Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Car Wenzong od Tanga

| Car Wenzong od Tanga
 |
| --- |
| Rođenje i smrt: | 20. novembar 809–10. februar 840
 |
| Osobno ime: | prvotno Hán (涵), kasnije Áng (昂) (promjena 827)
 |
| Datumi vladavine: | 13. januar 827–10. februar 840
 |
| Dinastija: | dinastija Tang
 |
| Hramsko ime: | Wénzōng (文宗)
 |
| Posthumno ime (kratko):  | Car Zhaoxian (昭獻皇帝)
 |
| Posthumno ime: (puno)  | Car Yuansheng Zhaoxian Xiao (元聖昭獻孝皇帝)
 |

**Car Wenzong od Tanga** (唐文宗 809–840), osobno ime **Li Ang** (李昂), rođen kao **Li Han** (李涵), bio je car Kine iz dinastije Tang koji je vladao od 827. do 840. Bio je sin cara Muzonga i njegove konkubine Supruge Xiao. Nakon očeve smrti je prijestolje naslijedio njegov stariji brat Li Zhan, koji je prijestolje preuzeo kao car Jinzong. Bratova vladavina, koju je karakterizirao raskalašeni život, prekinuta je početkom 827. ubistvom na pijanki nakon svađe sa eunusima. Vođa zavjerenika Liu Keming je na prijestolje pokušao staviti mlađeg brata Li Wua, ali je kontraudar majordoma Wang Shouchenga i carske Shence armije doveo Li Hana na vlast, koji ju je preuzeo kao car Wenzong.

Za razliku od svog brata, Wenzong je tokom vladavine obraćao veliku pažnju državnim poslovima, te se često savjetovao sa ministrima i državnim službenicima. Historičari, međutim, navode da je bio neodlučan, pogotovo kada su oni nudili različite ili proturječne prijedloge. To je, između ostalog, stvorilo za uvjete za dugotrajnu paralizu državne uprave, odnosno sukob dvije suparničke grupacije u njoj, poznate kao Niu-Li frakcijske borbe. Godine 833. je Wenzong doživio moždani udar i došao pod dominaciju frakcije na čelu sa birokratom Zheng Zhuom; njegov pokušaj da likvidira suparničke eunuhe, poznat kao Incident Ganlu je 835. završio bez uspjeha i doveo do dominacije eunuha. Wenzong je bio toliko slab da čak ni njegov pokušaj da mlađeg brata Li Chengmeija postavi za nasljednika nije uspio; eunusi Qiu Shiliang i Yu Hongzhi su 840. nakon njegove smrti izdali novi edikt kojim je nasljednikom, odnosno novim carem postavljen drugi brat po imenu Li Chan, koji će vladati kao car Wuzong, a Li Chengmeiju je naređeno da izvrši samoubistvo.

## Izvori

* Liu Xu et al., *Knjiga Tanga*, vol. 17, part 1, part 2.
* Titsingh, Isaac, ed. (1834). [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], *Nipon o daï itsi ran*; ou, *Annales des empereurs du japon.* Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. (`fr`)
* Ouyang Xiu et al., *Nova knjiga Tanga*, vol. 8.
* Sima Guang et al., *Zizhi Tongjian*, vols. 243, 244, 245, 246.

| Kraljevske titule
 |
| --- |
| Prethodi:  **Car Jingzong od Tanga**  |  **car dinastije Tang**  826–840
 | Slijedi:  **Car Wuzong od Tanga**  |
# 719.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 7. vijek – **8. vijek** – 9. vijek
 |
| Decenija:
 |  680-e  690-e  700-e  – 710-e –  720-e  730-e  740-e  |
| Godine:
 | 716 717 718 – **719** – 720 721 722
 |

Godina **719.** (**DCCXIX**) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 719. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* Franački majordom Karlo Martel nanosi poraz frizijskom kralju Radbodu a nakon čega cijela Frizija do obala rijeke Vlie postaje dijelom franačke države.
* Zapadnosaksonski redovnik Winifrid je od strane pape Grgura II poslan u današnju Njemačku kako bi tamo pokrštavao narod i reorganizirao crkvu; Winifrid uzima ime Bonifacije.
* Nubijska crkva prestaje slijediti pravoslavnu doktrinu i umjesto toga postaje vjerna Koptskoj crkvi.

