# Tršić (Loznica)

| Tršić
 |
| --- |
|  Dvorište kuće Vuka Karadžića |
| Osnovni podaci
 |
| Država
 |  Srbija
 |
| Upravni okrug
 | Mačvanski
 |
| Opština
 | Loznica
 |
| Stanovništvo
 |
| Stanovništvo (2022) | 1263
 |
| Geografija
 |
| Koordinate
 | ﻿ / ﻿ |
|  TršićTršić na karti Srbije
 |
| Ostali podaci
 |
| Poštanski kod
 | 15303
 |
| Pozivni broj
 | 015
 |
| Registarska oznaka
 | LO
 |

**Tršić** je naselje u opštini Loznica u Mačvanskom okrugu u Srbiji. Prema popisu iz 2002. bilo je 1263 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 1210 stanovnika), nalazi se 9 km jugoistočno od Loznice i rodno mesto je Vuka Stefanovića Karadžića. U selu se nalazi etnografski park sa spomen-kućom, objekti narodne arhitekture i objekti namenjeni posetiocima.

## Vukova kuća

Prilikom izrade etno-parka naročita pažnja bila je posvećena želji da se trajno obeleži i sačuva uspomena na Vuka i njegovo delo, kao i da se očuvaju prirodna sredina i prostorne vrednosti. 1933. godine na mestu gde je bila kuća porodice Vuka Karadžića podignuta je spomen-kuća, dvodelna brvnara, delom nad podrumom, strmog krova pokrivenog šindrom. Jedan deo brvnare čine "kuća" i soba, a drugi vajat, kačara i koš za kukuruz. "Kuća" je odeljenje sa otvorenim ognjištem, pokućstvom i posuđem, karakterističnim za kuće iz 19. veka. U sobi se nalaze krevet, sto, klupa, ikone, gusle i Vukov portret iz 1816. godine, rad Pavela Đurkovića.

Povodom 100 godina Vukove smrti (1964. godine) podignut je amfiteatar sa pozornicom, koji odgovara potrebama organizovanja Vukovog sabora i Dečijeg Vukovog sabora, a 1987. godine Tršić dobija celovit izgled kao kulturno-istorijsko spomenička celina.

Od nedavno u Tršiću je zaživeo i seoski turizam pretvaranjem porodičnih kuća u atraktivne objekte namenjene za smeštaj gostiju,tako da je sad moguće posetiti ovo živopisno mesto i ostati u njemu par dana i uživati u čarima domaće kuhinje kao i prirodnog seoskog ambijenta.

## Demografija

U naselju Tršić živi 979 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 36.9 godina (36.0 kod muškaraca i 37.8 kod žena). U naselju ima 376 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3.36.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
*Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka*

|  |
| --- |
|  |

 |

| Demografija
 |
| --- |

| Godina
 | Stanovnika
 |
| --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |
| **1948.** | 986
 |  |
| **1953.** | 1098
 |  |
| **1961.** | 1149
 |  |
| **1971.** | 1156
 |  |
| **1981.** | 1214
 |  |
| **1991.** | 1210
 | 1132 |
| **2002.** | 1317 | 1263
 |

 |

| Etnički sastav prema popisu iz 2002. |
| --- |
|
| Srbi |  | 1255 | 99.36% |
| Slovenci |  | 1 | 0.07% |
| nepoznato |  | 6 | 0.47% |

**Stanovništvo prema polu i starosti**

|  |
| --- |
|  | m |  |  | ž |
| ? | 14 |  |  | 7 |
| 80+ | 1 |  |  | 12 |
| 75-79 | 14 |  |  | 21 |
| 70-74 | 22 |  |  | 37 |
| 65-69 | 28 |  |  | 29 |
| 60-64 | 23 |  |  | 26 |
| 55-59 | 29 |  |  | 29 |
| 50-54 | 39 |  |  | 38 |
| 45-49 | 64 |  |  | 46 |
| 40-44 | 44 |  |  | 50 |
| 35-39 | 43 |  |  | 44 |
| 30-34 | 53 |  |  | 37 |
| 25-29 | 45 |  |  | 52 |
| 20-24 | 46 |  |  | 45 |
| 15-19 | 42 |  |  | 55 |
| 10-14 | 39 |  |  | 41 |
| 5-9 | 42 |  |  | 36 |
| 0-4 | 35 |  |  | 35 |
| prosek | 36.0 |  |  | 37.8 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
| **Godina popisa** | 1948.
 | 1953.
 | 1961.
 | 1971.
 | 1981.
 | 1991.
 | 2002.
 |
| **Broj domaćinstava** | 156
 | 172
 | 224
 | 253
 | 303
 | 350
 | 376
 |

 |

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
| **Broj članova** | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10 i više
 | Prosečan broj članova
 |
| **Broj domaćinstava** | 63
 | 75
 | 57
 | 97
 | 39
 | 27
 | 13
 | 3
 | 1
 | 1
 | 3.36
 |

 |

**Domaćinstva**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
| **Godina popisa** | 1948.
 | 1953.
 | 1961.
 | 1971.
 | 1981.
 | 1991.
 | 2002.
 |
| **Broj domaćinstava** | 507
 | 133
 | 338
 | 12
 | 15
 | 9
 | 528
 |

 |

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
| **Broj članova** | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10 i više
 | Prosečan broj članova
 |
| **Broj domaćinstava** | 97
 | 337
 | 75
 | 9
 | 10
 |  |  |  |  |  |  |

