeo i Julija* (1966) Jovana Živanovića; *Prvi građanin male varoši* (1961), *Leto je krivo za sve* (1961) i *Devojka* (1965) Puriše Đorđevića; *Roj* (1966., za koju je dobio prvu nagradu /ex aequo/ za mušku ulogu na festivalu glumačkog ostvarenja u Nišu), *Hasanaginica* (1967), *Delije* (1968) i *Burduš* (1970) Miodraga Popovića; *Diverzanti* (1967) i *Valter brani Sarajevo* (1972) Hajrudina Krvavca; *Klopka za generala* (1971) i *SB zatvara krug* (1974) Mikija Stamenkovića; *Otpisani* (1974) i *Kraljevski voz* (*1982*) Aleksandra Đorđevića; *Nacionalna klasa* (1979), *Majstori, majstori* (1980) i *Variola vera* (1982) Gorana Markovića.

Od ostalih uloga posebno se ističu one u *Tuđoj zemlji* (1957) Joze Galea, za koju je nagrađen drugom nagradom u Puli, i *Radopolju* (1963) Stoleta Jankovića, za koju je osvojio pulsku Srebrnu arenu.
Nastupao je i u inostranstvu (na primer *Kradljivac bresaka* (1964), Vula Radeva u Bugarskoj; *Voda nešto nosi* (1969), J. Kadara i E. Klosa u bivšoj SSSR; *Zlatne naočare* (1986), Đulijana Montalde u Italiji, kao i u mnogobrojnim televizijiskim dramama i serijama.

Režirao je i dva dokumentarna filma:

* Smeh sa scene: Atelje 212 (1972)
* Među nama: Slobodan Perović (1998) (TV)

Bio je profesor glume na Akademiji pozorišne umetnosti u Novom Sadu.

## Nagrade

Sumirano, Rade Marković je jedan od najvećih i najpostojanijih imena srpskom glumišta u periodu od Drugog svetskog rata pa do novog milenijuma. Na filmu je odigrao 81 ulogu; u televizijskim dramama, serijama i drugim emisijama 62 uloge, učestvovao je u 186 radio drame, a na pozorišnim scenama ostvario je ukupno 96 uloga.

Kao profesor Akademije umetnosti u Novom Sadu izveo je četiri klase, sa ukupno 39 studenata (Dušan Jakišić, Dragan Vujić Vujke, Radmila Tomović, Milan Čučilović, Srđan Timarov, Milica Zarić i drugi).

Tokom pet decenija glumačkog prisustva, pre svega na pozorišnoj sceni, Marković je stekao nepodeljena priznanja kritike, publike i kolega zbog najmanje dva razloga: duboke odanosti, može se reći pune posvećenosti pozivu, što je najčešće donosilo vrhunska ostvarenja, kao i neposustalog traganja za novim, savremenim i modernim glumačkim izazovom, kojim je nastojao da pomeri standarde u glumi u čemu je bio jedan od tvoraca avangardnih pozorišnih puteva u našoj sredini.

Nagrađen je svim najznačajnijim stručnim i društvenim nagradama i priznanjima:

* dve Sterijine nagrade: 1958. godine za ulogu *Nikoletine Bursaća* u predstavi Beogradskog dramskog pozorišta i 2002. godine za ulogu *Pukovnika Z.* u predstavi *Pandorina kutija* istog pozorišta,
* tri pulske Arene: 1956. godine za ulogu *kapetana Drenka* u filmu *Šolaja*, 1957. godine za ulogu u filmu *Tuđa zemlja* i 1963. godine za ulogu *Ilije* u filmu *Radopolje*,
* nagrada "Slavica" (danas nagrada "Pavle Vuisić") 1989. godine, kao priznanje za izuzetan doprinos umetnosti glume na domaćem filmu,
* Oktobarska nagrade grada Beograda,
* Dobričin prsten” za 1998. godinu (najznačajnija nagrada za glumu u Srbiji),
* Statuete Joakim Vujić koju dodeljuje Knjaževsko-srpski teatar iz Kragujevca 2005. godine, kao i mnoge druge.

