# 43. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  2. vijek pne.  - **1. vijek pne.** - 1. vijek  |
| **Decenije:** |  70-e pne.  60-e pne.  50-e pne. -  40-e pne. - 30-e pne.  20-e pne.  10-e pne.
 |
| **Godine:** | 46. pne. 45. pne. 44. pne. - **43. pne.** - 42. pne. 41 pne. 40 pne.
 |

Godina **43. pne.** je bila redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru. U svoje vrijeme je bila poznata kao **Godina konzulstva Panse i Hircija** ili, rjeđe, **godina 711. *Ab urbe condita. Oznaka 43. pne. za ovu godinu je u upotrebi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavna metoda za imenovanje godina.

Ciceron

43. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 43. pne.
 |
| Olimpijada
 | 184:1.–184:2.
 |
| Ab urbe condita
 | 711.
 |
| Seleukidski
 | 269–270.
 |
| Islamski
 | 684–683. BH
 |
| Hebrejski
 | 3718–3719.
 |
| Bizantski
 | 5466–5467.
 |
| Koptski
 | -326–-325.
 |
| Iranski
 | -664–-663. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | 14–15.
 |
| • *Shaka Samvat* | *N/D* |
| • *Kali Yuga* | 3059–3060.
 |
| Kineski
 | 2594–2595.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9958.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Rimskom Republikom počinju upravljati novoizabrani konzuli Gaj Vibije Pansa Cetronijan i Aulo Hircije. Rimski Senat mladog Oktavijana imenuje propretorom i daje mu ovlasti da vojnom silom skrši "odmetnutog" prokonzula Marka Antonija. Hircije i Oktavijan mobiliziraju trupe i marširaju prema Mutini, dok Pansa nastavlja s regrutacijom. U pokušaju da se izbjegne rat, poslano je izaslanstvo s mirovnom ponudom Antoniju.
* Mutinski rat: Kod Dirahijuma Marko Junije Brut tuče trupe Gaja Antonija, a potom konsolidira svoju vlast nad Trakijom i Makedonijom. Istovremeno Gaj Kasije Longin vodi pohod u Siriji i kod Laodiceje tuče nekadašnjeg cezarovca Publija Kornelija Dolabelu
* Mutinski rat: Vibije Pansa iz Rima, gdje je radi obrane ostavio jednu legiju - legio urbana - s četiri legije kreće na sjever kako bi se spojio sa snagama Hircija i Oktavijana.
* 14.4. – Bitka kod Forum Galloruma: Marko Antonije, koji je u Mutini pod opsadom držao Cezarovog ubicu Decima Bruta, tuče snage konzula Panse, koji pri tome gine, ali ga odmah nakon toga napada i tuče Hircije, koji je u bitci smrtno ranjen.
* 21.4. – Ciceron sastavlja 14. i posljednju *Filipiku*.
* 21.4. – Bitka kod Mutine u kojoj je Antonije ponovno poražen, ovaj put od konzulske vojske te snaga Oktavijana i Decima Bruta.
* Mutinski rat: Antonije se iz Italije povlači preko Parme (koju je opljačkao) i Placentije. Potom prelazi Ligurijske Alpe i dolazi u Vada Sabaciju, 50 km jugozapadno od Genove. Antonije se tamo, ubrzo nakon vijesti da su Decima Bruta ubili razbojnici, spaja sa snagama Emilija Lepida.
* Mutinski rat: Ohrabren uspjesima konzularnih vojski, rimski Senat proglašava Antonija *hostisom*, odnosno neprijateljem rimskog naroda i države. Dotada odmetnuti pompejanski pirat Sekst Pompej je proglašen komandantom rimske mornarice a Gaj Kasije prokonzulom Sirije.
* jul-august – Dok je Antonije uz Lepidovu pomoć ponovno okupio veliku vojsku, Oktavijan na čelu vlastite vojske bez otpora ulazi u Rim. Ciceron postaje svjestan da njegov plan da razdvoji Oktavijana i Antonija nije uspio.
* septembar – Oktavijan, dan prije svog 20. rođendana preuzima dužnost konzula i ubrzo nakon toga uspijeva donijeti *lex Pedia* - zakon temeljem koga je Cezarovo ubistvo retroaktivno proglašeno kaznenim djelom čiji se počinitelji imaju osuditi na smrt.
* 26.11. – Oktavijan se u Bononiji sreće sa Antonijem i Lepidom gdje sklapaju formalni petogodišnji sporazum o podjeli vlasti zvan Drugi trijumvirat, dan kasnije potvrđen sa zakonom poznatim kao *lex Titia*.
* Nastojeći ojačati Trijumvirat, Oktavijan se ženi za Klodijom, Antonijevom pokćerkom (kćerkom supruge Fulvije i njenog bivšeg muža Klodija).
* kraj novembra – Trijumviri sastavljaju proskripcije, odnosno popis 130 senatora i 2.000 *vitezova* koji su proglašeni odmetnicima od zakona i lišeni imovine.
* Osnovan Lugdunum (današnji Lyon)
* Osnovan Cularo (današnji Grenoble).
* Prema predaji Nagasena u Patni stvara Smaragdnog Budu.
* 7.12. – Ciceron je prilikom puta prema moru u mjestu Formiae, dok su ga držali u nosiljci, presretnut i ubijen od strane grupe vojnika na čelu s tribunom Popilijem Lenasom. Njegova odrezana glava i ruke su potom postavljeni na Rostru Foruma.

## Rođenja

* 20.3.–Publije Ovidije Nazon, rimski pjesnik (u. 17/18)
* Princeza Jotapa od Medije

## Smrti

* jun/jul – Porcija Katonis, supruga Marka Junija Bruta (r. 70. pne.)
* 7.12. – Ciceron, rimski političar i književnik (ubistvo) (r. 106. pne.)
* Atia Balba Caesonia, nećaka Julija Cezara i majka Oktavijana (r. 85. pne.)
* Decim Brut, rimski političar i vojskovođa (ubijen) (r. cca. 85. pne.)
* Publius Cornelius Dolabella, suffect konzul nakon atentata na Julija Cezara (r. 70. pne.)
* Hirtius, rimski političar i vojskovođa (ubijen u bitci) (r. cca. 90. pne.)
* Pansa, rimski političar (ubijen u bitci)
* Trebonije, rimski političar i atentator na Julija Cezara (ubijen od Publija Kornelija Dolabele)
* Ver, rimski političar poznat po korupciji (r. cca. 120. pne.)
* Antipater Idumejac (atentat)