Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pribislav Mutimirović

**Pribislav** ili Prvoslav (Πριβέσθλαβος), najstariji sin Mutimirov, bio je srpski vladar iz prve srpske dinastije Vlastimirovića. Vladao je Srbijom nakon očeve smrti od 891—892. Sa vlasti ga je zbacio njegov brat od strica Petar Gojniković nakon povratka iz Hrvatske. Pribislav je pobjegao u Hrvatsku sa braćom Branom i Stefanom. Od tada mu se gubi trag. Srbijom će kratko vladati njegov sin Zaharija. Pribislava spominje Konstantin Porfirogenit.

## Literatura

* Georgije Ostrogorski, Prosveta Beograd, 1996 -Istorija Vizantije
* Vladimir Ćorović, Beograd, novembar 2001 - Istorija srpskog naroda
* Konstantin Porfirogenit, -O upravljanju Carstvom, (glava 32.)
* Stanoje Stanojević, Istorija srpskoga naroda (treće izdanje, reprint izdanja iz 1926), Beograd, 1989. ISBN 86-83639-01-0
* Božidar Ferjančić, Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije II (fototipsko izdanje originala iz 1959), Beograd, 2007. ISBN 978-86-83883-08-0
* Andrija Veselinović Radoš Ljušić, Srpske dinastije , Novi Sad, 2001. ISBN 86-83639-01-0
* Tibor Živković, Portreti srpskih vladara (IX-XII) , Beograd, 2006. ISBN 86-17-13754-1
# Petar Gojniković

**Petar Gojniković** je srpski vladar iz dinastije Vlastimirovića.

Nakon Mutimirove smrti Petar se 892. godine vratio iz Hrvatske i svrgnuo Mutimirovog sina i nasljednika Pribislava, koji sa braćom bježi kod Hrvata. Pokušaj srednjeg brata Brana da sruši Petra je propao, a Bran bio oslepljen. Propao je i pokušaj Klonimira da dolaskom iz Bugarske sruši Petra. U početku vladavine Petar je imao prijateljske odnose sa bugarskim vladarem Simeonom pa se okrenuo pripajanju humskih i neretljanskih oblasti.

Vremenom su se odnosi sa Simeonom pogoršali i 917. godine bugarska vojska kreće na Petra. Kad ga nisu mogli vojnički savladati, Bugari smisle prevaru, uhvate Petra i odvedu u Bugarsku gdje je i umro. Vlast u Srbiji preuzima bugarski štićenik Pavle Branović, Mutimirov unuk.

## Literatura

* Georgije Ostrogorski, Prosveta Beograd, 1996 -Istorija Vizantije
* Vladimir Ćorović, Beograd, novembar 2001 - Istorija srpskog naroda
* Konstantin Porfirogenit, -O upravljanju Carstvom, (glava 32.)
* Stanoje Stanojević, „Istorija srpskoga naroda“ (treće izdanje, reprint izdanja iz 1926), Beograd, 1989. ISBN 86-83639-01-0
* Božidar Ferjančić, „Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije II“ (fototipsko izdanje originala iz 1959), Beograd, 2007. ISBN 978-86-83883-08-0
* Andrija Veselinović Radoš Ljušić, „Srpske dinastije“ , Novi Sad, 2001. ISBN 86-83639-01-0
* Tibor Živković, „Portreti srpskih vladara (IX-XII)“ , Beograd, 2006. ISBN 86-17-13754-1
# Stefan Konstantin

| Konstantin Nemanjić
 |
| --- |
|  Freska na kojoj se nalazi Konstantin |
| Datum rođenja
 | oko 1282 ili 1283.
 |
| Mesto rođenja
 | nepoznato (Kraljevina Srbija)
 |
| Datum smrti
 | 1323.
 |
| Grob
 | crkva Svetog Nikole u Zvečanu
 |
| Titula
 | Kralj Srbije (neokrunjen)
 |
| Period
 | 29.10. 1321 — 6.1. 1332
 |
| Prethodnik
 | Stefan Uroš II Milutin
 |
| Naslednik
 | Stefan Uroš III
 |
| Poreklo
 |
| Dinastija
 | Nemanjići
 |
| Otac
 | Milutin
 |
| Majka
 | kćer Jovana Anđela.
 |
| Porodica
 |

**Konstantin Nemanjić** je bio naslednik kralja Milutina (1282 – 1321). Nakon smrti svoga oca, ubio ga je mlađi brat Stefan Dečanski koji je prigrabio vlast (1322 – 1331).

