Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wei Zhao (Tri kraljevstva)

| Wei Zhao (Tri kraljevstva)
 |
| --- |
| Tradicionalni kineski
 |  韋昭  |
| Pojednostavljeni kineski
 |  韦昭  |
|

| Transliteracije
 |
| --- |

 |

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Wei*.*
**Wei Zhao** (204–273) je bio kineski učenjak koji je služio državu Wu, jhedno od Tri kraljevstva. S obzirom da je imao isto ime kao Sima Zhao, državnik posthumno proglašen za cara dinastije Jin, tabu imena je naložio da mu se u Zapisima Tri kraljevstva ime navede kao Wei Yao (韋曜).

Wei Zhao je poznat kao prvi predsjednik (博士祭酒) Carske škole u Nankingu, na koje mjesto ga je godine 258. imenovao car Jing od Wua (Sun Xiu). Poslije je služio kao sastavljač Knjige Wua, službene historije države Wu. Tada je došao u sukob sa carem Sun Haom, koji je tražio izmjene iz političkih razloga. Wei Zhaovo inzistiranje na istini je dovelo do njegovog pogubljenja.

Wei Zhao je sahranjen u Yanlingu, gradau okruga Danyang u provinciji Jiangsu. U blizini se može naći i njegov Hram Wei Zhaoa (韋昭祠).

## Povezano

* Popis ličnosti Tri kraljevstva
# Xiongnu

**Xiongnu** (kineski: 匈奴; pinyin: *Xiōngnú*; Wade-Giles: Hsiung-nu) je naziv za konfederaciju nomadskih plemena Centralne Azije na čijem je čelu bila vladajuća klasa nepoznatog porijekla. Većina informacija o Xiongnuima dolazi iz kineskih izvora, pa su imena i titule poznata isključivo po kineskim transliteracijama.

Identitet i porijeklo vladajuće jezgre Xiongnua je zbog malog broja sačuvanih imena, titula i riječi, predmet brojnih i različitih hipoteza među historičarima. Kao mogući preci, odnosno srodnici Xiongnua se spominju razni iranski, mongolijski, turski i jenisejski narodi. Prilično je popularna hipoteza kojoj su *Xiongnu* u stvari Huni, iako za to nema čvrstih dokaza.

Kineski izvori iz 3. vijeka pne. navode kako su Xiongnu stvorili carstvo pod Modu Chanyuom (koji je postao njihov vrhovni vođa 209. pne.) a koje je prostiralo preko granica današnje Mongolije. U 2. vijeku pne. su porazili i u progonstvo natjerali dotada dominantni narod Yuezhi te postali gospodarima stepa na sjeveru današnje Kine. Također su bili aktivni u južnom Sibiru, zapadnoj Mandžuriji i suvremenim kineskim provincijama Unutrašnja Mongolija, Gansu i Xinjiang. Ta nomadska plemena su se smatrala toliko opasnima da je dinastija Qin otpočela izgradnju Velikog zida kako bi zaštitila Kinu od njihovih napada. Odnosi Xiongnua i ranih kineskih dinastija su bili složeni, od čestih vojnih sukoba i intriga, preko složenih sistema plaćanja danka, trgovine i bračnih saveza.

## Reference

## Literatura

* (`ru`) Потапов, Л. П. 1966. Этнионим *Теле* и Алтайцы. *Тюркологический сборник*, 1966: 233-240. Мoscow: Nauka. (Potapov L.P., The ethnonym "Tele" and the Altaians. *Turcologica* 1966: 233-240).
# Zhang Han

**Zhang Han** se može odnositi na:

* Zhang Han (dinastija Qin) (?–205. pne.), kineski vojskovođa iz doba dinastije Qin
* Zhang Han (dinastija Ming) (1511–1593), kineski učenjak iz doba dinastije Ming
* Chang Han, tajvanski fudbaler
# Guanzhong