Kao dobitniku nagrade ,, Dobričin prsten”, Savez dramskih umetnika Srbije izdao je monografiju ili zbornik radova posvećen njegovom ukupnom stvaralaštvu. Priređivač zbornika je teatrolog Zoran T. Jovanović.

## Filmografija

|  |
| --- |
| **Filmografija glumca Rade Marković (glumac)** |
| God. | Naziv | Uloga
 |
| 1948. | Besmrtna mladost | Miša
 |
| 1948. | Sofka | Tomča
 |
| 1950. | Čudotvorni mač | Nebojša
 |
| 1953. | Daleko je sunce | Uča
 |
| 1954. | Sumnjivo lice | Žika
 |
| 1955. | Lažni car | Šćepan Mali
 |
| 1955. | Šolaja | Drenko, kapetan Kraljevske vojske
 |
| 1957. | Mali čovek |  |
| 1957. | Tuđa zemlja |  |
| 1957. | Atomska bajka |  |
| 1957. | Zenica | Bora
 |
| 1957. | Ne čakaj na maj |  |
| 1958. | Nikoletina Bursać (TV) | Nikoletina Bursać
 |
| 1958. | Te noći | Pavle
 |
| 1958. | Tri želje | Petr
 |
| 1961. | Leto je krivo za sve | Major
 |
| 1961. | Pesma |  |
| 1961. | Prvi građanin male varoši | Miško Radić
 |
| 1962. | Saša | Španac
 |
| 1962. | Kozara | Vuksa
 |
| 1963. | Operacija Ticijan | Miha - inspektor policije
 |
| 1963. | Radopolje | Ilija
 |
| 1964. | Put oko sveta | Čovek s nogom
 |
| 1964. | Na slovo, na slovo (serija) | Rade
 |
| 1964. | Kradljivac bresaka | Ivo Obrenović
 |
| 1965. | Devojka |  |
| 1965. | Druga strana medalje | Ognjen Ružić
 |
| 1966. | Most |  |
| 1966. | Vojnik | Andrej
 |
| 1966. | Roj |  |
| 1966. | Štićenik |  |
| 1966. | Kako su se voleli Romeo i Julija? | Relja Dimitrijević
 |
| 1967. | Hasanaginica |  |
| 1967. | Nož | Kosta Petrov
 |
| 1967. | Diverzanti | Doktor
 |
| 1967. | Bomba u 10 i 10 | Marko
 |
| 1968. | Delije |  |
| 1968. | Stubovi društva |  |
| 1968. | Trojica protiv svih... a žena četvrta |  |
| 1968. | Bekstva |  |
| 1968. | Trojica protiv svih |  |
| 1968. | Ganngsterski vođa |  |
| 1968. | Goli čovjek | Ilija
 |
| 1969. | Neka daleka svjetlost |  |
| 1969. | Touha zvaná Anada |  |
| 1970. | Slučaj Openhajmer (TV) | Isak Rabi
 |
| 1970. | Bablje ljeto |  |
| 1970. | Biciklisti |  |
| 1970. | Burduš |  |
| 1970. | Selo bez seljaka (serija) |  |
| 1971. | Dom i lepota |  |
| 1971. | Klopka za generala | General Draža Mihajlović
 |
| 1971. | Balada o svirepom... | Savo
 |
| 1971. | Operacija 30 slova (serija) |  |
| 1971. | Uloga moje porodice u svjetskoj revoluciji | Strogi
 |
| 1971. | Direktor |  |
| 1972. | Ratnički talenat |  |
| 1972. | Čovek koji je bacio atomsku bombu na Hirošimu (TV) | Branilac
 |
| 1972. | Zasluge |  |
| 1972. | Izdanci iz opaljenog grma (serija) | Vujović
 |
| 1972. | Valter brani Sarajevo | Sead Kapetanović
 |
| 1973. | Oni lepi rođendani |  |
| 1973. | Brauningova verzija |  |
| 1973. | Piknik na frontu (TV) | Gospodin Tepan
 |
| 1973. | Sutjeska |  |
| 1974. | Valter brani Sarajevo (serija) | Sead
 |
| 1974. | Obešenjak |  |
| 1974. | SB zatvara krug | Marko Janković
 |
| 1974. | Obraz uz obraz (serija) | Rade
