Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sinonim

| Semantički odnos
 |
| --- |
| Sinonim
 |
| Antonim
 |
| Homonim
 |
| Paronim
 |
| Meronim
 |
| Holonim
 |
| Hiponim
 |
| Hiperonim
 |

**Sinonimi** (grč. *synóymos*) leksemi su koji imaju različite izraze, a sadržaj im se potpuno ili djelomično podudara. Dva leksema čiji se sadržaj djelomično ili potpuno semantički podudara nazivamo **sinonimskim parom**, a ako je leksema više, govorimo o **sinonimskom nizu**.

## Istoznačenica

**Istoznačnice** su sinonimi koji su međusobno zamjenjivi u svim kontekstima. To su dva različita denotativna izraza koja imaju isti sadržaj. Potpunih je istoznačnica vrlo malo, a većinom se radi o posuđenici i odgovarajućem hrvatskome parnjaku, pri čemu prednost uvijek imaju hrvatski parnjaci.

* *prvoslovka* - akrostih
* *premetaljka* - anagram
* *ljekarna* - apoteka
* *zagonetka* - enigma
* *zagonetaštvo* - enigmatika
* *računalo* - kompjuter
* *jezikoslovlje* - lingvistika
* *obrtaljka* - palindrom
* *sustav* - sistem
* *težnja* - tendencija

## Bliskoznačnica

**Bliskoznačnica** su sinonimi koji su međusobno zamjenjivi samo u nekim kontekstima, a naziva ih se i djelomičnim sinonimima. Dva su sinonima također bliskonačnice ako im je opseg sadržaja različit.

**Kontaktni sinonimi** jesu od kojih jedan ne pripada standardnome jeziku, nego žargonu, slengu, narječju, dijalektu ili kolokvijalnom govoru.

* *rajčica - paradajz, pomidora*
* *magarac - osel, kenjac, tovar*
* *jastuk - vanjkuš, kušin*
* *zaimača, kutlača - šeflja, kacijola, grabilica*
* *jedinica - kolac, komad, kulja, kec, sulja (žargon)*

## Raširenost sinonima

**Općejezični (samostalni) sinonimi** oni su sinonimi koji su poznati većini govornika.

**Individualni (kontekstualni) sinonimi** oni su sinonimi koji postoje samo u određenome kontekstu te su najčešće dio stvaralaštva nekog pisca.
# Obred

Slično ritualu, **obred** predstavlja kodifikovan oblik ponašanja, sa ciljem da se simbolički utiče na fizički svet. Služi za identifikaciju grupe - selo, pleme, narod.
# Kalež

| Kalež
 |
| --- |
| Kalež iz Antiohije početak 6. vijekaKalež iz Antiohije početak 6. vijeka
 |
|  |

**Kalež** (od venecijanskog: *calese*=čaša, koji pak potječe od starogrčko-latinskog *κύλιξ* - *calix*) ili **Putir** (grčki: ποτήρ) je čaša specifične forme koja se koristi u ceremoniji kršćanske euharistije.

## Historija

Još je Sveti Pavle rekao za kalež da je to *blaženstvo kog blagosiljamo* (1. Poslanica Korinćanima 10:16), a to navode i prva tri evanđelja kad govore o euharistiji, što znači da ima posebno mjesto od samih početaka kršćanstva.

U prvim vijekovima kršćanstva umjesto kaleža, koriste se obične kućne čaše. Već od 4. vijeka zabranjuje se korištenje drvenih, staklenih i koštanih čaša. Negdje oko 600. papa Grgur Veliki odredio je da se kaleži moraju izrađivati od plemenitih metala. Od tad
počinje njihovo dekoriranje, koje je zavisilo o materijalnom položaju pojedine crkve i njezinih donatora, kao i o umjetničkom periodu.

U srednjem vijeku legenda o Svetom gralu dala je kaležu dodatnu mističnu aurelu.

Kaleži su često bili remek djela zlatarske i cizelirske umjetnosti, naročito za gotike i rane renesanse. Od tad se redovito rade od plemenitih metala, a unutrašnjost čaše uvijek je pozlaćena.