Kina za vrijeme perioda Zaraćenih država. Guanzhong ('Qin') je jugoistočni kut kvadrata koga čine Žuta rijeka i rijeka Wei.
**Guanzhong** (pojednostavljeni kineski: 关中; tradicionalni kineski: 關中; pinyin: *guānzhōng*, doslovno 'prolazt, središnji'), ili **Guanzhongska ravnica**, je historijska regija Kine koja odgovara donjem toku rijeke Wei. Zove se Guanzhong ili 'u prolazima' kako bi ju razlikovali od 'Guandonga' ili 'istično od prolaza', tj. Sjeverne kineske ravnice. Sjevernu kinesku ravnicu na zapadu obrubljuju planine. Žuta rijeka se probija na planine kroz Hangu prolaz koji odvaja Guanzhong od Guandonga. Za vrijeme perioda Zaraćenih država Guanzhong je bio na zapadnom rubu kineske civilizacije i kontrolirala ga je država Qin. Kako je Qin postao sve militarističkiji, njegovi neprijatelji su tvrdili da je prihvatio babarske običaje i prestao biti kineski. Govorilo se da 'Guanzhong proizvodi generale a Guandong proizvodi ministre'. Država Qin je na kraju ujedinila Kinu, a Guanzhong je bio središte Qina i nekoliko kasnijih dinastija.

## Povezano

* Guanzhong Hua
* Maps : 1 Arhivirano 2016-03-07 na Wayback Machine-u, 2 Arhivirano 2011-07-26 na Wayback Machine-u
# Džentrija

**Džentrija** (engleski *gentry*) je izraz koji se koristio za sitno plemstvo u feudalnoj Engleskoj od vremena Ratova ruža, odnosno za sloj koji je po svojim privilegijama i materijalnom bogatstvu bio iznad slobodnih seljaka, a ispod "pravih" plemića. Obično se od slobodnih seljaka razlikovao po tome što je mogao priuštiti da sam ne obrađuje zemlju na svojim imanjima, odnosno da umjesto toga koristi najamne nadničare.

Džentrija je bila sloj koji se najviše obogatio nestankom katoličkih samostana u Engleskoj za vrijeme Henryja VIII, te je zbog toga bio neprijateljski orijentiran prema monarsima za koje se sumnjalo da imaju katoličke simpatije, odnosno bio sklon puritanizmu i drugim ideologijama koje su se suprotstavljale apsolutnoj monarhiji i "božanskom pravu kraljeva". Džentrija je zbog toga imala važnu ulogu u engleskoj revoluciji.

Izraz džentrija je s vremenom dobio nova značenja, a u SAD je tako postao sinonim za zemljoposjedničku, trgovačku, a ponekad i industrijsku elitu, odnosno "otmjeno društvo" u manjim lokalnim zajednicama.

## Izvori

* *Burke's Landed Gentry* (genealogy book), John Burke family *et al.*, 1826, 1898, United Kingdom.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Socijalna stratifikacija : Društvena klasa |  |

 |  |
| Buržoazija
 | Viša klasa
 | Vladajuća klasa
 | Plemstvo
 | Bijeli okovratnik
 |
| Malograđanstvo
 | Viša srednja klasa
 | Kreativna klasa
 | Džentrija
 | Plavi okovratnik
 |
| Proletarijat
 | Srednja klasa
 | Radnička klasa
 | Nouveau riche/Parvenu/Skorojevići
 | Ružičasti ovratnik
 |
| Lumpenproletarijat
 | Niža srednja klasa
 | Niža klasa
 | Klasa starog novca
 | Zlatni okovratnik
 |
| Seljak/Kmet
 | Robovska klasa
 | Potlačena klasa
 |  | Besklasnost
 |
# Ljubavnica

*Za ostale upotrebe, pogledajte Ljubavnica (razvrstavanje).*
Madame de Pompadour, ljubavnica francuskog kralja Louisa XV, cca. 1750.
**Ljubavnica** je izraz koji se koristi za ženu koja s nekim muškarcem održava dugotrajnu ljubavnu vezu, a za njega nije vezana brakom. Izraz se specifično koristi za situacije u kojima je muškarac već oženjen za drugu ženu. Odnos muškarca i njegove ljubavnice je dugotrajan i stabilan; njih dvoje, međutim, ne žive zajedno, odnosno ne tvore vanbračnu zajednicu, a obično svoju vezu nastoje održati tajnom.