 |

**Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja**

| Pol | Ukupno | Poljoprivreda, lov i šumarstvo | Ribarstvo | Vađenje rude i kamena | Prerađivačka industrija | Proizvodnja i snabdevanje... | Građevinarstvo | Trgovina | Hoteli i restorani | Saobraćaj, skladištenje i veze |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Muški
 | 245
 | 31
 | -
 | 6
 | 67
 | 15
 | 26
 | 28
 | 5
 | 14
 |
| Ženski
 | 125
 | 20
 | -
 | -
 | 29
 | -
 | 2
 | 27
 | 5
 | 3
 |
| Oba
 | 370
 | 51
 | -
 | 6
 | 96
 | 15
 | 28
 | 55
 | 10
 | 17
 |
| Pol | Finansijsko posredovanje | Nekretnine | Državna uprava i odbrana | Obrazovanje | Zdravstveni i socijalni rad | Ostale uslužne aktivnosti | Privatna domaćinstva | Eksteritorijalne organizacije i tela | Nepoznato |
| Muški
 | -
 | 7
 | 10
 | 4
 | 7
 | 10
 | -
 | -
 | 15
 |
| Ženski
 | 1
 | 4
 | 1
 | 7
 | 15
 | 7
 | -
 | -
 | 4
 |
| Oba
 | 1
 | 11
 | 11
 | 11
 | 22
 | 17
 | -
 | -
 | 19
 |

Manastir Tronoša

| Kulturni predeo Tršić-Tronoša |
| --- |
| IUCN kategorija V (zaštićeni krajolik/morski pejzaž) |
| I kategorija zaštićenog područja međunarodnog i nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja. |
| Najbliži grad | Loznica  Srbija |
| Površina | 18,02 km2 |
| Oznaka | režimi zaštite II i III stepena. |
| Osnivanje | 2019. god.Uredba o proglašenju Predela izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ („Službeni glasnik RS“, br. 51/2019). |
| Upravitelj | Centar za kulturu "Vuk Karadžić", Loznica |

## Kulturni predeo Tršić-Tronoša

Kulturni predeo Tršić-Tronoša je naziv zaštićenog područja koji obuhvata prostor oko Spomen kuće Vuka Stefanovića Karadžića u Tršiću, manastir Tronoša i šire okruženje, kao splet kulturnih i prirodnih vrednosti koje proizilaze iz materijalnog i nematerijalnog nasleđa.

Uredbom o proglašenju Predela izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ („Službeni glasnik RS“, br. 51/2019) područje je dobilo status zaštićenog područja - predeo izuzetnih odlika. Na području zaštićenog područja utvrđeni se režimi zaštite:

* Režim zaštite II stepena, ukupne površine 73,18 ha, odnosno 4,1% područja Predela izuzetnih odlika "Kulturni predeo Tršić-Tronoša", obuhvata sledeće lokalitete:

1) lokalitet Tršić, površine 18,75 ha, i obuhvata znamenito mesto "Spomen kuća Vuka Stefanovića Karadžića" sa delom zaštićene okoline;

2) lokalitet Tronoša, površine 54,43 ha, i obuhvata nepokretno kulturno dobro od velikog značaja "Manastir Tronoša" sa manastirskom crkvom, konakom i ekonomijom, spomen česmu Devet Jugovića sa kapelom Sv. Pantelejmona i pripadajućim parkingom, kao i šumsko zemljište u neposrednoj okolini manastira, obuhvatajući i nekadašnji kamenolom.

* Režim zaštite III stepena, ukupne površine 1729,39 ha, odnosno 95,9% područja Predela izuzetnih odlika "Kulturni predeo Tršić-Tronoša", obuhvata preostali deo zaštićenog područja koji nije obuhvaćen režimom zaštite II stepena.

Prirodne vrednosti područja čine očuvani kompleksi autohtonih kserotermofilnih sladunovo-cerovih i drugih tipova šuma, kseromezofilnih kitnjakovih i grabovih, kao i mezofilnih bukovih šuma. Flora i fauna zaštićenog područja je relativno bogata i raznovrsna. Od ukupno 145 zaštićenih divljih vrsta biljaka i životinja, 83 su zaštićene, a 62 vrste pripadaju kategoriji strogo zaštićenih (zelenika ili božikovina (*Ilex aquifolium. L.*), mnoge lekovite biljke). Priobalni pojas vodotokova je stanište vodozemaca i gmizavaca, gde je determinisano 11 zaštićenih vrsta, među kojima je osam strogo zaštićenih. Od utvrđene faune ptica, srednji detlić (*Dendrocopos medius*), rusi svračak (*Lanius collurio*) i vinogradska strnadica (*Emberiza hortulana*), su strogo zaštićene vrste od međunarodnog značaja za zaštitu. Diverzitet faune sisara područja Tršić-Tronoša može se okarakterisati kao umereno visok i predstavljen je sa 52 vrste. Fauna slepih miševa predstavljena je sa 18 strogo zaštićenih vrsta.

Zaštićeno područje karakteriše i specifična konfiguracija terena, gde su vodotoci svojim usecanjem kroz šumske masive stvorili sedlaste prevoje, specifične i originalne. Područje odlikuje i agrarni kompleks koji se održava i razvija tradicionalnim korišćenjem zemljišta, čija su svojstva autentičnost, izvornost, originalnost, sa velikim brojem starih autohtonih sorti voća, koje predstavljaju izuzetan genetski potencijal u voćarstvu (trešnje đurđevke, bjelice i ruškinje, kruške takiše, karamanke, lubeničarke, pšeničarke i divljake, od jabuka petrovače, kolačarke i divljake, a kao pojedinačna stabla i oskoruše, mušmule i drenjine, nekoliko stabala pitomog kestena (*Castanea sativa L.*) za koje se smatra da su stari oko 200 godina, orasi (*Juglans regia L.*)).

## Reference

## Vanjske veze

* Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain) Arhivirano 2008-10-11 na Wayback Machine-u
* Gugl satelitska mapa (Maplandia)