Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 314. pr. n. e.

|  |  |
| --- | --- |
| **Vjekovi:**  |  5. vijek pne.  - **4. vijek pne.** - 3. vijek pne.  |
| **Decenije:** |  340-e pne.  330-e pne.  320-e pne. -  310-e pne. - 300-e pne.  290-e pne.  280-e pne.
 |
| **Godine:** | 317. pne. 316. pne. 315. pne. - **314. pne.** - 313. pne. 312 pne. 311 pne.
 |

Godina **314. pne.** bila je godina predjulijanskog rimskog kalendara. U rimskoj državi bila je poznata kao **Godina konzulstva Libona i Longa** (ili, rjeđe, **godina 440. *Ab urbe condita). Oznaka 314. pne. za ovu godinu se koristila od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini postala glavna metoda u zapadnoj Evropi sa označavanje godina.

Kineski grad Guilin

314. pne. po kalendarima
| Gregorijanski
 | 314. pne.
 |
| Olimpijada
 | 116:2.–116:3.
 |
| Ab urbe condita
 | 440.
 |
| Seleukidski
 | -2–-1.
 |
| Islamski
 | 964–963. BH
 |
| Hebrejski
 | 3447–3448.
 |
| Bizantski
 | 5195–5196.
 |
| Koptski
 | -597–-596.
 |
| Iranski
 | -935–-934. BP
 |
| Hindu kalendari
 |  |
| • *Vikram Samvat* | -257–-256.
 |
| • *Shaka Samvat* | 236–237.
 |
| • *Kali Yuga* | 2788–2789.
 |
| Kineski
 | 2323–2324.
 |
| Holocenski kalendar
 | 9687.
 |
| p • r • u |
| Podrobnije: Kalendarska era |

## Događaji

* Suočeni s naglim jačanjem Antigona, koji je pod svoju vlast stavio najveći dio bivšeg carstva Aleksandra Velikog, ostali dijadosi formiraju koaliciju koju čine makedonski regent Kasandar, Lizimah, satrap Trakije te Ptolemej, satrap Egipta, kome se priključio Seleuk, prognani satrap Babilona. Stvaranjem koalicije započinje treći rat dijadoha.
* Smatrajući kako je Piton, satrap Medije postao previše jak, Antigon ga na prevaru poziva na svoj dvor gdje je zarobljen i pogubljen.
* Treći rat dijadoha: Antigon provaljuje u Siriju, koja je pod Ptolemejom kontrolom, te nakon opsade osvaja Tir i proglašava se regentom Aleksandrovog carstva.
* Treći rat dijadoha: Nastojeći potkopati Kasandrovu vlast, Antigon obećava obnovu drevnih sloboda grčkim polisima u zamjenu za podršku. Na Antigonovu stranu stupaju Etolci, zbog čega protiv njih Kasandar poduzima pohod zajedno sa svojim saveznicima Lizimahom, Ptolomejem i Seleukom te uništava grad Agrinion.
* Drugi samnitski rat: Samniti nižu uspjehe protiv Rimljana te dovode Kampaniju na rub otcjepljenja od rimske države. Rimljani nastoje spasiti što se spasiti da sklapajući separatne mirovne ugovore s nekim samnitskim gradovima.
* Zhou Nan Wang postaje vladar kineske dinasije Zhou.
* Dinastija Qin osniva grad Guilin.

## Rođenja

## Smrti

* Ksenokrat, grčki filozof, Platonov učenik i vođa Akademije (r. 396. pne.)
* Eshin, atenski orator i političar (r. 389. pne.)
# Kralj Hui od Istočnog Zhoua

**Kralj Hui od Istočnog Zhoua**,
pojednostavljeni kineski: 东周惠王; tradicionalni kineski: 東周惠; pinyin: *Dōngzhōu Hùi Wáng*; Wade-Giles: Tung-Chou Hui Wang bio je posljednji vladar iz drevne kineske dinastije Zhou. Prije nego što je proglašen kraljem, bio je poznat po imenu Gospodar Zhaowen (Zhaowen Jun 昭文君). Vladao je od 255. pne. do 249. pne.

