Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Elektromagnetno polje

|  |
| --- |
| **Elektromagnetizam** |
|  |
| *Ključne stavke* |
| Elektricitet • Magnetizam
 |
| *Elektrostatika* |
|
Električni naboj •
Coulombov zakon •
Električno polje •
Električni fluks •
Gaussov zakon •
Električni potencijal •
Elektrostatična indukcija •
Električni dipolni moment

 |
| *Magnetostatika* |
|
Ampèreov zakon •
Električna struja •
Magnetno polje •
Magnetni fluks •
Biot–Savartov zakon •
Magnetni dipolni moment •
Gaussov zakon za magnetizam

 |
| *Elektrodinamika* |
|
Vakuum •
Lorentzova sila •
EMS •
Elektromagnetska indukcija •
Faradayjev zakon •
Lenzov zakon •
Struja pomaka •
Maxwellove jednačine •
EM polje •
Elektromagnetna radijacija •
Liénard-Wiechertov potencijal •
Maxwellov tenzor •
Vrtložne struje

 |
| *Električna mreža* |
|
Električna provodljivost •
Električni otpor •
Kapacitivnost •
Induktivnost •
Impedanca •
Resonantne šupljine •
Talasovod

 |
| *Kovarijantna formulacija* |
|
Elektromagnetni tenzor •
EM tenzor napon-energija •
Četiri-tok **•**
Elektromagnetni četiri-potencijal
 |
| *Naučnici*

|  |
| --- |
| Ampère •
Coulomb •
Faraday •
Heaviside •
Henry •
Hertz •
Lorentz •
Maxwell •
Tesla •
Weber

 · *Ostali* |

 |
| Ova kutijica: pogledaj • razgovor • uredi |

**Elektromagnetno polje** je fizičko polje koje izazivaju naelektrisana tela. Ono utiče na ponašanje naelektrisanih tela u blizini polja.

Elektromagnetno polje se prostire beskonačno u prostoru i opisuje elektromagnetsku interakciju. Ovo polje je jedno od četiri osnovnih sila prirode (preostala su gravitacija, slaba sila i jaka sila). Polje se prenosi elektromagnetskim zračenjem. Po poretku rasta energije (smanjenja talasne dužine) elektromagnetno zračenje obuhvata: radio talase, mikrotalase, infracrveno zračenje, vidljivu svetlost, ultraljubičasto zračenje, iks zrake i gama zrake.

Elektromagnetsno polje se može posmatrati kao rezultanta električnog i magnetnog polja. Električno polje izazivaju naelektrisanja koja miruju, a magnetno polje kretanje naelektrisanja (električna struja). Stacionarna i pokretna naelektrisanja se često opisuju kao izvori elektromagnetnog polja. Način na koji naeletrisanja i električna struja utiču na eletromagnetno polje je opisan Maksvelom jednačinama i Lorencovim zakonom.

## Polje na velikim rastojanjima

U aproksimaciji kada posmatramo polje na velikim rastojanjiima, da bi se dobile sve informacije o električnom i magnetnom polju nije potrebno znati i rotor i divergenciju polja, dovoljno je znati samo vektorski potencijal, tj. rotor elektromagnetnog polja. Električno i magnetno polje na velikim rastojanjima se ponašaju kao WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , a određeni su sa električnim dipolnim momentom sistema naelektrisanih čestica. Sferni talas emitovan od sistema naelektrisanja se na velikim rastojanjima aproksimira ravnim talasom.

## Reference
# Boltzmannova konstanta

**Boltzmannova konstanta** je fizikalna konstanta koja se označava kao *k* ili *k*B, a povezuje temperaturu i energiju. Imenovana je prema austrijskom fizičaru Ludwigu Boltzmannu.