## Povezano

* Konkubinat
* Kurtizana

## Vanjske veze

* *Mistresses of Charles II* (Wikitree), a briefly biographic listing of the king's many lovers and their illegitimate descendants.
# Ekspanzionizam

**Ekspanzionizam** se odnosi na proširenje ovlasti u političkom, te na rast u ekonomskom smislu. Iako ima i ekonomskih oznaka, ekspanzionizam se uglavnom veže za doktrinu neke države koja širi svoj teritorij (ili ekonomski utjecaj) na druge, uglavnom, ali ne isključivo, vojnom agresijom. Pod tim se uglavnom misli na kolonijalizam, iredentizam, aneksije i pan-pokrete (npr. *Lebensraum*).
# Kralj Dongmyeong od Goguryeoa

Kralj **Dongmyeong od Goguryeoa** (58 - 19. pne., vladao u periodu 37 - 19. pne.), "Dongmyeongseongwang" (東明聖王) i takođe poznat po rodnom imenu **Jumong**, bio monarh i osnivač Goguryeoa, najsjevernijeg od Tri kraljevstva Koreje. Na Gwanggaetovoj steli se navodi kao Chumo-wang (Kralj Chumo). U Samguk Sagiju i Samguk Yusi, navodi se kao Jumong, s prezimenom Go. Samguk Sagi navodi da je bio poznat kao Chumo ili Sanghae (상해, 象解). U pojedinim izvorima se ime navodi kao Chumong (추몽, 鄒蒙), Jungmo (중모, 中牟 or 仲牟) ili Domo (도모, 都牟).

## Reference

## Povezano

* Popis korejskih monarha
* Historija Koreje
* Tri kraljevstva Koreje

| Kraljevske titule
 |
| --- |
| **Nova titula** | **Kralj Goguryeoa** 37. pne. – 19. pne.
 | Slijedi: **Kralj Yuri** |
# Sima Xiangru

| **Imena Sima Xiangrua** |
| --- |
|  | Osobno ime | Stil imena
 |
| Tradicionalno | 司馬相如 | 長卿
 |
| Pojednostavljeno | 司马相如 | 长卿
 |
| Pinyin | Sīmǎ Xiāngrú | Chángqīng
 |
| Wade-Giles | Ssu1-ma3 Hsiang1-ju2 | Chang2-ch'ing1
 |

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Sima (司馬)*.*
**Sima Xiangru** (179–117. pne.) je bio kineski pisac. Za život je zarađivao kao niže rangiran službenik dinastije Han, ali je postao poznat po svojoj pjesničkoj vještini, trgovini *jiuom* i kontroverznim brakom za udovicu po imenu Zhuo Wenjun. Jedno od njjegovih najpoznatijih djela je Chang Men Fu (doslovno "Oda širokim vratima"), napisan u stilu *fua*, književnog oblika koga je upravo on najviše popularizirao. Poznat je i kao uspješan guqin muzičar.

Najvažniji izvor podataka o njegovom životu je biografski tekst Sima Qiana.