## Osobne informacije

|  |  |
| --- | --- |
| Porodično ime | Ji (姬 jī) na kineskom |
| Osobno ime | Jie (杰 jié) |
| Ime ere | Dinastija Zhou |
| Otac |  |
| Majka | nepoznat |
| Supruga | nepoznata |
| Djeca |  |
| Dužina vladavine |  |
| Grob | nepoznat |
| Hramsko ime | nepoznato |
| Kurtoazno ime | unknown |
| Posthumno ime | Huai 惠 (pinyin hùi), doslovno: "dobroćudni" |

|  |
| --- |
| Kralj Hui od Istočnog Zhoua **Dinastija Zhou** |
| Prethodi: **Kralj Nan od Zhoua** | **Kralj Zhoua** 255. pne. – 249. pne.
 | Slijedi: **nema, dinastija je prestala** |
# E (država)

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ovaj članak sadrži kineski tekst.** Bez pravilne podrške za renderiranje, možete vidjeti upitnike, kvadrate i druge simbole umjesto kineskih znakova.
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **鄂国/鄂國 Država E** |
| Vazal od država/države Dinastija Shang i dinastija Zhou
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ?  | **prije 1100. pne–863. pne** |  [[Država Chu|?]]
 |

 |
| **Glavni grad** | Okrug Xiangning > oblast Nanyang Ezhou, provincija Hubei
 |
| **Religija** | kineska narodna religija, štovanje predaka, taoizam
 |
| **Vlast** | monarhija
 |
| **Historija** |  |
|  - Uspostava
 |  |
|  - Prestanak
 |  |
| **Valuta** | kineska kovanica, zlatnici
 |

 |

**Država È** (pojednostavljeni kineski: 鄂国; tradicionalni kineski: 鄂國) je bila vazalna država u današnjoj centralnoj Kini koja je postojala za vrijeme dinastije Shang i Zapadne dinastije Zhou. E je ispočetka bila locirana u današnjoj južnoj provinciji Henan da bi se kasnije preselila u današnju provinciju Hubei. Njen vladar je bio jedan od Tri ekselencije, odnosno velikodostojnik koga su imenovali kineski vladari od vremena kralja Zhoua od Shanga.

Postoje brojne terorije kako je nastala Država E, uključujući one koje smatraju da su njeni prvotni satnovnici potekli od Baiyuea ili Daxi kulture. Druga teorija tvrdi da su potomci Žutog cara s prezimenom *Jí* (姞) dobili zemlju od Zhoua od Shanga oko današnjeg Okruga Xiangning u Shanxiju.

Tokom Zapadne dinastije Zhou (1046–771. pne.) Država Jin je prodrla na teritoriju Države E natjeravši je da se premjesti na jug na područje današnjeg Grada Nanyang u provinciji Henan. Zbog toga je Država E došla u dodir s moćnom Državom Chu, zbog čega se pomakla dalje na jug u današnju Provinciju Hubei, a novo sjedište postavila istočno od današnjeg grada Ezhou.

Godine 863. pne. odnosno u sedmoj godini vladavine kralja Yija od Zhoua, vladar Države Chu Xiong Qu (熊渠) je iskoristio metež u Državi E i svrgnuo je; njene zemlje je poklonio svom sinu Xiong Zhiju (熊摯). Uništenje Države E je dokumentirano na brončanom Dingu (posuda) poznatom kao Yu Ding (禹鼎).

Danas se E (鄂) koristi kao skraćenica za Provinciju Hubei.

## Reference
# Bitka kod Bija

| Bitka kod Bija
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 595. pne.
 |
| Lokacija
 |  |
| Ishod
 | pobjeda Chua
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Chu
 | Jin
 |
| Snage
 |
| nepoznata
 | nepoznata
 |
| Žrtve i gubici
 |
| nepoznati
 | nepoznati
 |

**Bitka kod Bija** ili **Pija** (邲之戰) se dogodila 595. pne. u Kini između snaga dviju velikih feudalnih država - Chu i Jin. Bitka je počela kada su dvokolice Jina krenule spasiti vlastite čarkaške jedinice, te ih je tada napala glavnina Chua. Chui su uspjeli potisnuti Jine na krilima, pogotovo kada je 40 Chu dvokolica ušlo u bitku. Jin je bio prisiljen na opće povlačenje, te je Chu tako odnio pobjedu.