Vrijednost konstante iznosi:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
pri čemu su oznake fizikalnih konstanti i mjernih jedinica:

* *R* - univerzalna plinska konstanta
* *N*A - Avogadrov broj
* J - džul, jedinica SI za energiju
* K - kelvin, jedinica SI za termodinamičku temperaturu
* eV - elektronvolt, jedinica za energiju često korištena u fizici
# Ogledalo

Vaza u ogledalu
**Ogledalo** (ili **zrcalo**) je ploha koja pravilno odbija svjetlost. To može biti uglačana metalna ili metalizirana staklena ploča. Ogledalo može biti ravno i zakrivljeno (konkavno ili konveksno). Kovneksna ogledala su ispupčena, dok su konkavna izdubljena. Ovi pojmovi zadaju neverovatne muke učenicima osnovnih škola pri izradi zadataka jednačine sfernog ogledala.

## Karakteristika lika u ogledalu

Dobijeni lik u ogledalu ovisni o tome gdje se nalazi može biti:

1. Stvaran (ako je sa iste strane ogledala kao i predmet) ili nestvaran (ako je sa suprotne strane ogledala nego predmet).
2. Iste veličine kao i predmet, uvećan ili umanjen
3. Obrnut ili uspravan
4. Čvrst i dugačak

## Konstrukcija lika kod ogledala

Za konstrukciju lika kod sfernih (izdubljenih i ispupčenih) ogledala koriste se zraci koji polaze sa različitih točaka predmeta.

## Vanjske veze

* LZMK: Zrcalo
# Rubin

Brušeni rubin
Nebrušeni rubin
**Rubin** je crveni dragi kamen, jedan od varijeteta minerala korunda (aluminijum oksid). Boja mu varira od ružičaste do crvene, boje krvi. Na latinskom crvena boja je ruber. Prirodni rubini su izuzetno retki. Postoji još jedna vrsta dragog kamena safir, koji takođe predstavlja jedan varijetet korunda. Smatra se jednim od četiri najvrednija draga kamena, zajedno sa safirom, smaragdom i dijamantom.

## Karakteristike

Hemijska formula rubina je Al2O3 i predstavlja varijetet korunda. Rubini imaju tvrdoću 9 po Mosovoj skali tvrdoće. Od dragog kamenja samo je dijamant tvrđi. Svi prirodni rubini imaju nečistoće, bilo da su nečistoće u boji ili inkluzije rutila. Poznavaoci dragog kamenja pomoću nečistoća rutila otkrivaju da li su rubini prirodni ili sintetički. Crvena boja potiče od malih količina hroma koji rubin sadrži.

## Tretiranje u juvelirstvu

Kvalitet rubina je moguće poboljšati određenim tretmanom. Najčešće se zagreva na oko 1800 °C čime se uklanja deo nečistoća (primesa) njihovim raspadom. Drugi manje prihvatljiv tretman je ispunjavanje fraktura takozvanim olovnim staklom, čime se povećava transparentnost kamena. Na taj način rubin, koji nije bio upotrebljiv za izradu nakita postaje prikladan.
Cenu rubina najviše određuje njihova boja. Najviše se ceni crvena boja, koju nazivaju crvena golubije krvi. Nakon boje ceni se jasnoća.

## Ležišta rubina

Rubini se najviše nalaze u

* Mjanmaru,
* Šri Lanki,
* Keniji,
* Madagaskaru
* Kambodži i
* delovima SAD.

Neki od najlepših rubina nađeni su u oblasti Mogok u severnom Mjanmaru, ali u poslednje vreme tamo se našlo malo dobrih rubina.

## Fenomeni

Ponekad se u rubinima vidi zvezda. Takvi rubini se na odgovarajući način režu da bi se najbolje pokazao taj efekat.

## Reference

*
*  Arhivirano 2007-05-09 na Wayback Machine-u
*
# Metastaza

| Metastaza |
| --- |
|  |
|  |
| Ilustracija prikazuje hematogenoznu metastazu |
| Specijalnost | onkologija |
| Klasifikacija i eksterni resursi |
| DiseasesDB | 28954 |
| MedlinePlus | 002260 |

**Metastaza**, ili **metastatička bolest**, je širenje kancera iz jednog organa ili dela na druge ne susedne organe ili delove. Nova mesta oboljenja, koja se na taj način formiraju, se nazivaju metastazama (ponekad skraćeno "mets"). Ranije se smatralo da samo maligne ćelije tumora i infekcije imaju sposobnost **metastaziranja**, međutim to stanovište je promenjeno zahvaljujući nedavnim istraživanjima. Po poreklu *metastaza* je grčka reč sa značenjem "premeštanje", od μετά, *meta*, "sledeći", i στάσις, *stasis*, "postavljanje".