Tassilov kalež, oko 780
Za predromanike i romanike kalež dobija formu polukugle, masivan čvor i niski široki stalak, redovito je dekoriran gravurama i inkrustacijama od emajla, dragulja i koralja. Od 12. vijeka između stalka i čaše umetao se držak sa nizom prstenova. Od gotike kalež postaje sve viši i uži, a stalak i držak razdvojeniji. Dekoriraju se najčešće sitno graviranim ili skulpturalnim (apstarktnim, geometrijskim, floralnim, figuralnim i arhitektonskim) ornamentima od istoga materijala od kojega je i kalež (zlato, srebro, pozlaćena bronza).

Za renesanse kaleži dobijaju jednostavnije, mirnije forme, u baroku postaju veći i glomazniji, a dekoracija bogatija, naročito na dršku (bareljefi; anđela, svetaca).

Za rokokoa sav kalež je prekriven bogatom ornamentikom, dok se za klasicizma koriste jednostavniji motivi. U 19. vijek izrađivali su se kaleži u svim historicističkim stilovima, najčešće u neogotici.

## Karakteristike

Kalež se sastoji se od tri glavna dijela: čaše (lat.: *cuppa*), čvora (lat. *nodus*) i stalka.

## Reference

## Vanjske veze

* *Chalice* na portalu Encyclopedia Britannica (`en`)
* *Kalež* na portalu Leksikografskog zavoda Miroslav Krleža (`sh`)
# Ritual

**Ritual** (iz latinskog *ritualis* = "u vezi obreda") označava svečan čin ili svečanu ceremoniju koje se održava u skladu sa određenim zadanim pravilima sa simboličnim sadržajem.

Obredi su često praćeni određenim riječima, gestama a mogu biti vjerske ili svjetovne prirode (npr., pozdrav, vjenčanje, pogreb, prijem itd.). Uglavnom su uvjetovani faktorima kulture.

## Literatura

* Roy A. Rappaport: *Ritual and Religion in the Making of Humanity*. Cambridge University Press, Cambridge 1999, ISBN 0-521-22873-5.
* Victor Turner:*Das Ritual. Struktur und Anti-Struktur*. Campus Verlag, Frankfurt am Main 2005.
# Odjeća

**Odjeća** (ijek.) ili **odeća** (ek.), u najširem smislu predstavlja sve one predmete kojima se pokriva ljudsko tijelo ili neke njegove dijelove.

Odjeća kao svoju glavnu namjenu ima zaštitu tijela od vanjskih, prvenstveno klimatskih faktora kao što su vlaga, hladnoća, vrućina ili kiša. Odjeća pored toga povećava sigurnost prilikom obavljanja nekih fizičkih aktivnosti kao što su lov ili kuhanje, i to tako što predstavlja dodatnu barijeru između kože i okoline. Odjeća također služi i u higijenske svrhe, umanjujući mogućnost raznim toksinima ili mikroorganizmnima da ulaze u ljudsko tijelo.

Vanjska odjeća-odjeća koja se nosi na korzetima, donje rublje i (ili) proizvodi od kostima i haljine: jakna, kaput, kišni ogrtač itd.

Odjeća kao svoju sporednu namjenu ima funkcije koje su vezane uz kulturu nekog društva. Ona može služiti da bi se - na primjer, kao uniforma - označio nečiji autoritet; njome se također može prikazivati nečije materijalno bogatstvo ili status u društvu, odnosno iskazivati pripadnost određenim etničkim, religijskim, klasnim i supkulturnim grupama. Na kraju, odjeća se može nositi i iz estetskih razloga, odnosno u svrhu uljepšavanja osobe koja je nosi.

U gotovo svakom društvu ili kulturi je odijevanje predmet društvena normi vezanih uz njihovu običaje, moral ili religijska shvaćanja.

## Vrste odjeće

* Gornja odjeća:
	+ kaput
	+ hlače / pantalone
	+ prsluk
	+ ogrtač
	+ bunda
	+ plašt
	+ pelerina
	+ džemper
	+ vesta
	+ bluza
	+ suknja
	+ kostim
	+ komplet (odjeća)
	+ krzneni kaput
* Donja odjeća:
	+ gaće
	+ gaćice
	+ košulja
	+ potokošulja
	+ potsuknja
	+ kombinezon
	+ steznik
	+ grudnjak
	+ noćna košulja
	+ pidžama
* Pokrivala za glavu:
	+ kukuljica
	+ kapa
	+ fes
	+ šubara
	+ klobuk
	+ šešir
	+ cilindar (šešir)
* Obuća:
	+ cipele
	+ čizme
	+ opanci
	+ kaljače
	+ sandale
	+ papuče
	+ natikače
* Ostali modni dodaci:
	+ čarape
	+ uvijači
	+ gamaše
	+ rukavice
	+ kravata
	+ šal