## Rođenja

* Yang Guifei, kineska redovnica i dvorska dama, posljednja od Četiri ljepotice drevne Kine

## Smrti

* Go od Balhaea
* Redbad, kralj Frizijaca

## Reference
# Kraljica supruga

**Kraljica supruga** je naziv za kraljicu, odnosno suprugu kralja koja u pravilu nema političke ovlasti, odnosno ne predstavlja državnog poglavara kraljevine. Njena je uloga, u većina slučajeva, samo da rodi nasljednika/ nasljednicu njenog muža. Okrunjene su u jednostavnoj ceremoniji, odmah nakon kralja ili nakon udaje. Nekad kraljica-supruga služi kao regent maloljetnom monarhu. Najpoznatija kraljica supruga je vjerojatno Marija Antoaneta (kao supruga Luja XVI).

Nakon smrti muža (kralja), kraljica supruga preuzima titulu kraljice majke. U slučaju da njen sin nije oženjen te da nema nove kraljice supruge da je zamijeni, stara kraljica zadržava titulu koju je nosila za života muža. Neke poznate kraljice majke su Katarina Kosača-Kotromanić (kao maćeha Stjepana Tomaševića) i Elizabeth Bowes-Lyon (kao majka Elizabete II).

## Izvori

* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). *Japan encyclopedia.* Cambridge: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128
# Redovnik

Sofonisba Anguissola (1556)
**Redovnik** ili **redovnica** je osoba koja prakticira religijski asketizam, tj. kondicionizam uma i tijela u korist duha, i to tako što ili živi povučeno i u samoći ili s određenjim brojem istomišljenika dok pri tome uvijek održava određeni stupanj fizičke odvojenosti od onih koji ne dijele isti cilj, tj. svrhu.

Ovaj koncept potječe iz drevne prošlosti te se može pronaći u mnogih religijama i u filozofijama.
# Četiri ljepotice

| Četiri ljepotice
 |
| --- |
|  |
| Slika japanskog umjetnika Hosode Eishija sa naslovom *Kineska ljepotica Yang Guifei*, rani 19. vijek
 |
| Kineski
 |  四大美女  |
|

| Transliteracije
 |
| --- |
| Mandarinski
 |
| - Hanyu Pinyin
 | sì dà měi nǚ
 |
| Kantonski
 |
| - Jyutping
 | sei3 daai6 mei5 neoi5
 |

 |
| alternativno kinesko ime
 |
| kineski
 |  四大美人  |
|

| Transliteracije
 |
| --- |
| Mandarin
 |
| - Hanyu Pinyin
 | sì dà měi rén
 |
| Kantonski
 |
| - Jyutping
 | sei3 daai6 mei5 jan4
 |

 |

**Četiri ljepotice** ili **Četiri velike ljepotice** su četiri drevne kineske žene koje su se isticale i bile široko poznate po svojoj ljepoti. Tri od njih su historijske ličnosti, ali o njima ima tako malo podataka da je ono što se o njima zna danas teško razlučiti od legende. Stekle su reputaciju zbog uticaja koje su imale na kraljeve, careve i druge moćnike, odnosno efekta koje su imale na historiju Kine. Tri od Četiri ljepotice su uspjele baciti države na koljena, a životi svih četiri su završili u tragičnim ili nerazjašnjenim okolnostima.

## Četiri ljepotice

Četiri ljepotice su živjele u doba četiri različite dinastije, međusobno udaljene stotinama godina. Kronološki poredane su:

* Xi Shi (cca. 7-6. vijek pne., period Proljeća i Jeseni), za nju se govorila da je tako lijepa da bi ribe zaboravile kako plivati i tonule na dno čim bi hodala u blizini.
* Wang Zhaojun (cca. 1. vijek pne., Zapadna dinastija Han), za nju se govorilo da je tako lijepa da bi njenna pojava zaustavila ptice u letu i natjerala ih da padnu s neba.
* Diaochan (kraj 2. vijeka, kraj Istočnog Hana/ početak perioda Tri kraljevstva), za nju se govorilo da je toliko sjajno liepa da se Mjesec skrivao od sramote kada bi ga usporedili sa njenim licem.
* Yang Guifei (719–756, dinastija Tang), za nju se govorilo da sve cvijeće ponižava svojom ljepotom.

