# 1723.

*Ovo je članak o godini 1723.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1690-e  1700-e  1710-e  – 1720-e –  1730-e  1740-e  1750-e  |
| Godine:
 | 1720 1721 1722 – **1723** – 1724 1725 1726
 |

1723.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1723.. (MDCCXXIII) |
| Ab urbe condita
 | 2476.
 |
| Islamski
 | 1135–1136.
 |
| Iranski
 | 1101–1102.
 |
| Hebrejski
 | 5483–5484.
 |
| Bizantski
 | 7231–7232.
 |
| Koptski
 | 1439–1440.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1778–1779.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1645–1646.
 |
| • *Kali Yuga* | 4824–4825.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4359–4360.
 |
| • 60 godina
 | Yin Voda Zec (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11723.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1723** (**MDCCXXIII**) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u utorak po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 25. 1. - Engleski pirat Edward Low zarobio u Karibima portugalski brod: pošto je kapetan bacio vreću zlatnika u more, masakrirana je cela posada.

Yongzheng
* 4. 2. - Krunisanje novog qingovskog kineskog cara, Yongzhenga ("Harmonična pravda", do 1735). Mnoga braća smatraju njegovo nasledstvo nelegitimnim.
* 15. 2. - Louis XV od Francuske puni 13 godina, što se smatra punoletstvom. Raniji regent Filip II. Orleanski i dalje ima važnu ulogu u vladi.
* 9. 3. - Još jedan ustanak Mapuchea u Čileu (do 1726).
* 28. 3. - Rusko-persijski rat: Rusi su zauzeli Rašt.
* 31. 3. - Major Abraham Davel pokušao odvojiti kanton Vaud od bernske vlasti - sutradan uhapšen, pogubljen 24. aprila.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 20. 4. - Gen. providur Marko Antonio Diedo poziva da se prijave sveštenici koji misle da bi mogli biti izabrani za pravoslavnog episkopa u mletačkoj Dalmaciji - ali to je samo kratkotrajno popuštanje.
* 23. 4. - Počinje gradnja tvrđave Temišvar (do 1765, sadašnji guverner je grof Mercy).
* proleće - Izbila pobuna seljaka, i Hrvata i Srba, u Požeškom polju, uputili su delegate u Beč sa memorijalom za dvor, ali gen. Petraš je brzo došao s konjicom u Požegu i pohvatao vođe pobunjenika.
* 15. 5. - Osnivanje Perma na Uralu - Vasilij Tatiščev otvara topionicu bakra.
* 27. 5. - U Velikoj Britaniji uveden Crni zakon, odgovor na grupe "Crnih" koji se bave krivolovom na gospodskim imanjima: smrtne kazne su uvedene za još 50 dela (do 1823).
* 4. 6. - Umro Léopold-Clément de Lorraine, naslednik Lorene i zaručnik Marije Terezije - nasleđuje ga mlađi brat François Étienne (brak sa M. T. 1736, sveti rimski car 1745-65).
* jun - Izveštaj podbana Ivana Draškovića iz Banske krajine: haramije, milicija hrvatskog porekla, su plaćene a Srbi vojnu službu vrše besplatno, oficiri ih koriste za privatne poslove i oduzimaju im zemlju. Tužbe su najviše usmerene protiv komandanta Kostajničke krajine Emerika Erdedija, koji će biti smenjen

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 7. 7. - Prvi rusko-perzijski rat: Ruske trupe zauzimaju Baku u današnjem Azerbejdžanu, ubrzo zatim i Širvan.
* 12. 7. - Filozof Christian Wolff drži predavanje zbog koga će biti proteran iz Pruske kao ateista.
* 10. 8. - Umro kardinal Guillaume Dubois, francuski glavni ministar, nasleđuje ga Filip II. Orleanski.
* 11. 8. - Ostendska kompanija izdaje akcije u Austrijskoj Nizozemskoj - trguje sa Indijom dok nije raspuštena 1731. pod britanskim pritiskom.
* 15. 8. - Otvoren ruski dvorski kompleks Peterhof. Završena je palata Monplezir.
* 20. 8. - Juraj Branjug postaje zagrebačkim biskupom (do 1748), pošto Emerik Esterházy de Galantha odlazi u Vesprem.
* 5. 9. - Car Karlo VI se kruniše u Pragu za Karla II, kralja Češke.
* 14. 9. - Veliki majstor Malteških vitezova António Manoel de Vilhena postavlja prvi kamen utvrđenja nazvanog Fort Manoel (završeno 1733, u upotrebi do 1964).
* 20. 9. - Mošti Aleksandra Nevskog prenete iz Vladimira u Šliselburg, a dogodine u Sankt Peterburg.
* 23. 9. (12. 9. po j.k.) - Izaslanici perzijskog šaha Tahmaspa II u Sankt Peterburgu sklapaju mirovni sporazum sa ruskim carem Petrom Velikim temeljem koga je okončan Prvi rusko-perzijski rat, a Rusija pripojila Baku i Derbent na Kavkazu te sjeverne perzijske provincije Širvan, Gilan, Mazandaran i Astrabad (vraćeno ugovorima 1732. i '35).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* 17. 10. - Švedski kralj Frederik I neuspešno pokušao ojačati kraljevsku vlast - više se neće mešati u politiku.
* 23. 10. - "Pozivna gramota" ruskog cara Petra I: poziv Srbima da se presele u Ukrajinu gde bi bili graničari - major Jovan Albanez deluje od sledeće godine u tom smislu i okuplja jedinicu, Srpski husarski puk - prva seoba Srba u Rusiju
* 31. 10. - Umro veliki vojvoda Toskane Cosimo III de' Medici, nasleđuje ga Gian Gastone (do 1737), poslednji vladar Medici. Toskana je jedna od najsiromašnijih zemalja Evrope.
* jesen - Epidemija u Lisabonu, izgleda prva pojava žute groznice u Evropi.
* 18. 11. - Na Uralu osnovan Jekaterinburg, početkom rada železare, inicijativom Vasilija Tatiščeva.
* 2. 12. - Umire i Filip II. Orleanski, sledeći francuski glavni ministar je Louis IV Henri de Bourbon-Condé (do 1726).