## Povezano

* Obuća
* Modni dodaci
* Narodne nošnje
* Moda

## Reference
# Misticizam

**Misticizam** (od grčkog *μυω* [*myo*] – mio = "sakriti", "načiniti tajnim", "utajiti") predstavlja put traženja ka postizanju i ostvarivanju **spajanja** ili **zajedništva** ili **sjedinjenja** s krajnjom Stvarnošću, koja je predstavljena kao krajnja **Istina**, odnosno prava i jedina **Stvarnost**. Ta *Stvarnost* i *Istina* imaju božansku prirodu i jednake su samom Bogu, tj. Istini, Biću, ili Postojanju (Egzistenciji). Dakle, **misticizam** je egzistencijalni put religijskog vjerovanja u postojanje Boga-Istine kao Stvarnosti, mimo čuvstvenih ili razumskih shvaćanja takvog bića. Misticizam je lično (individualno) iskustvo i direktan put ka Bogu-Istini-Stvarnosti, i kao takav predstavlja posebnu vrstu znanja, koje je iznad i izvan svakog naučnog i prema tome intelektualnog znanja. U helenističko doba, misticizam je često bio povezan s vjerskim obredima.

Misticizam je bio veoma značajan za razvoj kršćanstva i još uvijek je snažno prisutan u pravoslavnoj i katoličkoj crkvi.

U islamu, *tasavuf* ili *sufizam* su oblici mističkog vjerovanja u krajnju Stvarnost, Istinu, Boga, ili Allaha.

U jevrejstvu, misticizam je prisutan u učenju kabale.

Budući da se mnogi elementi misticizma zasnivaju na starogrčkom gnosticizmu, u nekim naučnim krugovima misticizam se često naziva i teozofija, tj. put na sredini između teologije i filozofije.

### Vanjske veze

* Mistični put
* Diskurs protiv svih formi religija Arhivirano 2006-06-15 na Wayback Machine-u
* Sufizam - Životni put jednog sufije
* Religare Arhivirano 2011-11-06 na Wayback Machine-u
# Molitva

*Za ostale upotrebe, pogledajte Molitva (razvrstavanje).*
Muslimani u molitvi u Meki, svetom mestu u Saudijskoj Arabiji
**Molitva** je uspostavljanje odnosa s Bogom ili drugim oblikom duhovnoga bića. Moliti znači razgovarati s Bogom i zadržavati se s njim, zahvaljivati, klanjati se, iznositi svoja razmišljanja i osećaje, moliti ga nešto i davati zadovoljštinu.

Čitava se vjera zasniva na molitvi. Ona je održava i utvrđuje u privatnom i javnom životu. Katolici se osim Bogu, mole i Blaženoj Djevici Mariji, svecima i anđelima čuvarima. Na kraju molitve kaže se amen, kao reč potvrđivanja.

Među najpoznatijim molitvama su: kršćanska molitva Oče naš, koju je prvi molio Isus Krist, katoličke molitve Zdravo Marijo, Slava Ocu, Nicejsko-carigradsko vjerovanje, pravoslavna molitva Kyrie, islamska molitva Tekbir: Allahu ekber, Alah akbar = Bog je velik i budističke mantre.

## O molitvi

> Moliti i od Boga očekivati sve, a ne činiti ništa – to nije molitva. To je lijenost i otuđenost. To je pasivnost i oportunizam. Prošla su vremena, draga sestre i braćo, kad se nije činilo ništa i govorilo da je to volja Božja. Mnogo toga što se događa nije po Božjoj volji. Kad je čovjek sa svoje strane u stanju pridonijeti poboljšanju prilika te moli Boga da mu dadne hrabrosti da to i učini – to je onda molitva.
>
> – biskup Romero

## Izvori
# Luk (muzika)

**Luk** u muzici upotrebljavamo na tri različita načina, i to kao:

1. Spojnica nota *iste visine*, **ligatura** (latinski: *ligare* - vezati, spojiti; italijanski: *legatura* - vezivanje, spajanje; engleski: *tie, bind*; francuski: *liaison*).
Beleži se u vidu malog luka koji spaja *istoimene note* i služi da *produži trajanje tona*, pa se zove i "luk trajanja".

Pauze se ne produžavaju ligaturom.