## Napomene

## Reference

* Loewe, Michael. (1986). "The Former Han Dynasty," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*, 103–222. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24327-0.
# Devet poglavlja o matematičkoj vještini

Stranica *Devet poglavlja o matematičkoj vještini*
Devet poglavlja o matematičkoj vještini (pojednostavljeni kineski: 九章算术; tradicionalni kineski: 九章算術; pinyin: *Jiǔzhāng Suànshù*) je kineska matematička knjiga koju je sastavljalo nekoliko generacija učenjaka od 10. do 2. vijeka pne. a posljednja sekciju u 1. vijeku n.e. Ova knjiga predstavlja jedan od najstarijih očuvanih matematičkih tekstova u Kini, uz *Suàn shù shū* (202. pne. – 186. pne.) i *Zhou Bi Suan Jing* (sabran za vrijeme dinastije Han do kraja 2. vijeka n.e.). On predstavlja pristup matematici kome je temelj pronalaženje najopćenitijih metoda rješavanja problema, što se razlikuje od pristupa uobičajenog za starogrčke matematičare, koji su nastojali probleme rješavati dedukcijom na temelju unaprijed postavljenih aksioma.

Tekstovi u knjizi obično imaju oblik prikaza problema, zatim prikaza rješenja te objašnjenja postupka kojim se došlo do rješenja. U 3. vijeku im je dao komentar Liu Hui.

## Izvori

* Needham, Joseph (1986). *Science and Civilization in China: Volume 3, Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth*. Taipei: Caves Books, Ltd.
* Straffin, Philip D. "Liu Hui and the First Golden Age of Chinese Mathematics," *Mathematics Magazine* (Volume 71, Number 3, 1998): 163–181.

## Vanjske veze

* Full text of the book (Chinese)
# Supruga Fu

**Supruga Fu** (傅昭儀, osobno ime nepoznato, ? - 3. pne.) bila je kineska carska supruga u doba dinastije Han. Bila je supruga i ljubimica cara Yuana. Istakla se kao izuzetno uticajna žena koja je htjela da njen sin naslijedi prijestolje, a kada u tome nije uspjela, energiju usmjerila - i na kraju uspjela - da prijestolje naslijedi njen unuk car Ai. Za vrijeme Aijeve vladavine je dominirala dvorom i za sebe preuzela titule carice majke koje nikako nije mogla uživati - s obzirom da je supruga cara Chenga Velika carica majka Wang Zhengjun još bila živa. Njeni postupci su doveli do neprijateljstva klana Wang i skrnavljenja njenog groba nakon što je umrla.
# 123. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  3. vijek pne.  - **2. vijek pne.** - 1. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  150-e pne.  140-e pne.  130-e pne. -  120-e pne. - 110-e pne.  100-e pne.  90-e pne.
 |
| **Godine:** | 126. pne. 125. pne. 124. pne. - **123. pne.** - 122. pne. 121 pne. 120 pne.
 |

Godina **123. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Balearika i Flaminina** (ili, rjeđe, **godina 631. *Ab urbe condita). Oznaka 123. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

123. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 123. pne.
 |
| Olimpijada
 | 164:1.–164:2.
 |
| Ab urbe condita
 | 631.
 |
| Seleukidski
 | 189–190.
 |
| Islamski
 | 767–766. BH
 |
| Hebrejski
 | 3638–3639.
 |
| Bizantski
 | 5386–5387.
 |
| Koptski
 | -406–-405.
 |
| Iranski
 | -744–-743. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -66–-65.
 |
| • *Shaka Samvat* | 45–46.
 |
| • *Kali Yuga* | 2979–2980.
 |
| Kineski
 | 2514–2515.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9878.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Gaj Grakho, brat ubijenog Tiberija, prvi put izabran za rimskog tribuna. Međutim, u svom prvom mandatu oklijeva s poduzimanjem radikalnih političkih i agrarnih reformi koje je 133. pne. pokušao provesti njegov brat].
* Rimski konzul Sekstije Kalvin na jugu Galije osniva grad *Aquae Sextiae*, danas poznat kao Aix-en-Provence.
* Lex Acilia repetundarum kojim je nižim klasama rimskog društva dozvoljeno da kao porotnici sude senatorima.