Konstantin je sahranjen u crkvi svetog Nikole u Zvečanu.

## Život

Konstantin je najverovatnije rođen 1282. ili 1283. godine u drugom Milutinovom braku, sa ćerkom vladara Tesalije Jovana I Anđela (1271–1296), čije ime nije sačuvano u izvorima. On je, nakon neuspešne pobune Stefana Dečanskog 1314. godine i smrti Milutinovog brata Dragutina (kralj Srbije 1276–1282, kralj Srema 1282–1316) 1316. godine, dobio titulu *mladog kralja* i dodeljena mu je na upravu Zeta, čime je praktično ozvaničen njegov status prestolonaslednika. U prilog tome ide i njegov portret u Gračanici, kovanje sopstvenog novca, kao i pominjanje uz Milutina na prilogu crkvi svetog Nikole u Bariju.

Međutim, Milutin ga nikada nije ozvaničio kao svog naslednika na državnom saboru, što je nakon njegove smrti 29.10.1321. godine otvorilo prostor njegovom drugom sinu Stefanu i Dragutinovom sinu Vladislavu, da istaknu svoje pretenzije na mesto kralja Srbije.

Zahvaljujući podršci crkve, Stefan je 06.01.1322. godine ovenčan za kralja Srbije, nakon čega je, prema piscu njegovog žitija Grigoriju Camblaku, ponudio Konstantinu da *primi drugo dostojanstvo carstva, kao drugi sin*. On je to odbio, uzdajući se u snagu svoje vojske. Detalji sukoba nisu poznati, ali je izvesno da je do bitke između njih došlo tokom 1323. godine. U njoj su Konstantinove snage poražene, deo njegovih trupa je prešao na Stefanovu stranu, a on sam je najverovatnije zarobljen ili je poginuo u povlačenju.

U nekim hronikama su zabeležene su priče o njegovom surovom pogubljenju, u kojima svakako da ima preterivanja. Pseudobrokar navodi da je po Stefanovoj naredbi zakucan ekserima za drvo, nakon čega je presečen na pola, dok Orbini navodi da je to urađeno po naredbi njegovog brata od strica Vladislava, koji ga je uhvatio. Postojala je čak i legenda da mu glava, po Stefanovoj naredbi, odsečena i odrana, nakon čega je od nje napravljen pehar iz koga je on pio vino.

Nakon Konstantinove smrti, telo mu je preneto i sahranjeno u crkvi svetog Nikole u Zvečanu, u kome se nalazio jedan od dvorova Nemanjića. Nepunu deceniju kasnije 11.11.1331. godine, u Zvečanu je umro (po nekim navodima je ubijen) njegov brat Stefan, koji je tu zatvoren po naredbi svog sina Dušana, koji ga je zbacio sa vlasti par meseci ranije.

## Povezano

* Stefan Milutin
* Stefan Dečanski

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Stefan Uroš II** | **Kralj Srbije (1321 — 1322)** | Nasljednik: **Stefan Uroš III** |
# Vladislav II Nemanjić

Stefan Vladislav II, kralj Srema (1316-1325)
**Stefan Vladislav II Nemanjić** je bio kralj Srema (1316–1324) koji je bio poražen u bici za vladavinu nad Srbijom od strane Srpskog kralja Milutina i potom kralja Stefana Dečanskog.

## Rodoslovlje

Stefan Vladislav je bio sin kralja Dragutina koji je vladao Srbijom 1276-82 i potom Sremom od 1282 do svoje prirodne smrti 1316. godine. Njegova majka je bila princeza Katarina Arpadović, kćerka hrvatsko-ugarskog kralja Stjepana V., a njegova baka je bila rođakinja anžuvinskog kralja Napulja što će odigrati veliku ulogu u Vladislavovom djetinjstvu.