2. Spojnica nota *različite visine*, znak za **legato** (italijanski: *legato* - vezano; engleski: *slur*; francuski: *liaison*).
To je vrsta artikulacije koja se obeležava lukom iznad ili ispod grupe nota, koji izvođača upućije da te *tonove treba izvoditi bez prekida*, na jedan dah.

U kodi kompozicije za klarinet i orkestar R. Lazića - V. Peričića: *Introduzione, Thema e Variazioni* lukovi za *legato* artikulaciju su ujedno i "lukovi fraze".lll

kk

|  |
| --- |
| *Introduzione, Thema e Variazioni*, solo klarinet: Ž. Lazić. |
|  |
|  |

3. Oznaka za *fraziranje* (italijanski: *legatura*, engleski: *phrasing slur*; francuski: *liaison de phrasé*).
To su lukovi koji raščlanjuju (razdvajaju) muzičko delo u manje celine, *fraze*, da bi ono slušaocu postalo što jasnije, lepše, razumljivije i razgovetnije.

Zove se i "luk fraze".

## Povezano

* *Kako nastaje sinkopa*
* R. Lazić - V. Peričić, *teorija muzike*.

## Reference
# Tačka (muzika)

*Za ostale upotrebe, pogledajte tačka (razvrstavanje).*
**Tačka** iza četvrtine note
**Tačka** ili **točka**, u muzici, oznaka za produženu notnu vrednost koja se nalazi iza note ili pauze i produžava njihovu vrednost za polovinu trajanja.

Nota ili pauza sa tačkom naziva se još i *punktirana* nota (latinski: *punctum* - tačka; italijanski: *punto*, engleski: *dot*, francuski: *point*).

|  |  |
| --- | --- |
| Primer **polovine, četvrtine i osmine note sa tačkom** i prikaz njihovog trajanja. | Primer **polovine, četvrtine i osmine pauze sa tačkom** i prikaz njihovog trajanja. |

Sa dve tačke iza note ili pauze produžava se njeno trajanje za polovinu trajanja i još za polovinu od vrednosti koju dobijamo dodavanjem prve tačke.

|  |  |
| --- | --- |
| Primer **polovine, četvrtine i osmine note sa dve tačke** i prikaz njihovog trajanja. | Primer **polovine, četvrtine i osmine pauze sa dve tačke** i prikaz njihovog trajanja. |

Punktirani ritmovi su vrlo česti i omiljeni u mnogim narodnim igrama (habanera, polka, mazurka), kao i u delima, kompozicijama umetničke muzike.

Ritam mazurke:

Mazurka iz baleta CoppéliaLeo Deliba ima *punktirani ritam*. Njegov prikaz dat je *crvenim* notnim vrednostima iznad.

|  |
| --- |
| Leo Delib: Mazurka |
|  |
| *Punktirani ritam mazurke* |

## Reference

## Povezano

* *Produženje trajanja tona*
* R. Lazić - V. Peričić, *Osnovi teorije muzike*.
# Korona (muzika)

**Korona** nad pauzom, notom i akordom.
Reč **korona** ili **fermata** (engleski: *fermata*, it. *fermare*, što znači *zaustaviti*) jeste znak za slobodno produženje trajanja note ili pauze (najčešće za njenu polovinu).

*Korona* se piše iznad ili ispod note ili pauze i to:

1. na kraju kompozicije,
2. na kraju nekog dela kompozicije,
3. na kraju fraze,
4. na mestu gde melodija dostiže svoj vrhunac,
5. nad taktnom crtom - sugeriše kratak prekid izvođenja kompozicije, kao na primer:

**Korona** nad taktnom crtom u kompoziciji R. Lazića: *Adagio* za klarinet i klavir, sugeriše kratak prekid u izvođenju.
## Povezano

* Produženje trajanja tona

## Izvori
# Musica enchiriadis

Musica enchiriadis je muzički traktat anonimnog autora koji potiče iz 9. ili 10. vijeka. Predstavlja prvi sačuvani pokušaj da se uspostave pravila polifonije koju je će kasnije koristiti klasična muzika. Traktat se ispočetka pripisivao Hucbaldu, ali je to danas odbačeno. Neki historičari su ga pripisali Odu iz Clunyja (879-942).

Ovaj traktat iz muzičke teorije, zajedno sa komentarom *Scolica enchiriadis*, se često kopirao u srednjovjekovnim rukopisima, često zajedno sa Boecijevim tekstom *De Institutione Musica*.