## Rođenja

## Smrti

* Aleksandar II Zabinas, seleukidski vladar.
# Carica Wang (Ping)

**Carica Wang** (王皇后, osobno ime nepoznato) (8. pne. – 23. n.e. ), formalno **Xarica Xiaoping** (孝平皇后), a za vrijeme dinastije Xin **Vojvotkinja udovica od Ding'ana** (定安太后) potom **Princeza Huanghuang** (黃皇室主) bila je kineska carica iz dinastije Han, poznata kao posljednja carica Zapadne dinastije Han. Bila je kćer regenta Wang Manga, koji ju je dao udati za cara-dijete Pinga. Iako je u pitanju bio politički brak koji je trebao konsolidirati Wang Mangovu vlast, mlada carica je bila odana svom mužu, a još više carskoj dinastiji. Zbog toga je kineski historičari opisuju kao tragičnu ličnost, duboko nezadovoljnu svojim ocem koji je dao otrovati njenog muža, a potom svrgnuo dinastiju kako bi uspostavio svoju. Kada su se seljaci pobunili protiv Wang Manga, opsjeli prijestolnicu Chang'An i zapalili carsku palaču, carica se sama bacila u plamen.

## Literatura

* *Knjiga Hana*, vols. 97, Part 2, 99, Parts 1, 2, 3.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 35, 36, 37, 39.

| Kineska carska porodica
 |
| --- |
| Prethodi: **Carica Fu** | **Carica Zapadne dinastije Han** 4 – 5
 | **Upražnjen/a**dinastija prekinuta
 |
| **Carica Kine** 4 – 5
 | Slijedi: **Carica Wang iz dinastije Xin** |
# Supruga Ban

**Supruga Ban** (cca. 48. pne.? — cca. 2. pne.) također poznata kao **Ban Jieyu** (kineski: 班婕妤; pinyin: *Bān Jiéyú* bila je kineska pjesnikinja, poznata i kao konkubina cara Chenga iz dinastije Han.

Cheng ju je uzeo kao konkubinu na prijedlog svoje majke Wang Zhengjun, s obzirom da s caricom Xu nije imao nasljednika. Ban mu je rodila dva sina, ali su oba umrla kao djeca. Oko godine 19. pne. car je i caricu Xu i nju počeo zapostavljati u korist plesačica Zhao Feiyan i Zhao Hede. Sljedeće godine su Xu i ona optužene za čarobnjaštvo, ali su uspjele dokazati svoju nedužnost.

## Reference

* "Autumn in the Han Palace ", Silkqin.com
# Carica Dou Miao

**Carica Dou Miao** (竇妙) (? -172), formalno **Carica Huansi** (doslovno "savjesna i dubokoumna carica") je bila kineska carica iz dinastije Han. Titulu je dobila kao treća po redu supruga cara Huana. Nakon njegove smrti 168. je služila kao regentica njegovom nasljedniku caru Lingu, pri čemu su joj pomagali njen otac Dou Wu te konfucijanski učenjak Chen Fan (陳蕃). Kasnije iste godine je sukob Doua i Chena sa moćnim dvorskim eunusima doveo do dvorskog prevrata u kome su obojica ubijeni. Carica Dou Miao je nakon toga smještena u kućni pritvor, gdje je ostala do smrti.

| Kineska carska porodica
 |
| --- |
| Prethodi:  **Carica Deng Mengnü**  |  **Carica Istočne dinastije Han**  165–168
 | Slijedi:  **Carica Song**  |
# Cao Xiu

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Cao*.*
**Cao Xiu** (174–228) je bio kineski vojskovođa iz doba kraja dinastije Han i početka Tri kraljevstva koji je služio gospodara rata Cao Caoa, a kasnije njegovu državu Cao Wei. Bio je u dalekom srodstvu sa Cao Caom, a prvi put se istakao kada je kod Hanzhonga porazio Zhang Feija i Ma Chaoa. Poslije je vodio borbe protiv Sun Quana i države Istočni Wu. Godine 228. je na prevaru doveden u klopku i vojska mu razbijena u bitci kod Shitinga. Iako je pomilovan od strane cara Cao Ruija, ubrzo je umro od posljedica rana zadobivenih u bitci.