## "Ban Slavonije"

Godine 1290. hrvatsko-ugarsko kraljevstvo je bilo potreseno građanskim ratom između pristalica anžuvinca Karla Martela i Andrije III. Mlečanina. Tijekom ovog rata koji će trajati 5 godina Vladislavov otac Dragutina će podržati vojno slabijeg Karla Martela u zamjenu za predaju teritorija. Po tom dogovoru iz 1292. godine tada maloljetni Stefan Vladislav II je postao ban Slavonije koju tada kontroliraju Andrijine snage i Andrijin ban Slavonije. Jedini način da Vladislav postane ban je bio da vojska njegova oca "oslobodi" Slavoniju i da Karlo Martel pobjedi u ratu, a na kraju do ničega od toga ne dolazi. Već sljedeće godine Dragutina sklapa mir s Andrijom koji odbija priznati Vladislavovu bansku titulu. Na kraju u građanskom ratu će ipak 1308. godine definitivno pobjediti frakcija Karla Martela, ali i novi kralj Karlo Robert će odbiti priznati bansku titulu.

## Početak i kraj vladavine

Posle smrti kralja Dragutina (1316. godine), Stefan Vladislav II je počeo da vlada državom svog oca, poznatom u to vreme kao *Sremska kraljevina*, ali ga je ubrzo kralj Srbije, Milutin, pobedio i zatvorio. Prema Deževskom sporazumu iz 1282. trebalo je da posle smrti svoga strica kralja Milutina preuzme srpski presto.

Posle Milutinove smrti (1321. godine) u Srbiji izbija kratkotrajni građanski rat između 3 različite frakcije. Prvu frakciju je predstavljao prestolonasljednik Konstantin Nemanjić, drugu Vladislav, a treću Stefana Dečanski. Na kraju Dečanski vrlo brzo ostvaruje potpunu pobedu pa je Vladislav II bio prisiljen pobeći na teritorij Ugarske gdje koju godinu kasnije umire. Nakon njegova poraza Sremsko kraljevstvo je podijeljeno tako da je bosanski ban Stefan II zavladao s Usorom i Soli dok su južni Srem (današnja Mačva) i Beograd kao nasljedne Ugarske zemlje vraćene Ugarskoj.

## Literatura

* Mala enciklopedija "Sveznanje", Narodno delo, Beograd, 1937.
* Drago Njegovan, Prisajedinjenje Vojvodine Srbiji, Novi Sad, 2004.

## Povezano

* Srem
* Spisak srpskih vladara
* Istorija Srbije

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Stefan Dragutin** | **Kralj Srema (1316 — 1325)** | Nasljednik: **propast kraljevstva** |
# Brankovići

**Brankovići** su bili srpska vlastelinska i vladarska porodica iz 14. i 15. stoljeća.

## Historijat dinastije

Rodonačelnik dinastije bio je sevastokrator Branko Mladenović. On je imao dva sina, Nikolu Radonju (umro 1399. godine) i Vuka Brankovića (umro 1397. godine). Nikola Radonja se nakon tragične smrti žene i dvije kćeri zamonašio i živio na Svetoj gori. Vuk Branković je bio oženjen Marom, kćerkom Lazara Hrebljanovića i Milice Nemanjić.

Vuk i Mara Branković imali su tri sina: Grgura, Đurđa i Lazara. Grgur se zamonašio i kao monah Gerasim umro u Hilandaru 1408. godine, a Lazar je ubijen tokom bitke 1410. godine. Pošto njegov dajdža, despot Stefan Lazarević nije imao djece, Đurđa je proglasio svojim nasljednikom. Đurađ je od 1427. do 1456. godine vladao kao despot Srbije.

Đurađ se ženio dva puta. Ime prve supruge nije sačuvano. Njegova druga supruga je bila Jerina Kantakuzin, praunuka bizantijskog cara Ivana VI Kantakuzina. Iz ta dva braka je imao četiri sina i tri kćeri. Kćerka Mara (1412-1487) poslana je 1435. godine u harem turskog sultana Murata II. Sinovi Grgur i Stefan su osljepljeni 1441. godine naredbom turskog sultana Murata II. Grgur se pred smrt zamonašio i kao redovnik German umro 1459. godine u Hilandaru. Iz izvanbračni veze imao je sina Vuka.

