# 1704.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 17. vijek – **18. vijek** – 19. vijek
 |
| Decenija:
 |  1670-e  1680-e  1690-e  – 1700-e –  1710-e  1720-e  1730-e  |
| Godine:
 | 1701 1702 1703 – **1704** – 1705 1706 1707
 |

Alegorija pobede Velike alijanse 1704 - ali rat traje još 10 godina

1704.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1704.. (MDCCIV) |
| Ab urbe condita
 | 2457.
 |
| Islamski
 | 1115–1116.
 |
| Iranski
 | 1082–1083.
 |
| Hebrejski
 | 5464–5465.
 |
| Bizantski
 | 7212–7213.
 |
| Koptski
 | 1420–1421.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1759–1760.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1626–1627.
 |
| • *Kali Yuga* | 4805–4806.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4340–4341.
 |
| • 60 godina
 | Yang Drvo Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11704.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1700** (**MDCCIV**) bila je prijestupna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* januar, sredinom - Car Leopold traži od Varaždinskog generalata (čije je ukidanje propisao prošle godine) da na mađarsko bojište uputi 2.500 do 3.000 pešaka i konjanika - zauzvrat obećava potvrdu privilegija i nagrade. Komandant je Hannibal Joseph Heister
* januar - Srpski poslanici koji su od Karoljija krenuli Rakociju su uhvaćeni i posečeni.. Slično se dogodilo u Baranji pa su se tamošnji Srbi odlučili za cara.
* januar - Kuridžina buna: u mletačkoj Bukovici i Ravnim kotarima izbija pobuna zbog prisilnog oduzimanja stoke radi ubiranja desetine. Zadar je bio pod blokadom.
* 18. 1. - Rakošijeva buna: Rakoci se obratio Hrvatima, poziva ih na zajedničku borbu - bez rezultata.
* 25 - 26. 1. - Rat kraljice Ane, Masakr Apalačija: Englezi iz Karoline, sa indijanskim saveznicima, haraju Apalachee Indijance u Španskoj Floridi.
* 28. 1. - "Čudo na Kochelseeu" ili "Anastasijino čudo": austrijsko-tirolske trupe su se kretale preko zaleđene močvare prema bavarskom samostanu Benediktbeuern, kada je vjetar fen otopio led.
* januar-maj - Pomoriški graničari učestvuju u razbijanju biharskog logora i potiskivanju kuruca do Diosega, zatim samostalno pustoše po Nađ Kunšagu.
* 1. 2. - Pljačka Pečuja: kuruci upali u Pečuj, ubili 1.400 od 2.000 Srba - Srbi će se kasnije, u okviru Herberštajnovog korpusa, osvetiti pokoljem u Šiklošu i Pečuju.
* 16. 2. - Veliki severni rat, poljski teatar: formirana prošvedska Varšavska kofederacija protiv poljskog kralja Augusta II, na čelu sa primasom Radziejowskim.
* 29. 2. - Napad na Deerfield, ili masakr: Francuzi sa saveznicima napali englesko mesto u Masačusetsu.
* ožujak, početkom - Novi hrvatski ban Ivan Pálffy potisnuo kuruce iz Međimurja, koje su opustošili.
* 9. 3. - Austrijski nadvojvoda Karlo stigao kao španski kralj Karlos III u Lisabon, sa anglo-holandskim korpusom Meinhard von Schomberga.
* 14. 3. - Pobuna kamizara u francuskim Sevenima: ostvarili su najveći uspeh, porazili su kraljevu vojsku kod Martignarguesa, zbog čega je maršal de Montrevel zamenjen de Villarsom.
* 15. 3. - Hrvatski sabor proglašava "opći ustanak" (*generalis insurrectio*), kako bi osigurao granicu od upada kuruca. Oni ovih dana pokušali prodrijeti do Virovitice, ali to je kraj neposredne opasnosti.
* mart - Srebrna rublja ulazi u opticaj.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* april - Jezuita Andrija Horvat javlja iz Požege: niko nikoga ne priznaje za gospodara, svuda se čuje samo o ubistvima, nema suda ni sudije, caruju kolac, mač i puška. Narod u Slavoniji (Maloj Vlaškoj) odbija porez i spahijsku vlast
* 21. 4. - Bitka kod Biskupica (Püspöki), blizu dan. Bratislave: skupa pobeda kuruca.
* 11. 5. (30. 4. po j.k.) - Dampierova ekspedicija: neuspeli napad na panamski grad Santa Maria, jer su Španci bili obavešteni o njihovom dolasku.
* maj - Gen. Herberštajn piše Dvorskom ratnom savetu da u Slavoniji neće moći da suzbije razbojnike bez nemačke vojske.
* 18. 5. - Na ostrvu Kotlin u finskom zalivu završene su prve fortifikacije pod imenom Kronšlot - kasniji Kronštat.
* 20. 5. - Formirana Sandomierzka konfederacija, pristalica poljskog kralja Augusta II.
* 25. 5. - Pomoriški graničari poraženi u Kunšagu, vraćaju se u Pomorišje.
* 27. 5. - Kralj Louis XIV odobrio zahteve vođe kamizara Jeana Cavaliera, amnestiju, pukovnički čin za njega... Drugi kamizari nastavljaju borbu, ali su suzbijeni do kraja godine.
* 27 - 31. 5. - Rat za špansko nasleđe: neuspelo savezničko iskrcavanje kod Barcelone.
* 28. 5. - Bitka kod Smolenica (Szomolányi) u dan. Slovačkoj: kuruci odnose pobedu, zarobljen je habsburški komandant - zatim upadaju u Moravsku i Donju Austriju.

