# Safir

| Safir |
| --- |
|  Bombajska zvezda |
| Opšte |
| Kategorija | Mineral oksid |
| Hemijska formula | aluminijum oksid, Al2O3 |
| Identifikacija |
| Boja | Sve boje osim crvene – kada se zove rubin – ili ružičasto-narandžaste(padparadscha-padparaša) |
| Kristalni habitus | od masivnog do zrnastog |
| Kristalna sistema | Romboedarska kristalna sistema, klasa šestougaoni |
| Cepljivost | ne |
| Prelom | neravan |
| Tvrdoća po Mosu hardness | 9.0 |
| Sjaj | staklasta |
| Indeks prelamanja | nω=1.768–1.772 nε=1.760–1.763, Birefringencija 0.008 |
| Optičke osobine | Abbe number 72.2 |
| Pleohroizam | čvrsto |
| Ogreb | belo |
| Specifična težina | 3.95–4.03 |
| Tačka toplljenja | 2030–2050 °C |
| Fusibility | infusible |
| Rastvorljivost | nerastvorljiv |
| Druge osobine | termička diletacija (5.0–6.6)×10−6/K |

**Safir** je plavi dragi kamen, jedan od varijeteta minerala korunda (Aluminijum oksid). Naziv potiče od latinske reči latinski: *sapphiru*, što znači plav. Retka vrsta safira je „Safir zvezda“ u kome je kristalna struktura takva da pri fokusiranom svetlu pokazuje zvezdu iz bilo kog pravca. Postoji još jedna vrsta dragog kamena - rubin, koji je takođe varijetet korunda. Safir smatra se jednim od četiri najvrednija draga kamena zajedno sa rubinom, smaragdom i dijamantom.

Istorija safira datira još pre 7. vek p. n. e., kada su ga koristili Etrurci, a posle njih Grci i Rimljani, koji su ga donosili iz Indije (Šri Lanka).

## Boje safira

Naziv safir nekada se koristilo za svo drago kamenje. Oko 1800. godine priznati su safir i rubin kao varijacije korunda. Tada se plavo kamenje nazivalo safirima, a crveni rubinima, dok su se sve ostale boje svrstavalo se pod mineral korund. Danas se minerali iz grupe korunda, svih boja, osim crvenih, nazivaju safirima.

Korundi su inače bezbojni, transparentni. Plavu boju safirima daju primese gvožđa i titanijuma, ljubičastu vanadijuma, a hroma ružičastu. Kada je procenat gvožđa mali, dobijaju se žuti i zeleni tonovi. Smatra se da je primerak kvalitetniji što je veća njegova transparentnost.

## Nalazišta

Korund je vrlo redak mineral koji se može naći u aluminatnim stenama sledećih tipova:

* **Magmatskim ili eruptivnim stenama** gde se kristališe u stenama bogatim aluminijumom i siromašnim sa silicijumom, kao što su bazalt i sienit (u Keniji).
* **Kontaktno-metamorfnim steana** (Kašmir, Tanzanija, Kenija, Madagaskar, Šri Lanka).
* **Eluviajalnim i aluvijalnim** sedimentnim nalazištima, koja– su najčešća i sreću se na gotovo svim postojećim lokalitetima.

Najveća nalazišta safira su u Mjanmar, na Tajlandu, u Indiji, SAD i Australiji.

Uvučeni red
## Sintetički safir

Francusku hemičar Avgust Vernel francuski: *Auguste Verneuil*je 1911. godine patentirao jeftin nači za dobijanje rubina i safira veštačkim putem, mada je prvo veštačko drago kamenje uspeo da proizvede još pre početka 20. veka. Ovaj postupak po njemu je nazvan Vernelov proces i još uvek se nalazi u upotrebi.

## Poznati safiri

* **Bizmarkov safir** potiče iz Šri Lanke. Danas teži 98.6 karata.
* **Gordonov safir** ima oko 50 karata i nalazi se u privesku ogrlice sa 111 dijamanata
* **Loganov safir** je jedan od najvećih plavih smaragda. Ima 422.99 karata i nađen je u Šri Lanci. Predat je na poklon institutu 1960. godine
* **Bombajska zvezda** sa 182 karata dobila je na poklon glumica nemog filma Meri Pikford od svog muža, a ona ga je zatim 1982. godine predala Institutu Smitson.
* **Indijska zvezda** sa 563.35 karata, je drugi po redu najveći i safir zvezda na svetu. Formirao se pre 2 milijarde godina, a pronađen je pre 300 godina na Šri Lanci, u poznatom nalazištu safira. Industrijalac J. P. Morgan poklonio je taj safir 1900. godine Muzeju prirodne istorije u Njujorku. Safir je danas jedan od najvrednijih predmeta u muzeju.
* **Azijska zvezda** teži 330 karata. Zbog svoje bogate plavo ljubičaste boje smatra se jednim od najelpših safira.
* **Kvinslandska zvezda** od 733 karata pronađen je 1930. godine u Australiji. To je najveći safir zvezda na svetu. Jedno vreme stajao je izložen zajedno sa Houpovim dijamantom u Smitsonovom nacionalnom istorijskom muzeju u Vašingtonu.

## Reference

## Vanjske veze

* Curso Básico de Gemología - *El Zafiro* Arhivirano 2013-02-07 na Wayback Machine-u(`es`)