Lazar je bio najmlađi sin despota Đurđa Brankovića i jedini koji nije bio osljepljen. Bio je vladajući despot Srbije od 1456. do svoje iznenadne smrti 1458. godine. Bio je oženjen bizantijskom princezom Jelenom Paleolog, kćerkom despota Tomaša Paleologa. Imali su tri kćeri: Jelenu Branković, Jerinu i Milicu. Najstarija, Jelena, bila je udata za bosanskog kralja Stjepana Tomaševića u aprilu 1459. godine, a kao bosanska kraljica nosila je ime Marija.

Kada su Osmanlije osvojile Srbiju 1459. godine, Brankovići su izgubili vlast. Dinastija je izumrla smrću trojice unuka Đurđa Brankovića, njegovih posljednjih potomaka u muškoj liniji.

Grof Đorđe Branković (1645-1711), koji je poticao iz srpske plemićke porodice u Erdelju, tvrdio je da vodi poreklo od srednjevekovne dinastije Branković. Brat grofa Đorđa bio je erdeljski mitropolit Sava II Branković.

* Oblast Brankovića u Srpskom carstvu, u vreme cara Uroša
* Zemlja Vuka Brankovića krajem 14. veka
* Srpska despotovina u vreme Đurđa Brankovića 1433.
* Srpska despotovina pod vlašću Brankovića 1455-1459.
* Posedi Brankovića i drugih srpskih despota severno od Save i Dunava, 15-16. vek

## Povezano

* Nemanjići
* Oblast Brankovića
* Vuk Branković
# Lazar Branković

| Lazar Branković
 |
| --- |
|  Detalj povelje u Esfigmenskom manastiru na Svetoj gori, 1429. godine |
| Datum rođenja
 | oko 1421.
 |
| Mesto rođenja
 | Beograd
 |
| Datum smrti
 | 20. Februar 1459.
 |
| Mesto smrti
 | Smederevski Grad (Uzrok smrti: Ubijen zbog ne placenog poreza Osmanlijama)
 |
| Grob
 | nepoznato
 |
| Titula
 | despot Srbije
 |
| Period
 | 1456 — 1458
 |
| Prethodnik
 | Đurađ
 |
| Naslednik
 | Stefan
 |
| Poreklo
 |
| Dinastija
 | Brankovići
 |
| Otac
 | Đurađ
 |
| Majka
 | Irina (*Jerina*)
 |
| Porodica
 |
| Supružnik
 | Jelena
 |
| Deca
 | Jelena Irina Milica
 |

**Lazar Branković** (1421-1458), despot srpski i vladar 1456-1458, sin Đurđa Brankovića.

On je bio jedino muško dete Đurđa koje nije bilo oslepljeno. Nosio je titulu despota još od svoje ženidbe sa Jelenom Paleolog 1446. godine. Lazar Branković preuzima vlast posle smrti Đurđa Brankovića 1456. godine.

Politika koju vodi mladi Lazar je bila slična onoj koju je vodio njegov otac za života. Despot Lazar je okončao pregovore sa Turskom, koje je njegov otac počeo.
Sklopio je januara 1457. godine ugovor o obnavljanju vazalnih obaveza prema Osmanskom carstvu. Bio je dužan da plaća godišnji harač, nešto manji nego u Đurđevo vreme, jer nije držao Novo Brdo.

Za vreme vladavine mladog despota Lazara, veliku ulogu u srpskoj politici počinju da zauzimaju braća Anđelović.
Jedan od braće će kasnije promeniti veru i postati turski namesnik Mahmud Anđelović. Drugi od braće Anđelovića, Mihailo je počeo da služi za vreme despota Đurđa, da bi nastavio i za vreme njegovog sina. On je bio glavni posrednik u sklapanju primirja sa Turskom i obnavljanju vazalnih veza Lazara Brankovića i Mehmeda II Osvajača.

Tako je sultan Mehmed II Osvajač sklopio sa despotom Lazarom januara 1457. godine ugovor po kome se obavezao da vrati despotu Lazaru očeve posede.

Pored vezanosti sa Turskom, despot Lazar je bio i ugarski vazal, jer je tako čuvao severnu granicu despotovine.
Tako je ugarski kralj Ladislav V pomagao despota Lazara. Despot je, koristeći meteže u Ugarskoj, osvojio Kovin i druge dunavske tvrđave sa leve strane reke.
U pobedonosnom trijumfu, zaustavio ga je Mihailo Silađi, pobeđujući ga i potiskujući ga prema Tamišu.