U maju 2010. su arheolozi otkrili njegovu grobnicu u okrugu Mengjin u blizini Luoyanga; u njoj su se nalazile kosti muškarca u 50-im i žene u 40-im godinama.

## Povezano

* Popis ličnosti Tri kraljevstva

## Izvori

* Chen Shou (2002). *San Guo Zhi*. Yue Lu Shu She. ISBN 7-80665-198-5.
# Erzhu Rong

Erzhu Rong
**Erzhu Rong** (爾朱榮) (493 – 1. novembar 530), kuztoazno ime **Tianbao** (天寶), formalno **Princ Wu od Jina** (晉武王) bio je kineski vojskovođa Xiongnu porijekla u službi Xianbei dinastije Sjeverni Wei. Karijeru je započeo zua vrijeme vladavine cara Xiaominga, kada se istakao gušenjem seljačkih pobuna. Nakon što je cara Xiaominga 528. ubila njegova majka carica Hu, Erzhu ju je svrgnuo i na prijestolje doveo cara Xiaozhuanga, iako je odmah potom masakrirao veliki broj pripadnika carske uprave kako bi ih zamijenio svojim poslušnicima. Za vrijeme kratke vladavine je uspio ponovno ujediniti državu koja se nalazila u stanju raspada zbog brojnih ustanaka. Godine 530. je, međutim, car Xiaozhuang postao uvjeren da će Erzhu uzurpirati prijestolje, te ga je namamio u carsku palaču i tamo ubio. Ubrzo nakon toga su Erzhuov rođak Erzhu Shilong i nećak Erzhu Zhao digli ustanak i ubili cara Xiaozhuang. Lik Erzhu Ronga se u kineskim historijama često uspoređuje sa Dong Zhuoom, generalom poznatim po vojničkom talentu, ali nedostatku takta i političkih vještina, zaslužnim za kraj dinastije Han.

## Napomene
# Buyeo Yung

| Buyeo Yung |
| --- |
| Hangul | 부여융  |
| Hanja | 扶餘隆  |
| Revidirana romanizacija | Buyeo Yung  |
| McCune–Reischauer | Puyŏ Yung  |

**Buyeo Yung** (615–682) bio je princ države Baekje, jednog od Tri kraljevstva Koreje, odnosno sin i prijestonasljednik kralja Uije, njenog posljednjeg vladara. Krunskim princem je imenovan 644. godine. Prije nego što je stupio na prijestolje, godine 660. su državu Baekje osvojile trupe države Silla uz pomoć kineskih trupa dinastije Tang. Princ Buyeo Yung je zarobljen i odveden u kinesku carsku prijestolnicu Luoyang. Tamo je ostao sve dok Bochim i Doksin nisu digli ustanak protiv Kineza kako bi obnovili državu Baekje; nakon poraza ustanika je kineska vlada odlučila iskoristiti princa kako bi njegovim autoritetom smirila svoje nove podanike. Buyeo Yung je imenovan guvernerom "Kapetanije Ungjin" (Hangul:웅진도독부 Hanja:熊津都督府), područja bivše države. Na tom je mjestu kratko ostao, jer su Kineze odatle istjerale trupe države Silla. Buyeo Yung se vratio u Luoyang i tamo ostao do smrti.