## Izvori

Osprey Men-At-Arm/ Ancient Chinese Armies
# Bitka kod Guilinga

| Bitka kod Guilinga
 |
| --- |
| Segment Period Zaraćenih država
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Lokacija
 | Handan, Daliang i Guiling (suvremeni Handan, Kaifeng i Changyuan u Henanu) |
| Ishod
 | pobjeda Qija
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Država Qi, Država Zhao
 | Država Wei
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Tian Ji i Sun Bin
 | Pang Juan
 |
| Snage
 |
| 80.000
 | 80.000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| Unknown
 | Unknown
 |

**Bitka kod Guìlínga** (桂陵之戰) se odigrala oko godine 354. pne. između snaga drevnih kineskih država Qí i Wèi. Godine 354. pne. je vojska Wèi opsjedala grad Handan, prijestolnicu Države Zhao. Sljedeće se godine Zhao obratio Qiju za pomoć. Tian Ji i Sun Bin su stavljeni za komandante vojske Qija koja je trebala spasiti Zhao. Zaključivši da najbolje Wei trupe opsjedaju Handan, Sun Bin je svoju vojsku poslao direktno na Daliang, glavni grad Weija. Tako je Weijev general Pang Juan bio prisiljen svoju vojsku vratiti u Daliang. Pri tome su upali u zasjedu kod Guilinga te je Pang Juan zarobljen.

Ova je bitka upamćena po izreci "Opsjedaj Wei da spasiš Zhao" (圍魏救趙), koja je poslije uključena u Trideset šest strategija.

## Izvori

* Zapisi Velikog historičara
# Bitka kod Yiquea

| Bitka kod Yiquea
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 293. pne.
 |
| Lokacija
 | Yique, Henan |
| Ishod
 | Odlučujuća pobjeda Qina
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Država Qin
 | Država Wei Država Han
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Bai Qi
 | Gongsun Xi
 |
| Snage
 |
| 120,000
 | 240,000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| nepoznati
 |  |

**Bitka kod Yiquea** (伊阙之战) se godine 293. pne. odigrala kod Yiuqea, današnjeg Longmena u blizini grada Luoyang u kineskoj provinciji Henan, između snaga, između snaga kralja Zhaoxianga od Qina na jednog, te saveza država Wei (魏) i Han (韩) na drugog strani. Iako su Qinove snage, pod komandom Bai Qija, bile dva puta slabije u ljudstvu od savezničkih, izvojevale su pobjedu, zarobivši njihovog vojskovođu Gongsun Xija (公孙喜), ubivši 240.000 vojnika i zauzevši 5 Han i Wei gradova. Savezničke države su bile prisiljene mirovnim ugovorom predati dio svojih teritorija državi Qin.

## Uvod

Kraljevstvo Qin je ojačalo u 4. vijeku pne. postavši jednom od najvećih vojnih sila tadašnje Kine. Njeno je jačanje omogućilo i dugotrajno suparništvo država Wei i Han, koji na Qin jednostavno nisu obraćali pažnju. To se promijeniulo kada je Bai Qi godine 294. pne. napao jednu i osvojio jednu tvrđavu Države Wei.

Države Wei i Han su shvatile kakva im opasnost prijeti od Qina, te su sklopile savez te formirale veliku vojsku od 240.000 ljudi. Ona je zauzela obrambene položaje koji su se sastojali od pet gradova, riječnih prijelaza i planinskih prijevoja. Bai Qi je, pak, imao samo 120.000 ljudi pod svojom komandom. Iako nadmoćni, saveznici se, uvjereni kako je Bai Qi dobar general, nisu usudili direktno napasti, te je zavladala pat-pozicija koja je trajala do 293. pne.

## Bitka

Bai Qi je u tih godinu dana shvatio kako su Wei i Han još uvijek neprijateljski raspoloženi jedni prema drugima, te je primijenio strategiju podijeli pa vladaj. Poslao je izvdinice da otkriju koje su slabe točke savezničke obrane. Potom je lukavom demonstracijom, odnosno manjim zasjedama, glavninu vojske Hana namamio iz njenih položaja, udaljivši je od glavnine vojske Weija. Oslabljeni Wei su potom postali metom glavnog napada vojske Qina.

Iako taj napad nije imao odlučujući ishod, među oficirima Weija se proširilo mišljenje da ih je vojska Han namjerno ostavila na cjedilu. Kako je raslo neprijateljstvo, tako su na kraju oficiri države Han odlučili uistinu ostaviti svoje sumnjičave i nezahvalne saveznike na cjedilu, odnosno izbjegavati sudar s vojskom Qin. To je Bai Qi iskoristio kako bi se koncentrirao protiv Weija te osvojio njihova uporišta jedno za drugim.