Kancer se javlja nakon progresivnog genetičkog oštećenja jedne ćelije tkiva, tako da se proizvode nove ćelije u obliku nekontrolisane proliferacije. Ta nekontrolisana proliferacija, mitoza, formira primarni heterogeni tumor. Ćelije od kojih je tumor sastavljen vremenom podležu metaplaziji, čemu sledi dosplazija i anaplazija, i rezultirajući maligni fenotip. Maligni fenotip omogućava intravazaciju u cirkulaciju, kojoj sledi ekstravazacija na drugo mesto za tumorigenezu.

Pojedine ćelije kancera stiču sposobnost penetracije zidova limfatičnih i/ili krvnih sudova, nako čega one mogu da cirkulišu kroz krvotok (cirkulišuće ćelije tumora) do drugih mesta i tkiva u telu. Ova proces je poznat (respektivno) kao *limfatičko* ili *hematogeno* širenje.

Nakon što ćelije tumora dospeju na drugo mesto, one repenetriraju sud ili zidove i nastave da se umnožavaju, čime se formira novi klinički primetan tumor. Taj novi tumor je poznat kao metastatički (ili *sekundarni*) tumor. Metastaza je jedna od tri prepznatljive karakteristike malignosti (za razliku od benignih tumora). Većina neoplazama mogu da metastaziraju, mada u različitim merama (e.g., bazaliome ratko metastaziraju).

Kad ćelije tumor metastaziraju, novi tumor se naziva *sekundarni* ili *metastatički* tumor, i njegove ćelije su slične ćelijama originalnog tumora. To znači, na primer, da ako rak dojke metastazira u plućima, sekundarni tumor se sastoji od abnormalnih ćelija dojki, a ne od abnormalnih ćelija pluća. Tumor pluća se tad naziva *metastatički rak dojke*, umesto *raka pluča*.

## Reference

## Vanjske veze

* Q&A: Metastatic Cancer Arhivirano 2008-08-27 na Wayback Machine-u – from the National Cancer Institute
* Invasion and Metastases – from *Cancer Medicine* e.5
* How Cancer Grows and Spreads Arhivirano 2007-03-05 na Wayback Machine-u – an interactive Flash presentation that explores the progression of a carcinoma from a single cell to metastasis; from Children's Hospital Boston
* The MetaCancer Foundation Arhivirano 2019-12-02 na Wayback Machine-u – resources and support for metastatic cancer survivors and their caregivers
* Metastatic Breast Cancer Network Arhivirano 2020-12-15 na Wayback Machine-u
* Children's Cancer Research Charity for Metastatic Cancer in Kids Arhivirano 2009-02-19 na Wayback Machine-u
# Fermion

Standardni modelelementarnih čestica, s fermionima u prva tri stupca
**Fermioni** su čestice sa polovnim spinom i tvore antisimetrična sastavljena kvantna stanja. Zato za fermione važi Paulijev princip isključenja. Fermioni se djele na kvarke i leptone.
Ime su dobili po Enriku Fermiju (Enrico Fermi).

U standardnom modelu slabe i jake interakcije (sile), fermioni su tvorci materije.

Sve elementarne čestice su ili fermioni ili bozoni. Za fermione važi Fermi-Dirakova statistika.

Fermioni su :

* elektroni
* protoni
* neutroni
* kvarkovi

## Povezano

* Elementarne čestice
* Subatomske čestice
* Fermijev gas
* Boze-Ajnštajnova statistika
* Maksvelova statistika
* Fermi-Dirakova statistika
# Rezonator

Rezonator| Keramički rezonator od 16MHz |
| Tip komponente | elektromehanička |
| Princip rada | rezonancija |
| Elektronski simbol |
|  |

Stojeći talas u pravougaonom šupljem rezonatoru
**Rezonator** (od lat. *resonare* - odjekivati) je uređaj koji se podražajima određene frekvencije može dovesti u titranje ili općenito u neko pobuđeno stanje (rezonancija). Kako se rezonatori dovode u pobuđeno stanje samo jednim uskim područjem frekvencija, rabe se za spektralnu analizu valova, na primjer Helmholtzov rezonator (Hermann von Helmholtz) za analizu valova zvuka.