Situacija u Despotovini se dodatno komplikuje smrću Jerine Kantakuzin. Tada se protiv mladog despota podigla opozicija koju je predvodio Jerinin brat Toma Kantakuzin.
U međuvremenu, Mehmed II se više nije suzdržavao od napada na Srbiju.
Prve vesti o gomilanju turske vojske na srpske granice su stigle despotu Lazaru decembra 1457. godine. On je odmah javljao ugarskom kralju Ladislavu da mu pošalje vojsku da bi branio despotovinu.
Ubijen je od Osmanskog vojnika zbog ne placenog poreza Osmanlijama. Umro je 20 februara 1459 u Smederevu. Imao je manje od četrdeset godina.

Pošto despot nije imao muške dece, samo ćerke: Mariju, Jerinu i Milicu, posle njegove smrti postavilo se pitanje naslednika.

Početkom februara 1458. godine zemljom je upravljalo namesništvo koje su sačinjavali braća Anđelović.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Đurađ Branković** | **Despot Srbije (1456 — 1458)** | Nasljednik: **Stefan Branković** |
# Rumelija

Karta Vilajeta Rumelija iz 1801.
**Rumelija** ili **Vilajet Rumelija** (turski: *Rumeli*) je ime koje se od 15. st. koristilo u Otomanskom carstvu da označi njegov zapadni (evropski - balkanski) dio, u odnosu na istočni (anatolski maloazijski) dio.

To je zapravo značilo *Rimska zemlja* od staroturski *Rūm* = "rimljanin", i *el* - *ili*= "zemlja" Građani Bizanta svoje carstvo su zvali Romanija (grčki: Ρωμανία) a ne Bizant, osmanlije su to ime uzeli kao oznaku za njih.

## Historija

Tokom 11. st. i 12. stoljeća, termin Rumelija se koristio kao naziv za Anatoliju zapravo za sve krajeve koje su otomani netom zauzeli od Bizanta. Tokom naredna dva stoljeća termin Rumelija se je širio i na sve zauzete zemlje Bizanta; krajeve oko Konstantinopolisa, Soluna; Trakiju, Makedoniju Meziju i Albaniju.
Do 1864. Rumelijom su se zvali svi otomanski evropski posjedi, osim Bosne, Mađarske i Moreje.

Nakon administrativnih reformi Otomanskog carstva 1870 i 1875. prestao se upotrebljavati naziv Rumelija osim u slučaju Istočne Rumelije koja je oformljena kao autonomna provincija u okviru carstva nakon Berlinskog kongresa 1878 god., no ona se ubrzo 1885 ujedinila sa Bugarskom.

## Uprava

Prvi beglerbeg Rumelije bio je Lala Šahin Paša, za vrijeme vladavine sultana Murata I., on je svoje sjedište smjestio u Plovdiv 1362. No već 1382 sjedište Rumelije premješteno je u Sofiju.

## Reference

## Literatura

* Halil İnalcık: Encyclopaedia of Islam (članak o Rumeliji)
# Milan Obrenović (knez)

Knez Milan Obrenović
**Milan Obrenović II** (\*21. oktobar 1819. u Kragujevcu; †8. jul 1839.) je bio 1839. godine knez Srbije kao prvi prestolonaslednik Obrenovića.

Bio je stariji sin kneza Miloša I Obrenovića i kneginje LJubice, brat kneza Mihaila. Iako je bio celog života bolešljiv i nije ni imao redovno sistematsko obrazovanje, uspeo je da delimično izgradi izvesne političke poglede i shvatanja, ali je ipak bolest sušice vremenom sprečila njegov razvoj i delatnost. Na presto je došao abdikacijom kneza Miloša (13. jun) i vladao je do 8. jula 1839. godine, kada je umro. Usled bolesti i suprotstavljanja Saveta Namesništva nije imao priliku da kao knez potpiše ni jedan akt. U istoriju Srba ušao je kao vladar sa najkraćim periodom vladavine (25 dana).