Bai Qi se potom okrenuo protiv Hana, koji su bili prisiljeni na povlačenje. Međutim, zahvaljujući Qinovoj konjici su opkoljeni i prisiljeni na predaju. Među zarobljenima je bio i njihov komandant Gongsun Xi.

## Posljedice

Wei i Han su nakon bitke sklopili sporazum kojim su se odrekli svojih teritorija u zamjenu za mir. Qin je, pak, prvi put počela širiti uticaj u centralnoj Kini. Dugoročne posljedice su, pak, bile trajno slabljenje država Han i Wei, koji su šezdesetak godina kasnije anektirane u državu Qin.

## Izvori

* Zapisi Velikog historičara

## Vanjske veze

*  (`zh`)
# Chu Ci

Chu Ci (tradicionalni kineski: 楚辭; pojednostavljeni kineski: 楚辞; pinyin: chǔ cí), također poznata kao Pjesme Juga ili Pjesme Chua, je antologija kineskih pjesama koje su napisali Qu Yuan i Song Yu u periodu Zaraćenih država kao i njihovi imitatori. Sastoji se od pedeset osam kratkih pjesama i drugih poemea. *Chu Ci* je druga najstarija zbirka kineske poezije u historiji.

## Izvori

* Li Zhenghua (1999). *Chu Ci*. Shan Xi Gu Ji Chu Ban She. ISBN 7-80598-315-1.
* Trans. David Hawkes (1985). *The Songs of the South: An Anthology of Ancient Chinese Poems by Qu Yuan and Other Poets*. Penguin Books. ISBN 0-14-044375-4.

Wikiizvor
Kineski Wikiizvor ima originalni tekst vezan uz ovaj članak:
Chu Ci (na kineskom)

## Vanjske veze

* Puni kineski tekst Chu Cija na Chinese Text Projectu
# Jing Ke

Jing Ke ne uspijeva ubiti Qin Shi Huanga, freska iz vremena dinastije Han.
**Jing Ke** (izvoro Jing-Kerh; kineski: 荊軻; pinyin: *Jīng Kē*; Wade-Giles: **Ching K'o**) je bio sluga Dana, krunskog princa drevne kineske države Yan poznat po svom pokušaju atentata na Ying Zhenga, kralja države Qin i budućeg ujedinitelja Kine. Taj je događaj detaljno opisan u *Biografiji atentatora* (刺客列傳), poglavlju *Zapisa Velikog historičara*, ili *Shijija*, knjizi koju je napisao Sima Qian.

## U popularnoj kulturi

Zbog dramatičnih okolnosti u kojima je pokušan atentat, ali i detaljnog opisa cijelog događaja, Jing Ke je postao jednom od najpoznatijih ličnosti kineske historije, ali i inspiracijom za brojna umjetnička djela. U moderno doba to uključuje brojne filmove.

Sam atentat neposredno je opisan u kineskom filmu *Car i atentator* (1999) u kome, između ostalih, nastupa Gong Li. Iako se lik Jing Kea ne pojavljuje u filmovima *The Emperor's Shadow* (1996) i *Hero* (2002), njihova radnja također opisuje atentat na Qin Shi Huanga te je u mnogim detaljima temeljena na stvarnim događajima.

Sam Jing Ke se pojavljuje kao lik *Highlander: Endgame* (2000) gdje ga tumači Donnie Yen. Također se pojavljuje kao lik špijuna u video-igri *Civilization IV: Beyond the Sword*.

## Vanjske veze

* *The Emperor and the Assassin* na sajtu IMDb
# Rivalstvo Chua i Hana

| Suparništvo Chua i Hana
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 206–202. pne.
 |
| Lokacija
 | Kina
 |
| Rezultat
 | pobjeda Hana
 |

 |
| Zaraćene strane
 |
| Kneževina Han
 | Zapadni Chu
 |
| Komandanti
 |
| Liu Bang, Han Xin, Zhang Liang, Xiao He, Peng Yue
 | Xiang Yu†, Fan Zeng†, Zhang Han†, Long Qie†
 |

**Suparništvo Chua i Hana** (kineski: 楚漢相爭 ili 楚漢春秋, 206–202. pne.) je naziv koji se koristi za period *interregnuma* nakon sloma dinastije Qin u Kini. Njega su karakterizirali sukobi između pobunjeničkih vođa i velmoža koji su prije toga bili svrgnuli Qine. S vremenom su se oni okupili u dva glavna tabora - jedan je vodio Liu Bang (劉邦), kralj Hana, dok je drugi vodio Xiang Yu (項羽), hegemon Zapadnog Chua. Rat je završio potpunom pobjedom Liu Banga koji se proglasio carem i obnovio kinesko državno jedinstvo, osnovavši pri tome dinastiju Han.

