# Molibden

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Nb - **Mo** - Tc
 |
|   Cr **Mo** W
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol,atomski broj
 | Molibden, Mo, 42
 |
| Pripadnost skupu
 | prelaznih metala
 |
| grupa, perioda
 | VIB, 5
 |
| gustina, tvrdoća
 | 10280 kg/m3, 5,5
 |
| Boja
 | srebrnosbela  |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 95,94 u
 |
| atomski radijus
 | 145 pm
 |
| kovalentni radijus
 | 145 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | bez podataka
 |
| elektronska konfiguracija
 | [Kr]4d55s1 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 8, 18, 13, 1
 |
| oksidacioni brojevi
 | 2, 3, 4,. 5, **6** |
| Osobine oksida
 | jako kiseli
 |
| kristalna struktura
 | regularna prostorno centrirana
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | čvrsto
 |
| temperatura topljenja
 | 2896 K (2623 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 4912 K (4639 °C)
 |
| molska zapremina
 | 9,38×10−3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 598 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 32 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | 3,47 Pa (3000 K)
 |
| brzina zvuka
 | bez podataka
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 2,16 (Pauling) 1,30 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 250 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | 18,7×106 S/m
 |
| toplotna provodljivost
 | 138 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 684,3 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 1560 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 2618 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 4480 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 92Mo
 | 14,84%
 | stabilni izotor sa 50 neutrona
 |
| 93Mo
 | (veš.)
 | 4×104 godina
 | z.e.
 | 0,405
 | 93Nb
 |
| 94Mo
 | 9,25%
 | stabilni izotor sa 52 neutrona
 |
| 95Mo
 | 15,92%
 | stabilni izotor sa 53 neutrona
 |
| 96Mo
 | 16,68%
 | stabilni izotor sa 54 neutrona
 |
| 97Mo
 | 9,55%
 | stabilni izotor sa 55 neutrona
 |
| 98Mo
 | **24,13%** | stabilni izotor sa 56 neutrona
 |
| 99Mo
 | (veš.)
 | 65,94 sati
 | β- | 1,357
 | 99Tc
 |
| 100Mo
 | (veš.)
 | 1×1019 godina
 | β- | 3,034
 | 100Tc
 |

 |
| tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi.
 |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada, z.e=zarobljavanje elektrona
 |

**Molibden** (**Mo**, latinski - *molybdos*) - je metal VIB grupe. Ime potiče od grčkog naziva za olovo - molybdos.

## Osobine

Molibden je prelazni metal. Čist molibden je srebrnobeo, veoma tvrd, i ima jednu od najviših temperatura topljenja među elementima. Dodaje se čeliku u malim količinama da pi povećao njegovu tvrdoću.

## Biološki značaj

Molibden je mikroelement koji odigrava važnu ulogu u metabolizmu biljaka. Takođe se nalazi i u nekim enzimima u telu čoveka.

## Primena

Preko 2/3 molibdena koji se proizvede koristi se za proizvodnju legura. Upotreba molibdena je naglo porasla za vrema Drugog svetskog rata, kada su potrebe za volframom izazvale iscrpljivanje njegovih ležišta. Molibden se i danas koristi za proizvodnju čelika velike izdržljivosti i otpornosti na visoke temperature. Neke legure su sem otpornosti na visoke temperature otporne i na koroziju. Molibden se koristi i u: avionskoj industriji, produkciji oružja, kao i za proizvodnju sijalica.

Kao katalizator molibden se koristi u naftnoj industriji, posebno pri katalitzatorskom odstranjivanju sumpora iz naftnih proizvoda.

Molidbenov izotop 99 nalazi primenu u nuklearnoj industriji. Jedinjenja molibdena su obojena u razne nijanse narandžaste boje, pa se stoga koriste za proizvodnju farbi, plastike i gumenih proizvoda.
Molibden se koristi i u električnoj industriji.

## Zastupljenost

U zemljinoj kori molibden je zastupljen u količini od 1,5 ppm (eng. parts per million). Osnovnim izvorom molibdena je mineral molibdenit (MoS2). Ostali minerali manjeg značaja su vulfenit (PbMoO4) i povelit (CaMoO4).

## Historija

Na grčkom jeziku *molybdos* znači "sličan olovu" - jedinjenja molibdena su do kraja XVIII veka mešana sa jedinjenjima drugih elemenata, pre svega ugljenika i olova. Godine 1778 Carl Wilhelm Scheele je uspeo da izdvoji molibden od grafita i olova, kao i da dobije njegov oksid. Molibden nije našao primenu i nije izašao iz labaratorije sve do kraja XIX veka. Posle su osobine njegovih legura otkrivene od strane Francuza.