Kronšlot/Kronštat u borbi sa Šveđanima
* proleće - Nakon što su "Vlasi" poslati u Mađarsku, zagrebački biskup Brajković na silu sprovodi popis krajiških kuća radi prevođenja u kmetstvo.
* 9. 6. - Károlyijevi kuruci zapalili nekoliko sela u blizini Beča.
* 10. 6. - Uspešan napad graničara na Rakocijevog emisara koji je s 300 vojnika išao Turcima, pri čemu je došlo do okršaja i s pograničnom Turcima.
* 13. 6. - Bitka kod Koroncóa: Forgačeva jedinica potučena na ulasku u Tolnansku županiju - Rakoci će se okrenuti zapadu.
* jun/jul? - Kuruci zaposeli Bačku, uz pljačku, paljevinu i ubistva.

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 2. 7. - Bitka na Schellenbergu, kod Donauwörtha: saveznici na čelu sa Marlboroughom odnose pobedu i zauzimaju mostobran na Dunavu, između Francuza i Beča. Sledi pustošenje po Bavarskoj, koja međutim ne napušta savez sa Francuskom.
* 8. 7. - Erdeljski sabor u Gyulafehérváru proglasio Ferenca II Rákóczija za kneza.
* 12. 7. - Šveđani izdejstovali izbor Stanisława Leszczyńskog za kralja Poljske (krunisan u septembru, vlada 1704-09 i 1733-36). Građanski rat između Varšavske i Sandomierzke konfederacije traje do 1706.
* 13. 7. (kalendar?) - Rusi zauzimaju Derpat (Tartu u dan. Estoniji).
* jul - Jerotej Račanin je na hodočašću, o čemu će 1727. biti objavljen putopis "Putašastvije ka gradu Jerusalimu".
* jul - Šveđani napadaju novu rusku tvrđavu Kronšlot i gradilište Sankt Peterburga. (→ sv).

Gibraltar 1704.
* 4. august - Rat za špansko nasljedstvo: Snage Augsburške alijanse zauzimaju Gibraltar na krajnjem jugu Pirinejskog poluooka, u ime Karlosa III, habsburškog pretendenta.
* 5. 8. - Bitka kod Jakobstadta u dan. Letoniji: Šveđani porazili rusko-poljske snage.
* 7. 8. - Veliki severni rat, pomorska Bitka kod Orford Nessa: švedska flota je odbila pozdraviti englesku pa dolazi do borbe.
* 9. 8. - Opsada Narve okončana ruskom pobedom.

Vojvoda od Marlborougha potpisuje službeni izvještaj kralju i vladi na bojnom polju kod Blenheima.
* 13. august - Rat za špansko nasljedstvo: Bitka kod Blenheima u kojoj saveznička anglo-austrijska vojska pod komandom vojvode Johna Churchilla od Marlborougha i Eugena Savojskog nanosi težak poraz francusko-bavarskoj vojsci i zaustavlja je u pokušaju zauzimanja Beča; bitka, koja će kasnije ući u anale ratne vještine predstavlja prekretnicu, odnosno odlučujući događaj cijelog rata, iako će on potrajati još gotovo cijelu deceniju. Bavarski knez Maximilian II. Emanuel otišao u Španjolsku Nizozemsku.
* 24. 8. - Bitka kod Málage je najveća pomorska bitka Španskog rata: obe strane imaju velike gubitke, mada nijedan brod nije potopljen.
* 30. 8. - Ugovor iz Narve: August II sa sebi lojalnim Poljacima sklopio savez sa Petrom Velikim protiv Švedske.
* leto - U Rusiji, nakon uvođenja novih poreza i percipiranih koraka ka preobraćenju, počinje ustanak Baškira (do 1711).
* 6. 9. - Rakoci nudi patrijarhu Arseniju 20.000 forinti i poštovanje prava, zatim pokušava da utiče na njega preko ruskog cara.
* 7. 9. - Švedski kralj Karlo XII. zauzeo Lemberg (Lavov) nakon kraće opsade - ali Varšava je ostala bez odbrane, tako da je August II ponovo zauzima.
* 11. 9. - Austrijski feldmaršal Johann Karl von Thüngen zauzeo Ulm.
* septembar - Franko-španske snage započinju opsadu Gibraltara - završava se u maju, bez uspeha.
* septembar - Alexander Selkirk ostavljen na nenastanjenom ostrvu u arhipelagu Juan Fernández blizu Čilea - četvorogodišnji boravak služi kao inspiracija za Robinsona Crusoea (1719).