Na prestolu ga je nasledio mlađi brat knez Mihailo Obrenović.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: **Miloš I Obrenović** | **Knez Srbije (1839 — 1839)** | Nasljednik: **Knez Mihailo Obrenović** |
# Trpimirovići

**Trpimirovići** su hrvatska vladarska dinastija iz koje su u ranom srednjem vijeku birani hrvatski knezovi, kasnije kraljevi. Ime je dobila po rodonačelniku knezu Trpimiru koji je živio u prvoj polovici 9. stoljeća i za čije vladavine se bilježi prvo važno spominjanje hrvatskog imena (*Dux Chroatorum*).

## Historija

Trpimirovići su bili vladarska dinastija koja je u prvoj polovici 9. stoljeća zasjela na prijestolje Primorske Hrvatske. Patrimonijalni posjedi Trpimirovića (lat. *terra regalis*, *territorium regale*) nalazili su se na području između Trogira i Splita (danas Kaštela, solinsko područje i Klis odakle su vladali), te Splita i Omiša (u poljičkom primorju), a kasnije i u drugim krajevima. S tih posjeda vladari su ubirali prihode (*tribatum*) što su ih plaćali kmetovi.

Vladari iz dinastije isprva su vladali kao franački vazali. Sukobljavali su se s Mletačkom Republikom i Bizantom, a pretkraj 9. stoljeća ostvarili su veću samostalnost.

Kralj Tomislav je u 10. stoljeću ujedinio Panonsku i Primorsku Hrvatsku te stvorio Hrvatsko Kraljevstvo. Prema oskudnim povijesnim izvorima njegova za njegove vladavine, Hrvatska je bila moćna država. Borba s Bizantom i Mletačkom Republikom za dalmatinske gradove nastavljena je i u 10. i 11. stoljeću.

Poslije smrti kralja Stjepana Držislava o. 997. godine, naslijedila su ga tri sina; Svetoslav Suronja, Krešimir III. i Gojslav. Od Svetoslava i njegova sina Stjepana nastala je loza *Svetoslavića*, koji su upravljali Slavonijom, a Krešimirovi potomci činili su drugi ogranak, *Krešimiroviće*, koji su nastavili vladati Hrvatskim Kraljevstvom.

Dinastija je svoj vrhunac doživjela za vladavine Petra Krešimira IV. († o. 1074.), koji je konsolidirao i proširio kraljevstvo, a ugasila se 1091. smrću njegova sinovca Stjepana II., nasljednika kralja Zvonimira koji nije ostavio muškog nasljednika.

Ljetopis popa Dukljanina kaže da je postojala i pobočna linija koja potječe od kneza Petra mlađeg sina Trpimira II. i koja će trajati sve do 1422. godine vladajući najprije današnjom Dukljom, a potom i Srbijom.

## Kneževi Primorske Hrvatske

* Trpimir I. (845.–864.)
* Domagoj (864.–876.)
* Iljko (876.–878.)
* Zdeslav (878.–879.)
* Branimir (879.–892.)
* Muncimir (892.–910.)
* Tomislav (910.–925.)

## Kraljevi Hrvatske

Tradicionalan prikaz hrvatske krune
* Tomislav (925.–928.)
* Trpimir II. (928.–935.)
* Krešimir I. (935.–945.)
* Miroslav (945.–949.)
* Mihajlo Krešimir II. (949.–969.)
* Stjepan Držislav (969.–997.)
* Svetoslav Suronja (997.–1000.)
* Gojslav (1000.–c. 1020.)
* Krešimir III. (1000.– c. 1030.)
* Stjepan I. (c. 1030.–1058.)
* Petar Krešimir IV. (1058.–1074.)
* Dmitar Zvonimir (1075.–1089.)
* Stjepan II. (1089.–1091.)

## Pobočna dinastička linija

Prema Ljetopisu popa Dukljanina Petar je bio brat kralja Krešimira. Tijekom 10. stoljeća prema tom rukopisu on će postati vladar Duklje . U doba makedonske i bizantske vrhovne vlasti njegovi potomci će prijeći na pravoslavnu vjeru.

## Reference

## Literatura

* *Šišić, Ferdo, Povijest Hrvata, pregled povijesti hrvatskog naroda 600.-1526., prvi dio, Split, 2004.* ISBN 953-214-197-9
# Trpimir II

**Trpimir II.** hrvatski kralj iz dinastije Trpimirovića. Vladao je od 928. ili kasnije, do otprilike 935. godine.

Moguće da je mlađi brat kralja Tomislava. Hrvatska je za njegovo vrijeme vjerojatno više manje ostala u istim granicama kao i za vrijeme kralja Tomislava.