### Kroz godinu

Canaletto: Trg svetog Marka u Veneciji
* Nicolas Doxat započinje radove na Beogradskoj tvrđavi (do 1736).
* Veliki radovi na gradnji turske tvrđave u Nišu.
* Ugarski sabor priznaje žensko nasledstvo Habsburga, potvrđena su prava ugarskog plemstva.
* Hrvatska
	+ Ugarska pragmatička sankcija ozakonjuje nerazdruživost zemalja krune sv. Stjepana, tj. Hrvatskoj je osporeno pravo da se, eventualno, po svojoj volji odvoji od Ugarske.
	+ U Hrvatskoj ustanovljen Banski stol umjesto oktavalnog suda.
	+ Osnovan Palatinski ili Namjesnički savet u Požunu, čime su smanjene kompetencije ugarske dvorske kancelarije u Beču - to se odnosi i na Hrvatsku, što znači početak politike smanjivanja njene autonomije.
	+ Karlo VI traži da se u Hrvatsku uvede jedinstveni kraljevski novac, a zabranjuje se dubrovački dinar, solid i stari "horvatski novac" - to će biti ostvareno tek monetarnom reformom Marije Terezije 1750. Prema zakonu požunskog sabora, ekonomski princip u Ugarskoj i Hrvatskoj je da seljak sam slobodno prodaje svoje proizvode
	+ Opatija: eponimna opatija sv. Jakoba prelazi od augustinaca isusovcima (do 1774).
	+ Jeromonah Arsenije radi ikonostas u manastiru Komogovina, sjedištu Kostajničke eparhije.
	+ Ivan Franjo Čikulin: *Delecti Pannoniae Saviae Heroes*.
	+ *Cithara octochorda*: drugo bečko izdanje.
* U Bosni je preostalo samo 25.000 katolika, jer su se zbog progona odselili na austrijsku teritoriju - naročito iz Posavine i Pounja.
* Članom 27 Ugarskog sabora, Srbi su proglašeni kmetovima ugarske gospode - narod se tome opire, pozivajući se na povlastice.
* Temišvarsko trgovačko udruženje počinje izvoz bakra iz Orahovice u Banatu i Majdanpeka u Srbiji, preko Bakra i Trsta u Italiju.
* Pietro Giannone objavljuje "Historiju Napuljskog kraljevstva" koja mu donosi ekskomunikaciju.
* Afganski Hotaci uništili provincijski glavni grad Damgan na severu Irana.
* Francuzi uspostavili treću trgovačku postaju u Indiji: Yanam na istočnoj obali (napuštena 1727, vratili se 1727-1954, s tri pauze).

## Rođenja

* 11. 1. - Prithvi Narayan Shah, prvi monarh Nepala († 1775)
* 31. 3. - Frederik V, kralj Danske i Norveške († 1766)
* 5. 6. - Adam Smith, škotski ekonomist i filozof († 1790)
* 11. 7. - Jean-François Marmontel, pisac, Enciklopedista († 1799)
* 16. 7. - Joshua Reynolds, slikar († 1792)
* 21. 10. - Iyasu II, etiopski car († 1755)
* 8. 12. - Paul Henri Thiry d’Holbach, francuski filozof i Enciklopedist († 1789)
* 26. 12. - Friedrich Melchior von Grimm, kritičar umetnosti, Enciklopedist († 1807)

## Smrti

* 18. 2. - Zanabazar, poglavar budizma u Mongoliji (\* 1635)
* 8. 3. - Christopher Wren, arhitekta (\* 1632)
* 30. 3. - Filippo Bonanni, začetnik konhologije (\* 1638)
* 5. 4. - Johann Bernhard Fischer von Erlach, arhitekta (\* 1656)
* 4. 8. - William Fleetwood, engleski biskup, začetnik indeksa cena (\* 1656)
* 10. 8. - Guillaume Dubois, francuski kardinal i glavni ministar (\* 1656)
* 21. 8. - Dimitrije Kantemir, bivši moldavski vojvoda, polihistor (\* 1673)
* 26. 8. - Antoni van Leeuwenhoek, nizozemski trgovac i znanstvenik (\* 1632)
* 3. 9. - Increase Mather, klerik i političar u Koloniji Massachusetts (\* 1639)
* 24. 10. - Praskovija Saltikova, udovica cara Ivana V (\* 1664)
* 31. 10. - Cosimo III de' Medici, veliki vojvoda Toskane (\* 1642)
* 2. 12. - Filip II. Orleanski, francuski glavni ministar (\* 1674)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)

## Vanjske veze