## Napomene i reference
# Han Xin od Hana

**Han Xin** (韩信) (? - 196. pne.) bio je drevni kineski plemić, potomak vladarske kuće nekadašnje države Han, koji je služio kao vojskovođa Liu Banga, budućeg cara i osnivača dinastije Han. Nakon što je preuzeo carsko prijestolje, Liu Bang je Han Xinu dao titulu *kralj Hana*. Nešto kasnije ga je car počeo sumnjičiti da priprema pobunu, pa je prebjegao kod naroda Xiongnu. Nakon toga je poginuo u jednom od okršaja s carskom vojskom.
# Wiman od Gojoseona

| Korejsko ime |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Hangul | 위만 |
| Hanja | 衛滿 |
| Revidirana romanizacija | Wiman |
| McCune-Reischauer | Wiman |

 |
| Kinesko ime |
|

|  |  |
| --- | --- |
| tradicionalni kineski | 衛滿 |
| Pojednostavljeni kineski | 卫满 |
| Hanyu Pinyin | Wèi Mǎn |
| Wade-Giles | Wei4 Man3 |

 |

**Wiman** je bio kineski vojskovođa porijeklom iz nekadašnje Države Yan, koji je u 2. vijeku pne. zajedno sa svojim sunarodnjacima, izbjeglim od vlasti careva dinastije Han, uspostavio državu u današnjoj sjeverozapadnoj Koreji poznatu kao Wiman Gojoseon. Smatra se prvom ličnosti korejske historije za koje postoje provjerljivi historijski izvori.

Wiman je bio jedan od sljedbenika/podanika Lu Wana, bivšeg vojskovođe Yana koji je pred vlašću careva pobjegao u područje narodu Xiongnu. Zajedno s drugim izbjeglicama se zaputio na istok, u Gojoseon, gdje je stupio u službu kralja Juna od Gojoseona. Iskoristivši Junovu slabost, Wiman je oko godine 191. pne. digao ustanak i uspostavio vlastitu državu koja će se održati do 108. pne. Uspostavio je i njenu prijestolnicu Wanggeom-seong, za koju historičari vjeruju da se nalazila na području suvremenog Pyongyanga.

## Napomene

## Reference

* Mikami Tsugio 三上次男: *Kodai no seihoku Chōsen to Ei-shi Chōsen koku no seiji, shakaiteki seikaku* 古代の西北朝鮮と衛氏朝鮮国の政治・社会的性格, Kodai Tōhoku Ajiashi Kenkyū 古代東北アジア史研究, pp. 3–22, 1966.
* Ibaragi Kazuo 荊木計男: *Ei Man Chōsen ō Sakuhō ni tsuite* 衛満朝鮮冊封について, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan) Vol. 113, pp. 1–25, 1984.
* Tani Toyonobu 谷豊信: *Rakurō-gun no ichi* 楽浪郡の位置, Chōsen shi kenkyūkai ronbunshū 朝鮮史研究会論文集 (Bulletin of Society for Study in Korean History), No 24, pp. 23–45, 1987.

## Povezano

* Wiman Joseon
# Bitka kod Baidenga

| Bitka kod Baidenga
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 200. pne.
 |
| Lokacija
 | Datong, Shanxi |
| Ishod
 | pobjeda Xiongnua
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Xiongnu
 | Dinastija Han
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Modu Shanyu
 | Car Gaozu
 |
| Snage
 |
| 300.000
 | nepoznato
 |

**Bitka kod Baidenga** (白登之戰) je naziv za oružani sukob između Kine pod dinastijom Han i nomadskog naroda Xiongnu koji se dogodio godine 200. pne.. Kineska vojska pod carem Gaozuom je prodrla u teritoriju Xiongnua nastojeći ih pokoriti i tako osigurati sjeverne i zapadne granice carstva. Xiongnui su, međutim, pod vodstvom Modu Shanyua uspjeli okupiti ogromnu vojsku i opkoliti kineskog cara u Baidengu. Nakon sedam danas opsade, car je, na prijedlog Chen Pinga (陳平), poslao uhode u Moduov logor koje su uspjele potkupiti Moduovu suprugu. Zahvaljujući tome je opsada prekinuta, a kineska vojska se vratila na kinesku teritoriju.