## Reference
# Genji monogatari

Japanska novčanica od 2000 jena s motivom romana "Priča o Genjiju" i autoricom Murasaki Šikibu.
**Priča o Genjiju** (izvorno "Genji monogatari") jedan je od prvih japanskih i svjetskih romana. Autorica je japanska dvorska dama Murasaki Šikibu. Roman je napisan u vremenu između o. 1000. i 1008. godine.

Smatra se jednim od prvih romana i među jednim od prvih modernih i psiholoških romana u povijesti književnosti. Ima mnoga obilježja modernog romana: glavnog lika i velik broj ostalih likova, dobru karakterizaciju svih važnih likova. Događaji se odvijaju tijekom života glavnog lika i nakon njegove smrti. Nema fabule, nego se kao u stvarnom životu, događaji spontano događaju. Gotovo nijedan lik nema osobno ime, nego su im imena ovisno o zanimanju, funkciji i sl. (npr. ministar, ekselencija). Imenovanje se smatralo nepristojnim u to vrijeme. Jasunari Kavabata, prvi japanski dobitnik Nobelove nagrade za književnost, u govoru na dodjeli nagrade izjavio je, da je "priča o Genjiju" vrh japanske književnosti i da ga nijedno djelo još nije nadmašilo. Knjiga je obavezna literatura u japanskim školama.

## Sadržaj

U romanu su opisani život i ljubavne zgode izmišljenog princa Genjija (Gendžija). Prikazuje se život japanskog plemstva. Genji je drugi sin japanskog cara, počeo je karijeru kao carski činovnik u tada glavnom gradu Kyotu. Stekao je odlično obrazovanje i živio je lagodnim životom. Odlikovao se ljepotom i šarmom. Imao je nekoliko žena i ljubavnica, koje su mu rodile djecu. Većina tih žena završile su kao budističke redovnice prije ili nakon Genjijeve smrti. Tada su žene živjele odvojeno od muževa i malo su vremena provodile s njima. Jedan od njegovih sinova postao je japanski car. Likovi su ranjivi s ljudskim vrlinama i manama. Među glavnim temama romana su: ljubav, bol, ljepota i prolaznost.

* Kapitel 15. – 蓬生 Yomogiu. (Slika role iz Tokugava Muzeja)]]
* Kapitel 16. – 関屋 Sekiya. (Slika role iz Tokugava Muzeja)]]
* Kapitel 37. – 横笛 Yokobue. (Slika role iz Tokugava Muzeja)]]
# Markiz Wen od Weia

**Markiz Wen od Weija** (魏文侯)(445. pne. － 396. ili 387. pne.; vladao 403. pne. - 396. ili 387. pne.) je bio vladar drevne kineske države Wei. Bio je poznat po poduzimanju niza dalekosežnih reformi državne uprave, koje su provodili konfucijanski učenjaci kao Zixia (子夏), Tian Zifang (田子方) i Duan Ganmu (段干木). Wen je također za suradnike imao ugledne mislioce kao što su Li Kui (李悝), Wu Qi (吳起) i Ximen Bao (西門豹). Kineski izvori navode kako je bio jedan od prvih kojih je provodio profesionalnu obuku vojnika, te koristio zvona, bubnjeve i gongove kako bi upravljao složenim manevrima na bojnom polju.
# 389. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  5. vijek pne.  - **4. vijek pne.** - 3. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  410-e pne.  400-e pne.  390-e pne. -  380-e pne. - 370-e pne.  360-e pne.  350-e pne.
 |
| **Godine:** | 392. pne. 391. pne. 390. pne. - **389. pne.** - 388. pne. 387 pne. 386 pne.
 |

Godina **389. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Poplikole, Kapitolina, Eskvilina, Mamercina, Kornelija i Albina** (ili, rjeđe, **godina 365. *Ab urbe condita). Oznaka 389. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