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* oktobar - Pošto se nisu predali mletačkim vlastima, oglašena je osuda popa Petra Jagodića Kuridže, glavara Žegara Ilije Nanića i glavara Biograda Matije Žabetića. Jagodić će biti u tamnici do 1746.
* oktobar - August II napušta Varšavu polovinom meseca, a švedski kralj Karlo XII stiže krajem.
* novembar, početkom - Sultan Ahmed III naredio hapšenje pećkog patrijarha Kalinika i njegovog brata Defia - patrijarh je pobegao preko Beograda u Temišvar, gde je uhapšen ali je ubrzo pušten.
* 7. 11. - Bitka kod Punica (Ponieca): Šveđani potisnuli Schulenburgove Saksonce, August II je odsečen od Poljske.
* 7. 11. - Ilbersheimski ugovor: Izborna Kneževina Bavarska pada pod desetogodišnju carsku administraciju, zemlja je pod austrijskom i palatinatskom okupacijom.
* 20. 11. - Kontroverza kineskih obreda: papa Klement XI. ih zabranjuje - odluka stiže u Kinu 1707, a legat Charles-Thomas Maillard De Tournon je krenuo u Kinu još 1703 sa ranijom odlukom; u Indiji je letos izdao zabranu Malabarskih obreda.
* 22. 11. (kal.?) - Donji okruzi Provincije Pennsylvania se faktički izdvajaju u Delaware, mada još neko vreme imaju istog guvernera.
* 25. 11. (j.k.?) - Komandant Titela Pantelija Pana Božić primljen kod ruskog državnog kancelara Golovina - prenosi razočaranje Srba u bečku vladu i molbu caru Petru da ih primi za podanike.
* 6. 12. - Sukob Mogula i sika: nakon krvavog prelaza Sarse, uprkos Aurangzebovog obećanja, siki su stradali i kod Chamkaura u Pendžabu, ali Guru Gobind Singh je izmakao nepovređen.

### Kroz godinu

* 1703-04 - Osnovana Ilirska akademija u Splitu (*Academia lllyrica ilitivam slovinska*).
* Još jedna buna u Lici i Krbavi zbog feudalnih podavanja.
* Otimačina, bezvlašće i korupcija u Bosanskom ejaletu izaziva otpor: bosanski alajbeg dolazi sa vojskom u Bileću, po Drobnjacima se iz odmazde plene hiljade grla stoke.
* Turski pohod u Crnu Goru i Brda zbog neplaćanja harača. - skadarski paša naterao Bjelopavliće i Lješkopoljce da mu dadu harač i taoce.
* Patrijarh Arsenije III je stigao u Pakrac, kod Joanikija Ljubibratića, koji odustaje od unijatstva.
* Mojsije Rajović izabran za mitropolita raškog.
* Mletački Prčanj postaje samostalna opština (komunitad).
* Badoerov katastar Herceg Novog i Risna.
* Zaporoški hetman Ivan Mazepa ugušio ustanak Semena Palija u Desnoobalnoj Ukrajini.
* Razoran zemljotres pogodio Gondar u Etiopiji.
* Jonathan Swift objavio svoje prvo značajnije delo, satiru *A Tale of a Tub*.
* Nauka i tehnika:
	+ Newtonova knjiga *Opticks* o prirodi svetlosti.
	+ John Harris objavio prvi tom *Lexicon Technicum*a, prve engleske alfabetizovane enciklopedije.
	+ George Graham i Thomas Tompion napravili prvi moderni model Sunčevog sistema - *orrery* (→ planetarijum).

## Rođenja

* 17. 4. - Andrija Kačić Miošić, pjesnik i fratar († 1760)
* 5. 9. - Maurice Quentin de La Tour, slikar († 1788)
* Tahmasp II, iranski šah († 1740)

## Smrti

* 2. 2. - Guillaume de l'Hôpital, matematičar (\* 1661)
* 24. 2. - Marc-Antoine Charpentier, francuski barokni kompozitor (\* 1643)
* 12. 4. - Jacques-Bénigne Bossuet, francuski biskup i teolog (\* 1627)
* 12. 5. - Charles Thomas de Lorraine-Vaudémont, habsburški feldmaršal (\* 1670)
* 14. 7. - Sofija Aleksejevna, bivša namesnica Rusije (\* 1657)
* 22. 7. - Selim I Geraj, krimski kan (\* 1631)
* 28. 10. - John Locke, filozof empiričar, teoretičar društvenog ugovora (\* 1632)

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959
* *Istorija srpskog naroda*, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)

## Vanjske veze