Nakon što je poražen kod Baidenga, car je odustao od pokušaja da problem Xiongnua riješi vojnim putem. Umjesto toga je godine 198. pne. Xiongnuima poslao svog dvorjanina Liu Jinga (劉敬) koji je započeo pregovore. Oni su završili mirovnim sporazumom kojim je princeza iz dinastije Han udana za *chanyua* (zvan *heqin* 和親 ili "harmonični rođak"), a Kina se obavezala Xiongnuima kao danak slati svilu, žestoka pića i rižu; Xiongnui su se, pak, obavezali da će poštovati Veliki kineski zid kao granicu. Taj je sporazum stvorio uvjete za međusobni mir koji je potrajao oko šezdeset godina.
# Zhang Qian

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Zhang*.*

| Zhang Qian 張騫 |
| --- |
| Zhang Qian odlazi s dvora Han Wudija na ekspediciju u Centralnu Aziju od 138. pne. do 126. pne., freske u spiljama Mogao 618 - 712. |
| Rođenje | 195. pne. Hanzhong, Shaanxi, Kina  |
| Smrt | 114. pne. Kina |
| Zanimanje | istraživač i diplomat |

**Zhang Qian** (tradicionalni kineski 張騫; pojednostavljeni kineski 张骞; Wade-Giles Chang Ch'ien, 195. pne. - 114. pne.) bip je kineski carski diplomat u službi dinastije Han. Poznat je po tome što je donio prve pouzdane informacije o Centralnoj Azijhi na dvor cara Wua te imao važnu ulogu u kineskoj kolonizaciji područja danas poznatih kao Xinjiang.

Danas se putovanja Zhang Qiana povezuju sa stvaranjem najvažnijeg puta trasnkontinentalne trgovine poznatog kao Put svile. Njegove misije su Kini omogućili dodir s mnogim dotada nepoznatim kraljevstvima i njihovim porouizvodima. Zhang Qianovi opisi putovanja po Centralnoj Aziji su navedeni u ranim historijskim knjigama dinastije Han, odnosno *Zapisima Velikog historičara* ili *Shijiju* koji je u 1. vijeku pne. napisao Sima Qian. U današnjoj Kini se Zhang Qian smatra nacionalnim herojem s obzirom da je Kinu otvorio prema svijetu međunarodne trgovine.

## Literatura

* "Records of the Great Historian", Han Dynasty II, Sima Qian, pr. Burton Watson, Columbia University Press, ISBN 0-231-08167-7
# Liu Penzi

**Liu Penzi** (劉盆子) (10-??)
 je bio kineski marionetski "car", odnosno pripadnik klana Liu i dinastije Han koga su pobunjeni seljaci iz Chimei pokreta privremeno stavili na prijestolje nakon kolapsa dinastije Xin. Liu Penzi je formalno vladao od 25. do 27. Prije toga su Liu Penzi i njegova dva brata prisilno regrutirana u Chimeije kao djeca-vojnici. Kada su Chimei kao novog cara priznali Genshija, Liu Penzijev stariji brat Liu Gong je prebjegao iz Chimeijeve vojske kod Genshija. Međutim, Chimei su se brzo okrenuli protiv novog cara, zauzeli carsku prijestolnicu Chang'an te, shvativši da im za legitimitet treba monarh, Liu Penzija proglasili carem Kine. Liu Penzi, međutim, nije imao nikakvu vlast i koristio je svaku priliku da se pokuša odrekne prijestolje. Kada je godine 27. Liu Xiu, budući car Guangwu, svrgnuo Chimeije, odlučio je poštediti život 17-godišnjem lažnom caru..