*Zhao Zhuan*, kasnija kopija

389. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 389. pne.
 |
| Olimpijada
 | 97:3.–97:4.
 |
| Ab urbe condita
 | 365.
 |
| Seleukidski
 | -77–-76.
 |
| Islamski
 | 1041–1040. BH
 |
| Hebrejski
 | 3372–3373.
 |
| Bizantski
 | 5120–5121.
 |
| Koptski
 | -672–-671.
 |
| Iranski
 | -1010–-1009. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -332–-331.
 |
| • *Shaka Samvat* | 311–312.
 |
| • *Kali Yuga* | 2713–2714.
 |
| Kineski
 | 2248–2249.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9612.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Korintski rat: Spartanski ekspedicijski korpus pod kraljem Agesilajem prelazi Korintski zaljev i nanosi težak poraz Akarnjanima.
* Korintski rat: Atenski vojskovođa Trazibul vodi pomorsku ekspediciju čiji je cilj prikupiti danak od gradova na Egeju, odnosno podržati demokratsku pro-atensku vladu Rodosa. Trazibul zauzima Bizantij i nameće danak svim brodovima koji prolaze kroz Helespont.
* Wu Qi, premijer drevne kineske države Chu uvodi niz dalekosežnih reformi vojske i državne uprave, ali i stiče neprijateljstvo birokracije i aristokracije.
* Najkasniji datum kada se mogao sastaviti *Zuo Zhuan*, kineska historijska kompilacija koja se tradicionalno pripisuje slijepom historičaru poznatom kao Zuo Qiuming.

## Rođenja

## Smrti
# Militarizam

﻿**Militarizam** je orijentacija održavanja jakih vojnih snaga njihove pripremljenosti i motivisanosti i, jednim delom, stanovništva za ratno stanje. Militarizam se posebno izražava kroz orijentaciju da se vojna opcija iskoristi pre nego što su ostale opcije iscrpljene.

## Povezano

* Antimilitarizam

Ovaj članak, ili jedan njegov segment, izvorno je preuzet iz knjige Ivan Vidanović "*Rečnik socijalnog rada*" uz odobrenje autora.
# 381. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  5. vijek pne.  - **4. vijek pne.** - 3. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  410-e pne.  400-e pne.  390-e pne. -  380-e pne. - 370-e pne.  360-e pne.  350-e pne.
 |
| **Godine:** | 384. pne. 383. pne. 382. pne. - **381. pne.** - 380. pne. 379 pne. 378 pne.
 |

Godina **381. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina tribunata Kamila, Albina, Albina, Medulina, Flava i Ambusta** (ili, rjeđe, **godina 373. *Ab urbe condita). Oznaka 381. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

381. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 381. pne.
 |
| Olimpijada
 | 99:3.–99:4.
 |
| Ab urbe condita
 | 373.
 |
| Seleukidski
 | -69–-68.
 |
| Islamski
 | 1033–1032. BH
 |
| Hebrejski
 | 3380–3381.
 |
| Bizantski
 | 5128–5129.
 |
| Koptski
 | -664–-663.
 |
| Iranski
 | -1002–-1001. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -324–-323.
 |
| • *Shaka Samvat* | 303–304.
 |
| • *Kali Yuga* | 2721–2722.
 |
| Kineski
 | 2256–2257.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9620.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Perzijske vojskovođe Tiribaz i Oront s velikom vojskom napadaju Cipar kako bi porazili kralja Evagoru. Iako je Evagora u prvi mah uspio odsjeći i izgladnjeti napadače čija se vojska pobunila, poraz ciparske flote u bitci kod Kitijuma (Larnaka) ga tjera da se povuče iza zidina Salamine te isposluje mirovni ugovor temeljem koga pristaje postati perzijski vazal.
* Sparta ponovno osniva grad Plateju, koga je bila srušila 427. pne., ovaj put kako bi dominirala centralnom Grčkom.
* U oblasti Tusculum je ugušena pobuna protiv rimske vlasti, a nakon što se bivši pobunjenici formalno pokore Rimu, grad postaje prvi koji je dobio status "municipium cum suffragio".

