# Mletačka Republika

Granice Mletačke Republike godine 1796.
**Mletačka Republika** (tal. *Repubblica di Venezia*, kasnije *Repubblica Veneta*, venec. *Repùblica de Venèsia*, kasnije *Repùblica Vèneta*; tradicionalno **Prejasna Mletačka Republika**, tal. *Serenissima Repubblica di Venezia*, venec. *Serenìsima Repùblica Vèneta*) država sa središtem u današnjem italijanskom gradu Veneciji (Mlecima), a koja je postojala od 9. do 18. vijeka (do 1797. godine). Mletačka Republika je bila pomorska sila na obalama istočnog Mediterana, odnosno na obalama Jadranskog mora. Nastala je prvobitno kao grad-država, nakon invazije Langobarda na sjevernu Italiju 568. Tokom srednjeg vijeka Mletačka Republika se razvijla u vodeću pomorsku silu u ovom dijelu svijeta, ovladavši najvećim dijelom jadranske obale, dijelom otoka u Egejskom moru, te osnovavši svoje trgovačke kolonije u Konstantinopolisu i Jeruzalemu. Republika je prestala da postoji nakon Napoleonovog osvajanja 1797.

## Historija

Mletačka republika je priznavala vlast Bizanta do 10. vijeka, kad joj je formalno priznata nezavisnost, a kasnije se naglo razvila i ojačala zahvaljujući razvitku trgovine. U težnji za ekspanzijom prema istoku postala je veliki neprijatelj Bizanta i bila glavni učesnik u njegovom prvom rušenju 1204. godine i osnivanju Latinskog Carstva. Tokom 11. i 12. vijeka Venecija je svoju vlast proširila na jedan deo Lombardije, Dalmaciju, Albaniju, Peloponez, Kretu, Cipar i egejske otoke.

U 15. vijeku pod mletačku vlast pali su gradovi Padova, Vicenza, Verona, Brescia, Bergamo i dr. Ekspanzija na Jadran počinje 1000. godine, kada je dužd Petar II Orseolo otrgao od hrvatske države veći deo Dalmacije. Naročitu korist izvukla je posle četvrtog krstaškog rata kada je dobila deo Carigrada, Moreju, jonske otoke te neograničeno pravo trgovine. U periodu od 1205. do 1358. godine njenu vrhovnu vlast priznao je i Dubrovnik; tada je bila na vrhuncu moći i kao najveća pomorska mediteranska sila s pravom je nazivana "gospodaricom mora".

Opadanje mletačke moći, kao i moći svih trgovačkih gradova u Sredozemlju, počelo je u 16. vijeku otkrićem Amerike i pomorskog puta za Indiju, jer su se pomorski putevi i svjetska trgovina pomjerili sa Sredozemnog mora na Atlantski ocean. Od 16. vijeka Venecija gubi istočne posjede, koje joj otimaju Turci (Cipar 1571, Kretu 1669. i dr.), a nezavisnost je konačno izgubila Kampoformijskim mirom 1797., kojim ju je Napoleon Bonaparte ustupio Austriji, a 1805-1815. pripojio je svojim posjedima u Italiji; 1815-1866. ponovo pripadala Austriji, a 1866. ušla u sastav ujedinjene Italije.

## Balkanske zemlje pod Mlecima

Kako su Mleci bili izvrsni pomorci, veliki dijelovi Dalmacije, Istre i Kvarnera, pa čak i Hercegovine, bili su u različitim periodima tokom historije pod kontrolom Mletačke Republike.