Rezonatori i kristalni oscilatori obezbeduju preciznu vremensku bazu za elektronska kola. Kada se koristite sa odgovarajućim oscilatornim kolom, oni generiše niz impulsa, nalik metronomu.
# Nanometar

**Nanometar** (SI simbol: **nm**) je jedinica za dužinu u metričkom sistemu, jednaka 1 milijarditom delu metra, 1×10−9 m.
Ф== Ime ==
Ime nanometar potiče od grčkih reči nanos (grčki: νανος) što znači patuljak i reči metron (grčki: μετρον) u značenju jedinica meren,m,L

'.

## Primena

To je jedna od nekoliko često korišćenih jedinica za veoma male dužine i jednaka je 10 Angstrema, međunarodno priznatoj jedinici za dužinu, van SI sistema. Često je korišćena i na polju nanotehnologije i talasnih dužina svetlosti i tako se na primer vidljiva svetlost nalazi u oblasti od 400-700 nm.

To je takođe uobičajena jedinica koja se koristi u opisivanju proizvodnje u mikroprocesorskoj industriji. Koristi se i za opisivanje dimenzija atoma i molekula, pa je tako na primer prečnik atoma Helijuma 0,1 nm.

## Historija

Ranije je korišćena jedinica millimikron (simbol mμ) umesto nanometra. Simbol μμ je takođe korišćen.

## Povezano

* Osnovne jedinice SI sistema
* SI prefiksi
# Fluor

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| O - **F** - Ne
 |
| **F** Cl
 |
|  periodni sistem
 |

 |
| **Opšti podaci** |
| Ime, simbol, atomski broj
 | Fluor, F, 9
 |
| Pripadnost skupu
 | halogenih elemenata
 |
| grupa, perioda
 | VIIA, 2
 |
| gustina, tvrdoća
 | 1,696 kg/m3, bez podataka
 |
| Boja
 | zelenkastožuta
 |
| **Osobine atoma** |
| atomska masa
 | 18,9984 u
 |
| atomski radijus
 | 50 (42) pm
 |
| kovalentni radijus
 | 71 pm
 |
| van der Valsov radijus
 | 147 pm
 |
| elektronska konfiguracija
 | [He]2s22p5 |
| e- na energetskim nivoima
 | 2, 7
 |
| oksidacioni broj
 | -1
 |
| Osobine oksida
 | jako kiseli
 |
| kristalna struktura
 | regularna
 |
| **fizičke osobine** |
| agregatno stanje
 | gasovito
 |
| temperatura topljenja
 | 53,53 K (-219,62 °C)
 |
| temperatura ključanja
 | 85,03 K (-188,12 °C)
 |
| molska zapremina
 | 11,20×10-3 m3/mol
 |
| toplota isparavanja
 | 3,2698 kJ/mol
 |
| toplota topljenja
 | 0,2552 kJ/mol
 |
| pritisak zasićene pare
 | bez podataka
 |
| brzina zvuka
 | bez podataka
 |
| **Ostale osobine** |
| Elektronegativnost
 | 3,98 (Pauling) 4,10 (Alred)
 |
| specifična toplota
 | 824 J/(kg\*K)
 |
| specifična provodljivost
 | bez podataka
 |
| toplotna provodljivost
 | 0,0279 W/(m\*K)
 |
| I energija jonizacije
 | 1681,0 kJ/mol
 |
| II energija jonizacije
 | 3374,2 kJ/mol
 |
| III energija jonizacije
 | 6050,4 kJ/mol
 |
| IV energija jonizacije
 | 8407,7 kJ/mol
 |
| V energija jonizacije
 | 11022,7 kJ/mol
 |
| VI energija jonizacije
 | 15164,1 kJ/mol
 |
| VII energija jonizacije
 | 17868 kJ/mol
 |
| VIII energija jonizacije
 | 92038,1 kJ/mol
 |
| IX energija jonizacije
 | 106434,3 kJ/mol
 |
| **Najstabilniji izotopi** |
|