## Rođenja

## Smrti

* Wu Qi, kineski vojskovođa i premijer države Države Chu
# Garonne

| Garonne  |
| --- |
|  |
| Lokacija |
| Države |  Francuska  Španjolska |
| Gradovi | Bordeaux, Toulouse |
| Hidrografija |
| Izvor   – aps. visina   – koordinate | Maladeta Pirineji (Španjolska) 1 860 m 42° 42′ 35″ N, 0° 56′ 43″ E |
| Ušće   – aps. visina   – koordinate   – vrsta | Estuarij Gironde (Bordeaux) 0 m 45° 35′ 08″ N, 1° 02′ 50″ E estuarij |
| Dužina | 575  km |
| Pritoke | Ariège, Tarn, Lot |
| Hidrologija |
| Sliv   – površina | atlanski 56.000 km² |
| Karta |
|  Sliv rijeke |

**Garonne** (španjolski: *Garona*, latinski: *Garumna*) je najvažnija rijeka jugozapadne Francuske duga 575 km, ne računajući Estuarij Gironde koji je dug 72 km, ako se i on pribroji tad ima 647 km.

## Karakteristike

Garonne se formira u centru španjolskih Pirineja u autonomnoj pokrajini Aragon, od dva potoka koji izviru na glečerima planine Maladeta višim od 3000 metara.

Od tamo teče prema sjeveru nekih 48 km preko španjolskog teritorija, probijajući se kroz visoke planine Pirineja dolinom Val d'Aran prije nego što prođe francusku granicu kod mosta i graničnog prelaza Pont-du-Roi na nadmorskoj visini od 580 metara.
Zatim teče prema sjeveroistoku, protiče preko Saint-Gaudensa, zatim skreće više prema sjeveru i uz meandre protiče preko jedne od najvećih aluvijalnih ravnica Francuske, gdje prima pritoku Ariège sa jugoistoka prije nego što je prođe Toulouse. Nakon tog skreće
prema sjeverozapadu prema Bordeauxu, kod Moissaca prima desnu pritoku Tarn, a zatim nešto niže kod Aiguillona i rijeku Lot.

Garonna kod Toulousa
Nekih 50 km uzvodno od Bordeauxa protiče kroz Castets, posljednje mjesto do kojeg dopire plima. Zatim protiče preko Bordeauxa, gdje poprima širinu od nekih 550 metara, a nakon tog preko vinorodnih krajeva Entre-deux-Mers koji se pruža sa istoka i Médoc sa zapada. Garonna se 26 km sjeverno od Bordeauxa spaja sa Dordognom i formira ogromni estuarij Gironde.

Tok rijeke reguliran je sa 50 ustava, zbog čestih i iznenadnih poplava. Razina protoka je vrlo nepravilna i varira po sezonama, najviša je u proljeće kad se tope snijegovi po planinama a najniži u augustu i septembru.

Brodovi u estuariju
Garonna danas više plovna, iako su nekad po njoj plovili manji brodovi od Atlantika sve do Mediterana, za što su prokopana dva kanala, jedan od Castetsa do Toulousa i drugi Canal du Midi od Toulousa do Mediterana.

Sliv rijeke ima površinu od oko 56.000 km², a prostire se od španjolske pokrajine Aragon, do francuskih regija Srednji Pirineji i
Akvitanija.

## Reference

## Vanjske veze

* *About the Garonne River* Arhivirano 2021-01-21 na Wayback Machine-u (`en`)
# Carica Wang Zhengjun

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* 王 (Wang)*.*

| Wang Zhengjun
 |
| --- |
| Prethodnik
 | Carica Wang
 |
| Nasljednik
 | Carica Xu
 |
| Suprug/a
 | Car Yuan od Hana
 |
| Potomstvo
 | Car Cheng od Hana
 |
| Otac
 | Wang Jin, markiz od Yangpinga
 |
| Majka
 | Li Qin
 |

**Carica Wang Zhengjun** (tradicionalni kineski: 王政君), (71. pne. - 13), čija je službena carska titula bila **Carica Xiaoyuan** (孝元皇后), kasnije poznatija kao **Velika carica majka Wang**, rodom iz Yuanchenga (suvremeni Handan, Hebei), bila je carica Kine u doba dinastije Han, poznata po tome što je igrala važnu ulogu za vrijeme vladavine njenih pet careva - svog muža, svog sina, dvojice usvojenih unuka i usvojenog pra-pra-nećaka, te što je, prema kineskoj tradiciji, protiv svoje volje omogućila Wang Mangovu uzurpaciju prijestolja.