## Vladari Mletačke Republike

Na čelu Mletačke republike stajao je dužd, čiji je simbol moći bio zlatni krilati lav. Popis mletačkih vladara je podugačak, a gotovo svaki od njih ostavio je svoj trag u bogatoj i raznolikoj historiji venecijanske republike.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Paolo Lucio Anafesto, (697)
* Marcello Tegalliano, (717)
* Orso Ipato, (726)
* Teodato Ipato, (742)
* Galla Lupanio, (755)
* Domenico Monegario, (756)
* Maurizio Galbaio, (764)
* Giovanni Galbaio, (787)
* Obelerio Antenoreo, (804)
* Angelo Participazio, (809)
* Giustiniano Participazio, (827)
* Giovanni I Participazio, (829)
* Pietro Tradonico, (837)
* Orso I Participazio, (864)
* Giovanni II Participazio, (881)
* Pietro I Candiano, (887)
* Pietro Tribuno, (888)
* Orso II Participazio, (912)
* Pietro II Candiano, (932)
* Pietro Participazio, (939)
* Pietro III Candiano, (942)
* Pietro IV Candiano, (959)
* Pietro I Orseolo, (976)
* Vitale Candiano, (978)
* Tribuno Memmo, (979)
* Pietro II Orseolo, (991)
* Ottone Orseolo, (1009)
* Pietro Barbolano, (1026)
* Domenico Flabanico, (1032)
* Domenico I Contarini, (1043)
* Domenico Selvo, (1071)
* Vitale Falier, (1084)
* Vitale I Michiel, (1096)
* Ordelafo Faliero, (1102)
* Domenico Michiel, (1117)
* Pietro Polani, (1130)
* Domenico Morosini, (1148)
* Vitale II Michiel, (1156)
* Sebastiano Ziani, (1172)
* Orio Mastropiero, (1178)
 | * Enrico Dandolo, (1192)
* Pietro Ziani, (1205)
* Jacopo Tiepolo, (1229)
* Marino Morosini, (1249)
* Reniero Zeno, (1252)
* Lorenzo Tiepolo, (1268)
* Jacopo Contarini, (1275)
* Giovanni Dandolo, (1280)
* Pietro Gradenigo, (1289)
* Marino Zorzi, (1311)
* Giovanni Soranzo, (1312)
* Francesco Dandolo, (1328)
* Bartolomeo Gradenigo, (1339)
* Andrea Dandolo, (1342)
* Marin Falier, (1354)
* Giovanni Gradenigo, (1355)
* Giovanni Delfino, (1356)
* Lorenzo Celsi, (1361)
* Marco Corner, (1365)
* Andrea Contarini, (1367)
* Michele Morosini, (1382)
* Antonio Venier, (1382)
* Michele Steno, (1400)
* Tommaso Mocenigo, (1413)
* Francesco Foscari, (1423)
* Pasquale Malipiero, (1457)
* Cristoforo Moro, (1462)
* Niccolò Tron, (1476)
* Niccolò Marcello, (1473)
* Pietro Mocenigo, (1474)
* Andrea Vendramin, (1476)
* Giovanni Mocenigo, (1478)
* Marco Barbarigo, (1485)
* Agostino Barbarigo, (1486)
* Leonardo Loredan, (1501)
* Antonio Grimani, (1521)
* Andrea Gritti, (1523)
* Pietro Lando, (1538)
* Francesco Donato, (1545)
* Marcantonio Trevisan, (1553)
 | * Francesco Venier, (1554)
* Lorenzo Priuli, (1556)
* Girolamo Priuli, (1559)
* Pietro Loredan, (1567)
* Alvise I Mocenigo, (1570)
* Sebastiano Venier, (1577)
* Niccolò da Ponte, (1578)
* Pasquale Cicogna, (1585)
* Marino Grimani, (1595)
* Leonardo Donà, (1606)
* Marcantonio Memmo, (1612)
* Giovanni Bembo, (1615)
* Nicolò Donà, (1618)
* Antonio Priuli, (1618)
* Francesco Contarini, (1623)
* Giovanni I Corner, (1624)
* Nicolò Contarini, (1630)
* Francesco Erizzo, (1631)
* Francesco Da Molin, (1646)
* Carlo Contarini, (1655)
* Francesco Cornaro, (1656)
* Bertuccio Valiero, (1656)
* Giovanni Pesaro, (1658)
* Domenico II Contarini, (1659)
* Nicolò Sagredo, (1674)
* Alvise Contarini, (1676)
* Marcantonio Giustinian, (1683)
* Francesco Morosini, (1688)
* Silvestro Valier, (1694)
* Alvise II Mocenigo, (1700)
* Giovanni II Corner, (1709)
* Sebastiano Mocenigo, (1722)
* Carlo Ruzzini, (1732)
* Alvise Pisani, (1735)
* Pietro Grimani, (1741)
* Francesco Loredan, (1752)
* Marco Foscarini, (1762)
* Alvise IV Mocenigo, (1763)
* Paolo Renier, (1779)
* Ludovico Manin, (1789)
 |

## Napomene