Muzička skala koja se koristi u djelu, se temelji na tetrakordima, izgleda da je stvorena za samo djelo, odnosno da nije temeljena na dotadašnjoj muzičkoj praksi. Traktat također koristi rijedak oblik muzičke notacije, poznat kao Daseijanska notacija.

## Reference

## Vanjske veze

* complete Latin text from the Critical Edition
# Orlando di Lasso

Orlande de Lassus, zbirka Civico Museo Bibliografia Musicale u Bologni.
**Orlande de Lassus** (ili Orlandus Lassus, Orlando di Lasso, Roland de Lassus, or Roland Delattre (sh: Orlandi di Laso) (1532 (vjerovatno 1530) – 14. jun 1594) franko-flamanski kompozitor kasne renesansne muzike. Sa Palestrinom danas je smatran kao glavni predstavnik zrelog polifonog stila Franko-flamanske škole, I bio je najpoznatiji I najuticajniji muzičar u Evropi na kraju 16 vijeka.
Rođen je u Mons-u, današnja Belgija. Priče govore da je tri puta kidnapovan zbog svog lijepog glasa. Sa 12 godina odlazi u Italiju u Mantovu, Siciliju i kasnije Milano (od 1547 do 1549). Radio je kao pjevač I kompozitor u Napulju u ranim 1550-tim. Zatim je otišao u Rim gdje je radio za ondašnje vojvode. 1553 postao je maestro di cappella Basilike di San Giovanni in Laterano u Rimu, vrlo prestižan posao za čovjeka od 21 godine, ali ostao je samo godinu dana, zatim je taj posao uzeo Palestrina u 1555. Potom je putovao u Francusku I Englesku. 1556 pridružio se dvoru bavarskog vojvode Albrehta V, tu je I ostao čitavog života. Bio je zadovoljan u Minhenu I odlučio je da se naseli tu. 1558 se oženio, imao je dva sina koji su obojica postali kompozitori.
1560-tih postao je poznat I kompozitori su išli u Minhen da studiraju s njim. Andrea Gabrieli išao je tamo 1562, također Giovanni Gabrieli je studirao vjerovatno s njim 1570-tih. Mnogi kraljevi i pape su ga tražile, ali on nije htio napustiti Minhen. U kasnim 1570-tim I 1580-tih učinio je nekoliko posjeta Italiji. 1590-tih se razbolijeva. Umro je u Minhenu 14 juna 1594
Napisao je oko 2000 djela na latinskom, francuskom, italijanskom i njemačkom; 530 moteta, 175 madrigala, 150 francuskih šansona i 90 njemačkih pjesama.
# Guillaume de Machaut

Machaut (desno) i njegova djeca; Pariški manuskript 1350
**Guillaume de Machaut**, (1300 – April 1377), je važan srednjovjekovni francuski pjesnik i kompozitor. Bio je zaposlen kod kralja John I luksemburški I kralja Bohemije od 1323 do 1346, u toku ovog perioda postao je svećenik. Napisao je oko 400 pjesama, 235 balada, 76 ronda…itd. Pisao je sakralnu i svjetovnu muziku.
# Giovanni Pierluigi da Palestrina

Giovanni Pierluigi da Palestrina
**Giovanni Pierluigi da Palestrina** (4. mart 1525. – 2. februar 1594), italijanski kompozitor renesansne muzike, najpoznatiji reprezent 16. vijeka rimske škole muzičke kompozicije. Imao je ogroman uticaj na razvoj rimske katoličke crkvene muzike, a njegov rad može biti viđen u renesansnoj polifoniji.

Palestrina je rođen u Palestrini, gradiću u blizini Rima, tada dio Papinske Države. Većinu karijere proveo je u Rimu. Dokumenti navode da je Rim prvi put posjetio 1537. kad je bio član hora bazilike Santa Maria Maggiore. Od 1544. do 1551. Palestrina je bio orguljaš crkve svog rodnog grada (St Agapito), a u zadnjoj godini je postao maestro di cappella u Cappella Giulia, papinskog hora u bazilici sv. Petra.

Palestrina je držao pozicije u kapelama i crkvama u Rimu tokom sljedeće dekade (1555–1566). Dekada 1570-ih je bila lično za njega teška, izgubio je brata, dva sina i ženu usljed kuge. U međuvremenu razmišljao je postati svećenikom, ali oženio se ponovo, ovaj put za bogatu udovicu, što mu je dalo finansijsku nezavisnost (nije kao vođa hora bio dovoljno plaćen) i tako je bio u mogućnosti obilno komponovati do smrti.