| Kineska carska porodica
 |
| --- |
| Prethodi:  **Carica Wang**  |  **Carica Zapadne dinastije Han**  48. pne.–33. pne.
 | Slijedi:  **Carica Xu**  |
# Ruzi Ying

*Ne treba miješati sa posljednjim kraljem Qina, Ying Yingom (贏嬰), također poznatim kao Ziying.*
**Car Ruzi od Hana** (5 – 25), poznat i kao "**Ying Dijete**" (tradicionalni kineski: 孺子嬰; pinyin: *rúzi yīng*) kao i po osobnom imenu **Liu Ying** (劉嬰), bio je posljednji car kineske Zapadne dinastije Han koji je vladao od 6. do 9. n.e. Nakon što je njegov prethodnik car Ping umro bez nasljednika, moćni regent Wang Mang je za nasljednika odabrao najmlađeg člana carske porodice kako bi što duže ostao regent i učvrstio svoju vlast. Nakon samo nekoliko godina, Wang Mang se osjetio dovoljno moćnim da i formalno svrgne cara-dijete te sebe proglasi carem, odnosno novu dinastiju Xin. U doba te dinastije, Ruzi je sve vrijeme bio u kućnom pritvoru, te kada je odrastao nije bio u stanju prepoznati najobičnije domaće životinje. U kaosu koji je nastao svrgavanjem dinastije Xin, mnogi ambiciozni velmože su nastojali obnoviti dinastiju Han. Godine 25. je tako započeta pobuna protiv privremenog cara Gengshija kojoj se pridružio i bivši car Ruzi. Nakon što je pobuna ugušena, Ruzi je pogubljen. Kineske historije ga tradicionalno opisuju kao nedužno dijete, odnosno tragičnu žrtvu historijskih okolnosti.

## Reference

* *Knjiga Hana*, vol. 8.

|  |
| --- |
| Car Ruzi od Hana**Kuća LiuRođen/a:** 5  **Umro/la:** 25 |
| Kraljevske titule
 |
| Prethodi: **Car Ai od Hana** | **Car Kine** 6 – 9 *Wang Mang*  *(6 – 9)* | Slijedi: **Wang Mang** |
# Car Ai od Hana

| Liu Xin
 |
| --- |
| **car Zapadne dinastije Han**  |
| Vladavina
 | 7. pne. - 1. pne.
 |
| Prethodnik
 | Car Cheng
 |
| Nasljednik
 | Car Ping
 |
|  |
| Ljubavnik
 | Dong Xian
 |
| Puno ime
 | Porodično ime: Liu (劉 liú) Osobno ime: Xin (欣, xīn)
 |
| Era datumi
 | Jìanpíng 建平 (6. pne. - 3. pne.) Yúanshòu 元壽 (2. pne. - 1. pne.)
 |
| Posthumno ime
 | **Kratko:** Ai (哀, āi) "žaljenja vrijedan" **Puno:** Xiaoai (孝哀, xiào āi) "sinovljevski i žaljenja vrijedan"
 |
| Otac
 | Liu Kang, princ Gong od Din Thaoa
 |
| Majka
 | Supruga Ding
 |
| Rođen/a
 | 27. pne.
 |
| Umro/la
 | 1. pne. (starost: 26)
 |

**Car Ai od Hana** (27. pne.–1. pne.) bio je kineski car iz dinastije Han. Na prijestolje je stupio u dobi od 20 godina, naslijedivši strica cara Chenga, koji je umro bez djece. Njegova vladavina, koja je trajala od 7. pne. do 1. pne. bila je obilježena dominacijom njegove bake carice majke Fu, stalnim sukobima dvorskih klika, rastom korupcije i nametanjem visokih poreza podanicima. Pred kraj vladavine je Ai došao pod snažan uticaj dvorskog službenika po imenu Dong Xian, za koga veliki dio historičara vjeruje da mu je postao homoseksualni ljubavnik. Ai je Dong Xiana obasipao počastima te je pred smrt postao vrhovni komandant kineske vojske. Wang Jia, premijer koji je s time izrazio neslaganje, je po Aijevoj naredbi pogubljen. Ai je pred smrt izrazio želju da ga Dong naslijedi na prijestolju, ali je dvorski velikodostojnici nisu uslišili, nego su umjesto toga prijestolje dali Aijevom rođaku Pingu i Dong Xiana natjerali na samoubistvo. Stvarnu vlast je kao regent preuzeo Wang Mang koji će uskoro nakon toga svrghuti dinastiju Han.