| izotop
 | zast.
 | v.p.r.
 | n.r.
 | e.r. MeV
 | p.r.
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 17F
 | (veš.)
 | 64,7 s
 | β+ |  | 17O
 |
| 18F
 | (veš.)
 | 109,8 minuta
 | β+ |  | 18O
 |
| 19F
 | **100%** | stabilni izotor sa 10 neutrona
 |
| 20F
 | (veš.)
 | 11,0 s
 | β- |  | 20Ne
 |

 |
| Tamo gde drugačije nije naznačeno, upotrebljene su SI jedinice i normalni uslovi. |
| Objašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi, v.p.r.=vreme polu raspada, n.r.=način raspada, e.r.=energija raspada, p.r.=proizvod raspada
 |

Elementarni **fluor** je gas žutozelene boje. On je najreaktivniji od svih elemenata. Direktno reaguje na sve metale i nemetale. Vodu razlaže gradeći fluorovodonik, HF.

Reaktivnost fluora bila je dugo godina prepreka za njegovo dobijanje u elementarnom stanju. Danas se fluor industrijski dobija elektrolizom istopljenog kalijum-fluorida na anhidrovanom fluorovodoniku.
U prirodi se fluor nalazi u vidu jedinjenja sa oksidacionim brojem -1 i to najčešće u vidu fluorita, CaF2, i karnalita, Na3AlF6. Tragovi jedinjenja fluora nalaze se u morskoj vodi, kostima, zubima, krvi i mleku. Fluorovi derivati metana i etana su veoma slabi otrovi za razliku od ostalih jedinjenja fluora, te se stoga te se zbog svoje velike inertnosti upotrebljavaju u rashladnim uređajima pod nazivom freon. Fluor se koristi i za sintezu uran-heksafluorida koji se primenjuje u izradi nuklearnog oružja.
# Fluorovodonik

| Fluorovodonik
 |
| --- |
|  |  |
| Identifikacija
 |
| CAS registarski broj
 | 7664-39-3Y |
| PubChem
 | 16211014 |
| ChemSpider
 | 14214Y |
| UNII
 | RGL5YE86CZY |
| KEGG
 | C16487 |
| ChEBI
 | 29228 |
| RTECS registarski broj toksičnosti
 | MW7875000
 |
| Jmol-3D slike
 | Slika 1
 |
|

| SMILES |
| --- |
| F |

 |
|

| InChI |
| --- |
| InChI=1S/FH/h1HY Kod: KRHYYFGTRYWZRS-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/FH/h1H Kod: KRHYYFGTRYWZRS-UHFFFAOYAC |

 |
| Svojstva
 |
| Molekulska formula
 | HF
 |
| Molarna masa
 | 20.01 g mol−1 |
| Agregatno stanje
 | bezbojni gas
 |
| Gustina
 | 1.15 g/L, gas (25 °C) 0.99 g/mL, tečnost (19.5 °C)
 |
| Tačka topljenja
 |
-83.6 °C, 190 K, -118 °F

 |
| Tačka ključanja
 |
19.5 °C, 293 K, 67 °F

 |
| Rastvorljivost u vodi
 | meša se
 |
| p*K*a | 3.2
 |
| Indeks prelamanja (*n*D)
 | 1.00001
 |
| Struktura
 |
| Oblik molekula (orbitale i hibridizacija)
 | Linearna
 |
| Dipolni moment
 | 1.86 D
 |
| Termohemija
 |
| Standardna entalpija stvaranja jedinjenja Δf*H*~~o~~298 | −13.66 kJ/g (gas) −14.99 kJ/g (tečnost)
 |
| Standardna molarna entropija *S*~~o~~298 | 8.687 J/g K (gas)
 |
| Opasnost
 |
| NFPA 704
 |
0
4
1 |
| Srodna jedinjenja
 |
| Drugi anjoni
 | Hlorovodonik Bromovodonik Jodovodonik
 |
| Drugi katjoni
 | Natrijum fluorid
 |
| Srodna jedinjenja
 | Fluorovodonična kiselina
 |
| Y (šta je ovo?)
  (verifikuj)

Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala

 |
| Infobox references
 |

**Fluorovodonik** ili hidrogen fluorid (HF) je spoj u kojem fluor ima oksidacijsko stanje -1.

## Dobijanje

Dobiva se reakcijom između kalcijum fluorida i sulfatne kiseline:

CaF2 (s) + H+ + HSO4- → CaSO4 (s) + 2 HF (g)
Bezvodni HF se dobija po reakciji:

NaHF2 (s) → NaF (s) + HF (g)
## Osobine

Zbog prisustva vodikove veze, fluorovodonik je tečnost, čija je tačka ključanja +20 °C. Miješa se s vodom i komercijalno dolazi kao 40%-tni rastvor. Vodeni rastvor fluorovodonika se naziva fluorovodonična kiselina. Ako rastvor dospije na kožu, uzrokuje gnojne rane.
Bezvodni HF nije hemijski reaktivan, ali u prisustvu tragova vode reaguje s metalima i njihovim oksidima. Fluorovodonik reaguje sa silicijum dioksidom, pri čemu se oslobađa gasoviti SiF4. Kako je silicijum dioksid glavna komponenta stakla, HF se ne smije držati u staklenom posuđu.

SiO2 (s) + 4 HF → SiF4 (g) + 2 H2O
Vodikova veza između molekula HF
## Reference

## Vanjske veze
# Organska materija

**Organska materija** je vrsta materije (tvari) koja nastaje od ostataka organizama kao što su biljke, životinje i njihovih otpadnih materija koje se mogu naći u okolišu. Organske molekule mogu se stvarati i kroz kemijske reakcije koje nisu nastale od živih bića. Materije kao što su celuloza, tanin, kutin i lignin s proteinima, lipidima i ugljikohidratima čine osnovna gradivna tvariva organiskh materija. Organske materije važne su oko opticaja hranjivih materija i vode kroz biosferu.

## Reference
# Fraunhoferove linije

Sunčev spektar sa Fraunhoferovim linijama
Spektar plavog neba, u blizini obzora, oko 3 do 4 sata poslijepodne, na čistom nebu
**Fraunhoferove linije** su spektralne linije, nazvane prema njemačkom fizičaru Joseph von Fraunhoferu, koje se vide kao tamne apsorpcione linije, u vidljivom Sunčevom spektru.

Godine 1802. su prvi put primjećene tamne linije u vidljivom Sunčevom spektru i 1814. Fraunhofer je počeo sistematski ih studirati i mjeriti valne duljine. Na kraju ih je uspio označiti 570 linija, označivši ih sa slovima od A do K, a neke slabije linije sa malim slovima. Današnja promatranja otkrivaju nekoliko tisuća linija u Sunčevom spektru.

Oko 45 godina kasnije, Kirchhoff i Bunsen su primijetili da se neke Fraunhoferove linije podudaraju sa svojstvenim emisionim linijama nekih elemenata. Zaključili su da tamne linije u Sunčevom spektru nastaju apsorpcijom ili upijanjem kemijskih elemenata u Sunčevoj atmosferi. Neke linije nastaju, kao na primjer linije kisikovih molekula, u Zemljinoj atmosferi.