Umro je 1594. u Rimu od zapaljenja pluća. Ostavio je za sobom stotine kompozicija, uključujući 104 mise, 68 ofertorija, 300 moteta, 72 himne, 140 madrigala, itd. Nije pisao čistu instrumentalnu muziku. Glasio je za spasioca crkvene muzike, tokom reformi konzila u Trentu. Bio je iznimno poznat u svoje vrijeme, a nakon smrti slava mu je rasla.
# Josquin des Prez

1611
**Josquin des Prez** (sh: Žosken de Pre), (cca. 1450 ili 1455 – 27. august 1521) je bio Franko-flamanski kompozitor renesanse. Bio je najpoznatiji evropski kompozitor između perioda Guillaume Dufaya-a i Palestrine i uobičajeno je smatran za centralnu figuru Franko-flamanske škole. Josquin je uobičajeno smatran kao prvi predstavnik visoke renesanse i polifonske vokalne muzike.
Tokom 16 vijeka, Josquin je postepeno stekao reputaciju najvećeg kompozitora svog doba. Njegova tehnika i ekspresija je imitirana i poštovana. Nažalost ništa ne znamo o njegovoj personalnosti.

Pisao je sakralnu i sekularnu muziku, mise, motete, šansone i frotole.

# Život =

Malo je poznato o Žoskenovom ranom životu. Rođen je u području pod kontrolom Burgundskog vojvode, i rođen je vjerovatno u Hainaut-u (moderna Belgija), ili preko granice u današnjoj Francuskoj.

Prvi zapis o njegovom zaposlenju datira iz 19 aprila 1477, kad je bio pjevač u Renskoj kapeli. Tu je ostao do 1478.
Period između 1480 i 1482 je zagonetan za biografiste, neki dokazi potvrđuju da je još uvijek bio u Francuskoj, dok neki govore da je bio već u službi familije Sforza. Alternativno neki dokumenti navode da je Josquin u to doba bio neko vrijeme u Ugarskoj. 1483 i 1484 je bio u službi familije Sforza, u to doba obavio je nekoliko putovanja u Rim i Pariz.
Od 1489 do 1496 bio je član papskog hora u Rimu.

Oko 1499 vratio se najvjerovatnije u Francusku gdje je bio u službi kralja Luja XII do 1503, kada je vojvoda Ercole I iz Ferare unajmio ga za kapelu u Ferari u Italiji, ali tu nije ostao dugo usljed kuge koja je harala. Potom se vratio u svoj zavičaj.

## Reference
# Epir

**Epir** se može odnositi na:

* Epir (region), istorijski i geografski region na Balkanu
	+ Severni Epir, deo Epira u Albaniji
* Periferija Epir, periferija u Grčkoj
* Epir (rimska provincija), rimska provincija
	+ Epirus Vetus i Epirus Nova, rimske provincije
* Epirska Despotovina, jedna od vizantijskih država nastalih nakon krstaškog osvajanja Carigrada 1204. godine
* Antički Epir, država u antickoj Grčkoj
* Epirska Kneževina ili Epirski Pašaluk, kojim je vladao Ali paša
* Autonomna Republika Severni Epir, kratkotrajna država osnovana na području današnje Albanije 1914. godine
# Okruzi Srbije

Okruzi Republike Srbije
Republika Srbija uređena je Zakonom o teritorijalnoj organizaciji i lokalnoj samoupravi, usvojenim u Narodnoj Skupštini 24. jula 1991. godine. Prema Zakonu, osnov teritorijalne organizacije i lokalne samouprave čine opštine, gradovi i naseljena mesta. Uredbom Vlade Republike Srbije, od 29. januara 1992. godine, određeni su poslovi državne uprave koje ministarstva obavljaju izvan svojih sedišta u okruzima kao područnim centrima državne vlasti.

## Okruzi u Srbiji

U Republici Srbiji postoji 29 okruga.

### Grad Beograd

Grad Beograd ima status posebne teritorijalne jedinice u Srbiji, koja ima svoju autonomnu upravu: Skupštinu grada, gradonačelnika i Gradsku vladu. Teritorija Beograda je podeljena na 17 opština, koje imaju svoje lokalne organe vlasti.