## Izvori

* *Knjiga Hana*, vols. 11, 80, 99, part 1.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 32, 33, 34, 35.
* Stern, Keith (2009), „Ai Ti”, *Queers in History*, BenBella Books, Inc.; Dallas, Texas, ISBN 978-1933771-87-8

|  |
| --- |
| Car Ai od Hana**Kuća LiuRođen/a:** 27. pne.  **Umro/la:** 1. pne. |
| Kraljevske titule
 |
| Prethodi: **Car Cheng od Hana** | **Car Kine** 7. pne. – 1. pne.
 | Slijedi: **Car Ping od Hana** |
# Car Xuan od Chena

|  |
| --- |
|  |
| **Chen Xuandi** (陳宣帝)
 |
| Porodično ime: | Chen (陳, chén)
 |
| Osobno ime: | Xu (頊, xù)
 |
| Hramsko ime: | Gaozong (高宗, gāo zōng)
 |
| Posthumno ime: (full) | Xiaoxuan (孝宣, xiào xuān) doslovno: "sinovljevski i odgovoran"
 |
| Posthumno ime: (short) | Xuan (宣, xuān) "odgovoran"
 |

**Car Xuan od Chena** (陳宣帝) (530–582), osobno ime **Chen Xu** (陳頊), kurtoazno ime **Shaoshi** (紹世), nadimak **Shili** (師利), bio je car the kineske dinastije Chen. Na prijestolje je došao 569. svrgnuvši svog nećaka cara Fei. Najveći dio vladavine se smatrao sposobnim i odgovornim vladarom, koji je uspio proširiti teritoriju dinastije na račun suparničke države Sjeverni Qi. Kada je godine 577. Sjeverni Qi pokorena od države Sjeverni Zhou, dinastija Chen se suočila s ponovno ujedinjenom sjevernom Kinom te je morala prepustiti sva prethodno osvojena područja. Car Xuan je umro 582. godine, ostavivši državu u rukama svog nesposobnog sina Chen Shubaoa pod kojim će država Chen 589. biti pokorena od sjevernjačke dinastije Sui.

| Kraljevske titule
 |
| --- |
| Prethodi:  **Car Fei od Chena**  |  **car dinastije Chen**  569–582
 | Slijedi:  **Chen Shubao**  |
# Wang Sengbian

**Wang Sengbian** (王僧辯) (? - 555), kurtoazno ime **Juncai** (君才), bio je general u službi kineske dinastije Liang. Istakao se kao glavni vojskovođa cara Yuan (Xiao Yija) prilikom borbe protiv pobunjenog generala Hou Jinga, ali i drugih pretendenata na prijestolje Lianga. Nakon što je car Yuan godine 554. poražen od strane države Zapadni Wei, a početkom 555. i pogubljen, Wang Sengbian je postao de facto regent nad preostalim područjima Lianga. Na tom je mjestu Xiao Yuanminga, markiza od Zhenyanga i Yuanovog rođaka, učinio carem, koristeći podršku dinastije Sjeverni Qi. Međutim, samo četiri mjeseca kasnije je njegov potčinjeni general Chen Baxian izvršio državni udar prilikom koga je Xiao Yuanming svrgnut, a Wang Sengbian ubijen.
# 596.

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 1. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 5. vijek – **6. vijek** – 7. vijek
 |
| Decenija:
 |  560-e  570-e  580-e  – 590-e –  600-e  610-e  620-e  |
| Godine:
 | 593 594 595 – **596** – 597 598 599
 |

Godina **596.** (**DXCVI**) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju u julijanskom kalendaru. Oznaka 596. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.

## Događaji

* jul - Papa Grgur I ispunjava molbu Ethelberta od Kenta koji traži da kršćanski misionari dođu u njegovu državu, te benediktinca Augustina od Canterburyja šalje da pokrsti Anglosaksonce.

## Rođenja

* Cui Dunli, kineski kancelar u službi dinastije Tang
* Gao Jifu, kineski kancelar dinastije Tang (u. 654)
* Liu Xiangdao, kineski kancelar dinastije Tang

## Smrti

## Reference