Glavne Fraunhoferove linije i kemijski elementi su prikazani u slijedećoj tablici:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Oznaka** | **Element** | **Valna duljina (nm)** | **Oznaka** | **Element** | **Valna duljina (nm)** |
| y
 | O2 | 898,765
 | c
 | Fe
 | 495,761
 |
| Z
 | O2 | 822,696
 | F
 | Hβ
 | 486,134
 |
| A
 | O2 | 759,370
 | d
 | Fe
 | 466,814
 |
| B
 | O2 | 686,719
 | e
 | Fe
 | 438,355
 |
| C
 | Hα
 | 656,281
 | G'
 | Hγ
 | 434,047
 |
| a
 | O2 | 627,661
 | G
 | Fe
 | 430,790
 |
| D1 | Na
 | 589,592
 | G
 | Ca
 | 430,774
 |
| D2 | Na
 | 588,995
 | h
 | Hδ
 | 410,175
 |
| D3 or d
 | He
 | 587,5618
 | H
 | Ca+ | 396,847
 |
| e
 | Hg
 | 546,073
 | K
 | Ca+ | 393,368
 |
| E2 | Fe
 | 527,039
 | L
 | Fe
 | 382,044
 |
| b1 | Mg
 | 518,362
 | N
 | Fe
 | 358,121
 |
| b2 | Mg
 | 517,270
 | P
 | Ti+ | 336,112
 |
| b3 | Fe
 | 516,891
 | T
 | Fe
 | 302,108
 |
| b4 | Fe
 | 516,891
 | t
 | Ni
 | 299,444
 |
| b4 | Mg
 | 516,733
 |  |  |  |

Fraunhoferove linije C, F, G’ i h su linije koje odgovaraju Balmerovoj seriji, i to su H-alfa, H-beta, H-gama i H-delta. D1 i D2 su linije koje odgovaraju natriju. Fraunhoferove linije se često koriste za označavanje indeksa prelamanja i raspršenja svjetlosti kod optičkih materijala.

## Izvori
# Polarizacija

**Polarizacija** (prema srednjovj. lat. *polaris*: polarni, od lat. *polus*: pol, stožer) može značiti usmjeravanje u suprotne strane; stjecanje polarnosti. Izraz polarizacija je višeznačan:

* električna polarizacija je usmjeravanje električnih dipola molekula ili induciranje električnoga dipola pod utjecajem električnoga polja. Učinak u dielektriku (izolatoru) odgovara razdvajanju površinskoga električnoga naboja pod utjecajem električnoga polja (polarizacija dielektrika).
* elektrokemijska polarizacija je pojava električnoga napona suprotnoga naponu galvanskoga članka ili narinutomu naponu pri elektrolizi, zbog čega napon na stezaljkama članka opada ili sasvim nestaje, a provođenje elektrolize zahtijeva uspostavljanje napona na stezaljkama barem jednakoga protunaponu polarizacije. Polarizacija može nastati zbog izlučivanja neke tvari na elektrodi, na primjer vodika na katodi Daniellova galvanskoga članka, ili pri elektrolizi vode, zbog toga što se u okolini elektroda koncentracija elektrolita povećava ili smanjuje (koncentracijska polarizacija). U oba slučaja nastaje protunapon polarizacije zbog stvaranja novoga članka, u prvom slučaju članka kojemu je razvijena tvar (na primjer vodik) jedna od elektroda, a u drugom slučaju članka u kojem se električna energija stvara pri izjednačenju različitih koncentracija elektrolita u obama elektrodnim prostorima. Sprječavanje polarizacije (depolarizacija) ili njezino izbjegavanje glavni je problem pri elektrolizi i pri konstrukciji galvanskih članaka.
* polarizacija svjetlosti je pojava nesimetričnog titranja električnoga i magnetskoga polja koje šireći se čini svjetlost. Nastaje međudjelovanjem svjetlosti i tvari: refleksijom, dvolomom ili raspršenjem. Svjetlost je linearno polarizirana ako električno polje stalno titra u istoj ravnini, kružno polarizirana ako se ravnina titranja električnoga polja jednoliko vrti (u smjeru kazaljke na satu ili u suprotnom smjeru), djelomično polarizirana ako titranje električnoga polja nije jednakih amplituda u svim ravninama, te nepolarizirana ako električno polje jednako titra u svim ravninama okomitim na smjer širenja svjetlosti.
* magnetna polarizacija ili magnetna susceptibilnost (oznaka *χm*) je fizikalna veličina kojom se opisuje svojstvo tvari da mogu biti magnetizirane u magnetskom polju.

## Reference