### AP Vojvodina

1. Severnobački okrug
2. Srednjobanatski okrug
3. Severnobanatski okrug
4. Južnobanatski okrug
5. Zapadnobački okrug
6. Južnobački okrug
7. Sremski okrug

### Uža Srbija

1. Zaječarski okrug
2. Kolubarski okrug
3. Podunavski okrug
4. Braničevski okrug
5. Šumadijski okrug
6. Pomoravski okrug
7. Borski okrug
8. Mačvanski okrug
9. Zlatiborski okrug
10. Moravički okrug
11. Raški okrug
12. Rasinski okrug
13. Nišavski okrug
14. Toplički okrug
15. Pirotski okrug
16. Jablanički okrug
17. Pčinjski okrug

### AP Kosovo i Metohija

1. Kosovski okrug
2. Pećki okrug
3. Prizrenski okrug
4. Kosovskomitrovački okrug
5. Kosovskopomoravski okrug

### UNMIK-ovi okruzi na Kosovu

Pod UNMIK-ovom administracijom su godine 2000. uspostavljeni novi okruzi na Kosovu. To su:

* Okrug Đakovica (*Đakovički okrug*), sa sjedištem u Đakovici.
* Okrug Gnjilane (*Gnjilanski okrug*), sa sjedištem Gnjilanu.
* Okrug Mitrovica sa sjedištem u Kosovskoj Mitrovici.
* Okrug Peć sa sjedištem u Peći.
* Okrug Priština sa sjedištem u Prištini.
* Okrug Prizren sa sjedištem u Prizrenu. (UNMIK je u tom okrugu spojio opštine Gora i Opolje u opštinu Dragaš; vlada Srbije to ne priznaje.)
* Okrug Uroševac sa sjedištem u Uroševcu.

## Povezano

* Istorija okruga Srbije

* Administrativna podela Srbije
* Statistički regioni Srbije
* Teritorijalna organizacija Srbije
* Spisak gradova u Srbiji
* Spisak naseljenih mesta u Srbiji
# Severnobanatski okrug

Severnobanatski okrug
Severnobanatski okrug
Etnička mapa Severnobanatskog okruga
**Severnobanatski okrug** se nalazi u severnom delu Vojvodine, odnosno Srbije. Obuhvata opštine:

1. Opština Kanjiža mesto Kanjiža
2. Opština Senta mesto Senta
3. Opština Ada mesto Ada
4. Opština Čoka mesto Čoka
5. Opština Novi Kneževac mesto Novi Kneževac
6. Opština Kikinda mesto Kikinda

Ima ukupno 179.783 stanovnika. Sedište okruga je u gradu Kikinda.

U Kikindi je osnovana prva srpska štamparija 1878. godine, a godinu dana kasnije je otvorena i prva knjižara.
Ovaj grad je poznat i po slikarima kao što su: Teodor Ilić Češljar (XIII vek), Nikola Aleksić (XIX vek), Đura Pecić (kraj XIX veka) i Đura Jakšić, slikar i književnik.Kikinda je imala prvu pozorišnu predstavu još davne 1796. godine na nemačkom jeziku.

Kikinda je centar srpske industrije građevinskog materijala od gline.

Sajt:www.severnibanat-forumi.co.sr

## Povezano

* Srem
* Banat
* Bačka
# Potisje (razvrstavanje)

Reč Potisje vezuje se reč *Tisa* i u osnovnom znači:

* Potisje, kao geografska oblast oko reke Tise.

Pored toga, reč Potisje može se odnositi i na:

* Potisje (Kanjiža), preduzeće za proizvodnju crepa iz Kanjiže, deo korporacije Tondah.
* Potisje (Bečej), konjički klub iz Bečeja.
* Potisje (Senta), lučko preduzeće iz Sente.

## Povezano

* Tisa.
* Potiski okrug.
* Potisko-pomoriška granica, deo Vojne granice na području reka Tise i Moriša.
# Ada

**Ada** ima više značenja:

* Ada (grad), gradsko naselje i sedište istoimene opštine u Severnobanatskom okrugu, Vojvodina, Srbija
* Ada (Šodolovci), naselje u opštini Šodolovci, Hrvatska
* Ada (Odžak), naselje u opštini Odžak, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina
* Ada (Banja Luka), gradska mesna zajednica u Banja Luci
* Opština Ada, opština u Severnobanatskom okrugu, Vojvodina, Srbija
* Ada (programski jezik)
* Ada (žena Lameha)
* Ćirina Ada