# 1680.

*Ovo je članak o godini 1680.*

|  |  |
| --- | --- |
| Milenijum:
 | 2. milenijum
 |
| Vjekovi:
 | 16. vijek – **17. vijek** – 18. vijek
 |
| Decenija:
 |  1650-e  1660-e  1670-e  – 1680-e –  1690-e  1700-e  1710-e  |
| Godine:
 | 1677 1678 1679 – **1680** – 1681 1682 1683
 |

Velika kometa 1680.

1680.. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 1680.. (MDCLXXX) |
| Ab urbe condita
 | 2433.
 |
| Islamski
 | 1090–1091.
 |
| Iranski
 | 1058–1059.
 |
| Hebrejski
 | 5440–5441.
 |
| Bizantski
 | 7188–7189.
 |
| Koptski
 | 1396–1397.
 |
| Hindu kalendari
 |
| • *Vikram Samvat* | 1735–1736.
 |
| • *Shaka Samvat* | 1602–1603.
 |
| • *Kali Yuga* | 4781–4782.
 |
| Kineski
 |
| • Kontinualno
 | 4316–4317.
 |
| • 60 godina
 | Yang Metal Majmun (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar
 | 11680.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

Godina **1680** (**MDCLXXX**) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po 10 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

## Događaji

### Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

* 8. 1. - Mađarski emigranti (kuruci) u Hajdúszoboszló izabrali Imre Thökölyja za vođu.
* 6. 2. - Praizvedba opere *L'honestà negli amori* Alessandra Scarlattija u Rimu.
* 22. 2. - Afera otrova u Francuskoj: trovačica, gatara i "veštica" La Voisin spaljena na lomači; u aferu su implicirane i neke ugledne osobe.

### April/Travanj – Jun/Lipanj

* 18. 5. - U Madridu potpisana zbirka "Indijskih zakona" (*Leyes de Indias*) koji se odnose na američke i filipinske posede Španske Imperije.
* 4. 6. - Tokugawa Tsunayoshi postaje novi šogun Japana (do 1709).

### Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

* 20. 7. - Sambhaji postaje vladar Marathi (do 1689), nakon što je osujetio maćehu koja je postavila svog sina Rajarama.
* 9. 8. - Politika reujedinjenja: Alzas se priključuje Francuskoj.
* 10. 8. - Pueblo ustanak: Pueblo Indijanci u današnjem Novom Meksiku se oslobodili od Španaca (do 1692).
* 15. 8. - Imre Tekeli zauzeo Kežmarok u Gornjoj Ugarskoj - ratuje uz pomoć Erdelja i varadinskog paše.
* 1. 9. - Johann Georg III. je novi elektor (izborni knez) Saksonije.

### Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

* oktobar - Velika Redukcija u Švedskoj: feudi dati plemićima vraćeni kruni. S odobrenjem Skupštine staleža, kralj Karl XI postaje apsolutni vladar.
* 21. 10. - Naredbom francuskog kralja Luja XIV u Parizu osnovana Comédie-Française, jedna od najstarijih i najuglednijih teatarskih kuća u svijetu.
* 14. 11. - Velika kometa 1680. - prva koja je otkrivena teleskopom; sjajna i sa dugačkim repom, najveći sjaj dostigla krajem decembra.
* 15. 11. - U Jelšavi zaključeno primirje između Habsburga i Imre Tekelija.

### Kroz godinu

* Habsburški dvor obnovio čast bana u Hrvatskoj.
* Zbog turskog progona sedište Skopske nadbiskupije preneto u Janjevo na Kosovu (do 1821).
* Hrvatski jezuit Ivan Ratkaj stigao u Meksiko.
* 1680-96 - U Trnavi radi ćirilična jezuitska štamparija.
* Svrgnut i zatvoren erdeljski mitropolit Sava II Branković (zbog pravoslavlja, gramzivosti ili održavanja veza sa erdeljskom opozicijom), Đorđe Branković bio zatvoren jedno vreme, zatim odlazi u Vlašku.
* Živopisan manastir Praskvica (verovatno slikar Radul).
* Sanquharska deklaracija: grupa kovenantera u Škotskoj se odriče lojalnosti kralju Čarlsu II - sledi Vreme ubijanja (*The Killing Time*) kraljevih protivnika (do 1688).
* Osnovana Karlskrona, kao sedište švedske mornarice.

## Rođenja

* 6. 1. - Matija Zmajević, ruski admiral († 1735)
* 23. 2. - Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville, osnivač New Orleansa († 1767)
* pribl. - Kapetan Crnobradi, gusar († 1718)
* pribl. - Toma Babić, književnik († 1750)
* pribl. - Gavril Stefanović Venclović, književnik († 1749?)

## Smrti

* 17. 2. - Jan Swammerdam, biolog, mikroskopista (\* 1637)
* 22. 2. - La Voisin, gatara, trovačica, "veštica" (\* ca. 1640)
* 22. 2. - Jaketa Palmotić Dionorić, književnik (\* 1623)
* 17. 3. - François de La Rochefoucauld, književnik (\* 1613)
* 23. 3. - Nicolas Fouquet, bivši nadzornik finansija Francuske (\* 1615)
* 3. 4. - Shivaji, osnivač carstva Marathi (\* ca. 1630)
* 29. 4. - Nicolas Cotoner, Veliki majstor Malteških vitezova (\* 1608)
* 4. 6. - Tokugawa Ietsuna, šoguna Japana (\* 1641)
* 10. 7. - Louis Moréri, enciklopedista (\* 1643)
* 22. 8. - Stjepan Glavač, kartograf (\* 1627)
* 25. 8. - Simeon Polocki, književnik itd. (\* 1629)
* 1. 9. - Johann Georg II., izborni knez Saksonije (\* 1613)
* 10. 9. - Baldassare Ferri, kastrat (\* 1610)
* 11. 9. - Go-Mizunoo, bivši japanski car (\* 1596)
* 4. 10. - Pierre-Paul Riquet, graditelj kanala (\* 1609)
* 16. 10. - Raimondo Montecuccoli, habsburški general (\* 1609)
* 28. 11. - Athanasius Kircher, jezuita, polimata (\* ca. 1602)
* 28. 11. - Gian Lorenzo Bernini, skulptor, arhitekta (\* 1598)
* ? - Maksim Skopljanac, bivši srpski patrijarh
* ? - Hasan Kaimija, pjesnik iz Sarajeva

## Reference

Literatura
* *Historija naroda Jugoslavije II*, Školska knjiga Zagreb, 1959