Kako tvrdi Ljetopis popa Dukljanina (koji je inače dosta nepouzdan izvor), njegovom smrću dolazi do podjele dinastije Trpimirovića na dva ogranka.

Prvi onaj od njegova najstarija sina Krešimira I. će vladati Hrvatskim kraljevstvom do svog izumreća 1091. godine.

Ako je vjerovati ljetopisu popa Dukljanina drugi ogranak dinastije nastaje od Petra mlađeg sina kralja Trpimira II. koji će postati vojvoda Duklje.

## Izvori

* Ljetopis popa Dukljanina

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Hrvatski kraljevi Trpimir II. (928. ili poslije - oko 935.)** | Nasljednik:
 |
| **Tomislav (? 925. - 928. ili poslije)** | **Krešimir I. (oko 935. - oko 945.)** |
# Krešimir I

**Krešimir I.** hrvatski kralj iz vladarske dinastije Trpimirovića. Vladao je od 935. do 945. godine.

Najstariji je sin Trpimira II.. Prema Ljetopisu popa Dukljanina, njegov mlađi brat Petar je postao vojvodom Duklje.

Krešimir I. je imao sinove, starijeg Miroslava i mlađeg Mihajla Krešimira II.. Djed je Stjepana Držislava.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Krešimir I. (935. - 945.)** | Nasljednik:
 |
| **Trpimir II. (928. - 935.)** | **Miroslav (945. - 949.)** |
# Miroslav (hrvatski kralj)

**Miroslav** hrvatski kralj iz vladarske dinastije Trpimirovića. Vladao je od 945. do 949. godine. Tijekom njegova vladanja Hrvatska je u građanskom ratu koji završava Miroslavovom smrću i preuzimanjem vlasti njegova brata Krešimira II. uz pomoć bana Pribine

Stariji je sin Krešimira I.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Miroslav (945. - 949.)** | Nasljednik:
 |
| **Krešimir I. (935. - 945.)** | **Krešimir II. (949. - 969.)** |
# Mihajlo Krešimir II

**Mihajlo Krešimir II.**, hrvatski kralj iz vladarske dinastije Trpimirovića. Vladao je od 949. - 969. godine.

Nakon uspješnog kraljevanja Trpimira II. i Krešimira I., godine 945. kraljem postaje Miroslav najstariji sin Krešimira I. Odmah na početku njegova vladanja ban Pribina izaziva unutarnje sukobe za prijestolje, koji će nakon velikih nereda završiti Miroslavovom smrću. Na prijestolje je tako godine 949. došao **Mihajlo Krešimir II.**

Za vrijeme unutarnjih sukoba Hrvatska je oslabila, smanjila se njezina vojska, mornarica se prepolovila, a granične su se zemlje od nje odijelile. Tako su se otoci Brač, Hvar i Vis opet pridružili neretvanskoj oblasti, a dalmatinski gradovi i otoci Bizantu. Od Hrvatske se tada vjerojatno odcijepila i Bosna, malena zemlja oko izvora rijeke Bosne, a godine 950. Mađari su preoteli istočnu Slavoniju i Srijem.

Kralj Mihajlo Krešimir II. kasnije je uspio donekle obnoviti hrvatsku moć. Ponovo je zavladao Bosnom, a vlast mu je u zemlji između Save i Drave ostala pod sigurnom kontrolom. Održavao je dobre odnose s dalmatinskim gradovima, posebno sa Zadrom.
Njegova žena Jelena Slavna dala je sagraditi u Solinu dvije crkve. Crkva svetog Stjepana služila je kao grobnica kraljeva, a crkva svete Marije kao krunidbena bazilika.

Krešimir II. umro je oko 969. a naslijedio ga je njegov sin Stjepan Držislav.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Prethodnik: | **Krešimir II. (949. - 969.)** | Nasljednik:
 |
| **Miroslav (945. - 949.)** | **Stjepan Držislav (969. - 997.)** |

## Vanjske veze

* Ante Vranković: Zaboravljene crkve kraljice Jelene, recenzija knjige, Hrvatsko slovo, 11. kolovoza 2000., str. 18