## Reference

## Povezano

* Chimei
* Dinastija Xin

|  |
| --- |
| Car Penzi**Kuća LiuUmro/la:** 25 |
| Pretendirane titule
 |
| Prethodi: **Car Gengshi od Hana** | **— TITULARNI —Car KineChimei pretendent** 25 – 27 Razlog za neuspjeh sukcesije: Kolaps Chimeija | Slijedi: **Car Guangwu od Hana** |
# Dou Xian

*Ovo je kinesko ime; porodično ime je* Dou*.*
**Dou Xian** (kineski: 窦宪; Wade-Giles:**Tou Hsien**, ? - 92) bio je kineski vojskovođa i velikodostojnik u službi Istočne dinastije Han. Poticao je iz uticajne porodice Dou, ali je njegov otac godine 70. pao u nemilost i ubrzo nakon toga umro. Douov položaj na carskom dvoru se naglo popravio kada su mu dvije sestre 77. ušle u carski harem. Kada je jedna od njih postala carica majka Dou, Dou Xian je, poput ostalih članova klana, naglo napredovao u službi i dobio mnoge uticajne položaje. Godine 89. je na čelu kineske vojske u kod Ikh Bayna nanio veliki poraz Xiongnuima i bitno doprinio da taj nomadski narod, koji je više od dva vijeka ratovao s Kinezima, nestane s historijske pozornice. Sam Dou Xian, međutim, nije dugo uživao u plodovima te pobjede, jer je njegov klan svrgnut u dvorskom puču godine 92. kada je mladi car He preuzeo vlast od svoje majke.

## Napomene

## Izvori

* Chavannes, Édouard (1907): "Les pays d’Occident d’après le *Heou Han chou*." *T’oung pao* 8, (1907) pp. 149-244.
* de Crespigny, Rafe. (2007). *A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)*. Leiden: Koninklijke Brill. ISBN 90-04-15605-4.
* Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1.
* Yü, Ying-shih. (1967). *Trade and Expansion in Han China: A Study in the Structure of Sino-Barbarian Economic Relations*. Berkeley: University of California Press.
# Bitka kod Xiapija

| Bitka kod Xiapija
 |
| --- |
| Segment ratova Tri kraljevstva
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | zima 198.
 |
| Lokacija
 | Xiapi, Xuzhou (današnji Pizhou u provincijiJiangsu) |
| Ishod
 | pobjeda Cao Caoa i Liu Beija
 |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Cao Cao Liu Bei
 | Lü Bu
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Cao Cao Liu Bei
 | Lü Bu
 |
| Snage
 |
| 25.000
 | 10.000
 |
| Žrtve i gubici
 |
| 5.000
 | 10.000 mrtvih, ranjenih i zarobljenih
 |

**Bitka kod Xiapija** (下邳之戰) se odigrala zimi 198. između snaga vjernih kineskom gospodaru rata Lü Buu na jednoj, te snaga vjernih Cao Caou i Liu Beiju na drugoj strani, te je predstavljala jedan od važnijih okršaja u sukobima gospodara rata za vrijeme kraja dinastije Han. Koristeći brojčanu nadmoć, kao i Lü Buovo nepovjerenje prema vlastitim komandantima, Cao Cao je uspio opkoliti Lü Bua u Xiapiju te ga nakon opsade prisiliti na predaju. Nakon toga je Lü Bu obješen, a Cao Cao značajno ojačao svoj položaj u odnosu na druge kineske gospodare rata.

## Reference
# Lü Mengova invazija na provinciju Jing

| Lü Mengova invazija provincije Jing
 |
| --- |
| Segment ratova Tri kraljevstva
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum
 | 219
 |
| Lokacija
 | Hubei, Kina |

 |
| Sukobljene strane
 |
| Sun Quan
 | Liu Bei
 |
| Komandanti i vođe
 |
| Lü Meng
 | Guan Yu†
 |

**Lü Mengova invazija provincije Jing** je naziv za pohod koji je krajem 219. pokrenuo Lü Meng, vojskovođa u službi kineskog gospodara rata Sun Quana nakon što je njegov gospodar rata raskinuo dotadašnji savez sa Liu Beijem i prešao na stranu Cao Caoa. Cilj pohoda je bila provincija Jing, kojom je tada upravljao Liu Beijev proslavljeni vojskovođa Guan Yu, čije su snage nešto ranije poražene od Cao Caoa u bitci kod Fanchenga. Oslabljen time kao i masovnim dezertiranjem vlastitih snaga, Guan Yu je prisiljen na povlačenje sve dok se nije našao opkoljen u Maichengu gdje je prisiljen na predaju, a potom pogubljen od strane Lü Menga.

Taj je događaj predstavljao posljednju veliku vojnu operaciju iz perioda kraja dinastije Han, s obzirom da je sljedeće godine uspostavom države Cao Wei otpočeo period Tri kraljevstva.

## Literatura

* Guan Yu Sanguozhi biography
* Lü Meng Sanguozhi biography
* *Generals of the South*, Rafe de Crespigny (pages 22–25)