## Vanjske veze

* Ungjin Commandery
# Cheng Yi (filozof)

| Cheng Yi |
| --- |
| neokonfucijanstvo |
| kineska filozofija |
| zamišljeni prikaz Cheng Yija; autor:Shangguan Zhou (上官周, r. 1665). |
| Biografske informacije |
| Rođenje | 1033 |
| Inspiracija |
|
Od
* Zhou Dunyi, Konfucije, Mencije
 |
|
Na
* Zhu Xi
 |

**Cheng Yi** (pojednostavljeni kineski: 程颐; tradicionalni kineski: 程頤; pinyin: *Chéng Yí*; Wade-Giles: **Ch'eng I**, 1033–1107), kurtoazno ime **Zhengshu** (正叔), također poznat i kao **G. Yichuan** (伊川先生), bio je kineski filozof rodom iz Luoyanga, koji je djelovao za vrijeme dinastije Song. Surađivao je sa svojim starijim bratom Cheng Haom (程顥). Kao i on, bio je učenik Zhou Dunyija, prijatelj Shao Yonga i nećak Zhang Zaija. Njih petorica su zajedno sa Sima Guangom u 11. vijeku dobili titulu **Šest velikih učitelja** od Zhu Xija.

Cheng je godine 1056. ušao na carski univerzitet, a godine 1059. dobio status "učenjaka". Živio je i radio u Luoyangu, odbijajući česte ponude za mjestima u državnoj upravi. Godine 1086. je imenovan na dvor gdje je caru držao predavanja na temu konfucijanstva. Za razliku od brata je bio agresivan i teške naravi, te stvorio brojne neprijatelje, uključujući Su Shija. Godine 1097. mu je učenje zabranjeno, imovina zaplijenjena te je protjeran s dvora. Tri godine kasnije je pomilovan, ali je ponovno došao na crnu listu 1103. Konačno je pomilovan 1106, godinu dana prije smrti.

## Literatura

* James D. Sellman, "Cheng Hao and Cheng Yi," in *Great Thinkers of the Eastern World*, Ian McGreal, ed., New York: Harper Collins, 1995, p. 111-115.
* Tang, Yuyan, "Cheng Yi" Arhivirano 2007-09-29 na Wayback Machine-u. *Encyclopedia of China* (Philosophy Edition), 1st ed.
# Bitka kod Kunyanga

| Bitka kod Kunyanga
 |
| --- |
| Segment Lülin pobune
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 23. n.e.
 |
| Lokacija
 | Kunyang, Henan |
| Ishod
 | odlučna pobjeda Lülina
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| dinastija Xin
 | Lülin
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Wang Yi, Wang Xun†
 | Liu Xiu
 |
| Snage
 |
| nekoliko stotina hiljada ljudi
 | ~19.000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| veliki
 | minimalni
 |

**Bitka kod Kunyanga** (昆陽之戰) se odigrala u junu ili julu 23. godine n.e. između kineske carske vojske pod generalima Wang Yi i Wang Xunom (王尋) na jednoj strani i Lülin pobunjenika na čelu s Liu Xiuom na drugoj strani. Usprkos ogromnoj brojčanoj nadmoći carskih snaga, pobunjenici su izvojevali pobjedu zahvaljujući pogibiji Wang Xuna, koja je izazvala potpuno rastrojstvo u carskim redovima natjeravši Wang Yija da se u rasulu povuče. Nakon te bitke je došlo do sloma kineske carske dinastije Xin.

## Izvori

* Crespigny, Rafe de. (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)*. Leiden: Koninklijke Brill. ISBN 90-04-15605-4.
# Pretendent

**Pretendent** je naziv za ličnost koja polaže pravo na prijestolje monarhije iako to prijestolje drži neka druga ličnost. Izraz se također koristi za ličnosti koje se smatraju legitimnim nasljednicima prijestolja država koje su prestale postojati ili postale republike, koje pri tome ne moraju polagati to pravo.

Tako se krunski princ Otto smatra pretendentom na austro-ugarsko, princ Aleksandar Karađorđević pretendentom na jugoslavensko, a kineski komunistički političar i bivši premijer Zhu Rongji pretendentom na kinesko carsko prijestolje dinastije Ming.

Iz političkih i historijskih razloga nije rijetkost da se istovremeno više osoba smatraju pretendentima na jedno te isto prijestolje. U prošlosti je upravo to bio jedan od glavnih izvora političke nestabilnosti i uzroka građanskih ratova.

## Povezano

* Monarhizam