 |
| 1974. | Otpisani | Milan
 |
| 1974. | Dimitrije Tucović (serija) | Jaša Prodanović
 |
| 1975. | Prokletinja |  |
| 1975. | Pavle Pavlović |  |
| 1974-1975. | Otpisani (serija) | Milan
 |
| 1975. | Kuća | Saša
 |
| 1975. | Život je lep (serija) | Profesor Strahinja Hadžić
 |
| 1976. | Proces Đordanu Brunu |  |
| 1976. | Povratak otpisanih | Milan
 |
| 1976. | Ozračeni |  |
| 1976. | Morava 76 (serija) |  |
| 1976. | Metak u leđa |  |
| 1976. | Grlom u jagode (serija) | Tata Bogdan
 |
| 1977. | 67. sastanak Skupštine Kneževine Srbije (TV) | Dimitrije Jovanović (predsednik skupštine)
 |
| 1977. | Specijalno vaspitanje | Sudija
 |
| 1978. | Okupacija u 26 slika | Jakov, Mihov otac
 |
| 1978. | Čardak ni na nebu ni na zemlji (serija) | Stanislav
 |
| 1978. | Povratak otpisanih (serija) | Major Milan
 |
| 1978. | Lasno je naučiti, nego je muka odučiti (serija) |  |
| 1979. | Prva Srpska železnica (TV) |  |
| 1979. | Joakim |  |
| 1979. | Slom (serija) | Načelnik generalštaba
 |
| 1979. | Nacionalna klasa | Moma
 |
| 1979. | Trofej | Direktor
 |
| 1979. | Bife Titanik (TV) | Narator
 |
| 1980. | Majstori, majstori! | Miloje
 |
| 1980. | Petrijin venac | Doktor Nikolić
 |
| 1980. | Snovi, život, smrt Filipa Filipovića |  |
| 1981. | Kraljevski voz | Kurir
 |
| 1981. | Dečko koji obećava | Slobodanov otac
 |
| 1981. | Svetozar Marković (serija) | Dimitrije Matić
 |
| 1981. | Šesta brzina | Drug Filipović
 |
| 1982. | Kiklop |  |
| 1982. | Divlje meso |  |
| 1982. | Mikelanđelo (TV) | Profesor
 |
| 1982. | Priče iz radionice (serija) | Drug Filipović
 |
| 1982. | Variola vera | Upravnik Cole
 |
| 1983. | Nabujala reka |  |
| 1983. | Kako sam sistematski uništen od idiota | Siniša
 |
| 1984. | Tajni dnevnik Sigmunda Frojda |  |
| 1985. | Sudbina umetnika-Đura Jakšić (TV) | Stevan Todorović
 |
| 1986. | Bal na vodi | Dr Svetislav Popović
 |
| 1986. | Lijepe žene prolaze kroz grad |  |
| 1987. | Pod rusevinama |  |
| 1987. | Gli occhiali d'oro |  |
| 1989. | Sabirni centar | Profesor Miša
 |
| 1989. | Seobe |  |
| 1990. | Jastuk groba mog (serija) | Dositej Obradović
 |
| 1990. | Belle epoque |  |
| 1991. | Apis |  |
| 1992. | Der zweite Tod des Gregor Z. |  |
| 1992. | Tito i ja | Deda
 |
| 1993. | Pun mesec nad Beogradom | Vampir Alimpije
 |
| 1993. | Teatar u Srba (serija) | Kir Janja
 |
| 1995. | Simpatija i antipatija (TV) | Joakim Vujić
 |
| 1995. | Ubistvo s predumisljajem | Dr. Branko Kojović
 |
| 1998. | Knez Mihailo |  |
| 2000. | Zemlja istine, ljubavi i slobode | Nebojša / Drug Marković
 |
| 2001. | Metla bez drške 5 (serija) | Gospodin Milidragović
 |
| 2003. | Mali svet | Stari doktor
 |
| 2005. | Mi nismo anđeli 2 | Profesor
 |

## Vanjske veze

* Rade Marković na sajtu IMDb
* Glumci sa prostora bivše Jugoslavije Arhivirano 2011-11-13 na Wayback Machine-u
* Maturanti iz 1939. obeležili jubilej